মহাভারত · অধ্যায় 13.90
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.90.1
वरश्च गृह्यतां मत्तो यश्च ते संशयो हृदि ।
तं प्रब्रूदि नरश्रेष्ठ सर्वं सम्पादयामि ते ॥ १३.९०.१ ॥
আমার কাছ থেকে বর গ্রহণ করো, এবং তোমার হৃদয়ে যে সংশয় আছে তা বলো। হে নরশ্রেষ্ঠ, তোমার জন্য আমি সবকিছু সম্পন্ন করব।
13.90.2
यदि प्रीतोसि भगवंस्ततो मे वद भार्गव ।
कारणं श्रोतुमिच्छामि मद्गृहे वासकारितम् ॥ १३.९०.२ ॥
আপনি যদি প্রসন্ন হয়ে থাকেন, হে ভগবান, হে ভার্গব, তবে আমাকে বলুন। আমার গৃহে আপনার অবস্থানের কারণ শুনতে আমি ইচ্ছা করি।
13.90.3
शयनं चैकपार्श्वेन दिवसानेकविंशतिम् ।
न किञ्चिदुक्त्वा गमनं बहिश्च मुनिपुङ्गवः ॥ १३.९०.३ ॥
একুশ দিন একপাশে শুয়ে ছিলেন; কিছু না বলে বাইরে চলে গেলেন, হে মুনিশ্রেষ্ঠ।
13.90.4
अन्तर्धानमकस्माच्च पुनरेव च दर्शनम् ।
पुनश्च शयनं विप्र दिवसानेकविंशतिम् ॥ १३.९०.४ ॥
হঠাৎ অন্তর্হিত হলেন, আবার দৃশ্যমান হলেন, আর হে বিপ্র, আবার একুশ দিন শুয়ে রইলেন।
13.90.5
तैलाभ्यक्तस्य गमनं भोजनं च गृहे मम ।
समुपानीय विविधं यद्दग्धं जातवेदसा ॥ १३.९०.५ ॥
তেল মেখে চলে যাওয়া, এবং আমার গৃহে ভোজন; নানা খাদ্য এনে রাখা হলো, যা অগ্নি দগ্ধ করেছিল।
13.90.6
निर्याणां च रथेनाशु सहसा यत्कृतं त्वया ।
धनानां च विसर्गश्च वनस्यापि च दर्शनम् ॥ १३.९०.६ ॥
রথে দ্রুত ও হঠাৎ প্রস্থান, ধন বিতরণ, এবং বনদর্শন — এসবই তুমি করেছিলে।
13.90.7
प्रासादानां बहूनां च काञ्चनानां महामुने ।
मणिविद्रुमपादानां पर्यङ्काणां च दर्शनम् ॥ १३.९०.७ ॥
হে মহামুনি, সোনার তৈরি বহু প্রাসাদ ও মণি-প্রবালের পায়াযুক্ত পর্যঙ্কের দর্শন।
13.90.8
पुनश्चादर्शनं तस्य श्रोतुमिच्छामि कारणम् ।
अतीव ह्यत्र मुह्यामि चिन्तयानो भृगूद्वह ॥ १३.९०.८ ॥
হে ভৃগুশ্রেষ্ঠ, তার পুনরায় অদৃশ্য হওয়ার কারণ শুনতে ইচ্ছা করি; এ নিয়ে ভাবতে ভাবতে আমি অত্যন্ত বিভ্রান্ত হচ্ছি।
13.90.9
न चैवात्राधिगच्छामि सर्वस्यास्य विनिश्चयम् ।
एतदिच्छामि कार्त्स्न्येन सत्यं श्रोतुं तपोधन ॥ १३.९०.९ ॥
এখানে এই সবকিছুর নিশ্চিত তত্ত্ব আমি বুঝতে পারছি না; হে তপোধন, এটি সম্পূর্ণ সত্যরূপে শুনতে ইচ্ছা করি।
13.90.10
शृणु सर्वमशेषेणि यदिदं येन हेतुना ।
न हि शक्यमनाख्यातुमेवं पृष्टेन पार्थिव ॥ १३.९०.१० ॥
হে রাজন, এটি যে কারণে ঘটেছে তা সম্পূর্ণ শোনো; তুমি এভাবে জিজ্ঞাসা করলে তা না বলে থাকা যায় না।
13.90.11
पितामहस्य वदतः पुरा देवसमागमे ।
श्रुतवानस्मि यद्राजंस्तन्मे निगदतः शृणु। ॥ १३.९०.११ ॥
হে রাজন, পূর্বে দেবসভায় আমার পিতামহ বলার সময় আমি যা শুনেছিলাম, তা আমি বলছি—শোনো।
13.90.12
ब्रह्मक्षत्रविरोधेन भविता कुलसङ्करः ।
पौत्रस्ते भविता राजंस्तेजोवीर्यसमन्वितः ॥ १३.९०.१२ ॥
ব্রাহ্মণ ও ক্ষত্রিয়ের বিরোধে কুলসংকর ঘটবে; হে রাজন, তেজ ও বীর্যে ভরা এক পৌত্র তোমার হবে।
13.90.13
ततः स्वकुलरक्षार्थमहं त्वां समुपागतः ।
चिकीर्षन्कुशिकोच्छेदं संदिधक्षुः कुलं तव ॥ १३.९०.१३ ॥
তখন আমার নিজের কুল রক্ষার জন্য আমি তোমার কাছে এসেছি। কুশিকদের ধ্বংস করতে এবং তোমার কুল দগ্ধ করতে ইচ্ছুক হয়ে।
13.90.14
ततोऽहमागम्य पुरे त्वामवोचं महीपते ।
नियमं कञ्चिदारप्सये शुश्रूषा क्रियतामिति ॥ १३.९०.१४ ॥
তখন আমি নগরে এসে তোমাকে বললাম, 'হে মহীপতি, আমি কোনো নিয়ম আরম্ভ করব; আমার সেবা কর।'
13.90.15
न च ते दुष्कृतं किञ्चिदहमासादयं गृहे ।
तेन जीवसि राजर्षे न भवेथास्त्वमन्यथा ॥ १३.९०.१५ ॥
তোমার গৃহে আমি তোমার কোনো দুষ্কর্ম পাইনি; তাই তুমি বেঁচে আছ, হে রাজর্ষি, নতুবা তুমি এমন থাকতে না।
13.90.16
एवं बुद्धिं समास्थाय दिवसानेकविंशतिम् ।
सुप्तोस्मि यदि मां कश्चिद्बोधयेदिति पार्थिव ॥ १३.९०.१६ ॥
এইভাবে সংকল্প করে আমি একুশ দিন ঘুমিয়ে থাকব; যদি কেউ আমাকে জাগায় — এইরূপ, হে পার্থিব।
13.90.17
यदा त्वया सभार्येण संसुप्तो न प्रबोधितः ।
अहं तदैव ते प्रीतो मनसा राजसत्तम ॥ १३.९०.१७ ॥
যখন তুমি স্ত্রীসহ গভীর ঘুমে থাকা আমাকে জাগাওনি, তখনই আমি মনে মনে তোমার প্রতি প্রসন্ন হয়েছিলাম, হে রাজশ্রেষ্ঠ।
13.90.18
उत्थाय चास्मि निष्क्रान्तो यदि मां त्वं महीपते ।
पृच्छेः क्व यास्यसीत्येवं शपेयं त्वामिति प्रभो ॥ १३.९०.१८ ॥
আমি উঠে চলে গেলে, তুমি আমাকে জিজ্ঞাসা করবে, 'আপনি কোথায় যাচ্ছেন?' — এইরূপ জিজ্ঞাসা করলে আমি তোমাকে অভিশাপ দেব, হে প্রভু।
13.90.19
अन्तर्हितः पुनश्चास्मि पुनरेव च ते गृहे ।
योगमास्थाय संसुप्तो दिवसानेकविंशतिम् ॥ १३.९०.१९ ॥
আমি লুকিয়ে ছিলাম, আবার তোমার গৃহেই ছিলাম। যোগে স্থিত হয়ে একুশ দিন গভীর ঘুমে ছিলাম।
13.90.20
क्षुधितौ मामसूयेथां श्रमाद्वेति नराधिप ।
एतां बुद्धिं समास्थाय कर्शितौ वां क्षुधा मया ॥ १३.९०.२० ॥
হে নরাধিপ, ক্ষুধা বা ক্লান্তিতে তোমরা দুজন আমার উপর রুষ্ট হবে এই ভেবে, ক্ষুধায় ক্ষীণ হয়ে আমি এই বুদ্ধি গ্রহণ করে তোমাদের কষ্ট দিয়েছিলাম।
13.90.21
न च तेऽभूत्सुसूक्ष्मोपि मन्युर्मनसि पार्थिव ।
सभार्यस्य नरश्रेष्ठ तेन ते प्रीतिमानहम् ॥ १३.९०.२१ ॥
হে পার্থিব, হে নরশ্রেষ্ঠ, তোমার মনে অতি সূক্ষ্ম ক্রোধও জাগেনি। সেই কারণে ভার্যাসহ তোমার প্রতি আমি প্রীত হয়েছি।
13.90.22
भोजनं च समानाय्य यत्तदादीपितं मया ।
क्रुध्येथा यदि मात्सर्यादिति तन्मर्षितं च मे ॥ १३.९०.२२ ॥
আমার প্রস্তুত করা ভোজন একত্র করে, যদি তোমরা ঈর্ষায় রুষ্ট হতে, তাও আমি সহ্য করেছি।
13.90.23
ततोऽहं रथमारुह्य त्वामवोचं नराधिप ।
सभार्यो मां वहस्वेति तच्च त्वं कृतवांस्तथा ॥ १३.९०.२३ ॥
তখন আমি রথে আরোহণ করে, হে নরাধিপ, তোমাকে বললাম, 'ভার্যাসহ আমাকে বহন করো।' তুমিও তেমনই করলে।
13.90.24
अविशङ्को नरपते प्रीतोऽहं चापि तेन ह ।
धनोत्सर्गेऽपि च कृते न त्वां क्रोधोप्यधर्षयत् ॥ १३.९०.२४ ॥
হে নরপতি, নিঃশঙ্কভাবে আমি তাতেও প্রীত হয়েছি। ধন ত্যাগ করা হলেও ক্রোধ তোমাকে আক্রমণ করেনি।
13.90.25
ततः प्रीतेन ते राजन्पुनरेतत्कृतं तव ।
सभार्यस्य वनं भूयस्तद्विद्धि मनुजाधिप ॥ १३.९०.२५ ॥
তখন প্রসন্ন হয়ে, হে রাজন্, তোমার জন্য এটি আবার করা হল। হে মনুজাধিপ, জেনে রাখো যে, স্ত্রীসহ তোমার জন্য এই বন আবার দেওয়া হয়েছে।
13.90.26
प्रीत्यर्थं तव चैतन्मे स्वर्गसंदर्शनं कृतम् ।
यत्ते वनेऽस्मिन्नृपते दृष्टं दिव्यं सुदर्शनम् ॥ १३.९०.२६ ॥
তোমাকে প্রসন্ন করার জন্যই আমি এই স্বর্গদর্শন ঘটিয়েছি, হে নৃপতি। এই বনে তুমি যে দিব্য সুন্দর দৃশ্য দেখলে, সেটিই এ।
13.90.27
स्वर्गोद्देशस्त्वया राजन्सशरीरेण पार्थिव ।
मुहूर्तमनुभूतोऽसौ सभार्येण नृपोत्तम ॥ १३.९०.२७ ॥
হে রাজন্, হে পার্থিব, স্ত্রীসহ দেহে তুমি এক মুহূর্তের জন্য স্বর্গের লক্ষ্য অনুভব করেছ, হে নৃপোত্তম।
13.90.28
निदर्शनार्थं तपसो धर्मस्य च नराधिप ।
तत्र नासीत्स्पृहा राजंस्तच्चापि विदितं मया ॥ १३.९०.२८ ॥
হে নরাধিপ, তপস্যা ও ধর্মের দৃষ্টান্তস্বরূপ এটি করা হয়েছিল। হে রাজন্, সেখানে তোমার কোনো আকাঙ্ক্ষা ছিল না, সেটাও আমি জানি।
13.90.29
ब्राह्मण्यं काङ्क्षसे हि त्वं तपश्च पृथिवीपते ।
अवमत्य नरेन्द्रत्वं देवेन्द्रत्वं च पार्थिव ॥ १३.९०.२९ ॥
হে পৃথিবীপতি, তুমি নিশ্চয়ই ব্রাহ্মণ্য ও তপস্যা কামনা কর। হে পার্থিব, রাজত্ব ও দেবেন্দ্রত্বকেও তুচ্ছ করে।
13.90.30
एवमेतद्यथातत्वं ब्राह्मण्यं तात दुर्लभम् ।
ब्राह्मण्ये सति चर्षित्वमृषित्वे च तपस्विता ॥ १३.९०.३० ॥
হে তাত, ব্রাহ্মণ্য যথার্থ রূপে এমনই দুর্লভ। ব্রাহ্মণ্য থাকলে ঋষিত্ব, ঋষিত্বে তপস্বিতা আসে।
13.90.31
भविष्यत्येष ते कामः कुशिकात्कौशिको द्विजः ॥ १३.९०.३१ ॥
তোমার এই কামনা পূর্ণ হবে। কুশিক থেকে কৌশিক নামে এক দ্বিজ জন্মাবে।
13.90.32
तृतीयं पुरुषं प्राप्य ब्राह्मणत्वं गमिष्यति ।
वंशस्ते पार्थिवश्रेष्ठ भृगूणामेव तेजसा ॥ १३.९०.३२ ॥
তৃতীয় পুরুষে পৌঁছে তোমার বংশ ব্রাহ্মণত্ব লাভ করবে। হে রাজশ্রেষ্ঠ, ভৃগুদের তেজেই তোমার বংশ (ব্রাহ্মণত্ব পাবে)।
13.90.33
पौत्रस्ते भविता विप्रस्तपस्वी पावकद्युतिः ।
जमदग्नौ महाभाग तपसा भावितात्मनि ॥ १३.९०.३३ ॥
তোমার পৌত্র তপস্বী ব্রাহ্মণ হবে, অগ্নির ন্যায় দীপ্তিমান। হে মহাভাগ, তপস্যায় শুদ্ধচিত্ত জমদগ্নির ঘরে (সে জন্মাবে)।
13.90.34
यः स देवमनुष्याणआं भयमुत्पादयिष्यति ।
त्रयाणामेव लोकानां सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ १३.९०.३४ ॥
সে দেব ও মানুষের মধ্যে ভয় সৃষ্টি করবে। ত্রিলোকের জন্য এটাই সত্য; তোমাকে আমি এটাই বলছি।
13.90.35
वरं गृहाण राजर्षे यस्ते मनसि वर्तते ।
तीर्थयात्रां गमिष्यामि पुरा कालोऽतिवर्तते ॥ १३.९०.३५ ॥
হে রাজর্ষি, তোমার মনে যে বর আছে তা গ্রহণ করো। আমি তীর্থযাত্রায় যাব; সময় বয়ে যাচ্ছে।
13.90.36
एष एव वरो मेऽद्य यत्त्वं प्रीतो महामुने ।
भवत्वेतद्यथार्थत्वं भवेत्पौत्रो ममानघ ॥ १३.९०.३६ ॥
আজ আমার এটাই বর, আপনি আমার প্রতি প্রসন্ন হয়েছেন। হে মহামুনি, এমনই হোক; হে নিষ্পাপ, আমার পৌত্র তেমনই হোক।
13.90.37
ब्राह्मण्यं मे कुलस्यास्तु भगवन्नेष मे वरः ।
पुनश्चाख्यातुमिच्छामि भगवन्विस्तरेण वै ॥ १३.९०.३७ ॥
হে ভগবান, আমার কুলে ব্রাহ্মণ্য হোক; এটাই আমার বর। হে ভগবান, আমি আবার বিস্তারিতভাবে শুনতে চাই।
13.90.38
कथमेष्यति विप्रत्वं कुलं मे भृगुनन्दन ।
कश्चासौ भविता बन्धुर्मम कश्चापि सम्मतः ॥ १३.९०.३८ ॥
হে ভৃগুনন্দন, আমার কুলে ব্রাহ্মণত্ব কীভাবে আসবে? আমার বন্ধু কে হবে, আর কে আমার সম্মানিত হবে?