Mahābhārata · Adhyāya 13.92
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.92.1
मुह्यामीति निशम्याद्य चिन्तयानः पुनःपुनः ।
हीनां पार्थिवसिंहैस्तैः श्रीमद्भिः पृथिवीमिमाम् ॥ १३.९२.१ ॥
Al oír decir «Estoy desconcertado», Yudhiṣṭhira, pensando una y otra vez hoy, vio esta tierra privada de aquellos gloriosos reyes leones.
13.92.2
प्राप्य राज्यानि शतशो महीं जित्वाऽपि भारत ।
कोटिशः पुरुषान्हत्वा परितप्ये पितामह ॥ १३.९२.२ ॥
Aunque he obtenido cientos de reinos y conquistado la tierra, oh Bhārata, habiendo matado a decenas de millones de hombres, estoy atormentado, oh abuelo.
13.92.3
का नु तासां वरस्त्रीणामवस्थाऽद्य भविष्यति ।
या हीनाः पतिभिः पुत्रैर्मातुलैर्भ्रातृभिस्तथा ॥ १३.९२.३ ॥
¿Cuál será ahora la condición de aquellas excelentes mujeres, privadas de esposos, hijos, tíos maternos y hermanos?
13.92.4
वयं हि तान्कुरुन्हत्वा ज्ञातींश्च सुहृदोऽपि च ।
अवाक्शीर्षाः पतिष्यामो नरके नात्रं संशयः ॥ १३.९२.४ ॥
Habiendo matado a aquellos kurus, parientes y amigos también, caeremos cabeza abajo en el infierno; no hay duda de ello.
13.92.5
शरीरं योक्तुमिच्छामि तपसोग्रेण भारत ।
उपदिष्टमिहेच्छामि तत्त्वतोऽहं विशाम्पते ॥ १३.९२.५ ॥
Deseo someter mi cuerpo con austera ascesis, oh Bhārata; deseo conocer verdaderamente lo que aquí se ha enseñado, oh señor de los hombres.
13.92.6
युधिष्ठिरस्य तद्वाक्यं श्रुत्वा भीष्मो महामनाः ।
परीक्ष्य निपुणं बुद्ध्या युधिष्ठिरमभाषत ॥ १३.९२.६ ॥
Habiendo oído aquel discurso de Yudhiṣṭhira, el magnánimo Bhīṣma, tras examinarlo cuidadosamente con su intelecto, habló a Yudhiṣṭhira.
13.92.7
रहस्यमद्भुतं चैव शृणु वक्ष्यामि भारत ।
या गतिः प्राप्यते वेन प्रेत्यभावे विशाम्पते ॥ १३.९२.७ ॥
Bhārata, escucha, te revelaré un secreto maravilloso: el destino que se alcanza tras la muerte, oh señor de los pueblos.
13.92.8
तपसा प्राप्यते स्वर्गस्तपसा प्राप्यते यशः ।
आयुःप्रकर्षो भोगाश्च लभ्यन्ते तपसा विभो ॥ १३.९२.८ ॥
El cielo se alcanza por la austeridad, la fama se alcanza por la austeridad. Oh poderoso, la larga vida y los placeres también se obtienen por la austeridad.
13.92.9
ज्ञानं विज्ञानमारोग्यं रूपं सम्पत्तथैव च ।
सौभाग्यं चैव तपसा प्राप्यते भरतर्षभ ॥ १३.९२.९ ॥
El conocimiento, el discernimiento, la salud, la belleza, la prosperidad y asimismo la buena fortuna se obtienen por la austeridad, oh toro de los Bhāratas.
13.92.10
धनं प्राप्नोति तपसा मौनं ज्ञानं प्रयच्छति ।
उपभोगांस्तु दानेन ब्रह्मचर्येण जीवितम् ॥ १३.९२.१० ॥
Por la austeridad se obtiene la riqueza, el silencio otorga el conocimiento; por la dádiva, los placeres; y por el celibato, la larga vida.
13.92.11
अहिंसायाः फलं रूपं दीक्षाया जन्म वै कुले ।
फलमूलाशनाद्राज्यं स्वर्गः पर्णशनाद्भवेत् ॥ १३.९२.११ ॥
El fruto de la no violencia es la belleza; el fruto de la consagración, el nacer en un linaje noble. Por comer frutos y raíces se obtiene el reino; por comer hojas, el cielo.
13.92.12
पयोभक्षो दिवं याति दानेन द्रविणाधिकः ।
गुरुशुश्रूषया विद्या नित्यश्राद्धेन सन्ततिः ॥ १३.९२.१२ ॥
Quien solo bebe leche va al cielo; por la dádiva se es más rico en riquezas. Por el servicio al maestro se obtiene el saber; por los ritos diarios a los ancestros, la descendencia.
13.92.13
गवाढ्यः शाकदीक्षाभिः स्वर्गमाहुस्तृणाशनात् ।
स्त्रियस्त्रिषवण्सनानाद्वायुं पीत्वा क्रतुं लभेत् ॥ १३.९२.१३ ॥
Se dice que quien es rico en vacas alcanza el cielo por los votos de dieta vegetal y por comer hierba; la mujer, bañándose tres veces al día y bebiendo aire, obtiene el fruto de un sacrificio.
13.92.14
नित्यस्नायी दीर्घजीवी सन्ध्ये तु द्वे जपन्द्विजः ।
मन्त्रं साधयतो राजन्नाकपृष्ठमनाशने ॥ १३.९२.१४ ॥
El dvija que se baña a diario y recita en ambos crepúsculos alcanza larga vida; oh rey, quien lleva a cabo la fórmula sagrada alcanza la cima del cielo mediante la abstinencia de alimento.
13.92.15
स्थण्डिलेषु शयानानां गृहाणि शयनानि च ।
चीरवल्कलवासोभिर्वासांस्याभाणानि च ॥ १३.९२.१५ ॥
Para quienes duermen sobre el suelo desnudo hay casas y lechos; con vestidos de corteza y de harapos, también ropas y recipientes.
13.92.16
शय्यासनानि यानानि योगयुक्ते तपोधने ।
अग्निप्रवेशे नियतं ब्रह्मलोके महीयते ॥ १३.९२.१६ ॥
Lechos, asientos y vehículos pertenecen al asceta dedicado al yoga; quien entra en el fuego es ciertamente honrado en el mundo de Brahmā.
13.92.17
रसानां प्रतिसंहारात्सौभाग्यमिह विन्दति ।
आमिषप्रतिसंहारात्प्रजा ह्यायुष्मती भवेत् ॥ १३.९२.१७ ॥
Al renunciar a los sabores se obtiene aquí la buena fortuna; al renunciar a la carne, el pueblo se vuelve ciertamente longevo.
13.92.18
उदवासं वसेद्यस्तु स नराधिपतिर्भवेत् ।
सत्यवादी नरश्रेष्ठ दैवतैः सह मोदते ॥ १३.९२.१८ ॥
Quien habita en el agua se convierte en señor de los hombres; oh mejor de los hombres, el que dice la verdad se regocija junto con los dioses.
13.92.19
कीर्तिर्भवति दानेन तथाऽऽरोग्यमहिंसया ।
द्विजशुश्रूषया राज्यं द्विजत्वं चापि पुष्कलम् ॥ १३.९२.१९ ॥
La fama llega por la generosidad, y asimismo la salud por la no violencia; por servir a los dvija llegan la realeza y abundante condición de dvija.
13.92.20
पानीयस्य प्रदानेन कीर्तिर्भवति शाश्वती ।
अन्नस्य तु प्रदानेन तृप्यन्ते कामभोगतः ॥ १३.९२.२० ॥
Por el don de agua llega una fama duradera; pero por el don de alimento, las personas quedan saciadas en el goce de sus deseos.
13.92.21
सान्त्वदः सर्वभूतानां सर्वशोकैर्विमुच्यते ।
देवशुश्रूषया राज्यं दिव्यं रूपं निगच्छति ॥ १३.९२.२१ ॥
Quien consuela a todos los seres queda libre de todo dolor; por servir a los dioses se alcanzan la realeza y una forma divina.
13.92.22
दीपालोकप्रदानेन चक्षुष्मान्बुद्धिमान्भवेत् ।
प्रेक्षणीयप्रदानेन स्मृतिं मेधां च विन्दति ॥ १३.९२.२२ ॥
Al dar la luz de una lámpara uno se vuelve de buena vista y sabio; al dar cosas agradables dignas de verse, obtiene memoria e inteligencia retentiva.
13.92.23
गन्धमाल्यप्रदानेन कीर्तिर्भवति पुष्कला ।
केशश्मश्रू धारंयतामग्र्या भवति सन्ततिः ॥ १३.९२.२३ ॥
Por el don de perfume y guirnaldas llega una fama abundante; para quienes conservan cabello y barba, la mejor descendencia.
13.92.24
उपवासं च दीक्षां च अभिषेकं च पार्थिव ।
कृत्वा द्वादशवर्षाणि वीरस्थानाद्विशिष्यते ॥ १३.९२.२४ ॥
Oh rey, quien, habiendo practicado el ayuno, la consagración y la unción, cumple el voto durante doce años, se distingue incluso por encima de la morada de los héroes.
13.92.25
दासीदासमलङ्कारान्क्षेत्राणि च गृहाणि च ।
ब्रह्मदेयां सुतां दत्त्वा प्राप्नोति मनुजर्षभ ॥ १३.९२.२५ ॥
Habiendo dado siervos y siervas, adornos, campos y casas, y una hija entregada a un brahmán, oh toro entre los hombres, uno obtiene (mérito).
13.92.26
क्रतुभिश्चोपवासैश्च त्रिदिवं याति भारत ।
लभते च शिवं ज्ञानं फलपुष्पप्रदो नरः ॥ १३.९२.२६ ॥
Mediante sacrificios y ayunos, oh Bhārata, el hombre va al cielo y obtiene un conocimiento auspicioso; el hombre que da frutos y flores (también lo obtiene).
13.92.27
सुवर्णशृङ्गैस्तु विराजितानां ।
गवां सहस्रस्य नरः प्रदानात्।
प्राप्नोति पुण्यं दिवि देवलोक-
मित्येवमाहुर्दिवि वेदसङ्घाः ॥ १३.९२.२७ ॥
Al dar mil vacas adornadas con cuernos de oro, el hombre obtiene mérito en el cielo y el mundo de los dioses; así dicen en el cielo las asambleas de los Vedas.
13.92.28
प्रयच्छते यः कपिलां सवत्सां ।
कांस्योपदोहां कनकाग्रशृङ्गीम्।
तैस्तैर्गुणैः कामदुघाऽस्य भूत्वा ।
नरं प्रदातारमुपैति सा गौः ॥ १३.९२.२८ ॥
Quien da una vaca cobriza con su ternero, con un recipiente de bronce para ordeñar y cuernos de punta dorada: esa vaca, convirtiéndose para él en vaca que concede deseos por aquellas diversas cualidades, acude al hombre que la dio.
13.92.29
यावन्ति रोमाणि भवन्ति धेन्वा-
स्तावत्फलं प्राप्य स गोप्रदानात्।
पुत्रांश्च पौत्रांश्च कुलं च सर्व-
मासप्तमं तारयते परत्र ॥ १३.९२.२९ ॥
Tantos frutos como pelos tiene una vaca, tantos obtiene por el don de una vaca; y libera en el otro mundo a sus hijos, nietos y toda la familia hasta la séptima generación.
13.92.30
सदक्षिणां काञ्चनचारुशृङ्गीं ।
कांस्योपदोहां द्रविणोत्तरीयाम्।
धेनुं तिलानां ददतो द्विजाय ।
लोका वसूनां सुलभा भवन्ति ॥ १३.९२.३० ॥
Quien entrega a un brahmán una vaca con su honorario, de hermosos cuernos dorados, con un recipiente de bronce para ordeñar y con riqueza como manto superior, junto con sésamo, obtiene fácilmente los mundos de los Vasus.
13.92.31
स्वकर्मभिर्मानवं संनिरुद्धं ।
तीव्रान्धकारे नरके पतन्तम्।
मंहार्णवे नौरिव वायुयुक्ता ।
दानं गवां तारयते परत्र ॥ १३.९२.३१ ॥
Como una barca impulsada por el viento lleva a través del gran océano a un hombre atado por sus propias acciones que cae en un infierno de densa oscuridad, así el don de vacas lo lleva a través en el otro mundo.
13.92.32
यो ब्रह्मदेयां तु ददाति कन्यां ।
भूमिप्रदानं च करोति विप्रे।
ददाति चान्नं विधिवच्च यश्च ।
स लोकमाप्नोति पुरंदरस्य ॥ १३.९२.३२ ॥
Quien entrega a un brahmán una doncella como brahmadeya, hace el don de tierra y da alimento al brahmán según la norma, alcanza el mundo de Indra.
13.92.33
नैवेशिकं सर्वगुणोपपन्नं ।
ददाति वै यस्तु नरो द्विजाय।
स्वाध्यायचारित्र्यगुणान्विताय ।
तस्यापि लोकाः कुरुषूत्तरेषु ॥ १३.९२.३३ ॥
El hombre que da un don apropiado, dotado de toda virtud, a un dvija dotado de las virtudes del estudio y la buena conducta, también tiene los mundos de los Kurus del norte.
13.92.34
धुर्यप्रदानेन गवां तथा वै ।
लोकानवाप्नोति नरो वसूनाम्।
स्वर्गाय चाहुस्तु हिरण्यदानं ।
ततो विशिष्टं कनकप्रदानम् ॥ १३.९२.३४ ॥
Dando bueyes de tiro y vacas, el hombre alcanza ciertamente los mundos de los Vasus. Para el cielo se dice que se prescribe el don de oro, pero el don de oro refinado es más excelente que aquel.
13.92.35
छत्रप्रदानेन गृहं वरिष्ठं ।
यानं तथोपानहसम्प्रदाने।
वस्रप्रदानेन फलं सुरूपं ।
गन्धप्रदानात्सुरभिर्नरः स्यात् ॥ १३.९२.३५ ॥
Por el don de un parasol se obtiene una excelente morada; por el don de sandalias, un vehículo; por el don de tela, el fruto de una hermosa forma; por el don de perfume, el hombre se vuelve fragante.
13.92.36
पुष्पोपगं वाऽथ फलोपगं वा ।
यः पादपं स्पर्शयते द्विजाय।
सश्रीकमृद्धं बहुरत्नपूर्णं ।
लभत्ययत्नोपगतं गृहं वै ॥ १३.९२.३६ ॥
Quien hace que un brahmán toque un árbol con flores o frutos obtiene sin esfuerzo una casa próspera, abundante y llena de muchas joyas.
13.92.37
भक्ष्यान्नपानीयरसप्रदाता ।
सर्वान्समाप्नोति रसान्प्रकामम्।
प्रतिश्रयाच्छानसम्प्रदाता ।
प्राप्नोति तान्येव न संशयोऽत्र ॥ १३.९२.३७ ॥
Quien da alimentos, granos, bebidas y sabores obtiene todos los sabores a voluntad. Quien da refugio y un lecho obtiene esas mismas cosas; no hay duda en esto.
13.92.38
स्रग्धूपगन्धाननुलेपनानि ।
स्नानानि माल्यानि च मानवो यः।
दद्याद्द्विजेभ्यः स भवेदरोग-
स्तथाऽभिरूपश्च नरेन्द्रलोके ॥ १३.९२.३८ ॥
El hombre que da guirnaldas, incienso, perfumes, ungüentos, objetos de baño y flores a los brahmanes se vuelve libre de enfermedad y, en el mundo de los reyes, hermoso.
13.92.39
बीजैरशून्यं शयनैरुपेतं ।
दद्याद्गृहं यः पुरुषो द्विजाय।
पुण्याभिरामं बहुरत्नपूर्णं ।
लभत्यधिष्ठानवरं स राजन् ॥ १३.९२.३९ ॥
Oh rey, el hombre que da a un brahmán una casa llena de semillas, provista de lechos, deliciosa por su mérito y repleta de muchas joyas obtiene la mejor morada.
13.92.40
सुगन्धचित्रास्तरणोपधानं ।
दद्यान्नरो यः शयनं द्विजाय।
रूपान्वितां पक्षवतीं मनोज्ञां ।
भार्यामयत्नोपगतां लभेत्सः ॥ १३.९२.४० ॥
El hombre que da a un brahmín un lecho provisto de cubiertas fragantes y multicolores y de almohadas obtendrá, sin esfuerzo, una esposa hermosa, con parientes que la apoyen y encantadora.
13.92.41
पितामहस्यानवरो वीरशायी भवेन्नरः ।
नाधिकं विद्यते यस्मादित्याहुः परमर्षयः ॥ १३.९२.४१ ॥
Un hombre que no sea inferior al abuelo podría yacer en el lecho de los héroes; no hay nada mayor que esto, dicen los sabios supremos.
13.92.42
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्रीतात्मा कुरुनन्दनः ।
नाश्रमेऽरोचयद्वासं वीरमार्गाभिकाङ्क्षया ॥ १३.९२.४२ ॥
Al oír sus palabras, el deleite de los kurus, complacido de corazón, no quiso morar en el ermitaño, deseando el camino de los héroes.
13.92.43
ततो युधिष्ठिरः प्राह पाण्डवान्पुरुषर्षभ ।
पितामहस्य यद्वाक्यं तद्वो रोचत्विति प्रभुः ॥ १३.९२.४३ ॥
Entonces Yudhiṣṭhira, toro entre los hombres y señor, habló a los Pāṇḍavas: 'Que las palabras del abuelo os agraden.'
13.92.44
ततस्तु पाण्डवाः सर्वे द्रौपदी च यशस्विनी ।
युधिष्ठिरस्य तद्वाक्यं बाढमित्यभ्यपूजयन् ॥ १३.९२.४४ ॥
Entonces todos los Pāṇḍavas y la ilustre Draupadī honraron las palabras de Yudhiṣṭhira, diciendo: 'Sí, así sea.'