มหาภารตะ · อัธยายะ 13.92
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.92.1
मुह्यामीति निशम्याद्य चिन्तयानः पुनःपुनः ।
हीनां पार्थिवसिंहैस्तैः श्रीमद्भिः पृथिवीमिमाम् ॥ १३.९२.१ ॥
ยุธิษฐิระได้ยินตนเองกล่าวว่า "ข้าพเจ้าหลงแล้ว" จึงครุ่นคิดซ้ำแล้วซ้ำเล่าในวันนี้ และเห็นแผ่นดินนี้ว่างเปล่าจากบรรดาราชสีห์แห่งกษัตริย์ผู้รุ่งเรืองเหล่านั้น
13.92.2
प्राप्य राज्यानि शतशो महीं जित्वाऽपि भारत ।
कोटिशः पुरुषान्हत्वा परितप्ये पितामह ॥ १३.९२.२ ॥
แม้ข้าพเจ้าจะได้แคว้นนับร้อยและพิชิตแผ่นดินมาแล้ว โอ ภารตะ โอ ปู่ ข้าพเจ้าได้ฆ่าคนนับสิบล้านไปแล้ว และยังคงทรมานใจอยู่
13.92.3
का नु तासां वरस्त्रीणामवस्थाऽद्य भविष्यति ।
या हीनाः पतिभिः पुत्रैर्मातुलैर्भ्रातृभिस्तथा ॥ १३.९२.३ ॥
แล้วสภาพของบรรดาสตรีผู้ประเสริฐเหล่านั้นในวันนี้จะเป็นอย่างไรหนอ ที่ต้องขาดสามี บุตร ลุง และพี่น้องชายไปเช่นนี้
13.92.4
वयं हि तान्कुरुन्हत्वा ज्ञातींश्च सुहृदोऽपि च ।
अवाक्शीर्षाः पतिष्यामो नरके नात्रं संशयः ॥ १३.९२.४ ॥
เมื่อเราฆ่าชาวกุรุเหล่านั้น ทั้งญาติและมิตรสหายด้วย เราจะตกนรกโดยศีรษะคว่ำลง ไม่มีข้อสงสัยในเรื่องนี้
13.92.5
शरीरं योक्तुमिच्छामि तपसोग्रेण भारत ।
उपदिष्टमिहेच्छामि तत्त्वतोऽहं विशाम्पते ॥ १३.९२.५ ॥
ข้าพเจ้าปรารถนาจะฝึกร่างกายด้วยการบำเพ็ญตบะอย่างเข้มงวด โอ ภารตะ และปรารถนาจะเรียนรู้ความจริงของสิ่งที่ได้รับการสั่งสอนไว้ที่นี่ โอ จอมนรชน
13.92.6
युधिष्ठिरस्य तद्वाक्यं श्रुत्वा भीष्मो महामनाः ।
परीक्ष्य निपुणं बुद्ध्या युधिष्ठिरमभाषत ॥ १३.९२.६ ॥
เมื่อภีษมะผู้มีใจอันยิ่งใหญ่ได้ฟังถ้อยคำของยุธิษฐิระนั้นแล้ว ได้พิจารณาท่านด้วยปัญญาอย่างรอบคอบ แล้วจึงกล่าวกับยุธิษฐิระ
13.92.7
रहस्यमद्भुतं चैव शृणु वक्ष्यामि भारत ।
या गतिः प्राप्यते वेन प्रेत्यभावे विशाम्पते ॥ १३.९२.७ ॥
โอ ภารตะ จงฟังเถิด เราจะบอกความลับอันน่าอัศจรรย์ให้ทราบ คือคติที่บุคคลจะได้ไปหลังความตาย โอ จอมประชาชน
13.92.8
तपसा प्राप्यते स्वर्गस्तपसा प्राप्यते यशः ।
आयुःप्रकर्षो भोगाश्च लभ्यन्ते तपसा विभो ॥ १३.९२.८ ॥
สวรรค์ย่อมได้มาด้วยการบำเพ็ญตบะ เกียรติยศย่อมได้มาด้วยการบำเพ็ญตบะ โอ ผู้ทรงอำนาจ อายุยืนยาวและความสุขต่าง ๆ ก็ได้มาด้วยการบำเพ็ญตบะเช่นกัน
13.92.9
ज्ञानं विज्ञानमारोग्यं रूपं सम्पत्तथैव च ।
सौभाग्यं चैव तपसा प्राप्यते भरतर्षभ ॥ १३.९२.९ ॥
ความรู้ ปัญญาที่แยกแยะ สุขภาพ ความงาม ความมั่งคั่ง และโชคลาภที่ดี ย่อมได้มาด้วยการบำเพ็ญตบะเช่นกัน โอ ผู้ประเสริฐแห่งตระกูลภรต
13.92.10
धनं प्राप्नोति तपसा मौनं ज्ञानं प्रयच्छति ।
उपभोगांस्तु दानेन ब्रह्मचर्येण जीवितम् ॥ १३.९२.१० ॥
ด้วยการบำเพ็ญตบะ บุคคลย่อมได้ทรัพย์ การนิ่งเงียบย่อมให้ความรู้ ด้วยการให้ทาน ย่อมได้ความสุขในการเสวยผล และด้วยการถือพรหมจรรย์ ย่อมได้อายุยืน
13.92.11
अहिंसायाः फलं रूपं दीक्षाया जन्म वै कुले ।
फलमूलाशनाद्राज्यं स्वर्गः पर्णशनाद्भवेत् ॥ १३.९२.११ ॥
ผลของอหิงสาคือความงาม ผลของการปฏิญาณพิธีคือการเกิดในตระกูลอันสูงส่ง การกินผลไม้และรากไม้ทำให้ได้ความเป็นกษัตริย์ การกินใบไม้ทำให้ได้สวรรค์
13.92.12
पयोभक्षो दिवं याति दानेन द्रविणाधिकः ।
गुरुशुश्रूषया विद्या नित्यश्राद्धेन सन्ततिः ॥ १३.९२.१२ ॥
ผู้ที่ดื่มแต่นมย่อมไปสวรรค์ ผู้ที่ให้ทานย่อมมั่งคั่งยิ่งขึ้น ด้วยการรับใช้ครูได้ความรู้ ด้วยการทำศราทธ์ประจำวันได้บุตรหลาน
13.92.13
गवाढ्यः शाकदीक्षाभिः स्वर्गमाहुस्तृणाशनात् ।
स्त्रियस्त्रिषवण्सनानाद्वायुं पीत्वा क्रतुं लभेत् ॥ १३.९२.१३ ॥
กล่าวกันว่าผู้มั่งมีวัวควายย่อมไปสวรรค์ด้วยการปฏิญาณถือการกินผักและการกินหญ้า ส่วนสตรีที่อาบน้ำสามครั้งต่อวันและดื่มแต่ลม ย่อมได้ผลของพิธีบูชายัญ
13.92.14
नित्यस्नायी दीर्घजीवी सन्ध्ये तु द्वे जपन्द्विजः ।
मन्त्रं साधयतो राजन्नाकपृष्ठमनाशने ॥ १३.९२.१४ ॥
พราหมณ์ผู้เกิดสองครั้งที่อาบน้ำทุกวันและสวดมนต์ในสองสนธยา ย่อมมีอายุยืน โอ พระราชา ผู้ที่ปฏิบัติมนตร์ให้สำเร็จโดยงดอาหาร ย่อมถึงยอดแห่งสวรรค์
13.92.15
स्थण्डिलेषु शयानानां गृहाणि शयनानि च ।
चीरवल्कलवासोभिर्वासांस्याभाणानि च ॥ १३.९२.१५ ॥
สำหรับผู้ที่นอนบนพื้นดินเปล่า ย่อมมีเรือนและที่นอน ทั้งเครื่องนุ่งห่มทำจากเปลือกไม้และผ้าขี้ริ้ว รวมทั้งเสื้อผ้าและภาชนะด้วย
13.92.16
शय्यासनानि यानानि योगयुक्ते तपोधने ।
अग्निप्रवेशे नियतं ब्रह्मलोके महीयते ॥ १३.९२.१६ ॥
ที่นอน ที่นั่ง และยานพาหนะเป็นของนักพรตผู้ประกอบด้วยโยคะ ผู้ที่เข้าสู่กองไฟย่อมได้รับการยกย่องในโลกของพระพรหมอย่างแน่นอน
13.92.17
रसानां प्रतिसंहारात्सौभाग्यमिह विन्दति ।
आमिषप्रतिसंहारात्प्रजा ह्यायुष्मती भवेत् ॥ १३.९२.१७ ॥
ด้วยการละรสต่าง ๆ บุคคลย่อมได้โชคลาภในโลกนี้ ด้วยการละเนื้อสัตว์ ประชาชนย่อมมีอายุยืนอย่างแท้จริง
13.92.18
उदवासं वसेद्यस्तु स नराधिपतिर्भवेत् ।
सत्यवादी नरश्रेष्ठ दैवतैः सह मोदते ॥ १३.९२.१८ ॥
ผู้ที่อาศัยอยู่ในน้ำย่อมกลายเป็นจอมคน โอ มนุษย์ผู้ประเสริฐที่สุด ผู้กล่าวความจริงย่อมปีติร่วมกับเทวดา
13.92.19
कीर्तिर्भवति दानेन तथाऽऽरोग्यमहिंसया ।
द्विजशुश्रूषया राज्यं द्विजत्वं चापि पुष्कलम् ॥ १३.९२.१९ ॥
เกียรติยศย่อมเกิดขึ้นด้วยการให้ทาน และความไม่เบียดเบียนก็ทำให้มีสุขภาพดี การรับใช้ผู้เกิดสองครั้งทำให้ได้ความเป็นกษัตริย์ และความเป็นผู้เกิดสองครั้งอย่างบริบูรณ์ก็ได้เช่นกัน
13.92.20
पानीयस्य प्रदानेन कीर्तिर्भवति शाश्वती ।
अन्नस्य तु प्रदानेन तृप्यन्ते कामभोगतः ॥ १३.९२.२० ॥
ด้วยการให้น้ำดื่ม เกียรติยศอันยั่งยืนย่อมเกิดขึ้น แต่ด้วยการให้อาหาร ผู้คนย่อมอิ่มเอิบในการเสวยความปรารถนาต่าง ๆ
13.92.21
सान्त्वदः सर्वभूतानां सर्वशोकैर्विमुच्यते ।
देवशुश्रूषया राज्यं दिव्यं रूपं निगच्छति ॥ १३.९२.२१ ॥
ผู้ที่ให้ความปลอบโยนแก่สรรพสัตว์ย่อมพ้นจากความโศกทั้งปวง และด้วยการรับใช้เทพเจ้า ย่อมได้ความเป็นกษัตริย์และรูปอันทิพย์
13.92.22
दीपालोकप्रदानेन चक्षुष्मान्बुद्धिमान्भवेत् ।
प्रेक्षणीयप्रदानेन स्मृतिं मेधां च विन्दति ॥ १३.९२.२२ ॥
ด้วยการถวายแสงประทีป ผู้นั้นย่อมมีดวงตาแจ่มใสและมีปัญญา ด้วยการถวายสิ่งงดงามน่าชม ย่อมได้ความทรงจำและปัญญาอันแม่นยำ
13.92.23
गन्धमाल्यप्रदानेन कीर्तिर्भवति पुष्कला ।
केशश्मश्रू धारंयतामग्र्या भवति सन्ततिः ॥ १३.९२.२३ ॥
ด้วยการถวายของหอมและพวงมาลัย ย่อมได้เกียรติยศอันมากมาย และสำหรับผู้ที่ไว้ผมและหนวดเครา ย่อมได้บุตรหลานที่ประเสริฐที่สุด
13.92.24
उपवासं च दीक्षां च अभिषेकं च पार्थिव ।
कृत्वा द्वादशवर्षाणि वीरस्थानाद्विशिष्यते ॥ १३.९२.२४ ॥
ข้าแต่พระราชา ผู้ที่ถือศีลอด ปฏิบัติพิธีทีกษา และพิธีอภิเษก ดำรงข้อปฏิบัตินี้ตลอดสิบสองปี ย่อมประเสริฐยิ่งกว่าแม้ที่อยู่ของวีรบุรุษ
13.92.25
दासीदासमलङ्कारान्क्षेत्राणि च गृहाणि च ।
ब्रह्मदेयां सुतां दत्त्वा प्राप्नोति मनुजर्षभ ॥ १३.९२.२५ ॥
ผู้ที่ถวายทาสชายหญิง เครื่องประดับ ไร่นา และบ้านเรือน รวมทั้งถวายบุตรีแก่พราหมณ์ ข้าแต่บุรุษผู้ประเสริฐ ย่อมได้บุญ
13.92.26
क्रतुभिश्चोपवासैश्च त्रिदिवं याति भारत ।
लभते च शिवं ज्ञानं फलपुष्पप्रदो नरः ॥ १३.९२.२६ ॥
ด้วยการประกอบยัญและการถือศีลอด ข้าแต่ภารตะ บุคคลย่อมไปสู่สวรรค์ และได้ความรู้อันเป็นมงคล ส่วนผู้ที่ถวายผลไม้และดอกไม้ก็ได้ผลนี้เช่นกัน
13.92.27
सुवर्णशृङ्गैस्तु विराजितानां ।
गवां सहस्रस्य नरः प्रदानात्।
प्राप्नोति पुण्यं दिवि देवलोक-
मित्येवमाहुर्दिवि वेदसङ्घाः ॥ १३.९२.२७ ॥
เมื่อบุคคลถวายโคหนึ่งพันตัวที่ประดับด้วยเขาทองคำ เขาย่อมได้บุญและได้โลกของเทพบนสวรรค์ ดังที่หมู่คัมภีร์พระเวทกล่าวไว้ในสวรรค์
13.92.28
प्रयच्छते यः कपिलां सवत्सां ।
कांस्योपदोहां कनकाग्रशृङ्गीम्।
तैस्तैर्गुणैः कामदुघाऽस्य भूत्वा ।
नरं प्रदातारमुपैति सा गौः ॥ १३.९२.२८ ॥
ผู้ที่ถวายโคกปิลาพร้อมลูกโค มีภาชนะรีดนมทำด้วยทองสัมฤทธิ์ และมีปลายเขาเป็นทองคำ โคนั้นจะกลายเป็นโคกามธุคสำหรับเขาด้วยคุณสมบัติเหล่านั้น และไปถึงผู้ที่ถวายนั้น
13.92.29
यावन्ति रोमाणि भवन्ति धेन्वा-
स्तावत्फलं प्राप्य स गोप्रदानात्।
पुत्रांश्च पौत्रांश्च कुलं च सर्व-
मासप्तमं तारयते परत्र ॥ १३.९२.२९ ॥
จำนวนขนของโคมีเท่าไร ผลบุญที่เขาได้จากการถวายโคก็มีเท่านั้น และในโลกหน้า เขาย่อมนำบุตร หลาน และวงศ์ตระกูลทั้งหมดไปจนถึงรุ่นที่เจ็ดให้พ้นทุกข์
13.92.30
सदक्षिणां काञ्चनचारुशृङ्गीं ।
कांस्योपदोहां द्रविणोत्तरीयाम्।
धेनुं तिलानां ददतो द्विजाय ।
लोका वसूनां सुलभा भवन्ति ॥ १३.९२.३० ॥
ผู้ที่ถวายแก่พราหมณ์ซึ่งเป็นโคพร้อมค่าตอบแทน มีเขาทองคำงดงาม มีภาชนะรีดนมทำด้วยทองสัมฤทธิ์ และมีทรัพย์เป็นผ้าคลุมด้านบน พร้อมงาดำ ย่อมได้โลกของพระวสุอย่างง่ายดาย
13.92.31
स्वकर्मभिर्मानवं संनिरुद्धं ।
तीव्रान्धकारे नरके पतन्तम्।
मंहार्णवे नौरिव वायुयुक्ता ।
दानं गवां तारयते परत्र ॥ १३.९२.३१ ॥
ดังเรือที่ลมพัดพาไปนำพามนุษย์ผู้ถูกผูกมัดด้วยการกระทำของตนเอง และกำลังตกลงสู่นรกอันมืดมิดรุนแรง ข้ามมหาสมุทรอันกว้างใหญ่ ฉันใด การถวายโคก็นำเขาข้ามพ้นในโลกหน้าฉันนั้น
13.92.32
यो ब्रह्मदेयां तु ददाति कन्यां ।
भूमिप्रदानं च करोति विप्रे।
ददाति चान्नं विधिवच्च यश्च ।
स लोकमाप्नोति पुरंदरस्य ॥ १३.९२.३२ ॥
ผู้ที่ถวายหญิงสาวแก่พราหมณ์ในฐานะพรหมเทยะ ถวายที่ดิน และถวายอาหารแก่พราหมณ์ตามวิธี ย่อมไปถึงโลกของพระอินทร์
13.92.33
नैवेशिकं सर्वगुणोपपन्नं ।
ददाति वै यस्तु नरो द्विजाय।
स्वाध्यायचारित्र्यगुणान्विताय ।
तस्यापि लोकाः कुरुषूत्तरेषु ॥ १३.९२.३३ ॥
ผู้ที่ถวายของขวัญอันเหมาะสม ประกอบด้วยคุณความดีทั้งปวง แก่พราหมณ์ผู้มีคุณความดีแห่งการศึกษาพระเวทและความประพฤติ ย่อมได้โลกของชาวกุรุทางเหนือด้วย
13.92.34
धुर्यप्रदानेन गवां तथा वै ।
लोकानवाप्नोति नरो वसूनाम्।
स्वर्गाय चाहुस्तु हिरण्यदानं ।
ततो विशिष्टं कनकप्रदानम् ॥ १३.९२.३४ ॥
ด้วยการถวายวัวลากเกวียนและโค บุคคลย่อมได้โลกของพระวสุเป็นแน่ ส่วนเพื่อสวรรค์ กล่าวกันว่าการถวายทองคำเป็นที่กำหนดไว้ และการถวายทองคำบริสุทธิ์ยิ่งประเสริฐกว่านั้น
13.92.35
छत्रप्रदानेन गृहं वरिष्ठं ।
यानं तथोपानहसम्प्रदाने।
वस्रप्रदानेन फलं सुरूपं ।
गन्धप्रदानात्सुरभिर्नरः स्यात् ॥ १३.९२.३५ ॥
ด้วยการถวายร่ม ได้เรือนอันประเสริฐ ด้วยการถวายรองเท้า ได้ยานพาหนะ ด้วยการถวายผ้า ได้ผลคือรูปงาม ด้วยการถวายของหอม บุคคลย่อมมีกลิ่นหอม
13.92.36
पुष्पोपगं वाऽथ फलोपगं वा ।
यः पादपं स्पर्शयते द्विजाय।
सश्रीकमृद्धं बहुरत्नपूर्णं ।
लभत्ययत्नोपगतं गृहं वै ॥ १३.९२.३६ ॥
ผู้ที่ให้พราหมณ์ได้สัมผัสต้นไม้ที่มีดอกหรือมีผล ย่อมได้เรือนที่มั่งคั่ง อุดมสมบูรณ์ และเต็มไปด้วยอัญมณีมากมาย โดยไม่ต้องพยายาม
13.92.37
भक्ष्यान्नपानीयरसप्रदाता ।
सर्वान्समाप्नोति रसान्प्रकामम्।
प्रतिश्रयाच्छानसम्प्रदाता ।
प्राप्नोति तान्येव न संशयोऽत्र ॥ १३.९२.३७ ॥
ผู้ถวายอาหาร ข้าวปลา น้ำดื่ม และรสต่างๆ ย่อมได้รสทั้งปวงตามที่ปรารถนา ผู้ถวายที่พักพิงและที่นอน ย่อมได้สิ่งเหล่านั้นเช่นกัน ไม่มีข้อสงสัยในเรื่องนี้
13.92.38
स्रग्धूपगन्धाननुलेपनानि ।
स्नानानि माल्यानि च मानवो यः।
दद्याद्द्विजेभ्यः स भवेदरोग-
स्तथाऽभिरूपश्च नरेन्द्रलोके ॥ १३.९२.३८ ॥
บุรุษผู้ถวายพวงมาลัย ธูป ของหอม ครีมทา เครื่องอาบน้ำ และดอกไม้แก่พราหมณ์ ย่อมปราศจากโรค และในโลกของพระราชาก็จะมีรูปงาม
13.92.39
बीजैरशून्यं शयनैरुपेतं ।
दद्याद्गृहं यः पुरुषो द्विजाय।
पुण्याभिरामं बहुरत्नपूर्णं ।
लभत्यधिष्ठानवरं स राजन् ॥ १३.९२.३९ ॥
ข้าแต่พระราชา บุรุษผู้ถวายเรือนแก่พราหมณ์ที่เต็มไปด้วยเมล็ดพันธุ์ พร้อมเครื่องนอน เป็นที่น่ารื่นรมย์ด้วยบุญ และเต็มไปด้วยอัญมณีมากมาย ย่อมได้ที่พำนักอันประเสริฐที่สุด
13.92.40
सुगन्धचित्रास्तरणोपधानं ।
दद्यान्नरो यः शयनं द्विजाय।
रूपान्वितां पक्षवतीं मनोज्ञां ।
भार्यामयत्नोपगतां लभेत्सः ॥ १३.९२.४० ॥
บุรุษผู้ถวายเตียงที่ปูด้วยผ้าปูและหมอนอันหอมและมีลวดลายงดงามแก่พราหมณ์ ย่อมได้ภรรยาที่มีรูปงาม มีญาติพี่น้องคอยอุปการะ และน่ารัก โดยไม่ต้องพยายาม
13.92.41
पितामहस्यानवरो वीरशायी भवेन्नरः ।
नाधिकं विद्यते यस्मादित्याहुः परमर्षयः ॥ १३.९२.४१ ॥
ผู้ชายที่ไม่ด้อยไปกว่าปู่ย่อมนอนบนเตียงของวีรบุรุษได้ เพราะไม่มีสิ่งใดยิ่งกว่านี้ ฤๅษีผู้สูงส่งกล่าวไว้ดังนี้
13.92.42
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्रीतात्मा कुरुनन्दनः ।
नाश्रमेऽरोचयद्वासं वीरमार्गाभिकाङ्क्षया ॥ १३.९२.४२ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของท่าน กุรุนันทนะผู้เป็นที่รักของชาวกุรุมีใจยินดี แต่ไม่ปรารถนาจะพำนักในอาศรม เพราะใคร่จะดำเนินตามทางของวีรบุรุษ
13.92.43
ततो युधिष्ठिरः प्राह पाण्डवान्पुरुषर्षभ ।
पितामहस्य यद्वाक्यं तद्वो रोचत्विति प्रभुः ॥ १३.९२.४३ ॥
ครั้นแล้วยุธิษฐิระผู้เป็นยอดของบุรุษและเป็นผู้นำ ได้กล่าวแก่พวกปาณฑพว่า ขอให้ถ้อยคำของปู่เป็นที่พอใจของพวกท่านเถิด
13.92.44
ततस्तु पाण्डवाः सर्वे द्रौपदी च यशस्विनी ।
युधिष्ठिरस्य तद्वाक्यं बाढमित्यभ्यपूजयन् ॥ १३.९२.४४ ॥
ครั้นแล้วปาณฑพทั้งหมดและเทราปทีผู้มีเกียรติยศ ต่างยกย่องถ้อยคำของยุธิษฐิระ กล่าวว่า เป็นเช่นนั้นจริง