મહાભારત · અધ્યાય 14.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.1.1
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।
देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत् ॥ १४.१.१ ॥
નારાયણને નમસ્કાર કરીને, નરોત્તમ નરને, દેવી સરસ્વતીને તથા વ્યાસને પ્રણામ કરીને, પછી 'જય'નું પઠન કરવું.
14.1.2
कृतोदकस्तु राजानं धृतराष्ट्रं युधिष्ठिरः ।
पुरस्कृत्य महाबाहुरुत्तताराकुलेन्द्रियः ॥ १४.१.२ ॥
તર્પણ કરી લીધા પછી મહાબાહુ યુધિષ્ઠિરે રાજા ધૃતરાષ્ટ્રને આગળ રાખીને, વ્યાકુળ ઇન્દ્રિયો સાથે (નદી) પાર કરી.
14.1.3
उत्तीर्य तु महाबाहुर्बाष्पव्याकुललोचनः ।
पपात तीरे गङ्गाया व्याधविद्ध इव द्विपः ॥ १४.१.३ ॥
મહાબાહુ (યુધિષ્ઠિર) નદી પાર કરીને, આંસુથી વ્યાકુળ નેત્રો સાથે, ગંગાના કિનારે શિકારીના બાણથી વિંધાયેલા હાથીની જેમ પડ્યા.
14.1.4
तं सीदमानं जग्राह भीमः कृष्णेन चोदितः ।
मैवमित्यब्रवीच्चैनं कृष्णः परबलार्दनः ॥ १४.१.४ ॥
પડી જતા તેમને કૃષ્ણની પ્રેરણાથી ભીમે પકડી લીધા; શત્રુસેનાનો નાશ કરનાર કૃષ્ણે તેમને કહ્યું, "એવું ન કરો."
14.1.5
तमार्तं पतितं भूमौ श्वसन्तं च पुनः पुनः ।
तदृशुः पार्थिवा राजन्धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ १४.१.५ ॥
હે રાજન, ધરતી પર પડેલા, પીડિત થઈને વારંવાર શ્વાસ લેતા તે ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિરને રાજાઓએ જોયા.
14.1.6
त दृष्ट्वा दीनमनसं गतसत्वं नरेश्वरम् ।
भूयः शोकसमाविष्टाः पाण्डवाःक समुपाविशन् ॥ १४.१.६ ॥
દીન મનવાળા અને શક્તિહીન તે નરેશ્વરને જોઈને પાંડવો ફરી શોકથી ભરાઈને બેસી ગયા.
14.1.7
राजा तु धृतराष्ट्रस्तं तथा दीनो महाभुजम् ।
वाक्यमाह महाबुद्धिः प्रज्ञाचक्षुर्नरेश्वरम् ॥ १४.१.७ ॥
પરંતુ મહાબુદ્ધિમાન, પ્રજ્ઞાચક્ષુ રાજા ધૃતરાષ્ટ્રે દીન એવા તે મહાબાહુને આ વચન કહ્યું.
14.1.8
उत्तिष्ठ कुरुशार्दूल कुरु कार्यमनन्तरम् ।
क्षत्रधर्मेण कौन्तेय जितेयमवनी त्वया ॥ १४.१.८ ॥
હે કુરુશાર્દૂલ, ઊઠ. હે કૌન્તેય, વિલંબ વિના તારું કર્તવ્ય કર. ક્ષત્રધર્મ પ્રમાણે તેં આ પૃથ્વી જીતી છે.
14.1.9
भुङ्क्ष सार्धं भ्रातृभिस्तां सुहृद्भिश्च जनेश्वर ।
शोचितव्यं न पश्यामि त्वया धर्मभृतांवर ॥ १४.१.९ ॥
હે જનેશ્વર, ભાઈઓ અને સુહૃદો સાથે તેનો ઉપભોગ કર. હે ધર્મધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ, તારા માટે શોક કરવાનું કારણ મને દેખાતું નથી.
14.1.10
शोचितव्यं मया चैव गान्धार्या च महीपते ।
ययोः पुत्रशतं नष्टं स्वप्नलब्धं यथा धनम् ॥ १४.१.१० ॥
હે મહીપતિ, મારે અને ગાંધારીએ જ શોક કરવો જોઈએ, જેમના સો પુત્રો સ્વપ્નમાં મળેલા ધનની જેમ નષ્ટ થયા.
14.1.11
अश्रुत्वा हितकामस्य विदुरस्य महात्मनः ।
वाक्यानि सुमहार्थानि परितप्यामि दुर्मतिः ॥ १४.१.११ ॥
હિતૈષી મહાત્મા વિદુરનાં અત્યંત અર્થપૂર્ણ વચનો ન સાંભળવાથી દુર્બુદ્ધિ એવો હું હવે પશ્ચાતાપ કરું છું.
14.1.12
उक्तवान्विदुरो यन्मां धर्मात्मा दिव्यदर्शनः ।
दुर्योधनापराधेन कुलं ते विनशिष्यति ॥ १४.१.१२ ॥
ધર્માત્મા અને દિવ્યદ્રષ્ટિ ધરાવતા વિદુરે મને જે કહ્યું હતું તે આ છે: દુર્યોધનના અપરાધથી તારું કુળ નષ્ટ થશે.
14.1.13
स्वस्ति चेदिच्छसे राजन्कुलस्य कुरु मे वचः ।
वध्यतामेष दुष्टात्मा मन्दो राजा सुयोधनः ॥ १४.१.१३ ॥
હે રાજન, જો તમે કુળનું કલ્યાણ ઇચ્છતા હો તો મારું વચન સાંભળો. દુષ્ટાત્મા, મૂર્ખ સુયોધનનો ત્યાગ કરવો.
14.1.14
कर्णश्च शकुनिश्चैव नैनं पश्यतु कर्हिचित् ।
द्यूतसङ्घातमप्येषामप्रमादेन वारय ॥ १४.१.१४ ॥
કર્ણ અને શકુનિ તેને ક્યારેય ન જુએ. આમના જુગારના ટોળાને પણ સાવધાનીથી રોકો.
14.1.15
अभिषेचय राजानं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् ।
स पालयिष्यति वशी धर्मेण पृथिवीमिमाम् ॥ १४.१.१५ ॥
ધર્માત્મા યુધિષ્ઠિરનો રાજા તરીકે અભિષેક કરો. સંયમી એવો તે ધર્મથી આ પૃથ્વીનું પાલન કરશે.
14.1.16
अथ नेच्छसि राजानं कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
विनाशमुपयास्तन्ति तव पुत्रा न संशयः।
मेढीभूतः स्वयं राज्यं प्रतिगृह्णीष्व पार्थिव ॥ १४.१.१६ ॥
જો તમે કુંતીપુત્ર રાજા યુધિષ્ઠિરને ઇચ્છતા ન હો, તો તમારા પુત્રો નિઃસંશય વિનાશ પામશે. હે રાજન્, તમે પોતે થાંભલાની જેમ સ્થિર થઈ રાજ્ય સ્વીકારો.
14.1.17
समं सर्वेषु भूतेषु वर्तमानं नराधिप ।
अनुजीवन्तु सर्वे त्वां ज्ञातयो ज्ञातिवर्धंन ॥ १४.१.१७ ॥
હે નરાધિપ, સર્વ પ્રાણીઓ પ્રત્યે સમભાવે વર્તતા તમે, હે જ્ઞાતિવર્ધન, સર્વ સ્વજનો તમારા આધારે જીવો.
14.1.18
एवं ब्रुवति कौन्तेय विदुरे दीर्घदर्शिनि ।
दुर्योधनमहं पापमन्ववर्तं वृथामतिः ॥ १४.१.१८ ॥
હે કૌન્તેય, દૂરદર્શી વિદુરે આમ કહ્યું છતાં વ્યર્થબુદ્ધિ એવો હું પાપી દુર્યોધનને જ અનુસર્યો.
14.1.19
अश्रुत्वा तस्य धीरस्य वाक्यानि मधुराण्यहम् ।
फलं प्राप्य महद्दुःखं निमग्नः शोकसागरे ॥ १४.१.१९ ॥
તે ધીર વિદુરનાં મધુર વચનો ન સાંભળીને મેં મહાન દુઃખરૂપ ફળ મેળવ્યું અને શોકસાગરમાં ડૂબી ગયો.
14.1.20
वृद्धौ हि तेऽद्य पितरौ पश्य नौ दुःखितौ नृप ।
न शोचितव्यं भवता पश्यामीह जनाधिप ॥ १४.१.२० ॥
હે રાજા, તારાં આ બે વૃદ્ધ માતા-પિતા હવે દુઃખી છે, તે જો. હે જનાધિપ, તારે શોક ન કરવો જોઈએ; હું અહીં જોઈ રહ્યો છું.