มหาภารตะ · อัธยายะ 13.97
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.97.1
इदं देयमिदं देयमितीयं श्रुतिचोदनात् ।
बहुदेयाश्च राजानः किंस्विद्देयमनुत्तमम् ॥ १३.९७.१ ॥
การให้นี้ควรให้ การให้นี้ควรให้ ดังที่กล่าวไว้ตามคำสั่งแห่งศรุติ กษัตริย์มีของให้มากมาย อะไรเล่าคือทานอันสูงสุด
13.97.2
अति दानानि सर्वाणि पृथिवीदानमुच्यते ।
अचला ह्यक्षया भूमिर्दोग्ध्री कामानिहोत्तमान् ॥ १३.९७.२ ॥
เหนือทานทั้งปวง การให้แผ่นดินเป็นทานที่ประกาศว่าสูงสุด เพราะแผ่นดินไม่หวั่นไหวและไม่เสื่อมสูญ เป็นดั่งโคนมที่ให้ความปรารถนาอันประเสริฐในโลกนี้
13.97.3
दोग्ध्री वासांसि रत्नानि पशून्व्रीहियवांस्तथा ।
भूमिदः सर्वभूतेषु शाश्वतीरेधते समाः ॥ १३.९७.३ ॥
ผู้ให้แผ่นดินย่อมเปรียบดั่งโคนมที่ให้ผ้า อัญมณี โค ข้าวเปลือกและข้าวบาร์เลย์ ท่ามกลางสรรพสัตว์ เขาย่อมเจริญรุ่งเรืองตลอดปีอันยืนนาน
13.97.4
यावद्भूमेरायुरिह तावद्भूमिद एधते ।
न भूमिदानादस्तीह परं किञ्चिद्युधिष्ठिर ॥ १३.९७.४ ॥
ตราบเท่าที่อายุของแผ่นดินยังคงอยู่ ผู้ให้แผ่นดินก็ย่อมเจริญรุ่งเรืองเพียงนั้น โอ ยุธิษฐิระ ในโลกนี้ไม่มีสิ่งใดสูงกว่าการให้แผ่นดิ
13.97.5
अप्यल्पं प्रददुः सर्वे पृथिव्या इति नः श्रुतम् ।
भूमिमेव ददुः सर्वे भूमिं ते भुञ्जते जनाः ॥ १३.९७.५ ॥
เราได้ยินมาว่า แม้คนทั้งปวงจะให้แผ่นดินเพียงเล็กน้อย แต่ผู้ที่ให้แผ่นดินทั้งผืนย่อมได้ครอบครองแผ่นดินนั้น
13.97.6
स्वकर्मैवोपजीवन्ति नरा इह परत्र च ।
भूमिः पतिं महादेवी दातारं कुरुते प्रियम् ॥ १३.९७.६ ॥
มนุษย์ดำรงชีวิตอยู่ทั้งในโลกนี้และโลกหน้าได้ด้วยกรรมของตนเองเท่านั้น แผ่นดินซึ่งเป็นเทวีผู้ยิ่งใหญ่ ย่อมทำให้ผู้ให้ของตนเป็นที่รักเป็นเจ้าของ
13.97.7
य एतां दक्षिणां दद्यादक्षयां राजसत्तम ।
पुनर्नरत्वं सम्प्राप्य भवेत्स पृथिवीपतिः ॥ १३.९७.७ ॥
ดูกรราชาผู้ประเสริฐสุด ผู้ใดถวายทักษิณาอันไม่รู้สิ้นนี้ ย่อมได้เกิดเป็นมนุษย์อีก และจะได้เป็นจ้าวแห่งแผ่นดิน
13.97.8
यथा दानं तथा भोग इति धर्मेषु निश्चयः ।
सङ्ग्रामे वा तनुं जह्याद्दद्याच्च पृथिवीमिमांम् ॥ १३.९७.८ ॥
เมื่อให้สิ่งใดไป ก็ย่อมได้รับการเสวยสิ่งนั้นตามสมควร นี่คือข้อสรุปที่มั่นคงในเรื่องธรรม ให้สละกายในสงคราม หรือให้แผ่นดินผืนนี้ไป
13.97.9
इत्येतत्क्षत्रबन्धूनां वदन्ति परमाशिषः ।
पुनाति दत्ता पृथिवी दातारमिति शुश्रुम ॥ १३.९७.९ ॥
ดังนี้ ผู้เป็นพวกพ้องของชนชั้นกษัตริย์ย่อมกล่าวพรอันสูงสุดนี้ เราได้ยินมาว่า แผ่นดินเมื่อให้ไปแล้วย่อมชำระผู้ให้ให้บริสุทธิ์
13.97.10
अपि पापसमाचारं ब्रह्मघ्नमपि चानृतम् ।
सैव पापं प्लावयति सैव पापात्प्रमोचयेत् ॥ १३.९७.१० ॥
แม้ผู้ที่ประพฤติบาป ผู้ฆ่าพราหมณ์ หรือผู้กล่าวเท็จ แผ่นดินนั้นนั่นเองย่อมชะล้างบาปของเขา และนั่นเองย่อมปลดเปลื้องเขาจากบาป
13.97.11
अपि पापकृतां राज्ञां प्रतिगृह्णन्ति साधवः ।
पृथिवीं नान्यदिच्छन्ति पावनं जगती यतः ॥ १३.९७.११ ॥
แม้ทานของกษัตริย์ผู้ทำบาป ผู้มีคุณธรรมก็ยังรับไว้ เขาไม่ปรารถนาสิ่งอื่นนอกจากแผ่นดิน เพราะแผ่นดินของโลกนี้เป็นสิ่งชำระให้บริสุทธิ์
13.97.12
नामास्याः प्रियदत्तेति गुह्यं देव्याः सनातनम् ।
दानं वाऽप्यथवाऽदानं नामास्याः प्रथमप्रियम् ॥ १३.९७.१२ ॥
นี่คือนามลับอันนิรันดร์ของเทวีองค์นี้ คือ ปริยทัตตา ผู้อันเป็นที่รักที่ได้ให้แล้ว ไม่ว่าจะเป็นการให้หรือไม่ให้ นามแรกอันเป็นที่รักของนางก็คือนามนี้
13.97.13
य एतां विदुषे दद्यात्पृथिवीं पृथिवीपतिः ।
पृथिव्यामेतदिष्टं स राजा राज्यमितो व्रजेत् ॥ १३.९७.१३ ॥
จ้าวแห่งแผ่นดินผู้ใดถวายแผ่นดินนี้แด่ผู้มีปัญญา ผู้นั้นย่อมเป็นกษัตริย์ที่เป็นที่รักบนโลก และย่อมไปจากที่นี่สู่อาณาจักร
13.97.14
पुनश्चासौ जनिं प्राप्य राजवत्स्यान्न संशयः ।
तस्मात्प्राप्यैव पृथिवीं दद्याद्विप्राय पार्थिवः ॥ १३.९७.१४ ॥
และเขาย่อมได้เกิดอีกครั้งและจะเป็นดั่งกษัตริย์ ไม่มีข้อสงสัย ฉะนั้น กษัตริย์ผู้ได้แผ่นดินแล้วควรถวายแผ่นดินนั้นแด่พราหมณ์
13.97.15
नाभूमिपतिना भूमिरधिष्ठेया कथञ्चन ।
न च वस्त्रेणि वा गूहेदन्तर्धानेन वा चरेत् ॥ १३.९७.१५ ॥
ผู้ที่มิใช่จ้าวแห่งแผ่นดิน ไม่ควรครอบครองแผ่นดินในทางใดทั้งสิ้น ไม่ควรปกคลุมแผ่นดินด้วยผ้า หรือเดินทางไปโดยซ่อนเร้นด้วยการล่องหน
13.97.16
ये चान्ये भूमिमिच्छेयुः कुर्युरेवं न संशयः ।
यः साधोर्भूमिमादत्ते न भूमिं विन्दते तु सः ॥ १३.९७.१६ ॥
ผู้อื่นที่ปรารถนาแผ่นดินก็ควรปฏิบัติเช่นนี้ ไม่มีข้อสงสัย ผู้ใดยึดแผ่นดินของคนดี ผู้นั้นย่อมไม่ได้แผ่นดินเลย
13.97.17
भूमिं दत्त्वा तु साधुभ्यो विन्दते भूमिमुत्तमाम् ।
प्रेत्य चेह च धर्मात्मा सम्प्राप्नोति महद्यशः ॥ १३.९७.१७ ॥
เมื่อให้แผ่นดินแก่คนดีแล้ว ย่อมได้แผ่นดินอันสูงสุด หลังความตายและในโลกนี้ ผู้มีจิตใจในธรรม ย่อมได้รับเกียรติยศอันยิ่งใหญ่
13.97.18
एकाहारकरीं दत्त्वा षष्ठिसाहस्रमूर्ध्वगः ।
तावत्या हरणे पृथ्व्या नरकं द्विगुणोत्तरम् ॥ १३.९७.१८ ॥
ผู้ที่ถวายโคซึ่งให้หญ้าเพียงมื้อเดียว ย่อมขึ้นไปในที่สูงเป็นเวลาหกหมื่นปี แต่ผู้ที่แย่งชิงแผ่นดินจำนวนเท่ากัน นรกของเขาจะใหญ่เป็นสองเท่าของนั้น
13.97.19
यस्य विप्रास्तु शंसन्ति साधोर्भूमिं सदैव हि ।
न तस्य शत्रवो राजन्प्रशंसन्ति वसुन्धराम् ॥ १३.९७.१९ ॥
ผู้ที่พราหมณ์สรรเสริญว่าให้แผ่นดินแก่คนดีอยู่เสมอ ดูกรราชา แม้ศัตรูของเขาก็สรรเสริญแผ่นดินนั้น
13.97.20
यत्किञ्चित्पुरुषः पापं कुरुते वृत्तिकर्शितः ।
अपि गोचर्ममात्रेण भूमिदानेन पूयते ॥ १३.९७.२० ॥
บาปใดก็ตามที่มนุษย์กระทำ เมื่อถูกความขัดสนทางการดำรงชีพบีบคั้น เขาย่อมได้รับการชำระให้บริสุทธิ์ แม้ด้วยการให้แผ่นดินเพียงเท่าหนังโค
13.97.21
येऽपि सङ्गीर्णाकर्माणो राजानो रौद्रकर्मिणः ।
तेभ्यः पवित्रमाख्येयं भूमिदानमनुत्तमम् ॥ १३.९७.२१ ॥
แม้กษัตริย์ที่มีการกระทำปนเปและกระทำการโหดร้าย สำหรับเหล่านั้นก็ต้องประกาศว่าการให้ที่ดินเป็นวิธีชำระล้างอันสูงสุด
13.97.22
अल्पान्तरमिदं शश्वत्पुराणा मेनिरे जनाः ।
यो यजेताश्वमेधेन दद्याद्वा साधवे महीम् ॥ १३.९७.२२ ॥
ผู้โบราณถือว่าความต่างนี้เล็กน้อยเสมอมา คือผู้ที่บูชายัญอัศวเมธ หรือผู้ที่ให้แผ่นดินแก่คนดี
13.97.23
अपि चेत्सुकृतं कृत्वा शङ्केरन्नपि पण्डिताः ।
अशंक्यमेकमेवैतद्भूमिदानमनुत्तमम् ॥ १३.९७.२३ ॥
แม้เมื่อทำกุศลแล้ว บัณฑิตยังอาจสงสัยได้ แต่การให้ที่ดินเพียงอย่างเดียวนี้เป็นสูงสุด ไม่มีข้อสงสัยในเรื่องนี้
13.97.24
सुवर्णं रजतं वस्त्रं मणिमुक्तावसूनि च ।
सर्वमेतन्महाप्राज्ञो ददाति वसुधां ददत् ॥ १३.९७.२४ ॥
ทองคำ เงิน ผ้า อัญมณี ไข่มุก และทรัพย์สมบัติ ผู้มีปัญญายิ่งให้ทั้งหมดนี้ในขณะที่ให้แผ่นดิน
13.97.25
तपो यज्ञः श्रुतं शीलमलोभः सत्यसन्धता ।
गुरुदैवतपूजा च एता वर्तन्ति भूमिदम् ॥ १३.९७.२५ ॥
ตบะ ยัญ การศึกษา ความประพฤติดี ความไม่โลภ ความซื่อตรงต่อสัจจะ และการบูชาครูและเทวดา สิ่งเหล่านี้ดำรงอยู่ในผู้ให้แผ่นดิน
13.97.26
भर्तुनिःश्रेयसे युक्तास्त्यक्तात्मानो रणे हताः ।
ब्रह्मलोकगताः सिद्धा नातिक्रामन्ति भूमिदम् ॥ १३.९७.२६ ॥
ผู้ที่อุทิศตนเพื่อความดีสูงสุดของนาย สละชีวิตและถูกฆ่าในสงคราม ไปถึงโลกของพระพรหมในฐานะผู้สำเร็จ เขาเหล่านั้นไม่อาจก้าวล้ำผู้ให้แผ่นดินได้
13.97.27
यथा जनित्री स्वं पुत्रं क्षीरेण भरते सदा ।
अनुगृह्णाति दातारं तथा सर्वरसैर्मही ॥ १३.९७.२७ ॥
เหมือนมารดาที่เลี้ยงบุตรของตนด้วยน้ำนมเสมอ แผ่นดินก็ด้วยรสทั้งปวงที่หล่อเลี้ยงนั้นย่อมอุปการะผู้ให้
13.97.28
मृत्युर्वैकिंकरो दण्डस्तापो वह्नेः सुदारुणः ।
घोराश्च वारुणाः पाशा नोपसर्पन्ति भूमिदम् ॥ १३.९७.२८ ॥
มรณะผู้เป็นบริวารของยมะ ไม้ค้อนแห่งการลงโทษ ความร้อนอันแสนร้ายกาจของไฟ และบ่วงของวรุณอันน่ากลัว ย่อมไม่เข้าใกล้ผู้ให้แผ่นดิน
13.97.29
पितॄंश्च पितृलोकस्थान्देवलोके च देवताः ।
सन्तर्पयति शान्तात्मा यो ददाति वसुन्धराम् ॥ १३.९७.२९ ॥
ผู้มีใจสงบที่ให้แผ่นดินย่อมทำให้บรรพบุรุษผู้สถิตในโลกของปิตฤ และเทวดาในโลกของเทวดาอิ่มเอิบ
13.97.30
कृशाय म्रियमाणाय वृत्तिग्लानाय सीदते ।
भूमिं वृत्तिकरीं दत्त्वा सत्री भवति मानवः ॥ १३.९७.३० ॥
ผู้ที่ให้ที่ดินอันเป็นปัจจัยเลี้ยงชีพแก่ผู้ผอมโซ กำลังจะสิ้นชีวิต อ่อนแรงเพราะขาดปัจจัยเลี้ยงชีพ และกำลังทรุดโทรม มนุษย์ผู้นั้นย่อมกลายเป็นผู้ให้ทาน
13.97.31
यथा धावति गौर्वत्सं स्रवन्ती वत्सला पयः ।
एवमेव महाभाग भूमिर्भरति भूमिदम् ॥ १३.९७.३१ ॥
เหมือนแม่โควิ่งไปหาลูกโคของตน น้ำนมไหลออกมาด้วยความรัก ดังนั้นแลโอ้ผู้โชคดียิ่ง แผ่นดินย่อมค้ำจุนผู้ให้แผ่นดิน
13.97.32
हलकृष्टां महीं दत्त्वा सबीजां सफलामपि ।
सोदकं वाऽपि शरणं तथा भवति कामदः ॥ १३.९७.३२ ॥
เมื่อให้แผ่นดินที่ไถด้วยคันไถ พร้อมด้วยเมล็ดพันธุ์และผลผลิต หรือแม้พร้อมด้วยน้ำ ก็ย่อมกลายเป็นที่พึ่งและเป็นผู้ประทานความปรารถนา
13.97.33
ब्राह्मणं वृत्तसम्पन्नमाहिताग्निं शुचिव्रतम् ।
नरः प्रतिग्राह्य महीं न याति यमसादनम् ॥ १३.९७.३३ ॥
มนุษย์ที่มอบแผ่นดินแก่พราหมณ์ผู้เพียบพร้อมด้วยความประพฤติดี ผู้ดูแลเพลิงบูชา และมีศีลวัตรบริสุทธิ์ ย่อมไม่ไปสู่ที่อยู่ของยมะ
13.97.34
यथा चन्द्रमसो वृद्धिरहन्यहनि जायते ।
तथा भूमिकृतं दानं सस्येसस्ये विवर्धते ॥ १३.९७.३४ ॥
เหมือนดวงจันทร์เจริญขึ้นวันแล้ววันเล่า การให้ทานด้วยแผ่นดินก็ย่อมเพิ่มพูนขึ้นทุกฤดูเก็บเกี่ยว
13.97.35
अत्र गाथा भूमिगीताः कीर्तयन्ति पुराविदः ।
याः श्रुत्वा जामदग्न्येन दत्ता भूः काश्यपाय वै ॥ १३.९७.३५ ॥
ที่นี่ บรรดาผู้รู้โบราณย่อมขับร้องคาถาที่แผ่นดินเปล่งออกมา ซึ่งเมื่อบุตรของชมทัคนีได้ฟังแล้ว จึงได้มอบแผ่นดินแก่กัศยปะ
13.97.36
मामेवादत्त मां दत्त मां दत्त्वा मामवाप्स्यथ ।
अस्मिँल्लोके परे चैव तद्दत्तं जायते पुनः ॥ १३.९७.३६ ॥
"จงรับเรา จงให้เรา เมื่อให้เราแล้ว ท่านจะได้เรา" ทั้งในโลกนี้และโลกหน้า ทานที่ได้ให้ไปนั้นย่อมให้ผลอีกครั้ง
13.97.37
य इमां व्याहृतिं वेद ब्राह्मणो वेदसम्मिताम् ।
श्राद्धस्य हूयमानस्य ब्रह्मभूयं स गच्छति ॥ १३.९७.३७ ॥
พราหมณ์ผู้รู้คำว่าวยาหฤติ อันเทียบเท่าพระเวทนี้ เมื่อเครื่องบูชาในพิธีศราทธ์ถูกหลั่งถวาย ย่อมบรรลุสภาวะของพรหม
13.97.38
कृत्यानामभिशप्तानामरिष्टशमनं महत् ।
प्रायश्चित्तं महीं दत्त्वा पुनात्युभयतो दश ॥ १३.९७.३८ ॥
สำหรับผู้ที่ถูกทำร้ายด้วยพิธีกรรมร้ายและคำสาปแช่ง นี่คือการชดเชยอันยิ่งใหญ่ที่ระงับเคราะห์ร้าย เมื่อให้แผ่นดินแล้วย่อมชำระล้างสิบชั่วอายุคนทั้งสองฝ่าย
13.97.39
पुनाति य इदं वेद वेदवादं तथैव च ।
प्रकृतिः सर्वभूतानां भूमिर्वै शाश्वती मता ॥ १३.९७.३९ ॥
ผู้ที่รู้สิ่งนี้และคำกล่าวของพระเวทก็ย่อมบริสุทธิ์เช่นกัน แผ่นดินนั้นเองเป็นต้นกำเนิดของสรรพสัตว์ และได้รับการยอมรับว่าเป็นนิรันดร์
13.97.40
अभिषिच्यैव नृपतिं श्रावयेदिममागमम् ।
यथा श्रुत्वा महीं दद्यान्नादद्यात्साधुतश्च तां ॥ १३.९७.४० ॥
เมื่อได้อภิเษกพระราชาแล้ว ควรให้ท่านฟังประเพณีนี้ เพื่อว่าเมื่อได้ฟังแล้ว พระองค์จะให้แผ่นดิน และไม่รับแผ่นดินนั้นโดยไม่ชอบธรรม
13.97.41
सोऽयं कृत्स्नो ब्राह्मणार्थो राजार्थश्चाप्यसंशयः ।
राजा हि धर्मकुशलः प्रथमं भूतिलक्षणम् ॥ १३.९७.४१ ॥
กิจนี้ทั้งหมดเกี่ยวข้องกับความผาสุกของทั้งพราหมณ์และพระราชา ไม่ต้องสงสัยเลย กษัตริย์ผู้ฉลาดในธรรมเป็นเครื่องหมายแรกของความเจริญรุ่งเรือง
13.97.42
अथ येषामधर्मज्ञो राजा भवति नास्तिकः ।
न ते सुखं प्रबुध्यन्ति न सुखं प्रस्वपन्ति च ॥ १३.९७.४२ ॥
แต่สำหรับผู้ที่มีพระราชาไม่รู้ธรรมและเป็นผู้ไม่เชื่อ ประชาชนเหล่านั้นไม่ตื่นขึ้นด้วยความสุข และไม่หลับใหลด้วยความสุข
13.97.43
सदा भवन्ति चोद्विग्नास्तस्य दुश्चरितैर्नराः ।
योगक्षेमा हि बहवो राष्ट्रं नास्याविशन्ति तत् ॥ १३.९७.४३ ॥
มนุษย์ย่อมวุ่นวายใจเสมอเพราะความประพฤติชั่วของพระองค์ และผู้คนจำนวนมากที่เป็นโยคักเษมะไม่เข้ามาสู่แคว้นนั้น
13.97.44
अथ येषां पुनः प्राज्ञो राजा भवति धार्मिकः ।
सुखं ते प्रतिबुध्यन्ते सुसुखं प्रस्वपन्ति च ॥ १३.९७.४४ ॥
แต่สำหรับผู้ที่มีพระราชาเป็นปราชญ์และเป็นผู้ตั้งอยู่ในธรรม ประชาชนเหล่านั้นตื่นขึ้นด้วยความสุข และหลับใหลด้วยความสุขยิ่งนัก
13.97.45
तस्य राज्ञः शुभे राज्ये कर्मभिर्निर्वृता नराः ।
योगक्षेमेण वृष्ट्या च विवर्धन्ते स्वकर्मभिः ॥ १३.९७.४५ ॥
ในแคว้นอันเป็นมงคลของพระราชานั้น มนุษย์ย่อมพอใจในการงานของตน และด้วยโยคักเษมะและฝนตก เขาเจริญขึ้นด้วยการงานของตนเอง
13.97.46
स कुलीनः स पुरुषः स बन्धुः स च पुण्यकृत् ।
स दाता स च विक्रान्तो यो ददाति वसुन्धरां ॥ १३.९७.४६ ॥
ผู้ที่มอบแผ่นดินแก่ผู้อื่นนั้นเป็นผู้มีตระกูลสูงส่ง เป็นบุรุษแท้ เป็นญาติ ทำบุญ เป็นผู้ให้ และเป็นผู้กล้าหาญ
13.97.47
आदित्या इव दीप्यन्ते तेजसा भुवि मानवाः ।
ददन्ति वसुधां स्फीतां ये वेदविदुषि द्विजे ॥ १३.९७.४७ ॥
มนุษย์บนแผ่นดินย่อมรุ่งเรืองด้วยเดชดุจดวงอาทิตย์ ได้แก่ผู้ที่ถวายแผ่นดินอันอุดมสมบูรณ์แก่พราหมณ์ผู้เกิดสองครั้งและรอบรู้พระเวท
13.97.48
यथा सस्यानि रोहन्ति प्रकीर्णानि महीतले ।
तथा कामाः प्ररोहन्ति भूमिदानसमार्जिताः ॥ १३.९७.४८ ॥
เหมือนพืชผลงอกขึ้นเมื่อหว่านลงบนผิวดิน ความปรารถนาทั้งหลายที่ได้มาด้วยการให้แผ่นดินก็ย่อมงอกเงยขึ้นเช่นนั้น
13.97.49
आदित्यो वरुणो विष्णुर्ब्रह्मा सोमो हुताशनः ।
शूलिपाणिश्च भगवान्प्रतिनन्दन्ति भूमिदम् ॥ १३.९७.४९ ॥
พระอาทิตย์ พระวรุณ พระวิษณุ พระพรหม พระโสม พระอัคนี และพระผู้เป็นเจ้าผู้ถือตรีศูล ย่อมชื่นชมผู้ให้แผ่นดิน
13.97.50
भूमौ जायन्ति पुरुषा भूमौ निष्ठां व्रजन्ति च ।
चतुर्विधो हि लोकोऽयं योऽयं भूमिगुणात्मकः ॥ १३.९७.५० ॥
มนุษย์เกิดบนแผ่นดินและไปสู่ที่สุดสิ้นบนแผ่นดิน โลกทั้งสี่ประการนี้ซึ่งมีลักษณะแห่งคุณของแผ่นดินเป็นเช่นนี้
13.97.51
एषा माता पिता चैव जगतः पृथिवीपते ।
नानया सदृशं भूतं किञ्चिदस्ति जनाधिप ॥ १३.९७.५१ ॥
แผ่นดินนี้เป็นทั้งมารดาและบิดาของโลก โอ เจ้าแห่งแผ่นดิน ไม่มีสิ่งใดที่มีอยู่จะเทียบเท่านางได้ โอ เจ้าแห่งมนุษย์
13.97.52
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
बृहस्पतेश्च संवादमिन्द्रस्य च युधिष्ठिर ॥ १३.९७.५२ ॥
ในเรื่องนี้ ผู้คนยังยกเรื่องเก่าแก่นี้มากล่าวอ้าง โอ ยุธิษฐิระ คือบทสนทนาระหว่างพระพฤหัสปติกับพระอินทร์
13.97.53
इष्ट्वा क्रतुशतेनाथ महता दक्षिणावता ।
मघवा वाग्विदांश्रेष्ठं पप्रच्छेदं बृहस्पतिम् ॥ १३.९७.५३ ॥
หลังจากประกอบพิธียัญหนึ่งร้อยครั้งและถวายทักษิณาอันยิ่งใหญ่แล้ว พระอินทร์ผู้ใจบุญได้ทูลถามพระพฤหัสปติ ผู้เป็นเลิศในบรรดาผู้รอบรู้ถ้อยคำ ถึงเรื่องนี้
13.97.54
भगवन्केन दानेन स्वर्गतः सुखमेधते ।
यदक्षयमहार्यं च तद्ब्रूहि वदतांवर ॥ १३.९७.५४ ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า ด้วยทานอันใดผู้ที่ไปสวรรค์จึงเจริญด้วยความสุข และสิ่งใดที่ไม่มีวันสิ้นและประเสริฐที่สุด ขอพระองค์ตรัสบอกข้า โอ ผู้เลิศในบรรดาผู้กล่าว
13.97.55
इत्युक्तृः स सुरेन्द्रेण ततो देवपुलोहितः ।
बृहस्पतिर्बृहत्तेजाः प्रत्युवाच शतक्रतुम् ॥ १३.९७.५५ ॥
เมื่อพระอินทร์ผู้เป็นใหญ่แห่งเทวดาตรัสถามดังนี้แล้ว พระพฤหัสปติ ปุโรหิตของเทวดา ผู้มีเดชรุ่งเรืองยิ่ง จึงตรัสตอบพระศตกรตุ
13.97.56
सुवर्णदानं गोदानं भूमिदानं च वृत्रहन् ।
विद्यादानं च कन्यानां दानं पापहरं परम्।
दददेतान्महाप्राज्ञः सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १३.९७.५६ ॥
การให้ทองคำ การให้โค การให้แผ่นดิน การให้ความรู้ และการให้หญิงสาว เป็นทานอันสูงสุดที่ขจัดบาป โอ ผู้ฆ่าวฤตร ผู้มีปัญญายิ่งที่ให้สิ่งเหล่านี้ย่อมพ้นจากบาปทั้งปวง
13.97.57
न भूमिदानाद्देवेन्द्र परं किञ्चिदिति प्रभो ।
विशिष्टमिति मन्येऽहं यता प्राहुर्मनीषिणः ॥ १३.९७.५७ ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า โอ เจ้าแห่งเทวดา ไม่มีสิ่งใดที่สูงกว่าการให้แผ่นดิน ข้าพเจ้าเห็นว่าการให้นี้ประเสริฐกว่า เพราะปราชญ์ทั้งหลายได้กล่าวไว้เช่นนั้น
13.97.58
ब्राह्मणार्थे गवार्थे वा राष्ट्रघातेऽथ स्वामिनः ।
कुलस्त्रीणां परिभवे मृतास्ते भूमिपैः समाः ॥ १३.९७.५८ ॥
ผู้ที่ตายเพื่อพราหมณ์หรือเพื่อโค เพื่อการทำลายแคว้น หรือเพื่อเจ้านาย หรือเพื่อการดูหมิ่นสตรีในตระกูล ย่อมเสมอด้วยพระราชาทั้งหลาย
13.97.59
ये शूरा निहता युद्धे स्वर्याता रणगृद्धिनः ।
सर्वे ते विबुधश्रेष्ठ नातिक्रामन्ति भूमिदम् ॥ १३.९७.५९ ॥
วีรบุรุษทั้งหลายที่ถูกฆ่าในการรบ ปรารถนาการสู้รบ และไปสู่สวรรค์ ทั้งหมดนั้น โอ ผู้เลิศในบรรดาเทวดา ย่อมไม่ก้าวล่วงผู้ให้แผ่นดินไปได้
13.97.60
भर्तुर्निःश्रेयसे युक्तास्त्यक्तात्मानो रणे हताः ।
ब्राह्मलोकगता युक्ता नातिक्रामन्ति भूमिदम् ॥ १३.९७.६० ॥
ผู้ที่มุ่งหวังความดีสูงสุดของเจ้านาย สละชีวิตและถูกฆ่าในสนามรบ ไปสู่พรหมโลกแล้ว ก็ยังไม่ก้าวล่วงผู้ให้แผ่นดินไปได้
13.97.61
पञ्च पूर्वा हि पुरुषाः षडन्ये वसुधां गताः ।
एकादश ददद्भूमिं परित्रातीह मानवः ॥ १३.९७.६१ ॥
ห้าบุรุษแต่ก่อนและอีกหกคนได้ไปสู่แผ่นดินแล้ว ผู้ใดให้ที่ดินในโลกนี้ ย่อมช่วยให้บรรพบุรุษสิบเอ็ดชั่วอายุคนพ้นภัย
13.97.62
रत्नोपकीर्णां वसुधां यो ददाति पुरंदर ।
स मुक्तः सर्वकलुषैः स्वर्गलोके महीयते ॥ १३.९७.६२ ॥
ดูก่อนปุรันทระ ผู้ใดให้แผ่นดินที่ประดับด้วยอัญมณี ผู้นั้นย่อมพ้นจากมลทินทั้งปวง และได้รับการยกย่องในโลกสวรรค์
13.97.63
महीं स्फीतां ददद्राजन्सर्वकामगुणान्विताम् ।
राजाधिराजो भवति तद्धि दानमनुत्तमम् ॥ १३.९७.६३ ॥
ดูก่อนพระราชา ผู้ใดให้แผ่นดินอุดมสมบูรณ์ที่ประกอบด้วยคุณสมบัติอันน่าปรารถนาทั้งปวง ผู้นั้นย่อมเป็นจักรพรรดิราช เพราะการให้นั้นประเสริฐยิ่ง
13.97.64
सर्वकामसमायुक्तां काश्यपीं यः प्रयच्छति ।
सर्वभूतानि मन्यन्ते मां ददातीति वासव ॥ १३.९७.६४ ॥
ดูก่อนวาสวะ ผู้ใดให้แผ่นดินกาศยปี ซึ่งเต็มไปด้วยความปรารถนาทั้งปวง สรรพสัตว์ย่อมคิดว่า เขาให้เรา
13.97.65
सर्वकामदुघां धेनुं सर्वकामगुणान्विताम् ।
ददाति यः सहस्राक्ष स्वर्गं याति स मानवः ॥ १३.९७.६५ ॥
ดูก่อนพระผู้มีตาพันดวง ผู้ใดให้โคผู้ให้น้ำนมแห่งความปรารถนาทั้งปวง ที่ประกอบด้วยคุณสมบัติอันน่าปรารถนาทั้งปวง ผู้นั้นย่อมไปสู่สวรรค์
13.97.66
मधुसर्पिःप्रवाहिण्यः पयोदधिवहास्तथा ।
सरितस्तपर्यन्तीह सुरेन्द्र वसुधाप्रदम् ॥ १३.९७.६६ ॥
ดูก่อนเจ้าแห่งเทวดา ลำน้ำที่ไหลด้วยน้ำผึ้งและเนยใส พัดพาน้ำนมและนมเปรี้ยวมา ย่อมให้ความอิ่มเอิบแก่ผู้ให้แผ่นดินในโลกนี้
13.97.67
भूमिप्रदानान्नृपतिर्मुच्यते सर्वकिल्बिषात् ।
न हि भूमिप्रदानेन दानमन्यद्विशिष्यते ॥ १३.९७.६७ ॥
พระราชาย่อมพ้นจากบาปทั้งปวงด้วยการให้ที่ดิน เพราะไม่มีการให้อื่นใดที่ประเสริฐกว่าการให้ที่ดิน
13.97.68
ददाति यः समुन्द्रान्तां पृथिवीं शस्त्रनिर्जिताम् ।
तं जनाः कथयन्तीह यावद्धरति गौरियम् ॥ १३.९७.६८ ॥
ผู้ใดให้แผ่นดินที่ได้มาด้วยศัสตราอันมีขอบเขตถึงมหาสมุทร ผู้คนในโลกนี้ย่อมกล่าวถึงเขาตราบเท่าที่แม่โคแห่งแผ่นดินนี้ยังแบกรับอยู่
13.97.69
पुण्यामृद्धिरसां भूमिं यो ददाति पुरंदर ।
न तस्य लोकाः क्षीयन्ते भूमिदानगुणान्विताः ॥ १३.९७.६९ ॥
ดูก่อนปุรันทระ ผู้ใดให้แผ่นดินอันศักดิ์สิทธิ์ อุดมด้วยความเจริญรุ่งเรืองและความอุดมสมบูรณ์ โลกของเขาที่ประกอบด้วยคุณแห่งการให้แผ่นดินย่อมไม่เสื่อมสิ้น
13.97.70
सर्वदा पार्थिवेनेह सततं भूतिमिच्छता ।
भूर्देया विधिवच्छक्र पात्रे सुखमभीप्सुनां ॥ १३.९७.७० ॥
ดูก่อนศักระ พระราชาผู้ปรารถนาความรุ่งเรืองอยู่เสมอ และผู้ใดปรารถนาความสุข ควรให้แผ่นดินแก่ผู้ควรรับโดยถูกต้องตามวิธีเสมอ
13.97.71
अपि कृत्वा नरः पापं भूमिं दत्त्वा द्विजातये ।
समुत्सृजति तत्पापं जीर्णां त्वचमिवोरगः ॥ १३.९७.७१ ॥
แม้มนุษย์ผู้ได้กระทำบาปแล้ว เมื่อให้แผ่นดินแก่พราหมณ์ ย่อมละทิ้งบาปนั้นไป เหมือนงูลอกคราบเก่า
13.97.72
सागरान्सरितः शैलान्काननानि च सर्वशः ।
सर्वमेतन्नरः शक्र ददाति वसुधां ददत् ॥ १३.९७.७२ ॥
ดูก่อนศักระ ผู้ใดให้แผ่นดินทั้งหมด พร้อมทั้งมหาสมุทร แม่น้ำ ภูเขา และป่าไม้ ผู้นั้นย่อมให้สิ่งเหล่านี้ทั้งหมดไปพร้อมกัน
13.97.73
तटाकान्युदपानानि स्रोतांसि च सरांसि च ।
स्नेहान्सर्वरसांश्चैव ददाति वसुधां ददत् ॥ १३.९७.७३ ॥
สระน้ำ บ่อน้ำ ลำธาร และทะเลสาบ รวมทั้งน้ำมันและรสชาติทุกชนิด ผู้ใดให้แผ่นดิน ย่อมให้สิ่งเหล่านี้ทั้งหมด
13.97.74
ओषधीर्वीर्यसम्पन्नानगान्पुष्पफलान्वितान् ।
काननोपलशैलांश्च ददाति वसुधां ददत् ॥ १३.९७.७४ ॥
สมุนไพรที่มีฤทธิ์ ต้นไม้ที่เต็มไปด้วยดอกและผล ป่า หิน และภูเขา ผู้ใดให้แผ่นดิน ย่อมให้สิ่งเหล่านี้ทั้งหมด
13.97.75
अग्निष्टोमप्रभृतिभिरिष्ट्वा च स्वाप्तदक्षिणैः ।
न तत्फलमवाप्नोति भूमिदानाद्यदश्नुते ॥ १३.९७.७५ ॥
แม้ได้บำเพ็ญยัญพิธีอัคนิษโฏมและพิธีอื่น ๆ พร้อมทั้งถวายทักษิณาอันบริบูรณ์แล้ว ก็ยังไม่ได้ผลเช่นที่ได้จากการให้ที่ดิน
13.97.76
दाता दशानुगृह्णाति दश हन्ति तथा क्षिपन् ।
पूर्वदत्तां हरन्भूमिं नरकायोपगच्छति ॥ १३.९७.७६ ॥
ผู้ให้ย่อมอนุเคราะห์ได้สิบชั่วอายุคน แต่ผู้ที่ยึดเอาและทิ้งที่ดินที่ผู้อื่นเคยให้ไว้แล้ว ย่อมทำลายสิบชั่วอายุคนและตกนรก
13.97.77
न ददाति प्रतिश्रुत्य दत्त्वाऽपि च हरेत्तु यः ।
स बद्धो वारुणैः पाशैस्तप्यते मृत्युसासनात् ॥ १३.९७.७७ ॥
ผู้ที่รับปากแล้วไม่ให้ หรือแม้ให้แล้วยังเอาคืน ย่อมถูกพันธนาการด้วยบ่วงของวรุณ และถูกเผาผลาญด้วยบัญชาของมัจจุราช
13.97.78
आहिताग्निं सदायज्ञं कृशवृत्तिं प्रियातिथिम् ।
ये भरन्ति द्विजश्रेष्ठं नोपसर्पन्ति ते यमम् ॥ १३.९७.७८ ॥
ผู้ที่เลี้ยงดูพราหมณ์ผู้ประเสริฐ ผู้รักษาอัคนี บำเพ็ญยัญอยู่เสมอ ดำรงชีวิตอย่างยากจน และรักแขก ย่อมไม่เข้าใกล้พระยม
13.97.79
ब्राह्मणेष्वनृणीभूतः पार्थिवः स्यात्पुरंदर ।
इतरेषां तु वर्णानां तारयेत्कृशदुर्बलान् ॥ १३.९७.७९ ॥
ดูก่อนปุรันทระ ขอให้พระราชาปลอดหนี้ต่อพราหมณ์ และพึงช่วยเหลือผู้ที่ผอมแห้งและอ่อนแอในวรรณะอื่น ๆ
13.97.80
नाच्छिन्द्यात्स्पर्शितां भूमिं परेण त्रिदशाधिप ।
ब्राह्मणस्य सुरश्रेष्ठ कृशवृत्तेः कदाचन ॥ १३.९७.८० ॥
ดูก่อนเจ้าแห่งเทวดา ผู้สูงสุดในหมู่เทวดา อย่าได้ยึดที่ดินที่พราหมณ์ผู้มีอาชีพอัตคัดเคยแตะต้องแล้ว ไม่ว่าในกาลใด ๆ แก่ผู้อื่นเลย
13.97.81
यथाश्रु पतितं तेषां दीनानामथ सीदताम् ।
ब्राह्मणानां हृते क्षेत्रे हन्यात्त्रिपुरुषं कुलम् ॥ १३.९७.८१ ॥
ดุจน้ำตาที่หลั่งลงของผู้ที่ยากไร้และกำลังทุกข์ระทม เมื่อที่นาของพราหมณ์ถูกยึดไป ย่อมทำลายตระกูลถึงสามชั่วคน
13.97.82
भूमिपालं च्युतं राष्ट्राद्यस्तु संस्थापयेत्पुनः ।
तस्य वासः सहस्राक्ष नाकपृष्ठे महीयते ॥ १३.९७.८२ ॥
ผู้ที่ตั้งพระมหากษัตริย์ที่ถูกโค่นจากแว่นแคว้นให้กลับขึ้นครองอีกครั้ง โอ้ท้าวสหัสนัยน์ ที่อยู่ของเขาย่อมได้รับการยกย่องบนยอดสวรรค์
13.97.83
सुनिर्मितां सुविक्रीतां सुभृतां स्थापयेन्नृप ।
इक्षुभिः सन्ततां भूमिं यवगोधूमसालिनीम् ॥ १३.९७.८३ ॥
ดูก่อนพระราชา ผู้ใดพึงตั้งแผ่นดินที่จัดทำมาดี ได้มาโดยชอบ ดูแลรักษาดี ปกคลุมด้วยอ้อย และอุดมด้วยข้าวบาร์เลย์และข้าวสาลี
13.97.84
गोश्ववाहनपूर्णां वा यो ददाति वसुन्धराम् ।
विमुक्तः सर्वपापेभ्यः स्वर्गलोके महीयते ॥ १३.९७.८४ ॥
ผู้ที่ถวายแผ่นดินที่เต็มไปด้วยโคและม้าและยานพาหนะ ย่อมพ้นจากบาปทั้งปวง และได้รับการยกย่องในโลกสวรรค์
13.97.85
निधिगर्भां ददद्भूमिं सर्वरत्नपरिच्छदाम् ।
अक्षयाँल्लभते लोकान्भूमिसत्रं हि तस्य तत ॥ १३.९७.८५ ॥
ผู้ที่ถวายแผ่นดินอันเต็มไปด้วยขุมทรัพย์ ประดับด้วยอัญมณีทั้งปวง ย่อมได้โลกที่ไม่เสื่อมสูญ เพราะนั่นคือยัญแห่งแผ่นดินของเขา
13.97.86
विधूय कलुषं सर्वं विरजाः सम्मतः सताम् ।
लोके महीयते सद्भिर्यो ददाति वसुन्धराम् ॥ १३.९७.८६ ॥
ผู้ที่สลัดมลทินทั้งปวงทิ้งไป ปราศจากธุลี เป็นที่นับถือของคนดี ผู้ที่ถวายแผ่นดินย่อมได้รับการยกย่องในโลกจากคนดีทั้งหลาย
13.97.87
यथाऽप्सु पतितः शक्र तैलबिन्दुर्विसर्पति ।
तथा भूमिकृतं दानं सस्येसस्ये विवर्धते ॥ १३.९७.८७ ॥
โอ้ศักระ ดุจหยดน้ำมันที่หยดลงในน้ำแล้วแผ่ขยายออกไป ทานที่ทำด้วยแผ่นดินก็ย่อมเจริญงอกงามในทุกฤดูเพาะปลูก
13.97.88
ये रणाग्रे महीपालाः शूराः समितिशोभनाः ।
वध्यन्तेऽभिमुखाः शक्र ब्रह्मलोकं व्रजन्ति ते ॥ १३.९७.८८ ॥
โอ้ศักระ บรรดากษัตริย์ผู้กล้าหาญอยู่แนวหน้าของสนามรบ รุ่งเรืองในการประลองยุทธ เมื่อถูกฆ่าขณะเผชิญหน้าข้าศึก ย่อมไปสู่พรหมโลก
13.97.89
नृत्तगीतपरा नार्यो दिव्यमाल्यविभूषिताः ।
उपतिष्ठन्ति देवेन्द्र यथा भूमिप्रदं दिवि ॥ १३.९७.८९ ॥
โอ้เทพเจ้าผู้เป็นใหญ่ สตรีผู้อุทิศตนแก่การร่ายรำและขับร้อง ประดับด้วยพวงมาลัยทิพย์ ย่อมเข้ารับใช้ผู้ถวายแผ่นดินในสวรรค์
13.97.90
मोदते च सुखं स्वर्गे देवगन्धर्वपूजितः ।
यो ददाति महीं सम्यग्विधिनेह द्विजातये ॥ १३.९७.९० ॥
ผู้ที่ถวายแผ่นดินในโลกนี้โดยชอบตามวิธีแก่ทวิชาติ ย่อมเพลิดเพลินเป็นสุขในสวรรค์ อันเทพและคนธรรพ์นับถือ
13.97.91
शतमप्सरसश्चैव दिव्यमाल्यविभूषिताः ।
उपतिष्ठन्ति देवेन्द्र ब्रह्मलोके धराप्रदम् ॥ १३.९७.९१ ॥
โอ้เทพเจ้าผู้เป็นใหญ่ อัปสรากว่าร้อยนาง ประดับด้วยพวงมาลัยทิพย์ ย่อมคอยรับใช้ผู้ถวายแผ่นดินในพรหมโลก
13.97.92
उपतिष्ठन्ति पुण्यानि सदा भूमिप्रदं नरम् ।
शङ्खं भद्रासनं छत्रं वराश्वा वरवाहनम् ॥ १३.९७.९२ ॥
บุญย่อมมาหาผู้ที่ถวายแผ่นดินเสมอ ได้แก่ สังข์ อาสนะอันเป็นมงคล ฉัตร ม้าชั้นดี และยานพาหนะอันประเสริฐ
13.97.93
भूमिप्रदानात्पुष्पाणि हिरण्यनिचयास्तथा ।
आज्ञा सदाऽप्रतिहता जयशब्दा वसूनि च ॥ १३.९७.९३ ॥
จากการถวายแผ่นดิน จะได้ดอกไม้ กองทองคำ อำนาจบัญชาที่ไม่มีใครขัดขวางเลยตลอดกาล เสียงโห่ร้องแห่งชัยชนะ และทรัพย์สมบัติ
13.97.94
भूमिदानस्य पुण्यानि फलं स्वर्गः पुरन्दर ।
हिरण्यपुष्पाश्चौषध्यः कुशकाञ्चनशाद्वलाः ॥ १३.९७.९४ ॥
ผลแห่งบุญของการถวายแผ่นดินคือสวรรค์ โอ้ปุรันทระ มีพืชสมุนไพรที่มีดอกเป็นทอง หญ้ากุศะ ทอง และหญ้าเขียวอ่อน
13.97.95
अमृतप्रसवां भूमिं प्राप्नोति पुरुषो ददत् ॥ १३.९७.९५ ॥
บุรุษผู้ถวายย่อมได้แผ่นดินที่ให้กำเนิดน้ำอมฤต
13.97.96
नास्ति भूमिसमं दानं नास्ति मातृसमो गुरुः ।
नास्ति सत्यसमो धर्मो नास्ति दानसमो निधिः ॥ १३.९७.९६ ॥
ไม่มีทานใดเสมอด้วยทานแผ่นดิน ไม่มีครูใดเสมอด้วยมารดา ไม่มีธรรมใดเสมอด้วยความสัตย์ และไม่มีขุมทรัพย์ใดเสมอด้วยการให้ทาน
13.97.97
एतदाङ्गिरसाच्छ्रुत्वा वासवो वसुधामिमाम् ।
वसुरत्नसमाकीर्णां ददावाङ्गिरसे तदा ॥ १३.९७.९७ ॥
ครั้นได้ฟังคำนี้จากพระอังคิรส วาสวะจึงได้ถวายแผ่นดินนี้ อันเต็มไปด้วยทรัพย์และอัญมณี แด่พระอังคิรสในครั้งนั้น
13.97.98
य इदं श्रावयेच्छ्राद्धे भूमिदानस्य संस्तवम् ।
न तस्य रक्षसां भागो नासुराणां भवत्युत ॥ १३.९७.९८ ॥
ผู้ใดให้สวดคำสรรเสริญการถวายแผ่นดินนี้ในพิธีศราทธะ ส่วนแบ่งของบุญนั้นย่อมไม่ตกแก่รากษสเลย และไม่ตกแก่อสูรด้วย
13.97.99
अक्षयं च भवेद्दत्तं पितृभ्यस्तन्न संशयः ।
तस्माच्छ्राद्धेष्विदं विद्वान्भुञ्जतः श्रावयेद्द्विजान् ॥ १३.९७.९९ ॥
สิ่งที่ถวายแด่บรรพบุรุษย่อมไม่เสื่อมสูญ ข้อนี้ไม่มีข้อสงสัย เพราะฉะนั้น ผู้มีปัญญาพึงให้สวดสิ่งนี้แก่ทวิชาติทั้งหลายที่กำลังฉันในพิธีศราทธะ
13.97.100
इत्येतत्सर्वदानानां श्रेष्ठमुक्तं तवानघ ।
मया भरतशार्दूल किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.९७.१०० ॥
ดูก่อนผู้ไร้บาป ดังนี้ เราได้กล่าวแก่ท่านแล้วว่านี่เป็นทานอันประเสริฐยิ่งกว่าทานทั้งปวง โอ้ผู้ประเสริฐแห่งภรตวงศ์ ท่านยังปรารถนาจะฟังอะไรอีก