महाभारत · अध्याय 13.90
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.90.1
वरश्च गृह्यतां मत्तो यश्च ते संशयो हृदि ।
तं प्रब्रूदि नरश्रेष्ठ सर्वं सम्पादयामि ते ॥ १३.९०.१ ॥
माझ्याकडून वर मागून घे, आणि तुझ्या मनात जो संशय आहे तो सांग. हे नरश्रेष्ठा, तुझ्यासाठी मी सर्वकाही पूर्ण करीन.
13.90.2
यदि प्रीतोसि भगवंस्ततो मे वद भार्गव ।
कारणं श्रोतुमिच्छामि मद्गृहे वासकारितम् ॥ १३.९०.२ ॥
जर तुम्ही प्रसन्न असाल, हे भगवन्, तर हे भार्गवा, मला सांगा. माझ्या घरी तुम्ही राहिलात त्याचे कारण ऐकण्याची माझी इच्छा आहे.
13.90.3
शयनं चैकपार्श्वेन दिवसानेकविंशतिम् ।
न किञ्चिदुक्त्वा गमनं बहिश्च मुनिपुङ्गवः ॥ १३.९०.३ ॥
एकवीस दिवस एका कुशीवर झोपून होता; काहीही न बोलता बाहेर गेलात, हे मुनिश्रेष्ठा.
13.90.4
अन्तर्धानमकस्माच्च पुनरेव च दर्शनम् ।
पुनश्च शयनं विप्र दिवसानेकविंशतिम् ॥ १३.९०.४ ॥
अचानक अदृश्य झालात, पुन्हा दिसलात, आणि हे विप्रा, पुन्हा एकवीस दिवस झोपून राहिलात.
13.90.5
तैलाभ्यक्तस्य गमनं भोजनं च गृहे मम ।
समुपानीय विविधं यद्दग्धं जातवेदसा ॥ १३.९०.५ ॥
तेल लावून निघून जाणे, आणि माझ्या घरी भोजन; अनेक पदार्थ आणले गेले, जे अग्नीने जाळून टाकले.
13.90.6
निर्याणां च रथेनाशु सहसा यत्कृतं त्वया ।
धनानां च विसर्गश्च वनस्यापि च दर्शनम् ॥ १३.९०.६ ॥
रथातून तातडीने व अचानक निघून जाणे, धनाचे वाटप करणे, आणि वनाचे दर्शन — हे सर्व तू केलेस.
13.90.7
प्रासादानां बहूनां च काञ्चनानां महामुने ।
मणिविद्रुमपादानां पर्यङ्काणां च दर्शनम् ॥ १३.९०.७ ॥
हे महामुनी, सोन्याचे अनेक प्रासाद आणि मणी व प्रवाळांचे पाय असलेल्या पलंगांचे दर्शन.
13.90.8
पुनश्चादर्शनं तस्य श्रोतुमिच्छामि कारणम् ।
अतीव ह्यत्र मुह्यामि चिन्तयानो भृगूद्वह ॥ १३.९०.८ ॥
हे भृगुश्रेष्ठा, ते पुन्हा अदृश्य होण्याचे कारण मला ऐकायचे आहे; याचा विचार करून मी अत्यंत गोंधळात पडलो आहे.
13.90.9
न चैवात्राधिगच्छामि सर्वस्यास्य विनिश्चयम् ।
एतदिच्छामि कार्त्स्न्येन सत्यं श्रोतुं तपोधन ॥ १३.९०.९ ॥
येथे याचा निश्चित निर्णय मला कळत नाही; हे तपोधना, हे सर्व पूर्ण सत्यरूपात ऐकण्याची माझी इच्छा आहे.
13.90.10
शृणु सर्वमशेषेणि यदिदं येन हेतुना ।
न हि शक्यमनाख्यातुमेवं पृष्टेन पार्थिव ॥ १३.९०.१० ॥
हे राजा, हे ज्या कारणाने घडले ते सर्व पूर्णपणे ऐका; तुम्ही असे विचारल्यावर ते न सांगणे शक्य नाही.
13.90.11
पितामहस्य वदतः पुरा देवसमागमे ।
श्रुतवानस्मि यद्राजंस्तन्मे निगदतः शृणु। ॥ १३.९०.११ ॥
हे राजा, पूर्वी देवसभेत माझे पितामह बोलत असताना मी जे ऐकले होते, ते मला सांगतात तसे ते तुम्ही ऐका.
13.90.12
ब्रह्मक्षत्रविरोधेन भविता कुलसङ्करः ।
पौत्रस्ते भविता राजंस्तेजोवीर्यसमन्वितः ॥ १३.९०.१२ ॥
ब्राह्मण आणि क्षत्रियांच्या विरोधामुळे कुलसंकर होईल; हे राजा, तेज आणि वीर्याने युक्त असा नातू तुम्हाला होईल.
13.90.13
ततः स्वकुलरक्षार्थमहं त्वां समुपागतः ।
चिकीर्षन्कुशिकोच्छेदं संदिधक्षुः कुलं तव ॥ १३.९०.१३ ॥
तेव्हा माझ्या कुलाच्या रक्षणासाठी मी तुझ्याकडे आलो. कुशिकांचा नाश करण्याची आणि तुझे कुल जाळण्याची इच्छा धरून.
13.90.14
ततोऽहमागम्य पुरे त्वामवोचं महीपते ।
नियमं कञ्चिदारप्सये शुश्रूषा क्रियतामिति ॥ १३.९०.१४ ॥
मग मी नगरात येऊन तुला म्हणालो, 'हे महीपती, मी एखादा नियम आरंभणार आहे; माझी सेवा कर.'
13.90.15
न च ते दुष्कृतं किञ्चिदहमासादयं गृहे ।
तेन जीवसि राजर्षे न भवेथास्त्वमन्यथा ॥ १३.९०.१५ ॥
तुझ्या घरात मला तुझे कोणतेही दुष्कृत्य आढळले नाही; म्हणूनच तू जिवंत आहेस, हे राजर्षी, नाहीतर तू असा राहिला नसतास.
13.90.16
एवं बुद्धिं समास्थाय दिवसानेकविंशतिम् ।
सुप्तोस्मि यदि मां कश्चिद्बोधयेदिति पार्थिव ॥ १३.९०.१६ ॥
असा निश्चय करून मी एकवीस दिवस झोपेन; कोणी मला जागे केले तर — असे, हे पार्थिवा.
13.90.17
यदा त्वया सभार्येण संसुप्तो न प्रबोधितः ।
अहं तदैव ते प्रीतो मनसा राजसत्तम ॥ १३.९०.१७ ॥
तू पत्नीसह गाढ झोपलेल्या मला जागे केले नाहीस, तेव्हाच मी मनातून तुझ्यावर प्रसन्न झालो, हे राजश्रेष्ठा.
13.90.18
उत्थाय चास्मि निष्क्रान्तो यदि मां त्वं महीपते ।
पृच्छेः क्व यास्यसीत्येवं शपेयं त्वामिति प्रभो ॥ १३.९०.१८ ॥
मी उठून निघून गेलो तर तू मला विचारावेस, 'आपण कुठे जात आहात?' — असे विचारले तर मी तुला शाप देईन, हे प्रभो.
13.90.19
अन्तर्हितः पुनश्चास्मि पुनरेव च ते गृहे ।
योगमास्थाय संसुप्तो दिवसानेकविंशतिम् ॥ १३.९०.१९ ॥
मी लपून होतो, आणि पुन्हा तुझ्या घरातच होतो. योगात स्थिर होऊन एकवीस दिवस गाढ झोपेत होतो.
13.90.20
क्षुधितौ मामसूयेथां श्रमाद्वेति नराधिप ।
एतां बुद्धिं समास्थाय कर्शितौ वां क्षुधा मया ॥ १३.९०.२० ॥
हे नराधिपा, भूक किंवा थकव्यामुळे तुम्ही दोघे माझ्यावर रागवाल या विचाराने, भुकेने क्षीण झालेल्या मी हीच बुद्धी घेऊन तुम्हा दोघांना त्रास दिला.
13.90.21
न च तेऽभूत्सुसूक्ष्मोपि मन्युर्मनसि पार्थिव ।
सभार्यस्य नरश्रेष्ठ तेन ते प्रीतिमानहम् ॥ १३.९०.२१ ॥
हे पार्थिवा, हे नरश्रेष्ठा, तुझ्या मनात अत्यंत सूक्ष्मसुद्धा राग उत्पन्न झाला नाही. त्यामुळे पत्नीसह तुझ्यावर मी प्रसन्न झालो.
13.90.22
भोजनं च समानाय्य यत्तदादीपितं मया ।
क्रुध्येथा यदि मात्सर्यादिति तन्मर्षितं च मे ॥ १३.९०.२२ ॥
मी एकत्र करून तयार केलेले भोजन, मत्सरामुळे तुम्ही रागावला असता तर, तेही मी सहन केले.
13.90.23
ततोऽहं रथमारुह्य त्वामवोचं नराधिप ।
सभार्यो मां वहस्वेति तच्च त्वं कृतवांस्तथा ॥ १३.९०.२३ ॥
मग मी रथावर चढून, हे नराधिपा, तुला म्हणालो, 'पत्नीसह मला वाहून ने.' तूही तसेच केलेस.
13.90.24
अविशङ्को नरपते प्रीतोऽहं चापि तेन ह ।
धनोत्सर्गेऽपि च कृते न त्वां क्रोधोप्यधर्षयत् ॥ १३.९०.२४ ॥
हे नरपते, निःशंकपणे मी त्यामुळेही प्रसन्न झालो. धनत्याग केला तरीही राग तुला पीडू शकला नाही.
13.90.25
ततः प्रीतेन ते राजन्पुनरेतत्कृतं तव ।
सभार्यस्य वनं भूयस्तद्विद्धि मनुजाधिप ॥ १३.९०.२५ ॥
तेव्हा प्रसन्न होऊन, हे राजा, तुझ्यासाठी हे पुन्हा केले गेले. हे मनुजाधिपा, पत्नीसह तुला हे वन पुन्हा दिले गेले हे जाण.
13.90.26
प्रीत्यर्थं तव चैतन्मे स्वर्गसंदर्शनं कृतम् ।
यत्ते वनेऽस्मिन्नृपते दृष्टं दिव्यं सुदर्शनम् ॥ १३.९०.२६ ॥
तुला आनंद देण्यासाठीच मी हे स्वर्गदर्शन घडवले, हे नृपते. या वनात तू पाहिलेले ते दिव्य सुंदर दृश्य हेच आहे.
13.90.27
स्वर्गोद्देशस्त्वया राजन्सशरीरेण पार्थिव ।
मुहूर्तमनुभूतोऽसौ सभार्येण नृपोत्तम ॥ १३.९०.२७ ॥
हे राजा, हे पार्थिवा, पत्नीसह देहासह तू स्वर्गाचे ध्येय क्षणभर अनुभवलेस, हे नृपोत्तमा.
13.90.28
निदर्शनार्थं तपसो धर्मस्य च नराधिप ।
तत्र नासीत्स्पृहा राजंस्तच्चापि विदितं मया ॥ १३.९०.२८ ॥
हे नराधिपा, तप आणि धर्माचे उदाहरण म्हणून हे केले गेले. हे राजा, तिथे तुला इच्छा नव्हती हेही मला ठाऊक आहे.
13.90.29
ब्राह्मण्यं काङ्क्षसे हि त्वं तपश्च पृथिवीपते ।
अवमत्य नरेन्द्रत्वं देवेन्द्रत्वं च पार्थिव ॥ १३.९०.२९ ॥
हे पृथ्वीपते, तू खरोखर ब्राह्मण्य आणि तप यांची इच्छा करतोस. हे पार्थिवा, नरेंद्रत्व आणि देवेंद्रत्वाचा तिरस्कार करून.
13.90.30
एवमेतद्यथातत्वं ब्राह्मण्यं तात दुर्लभम् ।
ब्राह्मण्ये सति चर्षित्वमृषित्वे च तपस्विता ॥ १३.९०.३० ॥
हे तात, ब्राह्मण्य खरोखर असे दुर्लभ आहे. ब्राह्मण्य असल्यास ऋषित्व, आणि ऋषित्वात तपस्वीपणा येतो.
13.90.31
भविष्यत्येष ते कामः कुशिकात्कौशिको द्विजः ॥ १३.९०.३१ ॥
तुझी ही इच्छा पूर्ण होईल. कुशिकापासून कौशिक नावाचा एक द्विज जन्मेल.
13.90.32
तृतीयं पुरुषं प्राप्य ब्राह्मणत्वं गमिष्यति ।
वंशस्ते पार्थिवश्रेष्ठ भृगूणामेव तेजसा ॥ १३.९०.३२ ॥
तिसऱ्या पिढीपर्यंत पोहोचून तुझा वंश ब्राह्मणत्व प्राप्त करेल. हे राजश्रेष्ठा, भृगूंच्याच तेजाने तुझा वंश (ब्राह्मणत्व मिळवेल).
13.90.33
पौत्रस्ते भविता विप्रस्तपस्वी पावकद्युतिः ।
जमदग्नौ महाभाग तपसा भावितात्मनि ॥ १३.९०.३३ ॥
तुझा नातू तपस्वी ब्राह्मण होईल, अग्नीसारखे तेज असलेला. हे महाभाग, तपाने शुद्ध झालेल्या आत्म्याच्या जमदग्नीच्या पोटी (तो जन्मेल).
13.90.34
यः स देवमनुष्याणआं भयमुत्पादयिष्यति ।
त्रयाणामेव लोकानां सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ १३.९०.३४ ॥
तो देव आणि मानवांमध्ये भय निर्माण करेल. तिन्ही लोकांसाठी हेच सत्य आहे; तुला मी हेच सांगतो.
13.90.35
वरं गृहाण राजर्षे यस्ते मनसि वर्तते ।
तीर्थयात्रां गमिष्यामि पुरा कालोऽतिवर्तते ॥ १३.९०.३५ ॥
हे राजर्षी, तुझ्या मनात जो वर आहे तो घे. मी तीर्थयात्रेला जाईन; काळ निघून चालला आहे.
13.90.36
एष एव वरो मेऽद्य यत्त्वं प्रीतो महामुने ।
भवत्वेतद्यथार्थत्वं भवेत्पौत्रो ममानघ ॥ १३.९०.३६ ॥
आज माझा हाच वर आहे की तुम्ही माझ्यावर प्रसन्न झालात. हे महामुनी, असेच होवो; हे निष्पाप, माझा नातू तसाच होवो.
13.90.37
ब्राह्मण्यं मे कुलस्यास्तु भगवन्नेष मे वरः ।
पुनश्चाख्यातुमिच्छामि भगवन्विस्तरेण वै ॥ १३.९०.३७ ॥
भगवन्, माझ्या कुलात ब्राह्मण्य असो; हाच माझा वर आहे. भगवन्, मला पुन्हा विस्ताराने सांगावे अशी इच्छा आहे.
13.90.38
कथमेष्यति विप्रत्वं कुलं मे भृगुनन्दन ।
कश्चासौ भविता बन्धुर्मम कश्चापि सम्मतः ॥ १३.९०.३८ ॥
हे भृगुनंदना, माझ्या कुलात ब्राह्मण्य कसे येईल? माझा बांधव कोण होईल आणि माझ्याकडून मान्य कोण होईल?