మహాభారతం · అధ్యాయం 13.98
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.98.1
कानि दानानि लोकेऽस्मिन्दातुकामो महीपतिः ।
गुणाधिकेभ्यो विप्रेभ्यो दद्याद्भरतसत्तम ॥ १३.९८.१ ॥
ఈ లోకంలో దానం చేయాలనుకునే రాజు ఏ దానాలు ఇవ్వాలి? గుణాధికులైన బ్రాహ్మణులకు ఏమి ఇవ్వాలి, భరతశ్రేష్ఠా?
13.98.2
केन तुष्यन्ति ते सद्यः किं तुष्टाः प्रदिशन्ति च ।
शंस मे तन्महाबाहो फलं पुण्यकृतं महत् ॥ १३.९८.२ ॥
దేనితో వారు వెంటనే సంతోషిస్తారు, సంతోషించి ఏమి ప్రసాదిస్తారు? మహాబాహూ, పుణ్యంవల్ల కలిగే గొప్ప ఫలాన్ని నాకు చెప్పు.
13.98.3
दत्तं किं फलवद्राजन्निह लोकें परत्र च ।
भवतः श्रोतुमिच्छामि तन्मे विस्तरतो वद
अन्नं भुवं दिवं खं च सर्वमन्ने प्रतिष्ठितम् ॥ १३.९८.३ ॥
రాజా, ఈ లోకంలో, పరలోకంలో ఇచ్చిన దానం ఎలా ఫలిస్తుంది? అది మీ నుండి విస్తారంగా వినాలనుకుంటున్నాను, నాకు చెప్పండి. అన్నం, భూమి, స్వర్గం, ఆకాశం — సర్వం అన్నంలోనే స్థిరంగా ఉంది.
13.98.4
इममर्थं पुरा पृष्टो नारदो देवदर्शनः ।
यदुक्तवानसौ वाक्यं तन्मे निगदतः शृणु ॥ १३.९८.४ ॥
ఈ ప్రశ్నను పూర్వం దేవదర్శి నారదుడిని అడిగారు. ఆయన పలికిన మాటలను నేను చెప్పేటప్పుడు విను.
13.98.5
अन्नमेव प्रशंसन्ति देवा ऋषिगणास्तथा ।
लोकतन्त्रं हि यज्ञाश्च सर्वमन्ने प्रतिष्ठितम् ॥ १३.९८.५ ॥
దేవతలు, ఋషిగణాలు అన్నాన్నే స్తుతిస్తారు. లోక వ్యవస్థ, యజ్ఞాలు కూడా — సర్వం అన్నంలోనే స్థిరంగా ఉంది.
13.98.6
अन्नेन सदृशं दानं न भूतं न भविष्यति ।
तस्मादन्नं विशेषेणि दातुमिच्छन्ति मानवाः ॥ १३.९८.६ ॥
అన్నదానంతో సమానమైన దానం ఇంతవరకు జరగలేదు, ఇకమీదట జరగదు. అందుకే మానవులు ముఖ్యంగా అన్నాన్నే ఇవ్వాలనుకుంటారు.
13.98.7
अन्नमूर्जस्करं लोके प्राणाश्चान्ने प्रतिष्ठिताः ।
अन्नेन धार्यते सर्वं विश्वं जगदिदं प्रभो ॥ १३.९८.७ ॥
లోకంలో అన్నం బలాన్నిస్తుంది; ప్రాణాలు అన్నంలోనే నిలిచి ఉన్నాయి. అన్నంతోనే ఈ సమస్త విశ్వం, ఈ జగత్తు ధరించబడుతోంది, ఓ ప్రభూ.
13.98.8
अन्नाद्गृहस्था लोकेऽस्मिन्भिक्षवस्तापसास्तथा ।
अन्नाद्भवन्ति वै प्राणाः प्रत्यक्षं नात्र संशयः ॥ १३.९८.८ ॥
ఈ లోకంలో అన్నం వల్లనే గృహస్థులు, భిక్షువులు, తపస్వులు కూడా (జీవిస్తారు). అన్నం వల్లనే ప్రాణాలు కలుగుతాయి; ఇది ప్రత్యక్షం, ఇందులో సందేహం లేదు.
13.98.9
कटुम्बिने सीदते च ब्राह्मणाय महात्मने ।
दातव्यं भिक्षवे चान्नमात्मनो भूतिमिच्छता ॥ १३.९८.९ ॥
కుటుంబం కలవానికి, బాధపడుతున్న మహాత్ముడైన బ్రాహ్మణునికి, భిక్షువునికి కూడా అన్నం ఇవ్వాలి; తన శ్రేయస్సును కోరేవాడు దానం చేయాలి.
13.98.10
ब्राह्मणायाभिरूपाय यो दद्यादन्नमर्थिने ।
निदधाति निधिं श्रेष्ठं पारलौकिकमात्मनः ॥ १३.९८.१० ॥
యోగ్యుడైన బ్రాహ్మణునికి, యాచకునికి అన్నం ఇచ్చేవాడు తన కోసం పరలోకంలోని శ్రేష్ఠమైన నిధిని దాచుకుంటాడు.
13.98.11
श्रान्तमध्वनि वर्तन्तं वृद्धमर्हमुपस्थितम् ।
अर्ययेद्भूतिमन्विच्छन्गृहस्थो गृहमागतम् ॥ १३.९८.११ ॥
దారిలో అలసి ప్రయాణిస్తూ, వృద్ధుడై గౌరవానికి అర్హుడైన, ఇంటికి వచ్చిన అతిథిని, తన శ్రేయస్సును కోరే గృహస్థుడు సత్కరించాలి.
13.98.12
क्रोधमुत्पतितं हित्वा सुशीलो वीतमत्सरः ।
अन्नदः प्राप्नुते राजन्दिवि चेह च यत्सुखम् ॥ १३.९८.१२ ॥
పుట్టిన కోపాన్ని విడిచి, సుశీలుడై, మత్సరం లేనివాడైన అన్నదాత, ఓ రాజా, స్వర్గంలోనూ ఇక్కడా ఉన్న సుఖాన్ని పొందుతాడు.
13.98.13
नावमन्येदभिगतं न प्रणुद्यात्कदाचन ।
अपि श्वपाके शुनि वा नान्नदानं प्रणश्यति ॥ १३.९८.१३ ॥
వచ్చినవారిని అవమానించకూడదు, ఎప్పుడూ వారిని తరిమివేయకూడదు. చండాలుని ఇంటిలోనైనా, కుక్కకైనా ఇచ్చిన అన్నదానం నశించదు.
13.98.14
यो दद्यादपरिक्लिष्टमन्नमध्वनि वर्तते ।
आर्तायादृष्टपूर्वाय स महद्धर्ममाप्नुयात् ॥ १३.९८.१४ ॥
దారిలో ఉన్న, బాధలో ఉన్న, ఇంతకు ముందెన్నడూ చూడని వ్యక్తికి మనస్ఫూర్తిగా అన్నం ఇచ్చేవాడు గొప్ప ధర్మాన్ని పొందుతాడు.
13.98.15
पितॄन्देवानृपीन्विप्रानतिथींश्च जनाधिप ।
यो नरः प्रीणयत्यन्नैस्तस्य पुण्यफलं महत् ॥ १३.९८.१५ ॥
ఓ జనాధిపా! పితృదేవతలను, దేవతలను, ఋషులను, బ్రాహ్మణులను, అతిథులను అన్నంతో తృప్తిపరచే మనిషికి గొప్ప పుణ్యఫలం లభిస్తుంది.
13.98.16
कृत्वाऽतिपातकं कर्म यो दद्यादन्नमर्थिने ।
ब्राह्मणाय विशेषेण न स पापेन मुह्यते ॥ १३.९८.१६ ॥
ఘోర పాతకం చేసినప్పటికీ, యాచించే వ్యక్తికి, ముఖ్యంగా బ్రాహ్మణునికి అన్నం ఇచ్చేవాడు పాపంలో మోహితుడు కాడు.
13.98.17
ब्राह्मणेष्वक्षयं दानमन्नं शूद्रे महाफलम् ।
अन्नदानं हि शूद्रे च ब्राह्मणे च विशिष्यते ॥ १३.९८.१७ ॥
బ్రాహ్మణులకు ఇచ్చే దానం అక్షయమైనది; శూద్రునికి ఇచ్చే అన్నం మహాఫలాన్నిస్తుంది. నిజంగా అన్నదానం శూద్రునికైనా, బ్రాహ్మణునికైనా ప్రత్యేకమైనది.
13.98.18
न पृच्छेद्गोत्रचरणं स्वाध्यायं देशमेव च ।
भिक्षितो ब्राह्मणेनान्नं दद्यादेवाविचारतः ॥ १३.९८.१८ ॥
గోత్రం, చరణం, స్వాధ్యాయం, దేశం కూడా అడగకూడదు. బ్రాహ్మణుడు భిక్ష కోరితే విచారించకుండానే అన్నం ఇవ్వాలి.
13.98.19
अन्नदस्यान्नदा वृक्षाः सर्वकामफलप्रदाः ।
भवन्ति चेह चामुत्र नृपते नात्र संशयः ॥ १३.९८.१९ ॥
అన్నం ఇచ్చేవారికి అన్నాన్ని ఇచ్చే వృక్షాలు కలుగుతాయి; అవి సర్వ కోరికల ఫలాలను ఇస్తాయి. ఓ రాజా, ఇహంలోనూ పరంలోనూ ఇందులో సందేహం లేదు.
13.98.20
आशंसन्ते हि पितरः सुवृष्टिमिव कर्षकाः ।
अस्माकमपि पुत्रो वा पौत्रो वाऽन्नं प्रदास्यति ॥ १३.९८.२० ॥
రైతులు మంచి వర్షాన్ని ఆశించినట్లే, పితృదేవతలు 'మా కుమారుడో మనుమడో అన్నం ఇస్తారు' అని ఆశిస్తారు.
13.98.21
ब्राह्मणो हि महद्भूतं स्वयं देहीति याचते ।
अकामो वा सकामो वा दत्त्वा पुण्यमवाप्नुयात् ॥ १३.९८.२१ ॥
బ్రాహ్మణుడు మహాప్రాణి; 'నాకివ్వు' అని తానే యాచిస్తాడు. కోరిక లేకుండా లేదా కోరికతో ఇచ్చినవాడు పుణ్యాన్ని పొందుతాడు.
13.98.22
ब्राह्मणः सर्वभूतानामतिथिः प्रसृताग्रभुक् ।
विप्रा यदधिगच्छन्ति भिक्षमाणा गृहं सदा ॥ १३.९८.२२ ॥
బ్రాహ్మణుడు సర్వ ప్రాణులకూ అతిథి; అతడు మొదట భుజిస్తాడు. బ్రాహ్మణులు భిక్షాటన చేస్తూ ఎల్లప్పుడూ ఇంటికి వస్తారు.
13.98.23
सत्कताश्च निवर्तन्ते तदतीव प्रवर्धते ।
महाभागे कुले प्रेत्य जन्म चाप्नोति भारत ॥ १३.९८.२३ ॥
గౌరవించబడి వారు వెనుదిరిగినా, అది ఎంతో వృద్ధి చెందుతుంది. ఓ భారతా, మరణానంతరం అతడు మహా భాగ్యవంతమైన కులంలో జన్మిస్తాడు.
13.98.24
दत्त्वा त्वन्नं नरो लोके तथा स्थानमनुत्तमम् ।
स्विष्टमृष्टान्नदायी तु स्वर्गे वसति सत्कृतः ॥ १३.९८.२४ ॥
లోకంలో అన్నం ఇచ్చే మనిషి అలాగే అత్యుత్తమ స్థానాన్ని పొందుతాడు. బాగా సిద్ధం చేసిన మంచి అన్నాన్ని ఇచ్చేవాడు గౌరవం పొంది స్వర్గంలో నివసిస్తాడు.
13.98.25
अन्नं प्राणा नराणां हि सर्वमन्ने प्रतिष्ठिम् ।
अन्नदः पशुमान्पुत्री धनवान्भोगवानपि ॥ १३.९८.२५ ॥
అన్నమే మనుషుల ప్రాణాలు; సమస్తం అన్నంలోనే నిలిచి ఉంది. అన్నదాత పశుసంపద, పుత్రులు, ధనం, భోగాలు కలవాడవుతాడు.
13.98.26
प्राणवांश्चापि भवति रूपवांश्च तथा नृप ।
अन्नदः प्राणदो लोके सर्वदः प्रोच्यते तु सः ॥ १३.९८.२६ ॥
ఓ రాజా, అన్నదాత ప్రాణవంతుడు, రూపవంతుడు అవుతాడు. లోకంలో అన్నదాత ప్రాణదాత అని, సర్వదాత అని చెప్పబడతాడు.
13.98.27
अन्नं हि दत्त्वाऽतिथये ब्राह्मणाय यथाविधि ।
प्रदाता सुखमाप्नोति दैवतैश्चापि पूज्यते ॥ १३.९८.२७ ॥
అతిథికి, బ్రాహ్మణునికి విధిప్రకారం అన్నం ఇచ్చి, దాత సుఖం పొందుతాడు; దేవతలచేత కూడా పూజింపబడతాడు.
13.98.28
ब्राह्मणो हि महद्भूतं क्षेत्रभूतं युधिष्ठिर ।
उप्यते तत्रि यद्बीजं तद्धि पुण्यफलं महत् ॥ १३.९८.२८ ॥
ఓ యుధిష్ఠిరా, బ్రాహ్మణుడు మహాప్రాణి, పొలం వంటివాడు. అక్కడ నాటిన విత్తనం గొప్ప పుణ్యఫలాన్ని ఇస్తుంది.
13.98.29
प्रत्यक्षं प्रीतिजननं भोक्तुर्दातुर्भवत्युत ।
सर्वाण्यन्यानि दानानि परोक्षफलवन्त्युत ॥ १३.९८.२९ ॥
ఈ అన్నదానం ప్రత్యక్షమైనది; తినేవారికీ ఇచ్చేవారికీ ఆనందాన్ని కలిగిస్తుంది. ఇతర దానాలన్నీ పరోక్ష ఫలాన్ని ఇస్తాయి.
13.98.30
अन्नाद्धि प्रसवं यान्ति रतिरन्नाद्धि भारत ।
धर्मार्थावन्नतो विद्धि रोगनाशं तथाऽन्नतः ॥ १३.९८.३० ॥
ఓ భారతా, అన్నం నుండే సంతానం కలుగుతుంది; అన్నం నుండే ఆనందం కలుగుతుంది. అన్నం నుండే ధర్మార్థాలు తెలుసుకో; అన్నం వల్లే రోగం నశిస్తుంది.
13.98.31
अन्नं ह्यमृतमित्याह पुरा कल्पे प्रजापतिः। ॥ १३.९८.३१ ॥
పూర్వం కల్పారంభంలో ప్రజాపతి అన్నమే అమృతం అని చెప్పాడు.
13.98.32
अन्नप्रणाशे भिद्यन्ते शरीरे पञ्च धातवः ।
बलं बलवतोपीह प्रणश्यत्यन्नहानितः ॥ १३.९८.३२ ॥
అన్నం నశించినప్పుడు శరీరంలోని ఐదు ధాతువులు విచ్ఛిన్నమవుతాయి; ఇక్కడ బలవంతుని బలం కూడా అన్నలేమితో నశిస్తుంది.
13.98.33
आवाहाश्च विवाहाश्च यज्ञाश्चान्नमृते तथा ।
निवर्तन्ते नरश्रेष्ठ ब्रह्म चात्र प्रलीयते ॥ १३.९८.३३ ॥
నరశ్రేష్ఠా, అన్నం లేకుండా ఆవాహాలు, వివాహాలు, యజ్ఞాలు ఆగిపోతాయి; ఇక్కడ బ్రహ్మము కూడా లీనమవుతుంది.
13.98.34
अन्नतः सर्वमेतद्धि यत्किञ्चित्स्थाणु जङ्गमम् ।
त्रिषु लोकेषु धर्मार्थमन्नं देयमतो बुधैः ॥ १३.९८.३४ ॥
స్థిరమైనది, చరమైనది, మూడు లోకాలలో ఏదైతే ఉందో అదంతా అన్నం నుండే. కాబట్టి జ్ఞానులు ధర్మార్థం అన్నం దానం చేయాలి.
13.98.35
अन्नदस्य मनुष्यस्य बलमोजो यशांसि च ।
कीर्तिश्च वर्धते शश्वत्त्रिषु लोकेषु पार्थिव ॥ १३.९८.३५ ॥
రాజా, అన్నదాత అయిన మనిషి బలం, ఓజస్సు, యశస్సు, కీర్తి మూడు లోకాలలో ఎల్లప్పుడూ పెరుగుతాయి.
13.98.36
मेघेषूर्ध्वं सन्निधत्ते प्राणानां पवनः पतिः ।
तच्च मेघगतं वारि शक्रो वर्षति भारत ॥ १३.९८.३६ ॥
ప్రాణాలకు అధిపతి అయిన వాయువు మేఘాలపై వాటిని నిలుపుతాడు; భారతా, మేఘాలలోని ఆ నీటిని ఇంద్రుడు వర్షిస్తాడు.
13.98.37
आदत्ते च रसान्भौनानादित्यः स्वगभस्तिभिः ।
वायुरादित्यतस्तांश्च रसान्देवः प्रवर्षति ॥ १३.९८.३७ ॥
సూర్యుడు తన కిరణాలతో భూమి రసాలను గ్రహిస్తాడు; వాయువు సూర్యుని నుండి వాటిని తీసుకొని దేవుడు వర్షంగా కురిపిస్తాడు.
13.98.38
तद्यदा मेघतो वारि पतितं भवति क्षितौ ।
तदा वसुमती देवी स्निग्धा भवति भारत ॥ १३.९८.३८ ॥
మేఘం నుండి నీరు భూమిపై పడినప్పుడు, ఓ భారతా, దేవి వసుమతి (భూమి) తేమగా, సారవంతంగా మారుతుంది.
13.98.39
ततः सस्यानि रोहन्ति येन वर्तयते जगत् ।
मांसमेदोस्थिशुक्राणां प्रादुर्भावस्ततः पुनः ॥ १३.९८.३९ ॥
తరువాత పంటలు మొలుస్తాయి, వాటి ద్వారా జగత్తు జీవిస్తుంది; ఆ తర్వాత మాంసం, మేదస్సు, ఎముకలు, శుక్రం ఉద్భవిస్తాయి.
13.98.40
सम्भवन्ति ततः शुक्रात्प्राणिनः पृथिवीपते ।
अग्नीषोमौ हि तच्छुक्रं सृजतः पुष्यतश्च ह ॥ १३.९८.४० ॥
ఆ శుక్రం నుండి, ఓ భూపతీ, ప్రాణులు పుడతాయి; ఎందుకంటే అగ్ని, సోముడు ఆ శుక్రాన్ని సృష్టించి పోషిస్తారు.
13.98.41
एवमन्नाद्धि सूर्यश्च पवनः शक्रमेव च ।
एक एव स्मृतो राशिस्ततो भूतानि जज्ञिरे ॥ १३.९८.४१ ॥
ఈ విధంగా అన్నం నుండే సూర్యుడు, వాయువు, ఇంద్రుడు ఒకే రాశిగా స్మరించబడ్డారు; దాని నుండే ప్రాణులు పుట్టాయి.
13.98.42
प्राणान्ददाति भूतानां तेजश्च भरतर्षभ ।
गृहमभ्यागतायाथ यो दद्यादन्नमर्थिने ॥ १३.९८.४२ ॥
ఓ భరతశ్రేష్ఠా, అన్నం ఇచ్చేవాడు ప్రాణులకు ప్రాణాన్ని, తేజస్సును ఇస్తాడు; ఇంటికి వచ్చిన అతిథికి లేదా యాచకునికి అన్నం ఇచ్చేవాడు కూడా అలాగే ఫలిస్తాడు.
13.98.43
नारदेनैवमुक्तोऽहमन्नदानं सदा नृप ।
अनसूयुस्त्वमप्यन्नं तस्माद्देहि गतज्वरः ॥ १३.९८.४३ ॥
నారదుడు నాకిలా చెప్పాడు: ఓ రాజా, ఎల్లప్పుడూ అన్నదానం చేయాలి. నువ్వూ అసూయ లేకుండా అన్నం ఇవ్వు; అందువల్ల చింత లేకుండా దానం చేయి.
13.98.44
दत्त्वाऽन्नं विधिवद्राजन्विप्रेभ्यस्त्वमपि प्रभो ।
यथावदनुरूपेभ्यस्ततः स्वर्गमवाप्स्यसि ॥ १३.९८.४४ ॥
ఓ రాజా, ఓ ప్రభూ, నువ్వూ విధిప్రకారం తగిన బ్రాహ్మణులకు అన్నం దానం చేస్తే, అప్పుడు స్వర్గాన్ని పొందుతావు.
13.98.45
अन्नदानां हि ये लोकास्तांस्त्वं शृणु जनाधिप ।
भवनानि प्रकाशन्ते दिवि तेषां महात्मनाम् ॥ १३.९८.४५ ॥
ఓ జనాధిపా, అన్నదాతల లోకాలను విను. స్వర్గంలో ఆ మహాత్ముల భవనాలు ప్రకాశిస్తాయి.
13.98.46
नानासंस्थानि रूपाणि नानास्तम्भान्वितानि च ।
चन्द्रमण्डलशुभ्राणि किंकिणीजालवन्ति च ॥ १३.९८.४६ ॥
అవి అనేక రూపాలతో, అనేక స్తంభాలతో కూడి ఉంటాయి; చంద్రమండలంలా ప్రకాశిస్తాయి; గంటల వలలతో అలంకరించబడినవి.
13.98.47
तरुणादित्यवर्णानि स्थावराणि चराणि च ।
अनेकशतभौमानि सान्तर्जलचराणि च ॥ १३.९८.४७ ॥
అవి ఉదయించే సూర్యుని వర్ణంతో ఉంటాయి; స్థిరమైనవీ చలించేవీ; వందలాది అంతస్తులు కలవి; లోపల నీటి జీవులూ ఉన్నాయి.
13.98.48
वैदूर्यार्कप्रकाशानि रौप्यरुक्ममयानि च ।
सर्वकामफलाश्चापि वृक्षा भवनसंस्थिताः ॥ १३.९८.४८ ॥
అవి వైడూర్యం, సూర్యుని వలె ప్రకాశిస్తాయి; వెండి, బంగారాలతో చేయబడినవి; భవనాల చుట్టూ సర్వకామఫలాలనిచ్చే వృక్షాలు ఉన్నాయి.
13.98.49
वाप्यो वीथ्यः सभाः कूपा दीर्घिकाश्चैव सर्वशः ।
घोषवन्ति च यानानि युक्तान्यथ सहस्रशः ॥ १३.९८.४९ ॥
మెట్ల బావులు, వీధులు, సభలు, బావులు, దీర్ఘికలు అన్నీ, అలాగే వేలకొద్దీ కట్టిన ధ్వనించే వాహనాలు.
13.98.50
भक्ष्यभोज्यमयाः शैला वासांस्याभरणानि च ।
क्षीरं स्रवन्ति सरितस्तथा चैवान्नपर्वताः ॥ १३.९८.५० ॥
తినే, త్రాగే పదార్థాలతో చేసిన పర్వతాలు, వస్త్రాలు, ఆభరణాలు; పాలు ప్రవహించే నదులు, అలాగే అన్నపర్వతాలు కూడా.
13.98.51
प्रासादाः पाण्डुराभ्राभाः शय्याश्च कनकोञ्ज्वलाः ।
तान्यन्नदाः प्रपद्यन्ते तस्मादन्नप्रदो भव ॥ १३.९८.५१ ॥
తెల్లని మేఘాల వలె మెరిసే భవనాలు, బంగారంతో ప్రకాశించే శయ్యలు—వీటిని అన్నదాతలు పొందుతారు; కాబట్టి నీవు అన్నదాతగా ఉండు.
13.98.52
एते लोकाः पुण्यकृता अन्नदानां महात्मनाम् ।
तस्मादन्नं प्रयत्नेन दातव्यं मानवैर्भुवि ॥ १३.९८.५२ ॥
ఈ లోకాలు పుణ్యం చేసిన, అన్నదానం చేసిన మహాత్ములవి. కాబట్టి భూమిపై మానవులు ప్రయత్నంతో అన్నదానం చేయాలి.