Mahābhārata · Adhyāya 13.98
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.98.1
कानि दानानि लोकेऽस्मिन्दातुकामो महीपतिः ।
गुणाधिकेभ्यो विप्रेभ्यो दद्याद्भरतसत्तम ॥ १३.९८.१ ॥
¿Qué dones debe otorgar en este mundo el rey que desea dar, y qué debe dar a los brāhmaṇas que sobresalen en virtud, oh mejor de los Bhāratas?
13.98.2
केन तुष्यन्ति ते सद्यः किं तुष्टाः प्रदिशन्ति च ।
शंस मे तन्महाबाहो फलं पुण्यकृतं महत् ॥ १३.९८.२ ॥
¿Con qué se complacen de inmediato, y qué otorgan cuando están complacidos? Dime eso, oh de brazos poderosos: el gran fruto nacido del mérito.
13.98.3
दत्तं किं फलवद्राजन्निह लोकें परत्र च ।
भवतः श्रोतुमिच्छामि तन्मे विस्तरतो वद
अन्नं भुवं दिवं खं च सर्वमन्ने प्रतिष्ठितम् ॥ १३.९८.३ ॥
Oh rey, ¿cómo da fruto un don dado en este mundo y en el otro? Deseo oírlo de ti en detalle; dímelo. Alimento, tierra, cielo y espacio: todo está establecido en el alimento.
13.98.4
इममर्थं पुरा पृष्टो नारदो देवदर्शनः ।
यदुक्तवानसौ वाक्यं तन्मे निगदतः शृणु ॥ १३.९८.४ ॥
Esta cuestión fue planteada en otro tiempo a Nārada, el vidente de los dioses. Escucha las palabras que pronunció, mientras te las narro.
13.98.5
अन्नमेव प्रशंसन्ति देवा ऋषिगणास्तथा ।
लोकतन्त्रं हि यज्ञाश्च सर्वमन्ने प्रतिष्ठितम् ॥ १३.९८.५ ॥
Los dioses y las agrupaciones de videntes alaban solo el alimento. El orden del mundo y también los sacrificios: todo está establecido en el alimento.
13.98.6
अन्नेन सदृशं दानं न भूतं न भविष्यति ।
तस्मादन्नं विशेषेणि दातुमिच्छन्ति मानवाः ॥ १३.९८.६ ॥
Ningún don igual al alimento ha existido ni existirá. Por eso los hombres desean dar especialmente alimento.
13.98.7
अन्नमूर्जस्करं लोके प्राणाश्चान्ने प्रतिष्ठिताः ।
अन्नेन धार्यते सर्वं विश्वं जगदिदं प्रभो ॥ १३.९८.७ ॥
El alimento da fuerza en el mundo, y los alientos vitales están establecidos en el alimento. Por el alimento se sostiene todo este universo, este mundo, oh señor.
13.98.8
अन्नाद्गृहस्था लोकेऽस्मिन्भिक्षवस्तापसास्तथा ।
अन्नाद्भवन्ति वै प्राणाः प्रत्यक्षं नात्र संशयः ॥ १३.९८.८ ॥
En este mundo, los cabezas de familia, los mendicantes y también los ascetas existen gracias al alimento. Los alientos vitales surgen ciertamente del alimento; esto es evidente, no hay duda en ello.
13.98.9
कटुम्बिने सीदते च ब्राह्मणाय महात्मने ।
दातव्यं भिक्षवे चान्नमात्मनो भूतिमिच्छता ॥ १३.९८.९ ॥
Se debe dar alimento al cabeza de familia, al brahmán magnánimo que sufre, y también al mendicante; quien desea su propia prosperidad debe hacer tal ofrenda.
13.98.10
ब्राह्मणायाभिरूपाय यो दद्यादन्नमर्थिने ।
निदधाति निधिं श्रेष्ठं पारलौकिकमात्मनः ॥ १३.९८.१० ॥
Quien da alimento a un brahmán digno o a un suplicante acumula para sí el mejor tesoro para el otro mundo.
13.98.11
श्रान्तमध्वनि वर्तन्तं वृद्धमर्हमुपस्थितम् ।
अर्ययेद्भूतिमन्विच्छन्गृहस्थो गृहमागतम् ॥ १३.९८.११ ॥
El cabeza de familia que desea su propia prosperidad debe honrar al huésped que ha llegado a su casa: al cansado del camino, al que viaja, al anciano y digno de honra.
13.98.12
क्रोधमुत्पतितं हित्वा सुशीलो वीतमत्सरः ।
अन्नदः प्राप्नुते राजन्दिवि चेह च यत्सुखम् ॥ १३.९८.१२ ॥
Quien, abandonando la ira cuando surge, es de buena conducta y libre de envidia, y da alimento, oh rey, obtiene la felicidad que existe en el cielo y también aquí.
13.98.13
नावमन्येदभिगतं न प्रणुद्यात्कदाचन ।
अपि श्वपाके शुनि वा नान्नदानं प्रणश्यति ॥ १३.९८.१३ ॥
No se debe despreciar al huésped que ha llegado, ni alejarlo jamás. Ni siquiera el don de alimento dado en la casa de un chāṇḍāla o a un perro se pierde.
13.98.14
यो दद्यादपरिक्लिष्टमन्नमध्वनि वर्तते ।
आर्तायादृष्टपूर्वाय स महद्धर्ममाप्नुयात् ॥ १३.९८.१४ ॥
Quien da alimento sin reservas a una persona angustiada que va por el camino y a la que nunca ha visto antes, obtiene un gran mérito (dharma).
13.98.15
पितॄन्देवानृपीन्विप्रानतिथींश्च जनाधिप ।
यो नरः प्रीणयत्यन्नैस्तस्य पुण्यफलं महत् ॥ १३.९८.१५ ॥
Oh señor de los hombres, el hombre que complace con alimento a los antepasados, los dioses, los sabios, los brahmanes y los huéspedes obtiene un gran fruto de mérito.
13.98.16
कृत्वाऽतिपातकं कर्म यो दद्यादन्नमर्थिने ।
ब्राह्मणाय विशेषेण न स पापेन मुह्यते ॥ १३.९८.१६ ॥
Quien, aunque haya cometido una acción de gran pecado, da alimento a un suplicante, especialmente a un brahmán, no queda ofuscado por el pecado.
13.98.17
ब्राह्मणेष्वक्षयं दानमन्नं शूद्रे महाफलम् ।
अन्नदानं हि शूद्रे च ब्राह्मणे च विशिष्यते ॥ १३.९८.१७ ॥
El don a los brahmanes es imperecedero, y el alimento dado a un śūdra produce un gran fruto. En verdad, el don de alimento se distingue tanto si se da a un śūdra como si se da a un brahmán.
13.98.18
न पृच्छेद्गोत्रचरणं स्वाध्यायं देशमेव च ।
भिक्षितो ब्राह्मणेनान्नं दद्यादेवाविचारतः ॥ १३.९८.१८ ॥
No se debe preguntar por el linaje, la rama (carana), el estudio védico ni el lugar de origen. Cuando un brahmán pide limosna, se debe dar alimento sin deliberar.
13.98.19
अन्नदस्यान्नदा वृक्षाः सर्वकामफलप्रदाः ।
भवन्ति चेह चामुत्र नृपते नात्र संशयः ॥ १३.९८.१९ ॥
Para quien da alimento, existen árboles que dan alimento, otorgando los frutos de todos los deseos. Oh rey, tanto aquí como en el más allá, no hay duda de ello.
13.98.20
आशंसन्ते हि पितरः सुवृष्टिमिव कर्षकाः ।
अस्माकमपि पुत्रो वा पौत्रो वाऽन्नं प्रदास्यति ॥ १३.९८.२० ॥
Así como los agricultores esperan una buena lluvia, los antepasados esperan: 'Nuestro hijo o nieto también dará alimento.'
13.98.21
ब्राह्मणो हि महद्भूतं स्वयं देहीति याचते ।
अकामो वा सकामो वा दत्त्वा पुण्यमवाप्नुयात् ॥ १३.९८.२१ ॥
El brahmán es un gran ser que pide diciendo: 'Dame.' Ya sea sin deseo o con deseo, quien da obtiene mérito.
13.98.22
ब्राह्मणः सर्वभूतानामतिथिः प्रसृताग्रभुक् ।
विप्रा यदधिगच्छन्ति भिक्षमाणा गृहं सदा ॥ १३.९८.२२ ॥
El brahmán es huésped de todos los seres, el que come primero. Los brahmanes, mendigando, siempre llegan a una casa.
13.98.23
सत्कताश्च निवर्तन्ते तदतीव प्रवर्धते ।
महाभागे कुले प्रेत्य जन्म चाप्नोति भारत ॥ १३.९८.२३ ॥
Incluso si se marchan tras ser honrados, ese mérito crece enormemente. Oh Bhārata, tras la muerte obtiene nacimiento en una familia muy afortunada.
13.98.24
दत्त्वा त्वन्नं नरो लोके तथा स्थानमनुत्तमम् ।
स्विष्टमृष्टान्नदायी तु स्वर्गे वसति सत्कृतः ॥ १३.९८.२४ ॥
El hombre que da alimento en el mundo obtiene de igual modo un lugar supremo. Quien da alimento excelente y bien preparado, honrado, habita en el cielo.
13.98.25
अन्नं प्राणा नराणां हि सर्वमन्ने प्रतिष्ठिम् ।
अन्नदः पशुमान्पुत्री धनवान्भोगवानपि ॥ १३.९८.२५ ॥
El alimento es la vida de los hombres, y todo se sustenta en el alimento. El dador de alimento se vuelve rico en ganado, hijos, riqueza y goces.
13.98.26
प्राणवांश्चापि भवति रूपवांश्च तथा नृप ।
अन्नदः प्राणदो लोके सर्वदः प्रोच्यते तु सः ॥ १३.९८.२६ ॥
Oh rey, el dador de alimento se vuelve lleno de vida y también hermoso. En el mundo se le llama dador de vida, y se dice que es dador de todo.
13.98.27
अन्नं हि दत्त्वाऽतिथये ब्राह्मणाय यथाविधि ।
प्रदाता सुखमाप्नोति दैवतैश्चापि पूज्यते ॥ १३.९८.२७ ॥
Quien da alimento a un huésped y a un brahmán según la norma obtiene felicidad y es honrado incluso por los dioses.
13.98.28
ब्राह्मणो हि महद्भूतं क्षेत्रभूतं युधिष्ठिर ।
उप्यते तत्रि यद्बीजं तद्धि पुण्यफलं महत् ॥ १३.९८.२८ ॥
Oh Yudhiṣṭhira, el brahmán es un gran ser y como un campo. La semilla sembrada allí da un gran fruto de mérito.
13.98.29
प्रत्यक्षं प्रीतिजननं भोक्तुर्दातुर्भवत्युत ।
सर्वाण्यन्यानि दानानि परोक्षफलवन्त्युत ॥ १३.९८.२९ ॥
Este don de alimento es visible: produce alegría tanto en quien come como en quien da. Todos los demás dones tienen un fruto invisible.
13.98.30
अन्नाद्धि प्रसवं यान्ति रतिरन्नाद्धि भारत ।
धर्मार्थावन्नतो विद्धि रोगनाशं तथाऽन्नतः ॥ १३.९८.३० ॥
De la comida, oh Bhārata, surgen los descendientes, y de la comida viene el deleite. Sabe que el dharma y la riqueza vienen de la comida, y también de la comida la destrucción de la enfermedad.
13.98.31
अन्नं ह्यमृतमित्याह पुरा कल्पे प्रजापतिः। ॥ १३.९८.३१ ॥
En tiempos antiguos, al inicio de la edad cósmica, Prajāpati dijo que el alimento es en verdad el néctar.
13.98.32
अन्नप्रणाशे भिद्यन्ते शरीरे पञ्च धातवः ।
बलं बलवतोपीह प्रणश्यत्यन्नहानितः ॥ १३.९८.३२ ॥
Cuando el alimento perece, los cinco elementos del cuerpo se disuelven; incluso la fuerza del fuerte perece aquí por falta de alimento.
13.98.33
आवाहाश्च विवाहाश्च यज्ञाश्चान्नमृते तथा ।
निवर्तन्ते नरश्रेष्ठ ब्रह्म चात्र प्रलीयते ॥ १३.९८.३३ ॥
Oh mejor de los hombres, sin alimento cesan las procesiones nupciales, las bodas y los sacrificios, y aquí el Brahman se disuelve.
13.98.34
अन्नतः सर्वमेतद्धि यत्किञ्चित्स्थाणु जङ्गमम् ।
त्रिषु लोकेषु धर्मार्थमन्नं देयमतो बुधैः ॥ १३.९८.३४ ॥
Todo esto, lo que sea inmóvil o móvil en los tres mundos, procede del alimento. Por eso los sabios deben dar alimento por el dharma.
13.98.35
अन्नदस्य मनुष्यस्य बलमोजो यशांसि च ।
कीर्तिश्च वर्धते शश्वत्त्रिषु लोकेषु पार्थिव ॥ १३.९८.३५ ॥
Oh rey, la fuerza, el vigor, las glorias y la fama del hombre que da alimento crecen constantemente en los tres mundos.
13.98.36
मेघेषूर्ध्वं सन्निधत्ते प्राणानां पवनः पतिः ।
तच्च मेघगतं वारि शक्रो वर्षति भारत ॥ १३.९८.३६ ॥
Por encima de las nubes, el viento, señor de los alientos vitales, las sitúa; y esa agua contenida en las nubes, oh Bhārata, Indra la derrama como lluvia.
13.98.37
आदत्ते च रसान्भौनानादित्यः स्वगभस्तिभिः ।
वायुरादित्यतस्तांश्च रसान्देवः प्रवर्षति ॥ १३.९८.३७ ॥
El sol atrae la humedad terrestre con sus propios rayos, y el viento, recibiéndola del sol, el dios la derrama como lluvia.
13.98.38
तद्यदा मेघतो वारि पतितं भवति क्षितौ ।
तदा वसुमती देवी स्निग्धा भवति भारत ॥ १३.९८.३८ ॥
Cuando el agua de la nube cae sobre la tierra, entonces, oh Bhārata, la diosa Vasumatī (la tierra) se vuelve húmeda y fértil.
13.98.39
ततः सस्यानि रोहन्ति येन वर्तयते जगत् ।
मांसमेदोस्थिशुक्राणां प्रादुर्भावस्ततः पुनः ॥ १३.९८.३९ ॥
Luego brotan las cosechas, con las que el mundo se sostiene; y de ellas surge de nuevo la aparición de carne, grasa, huesos y semen.
13.98.40
सम्भवन्ति ततः शुक्रात्प्राणिनः पृथिवीपते ।
अग्नीषोमौ हि तच्छुक्रं सृजतः पुष्यतश्च ह ॥ १३.९८.४० ॥
De esa semilla, oh señor de la tierra, nacen los seres vivos, pues Agni y Soma en verdad crean y nutren esa semilla.
13.98.41
एवमन्नाद्धि सूर्यश्च पवनः शक्रमेव च ।
एक एव स्मृतो राशिस्ततो भूतानि जज्ञिरे ॥ १३.९८.४१ ॥
Así, del alimento, en efecto, el sol, el viento e Indra son recordados como un solo conjunto; de ello nacieron los seres.
13.98.42
प्राणान्ददाति भूतानां तेजश्च भरतर्षभ ।
गृहमभ्यागतायाथ यो दद्यादन्नमर्थिने ॥ १३.९८.४२ ॥
Oh toro de los Bharatas, quien da alimento da aliento vital y vigor a los seres; y quien da comida a un huésped que llega a su casa, o a un suplicante, obtiene el mismo fruto.
13.98.43
नारदेनैवमुक्तोऽहमन्नदानं सदा नृप ।
अनसूयुस्त्वमप्यन्नं तस्माद्देहि गतज्वरः ॥ १३.९८.४३ ॥
Así me habló Nārada, oh rey: siempre se debe dar comida. Tú también, sin envidia, da alimento; por ello, dona libre de inquietud.
13.98.44
दत्त्वाऽन्नं विधिवद्राजन्विप्रेभ्यस्त्वमपि प्रभो ।
यथावदनुरूपेभ्यस्ततः स्वर्गमवाप्स्यसि ॥ १३.९८.४४ ॥
Habiendo dado alimento según la norma, oh rey, oh señor, a los brahmanes dignos, tú también alcanzarás entonces el cielo.
13.98.45
अन्नदानां हि ये लोकास्तांस्त्वं शृणु जनाधिप ।
भवनानि प्रकाशन्ते दिवि तेषां महात्मनाम् ॥ १३.९८.४५ ॥
Escucha los mundos de quienes dan alimento, oh señor de los hombres: en el cielo brillan las moradas de esas grandes almas.
13.98.46
नानासंस्थानि रूपाणि नानास्तम्भान्वितानि च ।
चन्द्रमण्डलशुभ्राणि किंकिणीजालवन्ति च ॥ १३.९८.४६ ॥
Tienen muchas formas y están dotados de muchos pilares; brillantes como el disco de la luna, están adornados con redes de campanillas.
13.98.47
तरुणादित्यवर्णानि स्थावराणि चराणि च ।
अनेकशतभौमानि सान्तर्जलचराणि च ॥ १३.९८.४७ ॥
De color del sol naciente, son tanto inmóviles como móviles; tienen cientos de pisos y en su interior habitan seres que se mueven en el agua.
13.98.48
वैदूर्यार्कप्रकाशानि रौप्यरुक्ममयानि च ।
सर्वकामफलाश्चापि वृक्षा भवनसंस्थिताः ॥ १३.९८.४८ ॥
Brillan como lapislázuli y el sol, están hechos de plata y oro, y alrededor de las moradas se alzan árboles que dan el fruto de todo deseo.
13.98.49
वाप्यो वीथ्यः सभाः कूपा दीर्घिकाश्चैव सर्वशः ।
घोषवन्ति च यानानि युक्तान्यथ सहस्रशः ॥ १३.९८.४९ ॥
Pozos escalonados, calles, salas de asamblea, pozos, estanques alargados de toda clase, y miles de vehículos uncidos y resonantes.
13.98.50
भक्ष्यभोज्यमयाः शैला वासांस्याभरणानि च ।
क्षीरं स्रवन्ति सरितस्तथा चैवान्नपर्वताः ॥ १३.९८.५० ॥
Montañas hechas de alimento y bebida, vestidos y adornos, ríos que fluyen con leche, y asimismo montañas de grano.
13.98.51
प्रासादाः पाण्डुराभ्राभाः शय्याश्च कनकोञ्ज्वलाः ।
तान्यन्नदाः प्रपद्यन्ते तस्मादन्नप्रदो भव ॥ १३.९८.५१ ॥
Palacios que relucen como nubes blancas y lechos brillantes de oro: estos los obtienen quienes dan alimento. Por tanto, sé un dador de alimento.
13.98.52
एते लोकाः पुण्यकृता अन्नदानां महात्मनाम् ।
तस्मादन्नं प्रयत्नेन दातव्यं मानवैर्भुवि ॥ १३.९८.५२ ॥
Estos mundos son de las grandes almas que obraron con mérito y dieron alimento. Por eso, los hombres en la tierra deben dar alimento con esfuerzo.