મહાભારત · અધ્યાય 13.95
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.95.1
यौ च स्यातां चरणेनोपपन्नौ ।
यौ विद्यया सदृशौ जन्मना च।
ताभ्यां दानं कतरस्मै विशिष्ट-
मयाचमानाय च याचते च ॥ १३.९५.१ ॥
જે બે આચારથી યુક્ત, વિદ્યા અને જન્મમાં સમાન છે, તેમાંથી દાન કોને આપવું વધુ વિશિષ્ટ છે—જે માગતો નથી તેને કે જે માગે છે તેને?
13.95.2
श्रेयो वै याचतः पार्थ दानमाहुरयाचते ।
अर्हत्तमो वै धृतिमान्कृपणादकृतात्मनः ॥ १३.९५.२ ॥
હે પાર્થ, માગનારને દાન આપવું શ્રેષ્ઠ કહેવાય છે; જે માગતો નથી તે વધુ યોગ્ય અને ધૈર્યવાન છે—કૃપણ અને અસંયમી નહીં.
13.95.3
क्षत्रियो रक्षणधृतिर्ब्राह्मणोऽनर्थनाधृतिः ।
ब्राह्मणो धृतिमान्विद्वान्देवान्प्रीणाति तुष्टिमान् ॥ १३.९५.३ ॥
ક્ષત્રિય રક્ષણમાં દૃઢ છે; બ્રાહ્મણ અનર્થ (લાભની લાલસા) ન કરવામાં દૃઢ છે. ધૈર્યવાન, વિદ્વાન અને સંતુષ્ટ બ્રાહ્મણ દેવોને પ્રસન્ન કરે છે.
13.95.4
याच्यमाहुरनीशस्य अतिहारं च भारत ।
उद्वेजयन्ति याचन्ति यदा भूतानि दस्युवत् ॥ १३.९५.४ ॥
હે ભરતવંશી, અસમર્થ પાસે માગવું અને અતિશય લેવું એને યાચના કહેવાય છે; જીવો માગે ત્યારે ચોરોની જેમ બીજાઓને ઉદ્વિગ્ન કરે છે.
13.95.5
म्रियते याचमानो वै तमनु म्रियतेऽददत् ।
ददत्संजीवयत्येनमात्मानं च युधिष्ठिर ॥ १३.९५.५ ॥
માગનાર ખરેખર મરે છે; ન આપનાર તેની પાછળ મરે છે. પરંતુ આપનાર તેને અને પોતાને જીવંત કરે છે, હે યુધિષ્ઠિર.
13.95.6
आनृशंस्यं परो धर्मो याचते यत्प्रदीयते ।
अयाचतः सीदमानान्सर्वोपायैर्निमन्त्रयेत् ॥ १३.९५.६ ॥
કરુણા પરમ ધર્મ છે; માગવાથી જે આપવામાં આવે છે, અને માગ્યા વિના પણ જે દુઃખ ભોગવે છે તેમને સર્વ ઉપાયોથી આમંત્રિત કરીને (મદદ કરવી).
13.95.7
यदि वै तादृशा राष्ट्रे वसेयुस्ते द्विजोत्तमाः ।
भस्मच्छन्नानिवाग्नींस्तान्बुध्येथास्त्वं प्रयत्नतः ॥ १३.९५.७ ॥
એવા શ્રેષ્ઠ દ્વિજો રાષ્ટ્રમાં વસે તો રાખથી ઢંકાયેલા અગ્નિની જેમ તેમને તું પ્રયત્નપૂર્વક ઓળખજે.
13.95.8
तपसा दीप्यमानास्ते दहेयुः पृथिवीमपि ।
अपूज्यमानाः कौरव्य पूजार्हास्तु तथाविधाः ॥ १३.९५.८ ॥
તપથી તેજસ્વી એવા તેઓ, હે કૌરવ્ય, અપૂજિત થાય તો પૃથ્વીને પણ બાળી શકે; પણ એવા જ લોકો પૂજાને યોગ્ય છે.
13.95.9
पूज्या हि ज्ञानविज्ञानतपोयोगसमन्विताः ।
तेभ्यः पूजां प्रयुञ्जीथा ब्राह्मणेभ्यः परन्तपः ॥ १३.९५.९ ॥
જ્ઞાન, વિજ્ઞાન, તપ અને યોગથી યુક્ત લોકો નિશ્ચય પૂજ્ય છે; હે પરંતપ, તે બ્રાહ્મણોનું પૂજન કર.
13.95.10
ददद्बहुविधान्देयानुपच्छन्दयते च तान् ॥ १३.९५.१० ॥
ઘણા પ્રકારની આપવા યોગ્ય વસ્તુઓ આપીને અને તેમને વિનંતી કરીને પણ.
13.95.11
यदग्निहोत्रे सुहुते सायंप्रातर्भवेत्फलम् ।
विद्यावेदव्रतवति तद्दानफलमुच्यते ॥ १३.९५.११ ॥
સવાર-સાંજ સારી રીતે હોમેલા અગ્નિહોત્રનું જે ફળ થાય, તે વિદ્યા, વેદ અને વ્રતવાળાને આપેલા દાનનું ફળ કહેવાય છે.
13.95.12
विद्यावेदव्रतस्नाता न व्यापाश्रयजीविनः ।
गूढस्वाध्यायतपसो ब्राह्मणान्संशितव्रतान् ॥ १३.९५.१२ ॥
વિદ્યા, વેદ અને વ્રતમાં સ્નાન કરેલા, સાંસારિક આશ્રયથી જીવન ન ચલાવનારા, ગુપ્ત સ્વાધ્યાય અને તપવાળા, દૃઢવ્રતી બ્રાહ્મણો.
13.95.13
कृतैरावसथैर्हृद्यैः सप्रेष्यैः सपरिच्छदैः ।
निमन्त्रयेथाः कौरव्य कामैश्चान्यैर्द्विजोत्तमान् ॥ १३.९५.१३ ॥
હે કૌરવ્ય, સેવકો અને સામગ્રી સહિત તૈયાર કરેલાં સુંદર નિવાસો તથા અન્ય ઇચ્છિત વસ્તુઓ વડે શ્રેષ્ઠ દ્વિજોને આમંત્રિત કર.
13.95.14
अपि ते प्रतिगृह्णीयुः श्रद्धोपेतं युधिष्ठिर ।
कार्यमित्येव मन्वाना धर्मज्ञाः सूक्ष्मदर्शिनः ॥ १३.९५.१४ ॥
હે યુધિષ્ઠિર, શ્રદ્ધાથી અપાયેલું તારું દાન તેઓ સ્વીકારે; આ કર્તવ્ય છે એમ માનીને, ધર્મજ્ઞ અને સૂક્ષ્મદર્શી તેઓ.
13.95.15
अपि ते ब्राह्मणा भुक्त्वा गताः सोद्धरणान्गृहान् ।
येषां दाराः प्रतीक्षन्ते पर्जन्यमिव कर्षकाः ॥ १३.९५.१५ ॥
તારા બ્રાહ્મણો ભોજન કરીને, બચેલું લઈને પોતાના ઘરે ગયા કે? જેમની પત્નીઓ વરસાદના વાદળની રાહ જોતા ખેડૂતોની જેમ તેમની રાહ જુએ છે.
13.95.16
अन्नानि प्रातःसवने नियता ब्रह्मचारिणः ।
ब्राह्मणास्तात भुञ्जानास्त्रेताग्निं प्रीणयन्त्युत ॥ १३.९५.१६ ॥
હે વત્સ, પ્રાતઃસવનમાં નિયમિત બ્રહ્મચારી બ્રાહ્મણો અન્ન આરોગીને ત્રેતાગ્નિને તૃપ્ત કરે છે.
13.95.17
माध्यंदिनं ते सवनं ददतस्तात वर्तताम् ।
गोहिरण्यानि वासांसि तेनेन्द्रः प्रीयतां तव ॥ १३.९५.१७ ॥
હે વત્સ, તું દાન આપતો રહે તેવો તારો મધ્યાહ્નસવન ચાલે; ગાયો, સોનું અને વસ્ત્રો આપવાથી ઇન્દ્ર તારા પર પ્રસન્ન થાય.
13.95.18
तृतीयं सवनं ते वै वैश्वदेवं युधिष्ठिर ।
यद्देवेभ्यः पितृभ्यश्च विप्रेभ्यश्च प्रयच्छसि ॥ १३.९५.१८ ॥
હે યુધિષ્ઠિર, તારું ત્રીજું સવન વૈશ્વદેવ છે; દેવો, પિતૃઓ અને બ્રાહ્મણોને તું જે અર્પે છે તે.
13.95.19
अहिंसा सर्वभूतेभ्यः संविभागश्च सर्वशः ।
दमस्त्यागो धृतिः सत्यं भवत्यवभृथाय ते ॥ १३.९५.१९ ॥
સર્વ પ્રાણીઓ પ્રત્યે અહિંસા, સર્વ રીતે વહેંચણી, દમ, ત્યાગ, ધૃતિ અને સત્ય — આ જ તારું અવભૃથ સ્નાન છે.
13.95.20
एथ ते चिततो यज्ञः श्रद्धापूतः सदक्षिणः ।
विशिष्टः सर्वयज्ञानां नित्यं तात प्रवर्तताम् ॥ १३.९५.२० ॥
તારો આ યજ્ઞ સારી રીતે સંપાદિત, શ્રદ્ધાથી પવિત્ર, દક્ષિણા સહિત અને સર્વ યજ્ઞોમાં શ્રેષ્ઠ છે. હે તાત, તે સદા ચાલુ રહે.