Mahābhārata · Adhyāya 14.100
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.100.1
देवदेवेश दैत्यघ्नि परं कौतूहलं हि मे ।
एतत्कथय सर्वज्ञ त्वद्भक्तस्य च केशव।
मानुषस्य च लोकस्य धर्मलोकस्य चान्तरम् ॥ १४.१००.१ ॥
Oh dios de los dioses, destructor de los daitya, siento gran curiosidad por esto. Oh Keśava, omnisciente, dile a tu devoto: ¿cuál es la diferencia entre el mundo de los hombres y el mundo del dharma?
14.100.2
कीदृशं किंप्रमाणं वा किमधिष्ठानमेव च ।
तरन्ति मानुषा देव केनोपायेन माधव ॥ १४.१००.२ ॥
¿Cómo es, cuál es su medida o cuál es su fundamento? Oh dios, ¿por qué medio cruzan los hombres, oh Mādhava?
14.100.3
त्वगस्थिमांसनिर्मुक्ते पञ्चभूतविवर्जिते ।
कथयस्व महादेव सुखदुःखमशेषतः ॥ १४.१००.३ ॥
Liberado de piel, hueso y carne, privado de los cinco elementos, cuéntame, oh gran dios, el placer y el dolor por completo.
14.100.4
जीवस्य कर्मलोकेषु कर्मभिस्तु शुभाशुभैः ।
अनुबद्धस्य तैः पाशैर्नीयमानस्य दारुणैः ॥ १४.१००.४ ॥
Del ser vivo atado en los mundos de la acción por las acciones buenas y malas, arrastrado por aquellos terribles lazos.
14.100.5
मृत्युदूतैर्दुराधर्षैर्घोरैर्घोरपरक्रमैः ।
वध्यस्याक्षिप्यमाणस्य विद्रुतस्य यमाज्ञया ॥ १४.१००.५ ॥
Del que ha de ser abatido, arrastrado y huyendo por orden de Yama, por los mensajeros de la muerte, invencibles, terribles, de espantoso poder.
14.100.6
पुण्यपापकृदातिष्ठेत्सुखदुःखमशेषतः ।
यमदूतैर्द्रुराधर्षैर्नीयते वा कथं पुनः।
किं वा तत्र गता देव कर्म कुर्वन्ति मानवाः ॥ १४.१००.६ ॥
Quien ha hecho mérito y pecado debe sufrir placer y dolor por completo. ¿O cómo es llevado de nuevo, irresistible para los mensajeros de Yama? ¿O, oh dios, qué acción realizan los hombres cuando han ido allí?
14.100.7
कथं धर्मपरा यान्ति देवताद्विजपूजकाः ।
कतं वा पापकर्माणो यान्ति प्रेतपुरं नराः ॥ १४.१००.७ ॥
¿Cómo van los que están devotos al dharma y honran a los dioses y a los brahmanes? ¿O cómo van a la ciudad de los muertos los hombres de obras pecaminosas?
14.100.8
किं रूपं किं प्रमाणं वा वर्णः को वाऽस्य केशव ।
जीवस्य गच्छतो नित्यं यमलोकं ब्रवीहि मे ॥ १४.१००.८ ॥
Oh Keśava, ¿cuál es la forma del ser vivo que va siempre al mundo de Yama, cuál es su medida o cuál su color? Dímelo.
14.100.9
शृणु राजन्यथावृतं यन्मां त्वं परिपृच्छसि ।
तत्तेऽहं कथयिष्यामि मद्भक्तस्य नरेश्वर ॥ १४.१००.९ ॥
Escucha, oh rey, tal como es, lo que me preguntas. Oh señor de los hombres, eso te lo diré sobre mi devoto.
14.100.10
षडशीतिसहस्राणि योजनानां युधिष्ठिर ।
मानुष्यस्य च लोकस्य यमलोकस्य चान्तरम् ॥ १४.१००.१० ॥
Oh Yudhiṣṭhira, la distancia entre el mundo de los hombres y el mundo de Yama es de ochenta y seis mil yojanas.
14.100.11
न तत्र वृक्षच्छाया वा न तटाकं सरोपि वा ।
न वाप्यो दीर्घिका वाऽपि न कूपो वा युधिष्ठिर ॥ १४.१००.११ ॥
Allí, oh Yudhiṣṭhira, no hay sombra de árbol, ni estanque, ni lago, ni pozo escalonado, ni estanque alargado, ni siquiera un pozo.
14.100.12
न मण्टपं सभा वाऽपि न प्रपा न निकेतनम् ।
न पर्वतो नदी वाऽपि न भूमेर्विवरं क्वचित् ॥ १४.१००.१२ ॥
No hay pabellón, ni sala de asambleas, ni refugio de agua, ni morada; no hay montaña, ni río, ni cavidad alguna en la tierra.
14.100.13
न ग्रामो नाश्रमो वाऽपि नोद्यानं वा वनानि च ।
न किंचिदाश्रयस्थानं पथि तस्मिन्युधिष्ठिर ॥ १४.१००.१३ ॥
Yudhiṣṭhira, en ese camino no hay aldea, ni ermita, ni jardín, ni bosques; no hay ningún lugar de refugio.
14.100.14
जन्तोर्हि प्राप्तकालस्य वेदनार्तस्य वै भृशम् ।
कारणैस्त्यक्तदेहस्य प्राणैः कण्ठगतैः पुनः ॥ १४.१००.१४ ॥
Para un ser vivo cuyo tiempo ha llegado, gravemente afligido por el dolor, cuyo cuerpo ha sido abandonado por sus causas, y cuyos alientos han vuelto a llegar a la garganta—
14.100.15
शरीराच्चाल्यते जीवो ह्यवशो मातरिश्वना ।
निर्गतो वायुभूतस्तु षट्कोशात्तु कलेवरात् ॥ १४.१००.१५ ॥
El ser vivo es arrastrado sin poder evitarlo fuera del cuerpo por el viento; convertido en viento, sale de ese cuerpo de seis envolturas.
14.100.16
शरीरमन्यत्तद्रूपं तद्वर्णं तत्प्रमाणतः ।
अदृश्यं तत्प्रविष्टस्तु सोप्यदृष्टोऽथ केनचित् ॥ १४.१००.१६ ॥
Es otro cuerpo, de la misma forma, el mismo color y el mismo tamaño; entra sin ser visto, y él tampoco es visto por nadie.
14.100.17
सोन्तरात्मा देहवतामष्टाङ्गो यस्तु संचरेत् ।
छेदनाद्भेदनाद्दाहात्ताडनाद्वा न नश्यति। ॥ १४.१००.१७ ॥
Ese yo interior de los seres encarnados, que se mueve con ocho miembros, no perece ni siquiera al ser cortado, perforado, quemado o golpeado.
14.100.18
नाना रूपधरैर्घौरैः प्रचण्डेश्चण्डसाधनैः ।
नीयमानो दुराधर्षैर्यमदूतैर्यमाज्ञया ॥ १४.१००.१८ ॥
Por orden de Yama es llevado por los mensajeros de Yama, que adoptan muchas formas, terribles, feroces, armados con instrumentos crueles, e invencibles.
14.100.19
पुत्रदारमयैः पाशैः संनिरूद्धोऽवशो बलात् ।
स्वकर्मभिश्चानुगतः कृतैः सुकृतदुष्कृतैः ॥ १४.१००.१९ ॥
Atado por lazos hechos de hijos y esposas, impotente y forzado, seguido por las acciones que hizo, buenas y malas.
14.100.20
आक्रन्दमानः करुणं बन्धुभिर्दुःखपीडितैः ।
त्यक्त्वा बन्धुजनं सर्वं निरपेक्षस्तु गच्छति ॥ १४.१००.२० ॥
Clamando lastimosamente entre sus parientes, afligidos por el dolor, pero abandona a todos sus parientes y se marcha, indiferente.
14.100.21
मातृभिः पितृभिश्चैव भ्रातृभिर्मातुलैस्तथा ।
दारैः पुत्रैर्वयस्यैश्च रुदद्भिस्त्यज्यते पुनः ॥ १४.१००.२१ ॥
Madres, padres, hermanos y tíos maternos, así como esposas, hijos y compañeros llorando, es abandonado una vez más.
14.100.22
अदृश्यमानस्तैर्दीनैरश्रुपूर्णमुखेक्षणैः ।
स्वशरीरं परित्यज्य वायुभूतस्तु गच्छति ॥ १४.१००.२२ ॥
Invisible para aquellos desdichados con rostros y ojos llenos de lágrimas, abandona su propio cuerpo y se va, convertido en viento.
14.100.23
अन्धकारमपारं तं महाघेरं तमोवृतम् ।
दुःखान्तं दुष्प्रतारं च दुर्गमं पापकर्मणाम् ॥ १४.१००.२३ ॥
Aquella oscuridad sin límites, muy terrible y envuelta en tinieblas, que termina en sufrimiento, difícil de cruzar e inaccesible para los que hacen malas acciones.
14.100.24
दुःसहायं दुरन्तं च दुर्निरीक्षं दुरासदम् ।
दुरापमतिदुःखं च पापिष्ठानां नरोत्तम ॥ १४.१००.२४ ॥
Oh mejor de los hombres, para los más pecadores es insoportable, interminable, difícil de mirar, difícil de alcanzar, difícil de obtener y sumamente doloroso.
14.100.25
ऋषिभिः कथ्यमानं तत्पारंपर्येण पार्थिव ।
त्रासं जनचति प्रायः श्रूयमाणं कथास्वपि ॥ १४.१००.२५ ॥
Oh rey, aquello que los sabios cuentan por transmisión ininterrumpida suele producir temor incluso cuando se escucha en relatos.
14.100.26
अवश्यं चैव गन्तव्यं तदध्वानं युधिष्ठिर ।
प्राप्तकालेन संत्यज्य बन्धून्भोगान्धनानि च ॥ १४.१००.२६ ॥
Oh Yudhiṣṭhira, por ese camino ciertamente se debe ir; cuando llega el tiempo señalado, hay que abandonar parientes, placeres y riquezas.
14.100.27
जरायुजैरण्डजैश्च स्वेदजैरुद्भिदैस्तथा ।
जङ्गमैः स्थिरसंज्ञैश्च गन्तव्यं यमसादनम् ॥ १४.१००.२७ ॥
Los seres nacidos del útero, nacidos de huevos, nacidos del sudor y brotados de la tierra, así como los seres móviles y los llamados inmóviles, deben ir a la morada de Yama.
14.100.28
देवासुरैर्मनुष्याद्यैर्वैवस्वतवशानुगैः ।
स्त्रीपुंनपुंसकैश्चापि पृथिव्यां जीवसंज्ञितैः ॥ १४.१००.२८ ॥
Por dioses y demonios, por humanos y otros, por quienes siguen el mando de Vaivasvata, por mujeres, hombres y neutros, y por todos los que en la tierra se llaman seres vivos.
14.100.29
मध्यमैर्युवभिर्वाऽपि बालैर्वृद्धैस्तथैव च ।
जातमात्रैश्च गर्भस्थैर्गन्तव्यः स महापथः ॥ १४.१००.२९ ॥
Por los de mediana edad, los jóvenes, los niños, los ancianos, y asimismo por los recién nacidos y los que están en el vientre, aquel gran camino debe ser recorrido.
14.100.30
पूर्वाह्णे वाऽपराह्णे वा सन्ध्याकालेऽथवा पुनः ।
प्रदोषे वाऽर्धरात्रे वा प्रत्युषे वाऽप्युपस्थिते ॥ १४.१००.३० ॥
Ya sea por la mañana o por la tarde, al crepúsculo, al anochecer, a medianoche o incluso al amanecer, cuando ha llegado (la muerte se presenta).
14.100.31
प्रवासस्थैर्वनस्थैर्वा पर्वतस्थैर्जले स्थितैः ।
क्षेत्रस्थैर्वा नभःस्थेर्वा गृहमध्यगतैरपि ॥ १४.१००.३१ ॥
Incluso para quienes están de viaje, en el bosque, en las montañas, de pie en el agua, en los campos, en el cielo, o en el interior de una casa.
14.100.32
भुञ्जद्भिर्वा पिबद्भिर्वा खादद्भिर्वा नरोत्तम ।
आसीनैर्वा स्थितैर्वापि शयनीयगतैरपि।
जाग्रद्भिर्वा प्रसुप्तैर्वा गन्तव्यः स महापथः ॥ १४.१००.३२ ॥
Oh, el mejor de los hombres, ya sea comiendo, bebiendo o masticando, sentado o de pie, acostado en el lecho, despierto o dormido, hay que recorrer ese gran camino.
14.100.33
मृत्युदूतैर्दुराधर्षैः प्रचण्डैश्चण्डसासनैः ।
आक्षिप्यमाणा ह्यवशाः प्रयान्ति यमसादनम् ॥ १४.१००.३३ ॥
Arrastrados por los mensajeros de la muerte, invencibles, feroces, de mando cruel, los indefensos se dirigen a la morada de Yama.
14.100.34
क्वचिद्भीतैः क्वचिन्मत्तैः प्रस्खलद्भिः क्वचित्क्वचित् ।
क्रन्दद्भिर्वेदनार्तैस्तु गन्तव्यं यमसादनम् ॥ १४.१००.३४ ॥
Unas veces asustados, otras veces embriagados, tropezando de vez en cuando, gimiendo, atormentados por el dolor, hay que ir a la morada de Yama.
14.100.35
निर्भर्त्स्यमानैरुद्विग्रैर्विधूतैर्भयविह्वलैः ।
तुद्यमानशरीरैश्च गन्तव्यं तर्जितैस्तथा ॥ १४.१००.३५ ॥
Reprendidos, agitados, temblorosos, confundidos por el miedo, con los cuerpos desgarrados, amenazados, así deben ir.
14.100.36
कण्टकाकीर्णमार्गेण तप्तवालुकपांसुना ।
दह्यमानैस्तु गन्तव्यं नरैर्दानविवर्जितैः ॥ १४.१००.३६ ॥
Por un camino sembrado de espinas, entre arena ardiente y polvo, ardiendo, los hombres carentes de generosidad deben ciertamente seguir.
14.100.37
काष्ठोपलशिलाघातैर्दण्डोल्मुककशाङ्कुशैः ।
हन्यमानैर्यमपुरं गन्तव्यं धर्मवर्जितैः ॥ १४.१००.३७ ॥
Golpeados con maderos, piedras y rocas, y azotados con garrotes, teas encendidas, látigos y aguijones, los hombres carentes de dharma deben ir a la ciudad de Yama.
14.100.38
मेदःशोणितपूयाद्यैर्वक्त्रैर्गात्रैश्च सव्रणैः ।
दग्धक्षतजकीर्णैश्च गन्तव्यं जीवघातकैः ॥ १४.१००.३८ ॥
Con bocas llenas de grasa, sangre y pus, y cuerpos llenos de heridas, quemados y cubiertos de sangre de las lesiones, deben ir quienes dieron muerte a seres vivos.
14.100.39
वेदनार्तैस्च कूजद्भिर्विक्रोशद्भिश्च विस्वरम् ।
वेदनार्तैः पतद्भिश्च गन्तव्यं जीवघातकैः ॥ १४.१००.३९ ॥
Atormentados por el dolor, gritando y lamentándose con voces ásperas, cayendo en la agonía, deben ir quienes dieron muerte a seres vivos.
14.100.40
भग्रपादोरुहस्तङ्गैर्भग्रजङ्घाशिरोधरैः ।
छिन्नकर्णोष्ठनासैश्च गन्तव्यं जीवघातकैः ॥ १४.१००.४० ॥
Con pies, muslos, manos y miembros rotos, espinillas y cuellos quebrados, orejas, labios y narices cortados, deben ir quienes dieron muerte a seres vivos.
14.100.41
शक्तिभिर्भिण्डिपालैश्च शङ्कुतोमरसायकैः ।
तुद्यमानैस्तु शूलाग्रैर्गन्तव्यं जीवघातकैः ॥ १४.१००.४१ ॥
Atravesados por lanzas, dardos de hierro, estacas, jabalinas y flechas, y pinchados por las puntas de tridentes, deben ir quienes dieron muerte a seres vivos.
14.100.42
श्वभिर्व्याघ्रैर्वृकैः काकैर्भक्ष्यमाणाः समन्ततः ।
तुद्यमानाश्च गच्छन्ति राक्षसैर्मांसघातिभिः ॥ १४.१००.४२ ॥
Devorados por todas partes por perros, tigres, lobos y cuervos, y atormentados por rākṣasas devoradores de carne, ellos avanzan.
14.100.43
महिषैश्च मृगैश्चापि सूकरैः पृषतैस्तथा ।
भक्ष्यमाणैस्तदध्वानं गन्तव्यं मांसखादिभिः ॥ १४.१००.४३ ॥
Devorados también por búfalos, ciervos, jabalíes y ciervos moteados, los devoradores de carne deben recorrer ese camino.
14.100.44
सूचीसुतीक्ष्णतुण्डाभिर्मक्षिकाभिः समन्ततः ।
तुद्यमानैश्च गन्तव्यं पापिष्ठैर्बालघातकैः ॥ १४.१००.४४ ॥
Pinchados por todos lados por moscas de aguijones afilados como agujas, los más pecadores asesinos de niños deben ir.
14.100.45
विस्रब्धं स्वामिनं मित्रं स्त्रियं वा घ्रन्ति ये नराः ।
शस्त्रैर्निर्भिद्यमानैश्च गन्तव्यं यमसादनम् ॥ १४.१००.४५ ॥
Los hombres que matan a un señor que confía en ellos, a un amigo o a una mujer, deben ir a la morada de Yama, atravesados por armas.
14.100.46
खादयन्ति च ये जीवान्दुःखमापादयन्ति च ।
राक्षसैश्च श्वभिश्चैव भक्ष्यमाणा व्रजन्ति च ॥ १४.१००.४६ ॥
Quienes devoran seres vivos y les causan sufrimiento avanzan, devorados por rākṣasas y perros.
14.100.47
ये हरन्ति च वस्त्राणि शय्यां प्रावरणानि च ।
ते यान्ति विद्रुता नग्नाः पिशाचा इव तत्पथं ॥ १४.१००.४७ ॥
Quienes roban vestidos, lechos y mantas van por ese camino, desnudos y huyendo como pişācas.
14.100.48
गाश्च धान्यं हिरण्यं वा बलात्क्षेत्रं गृहं तथा ।
ये हरन्ति दुरात्मानः परस्वं पापकारिणः ॥ १४.१००.४८ ॥
Los pecadores de mente perversa que arrebatan por la fuerza vacas, grano, oro, campo o casa son ladrones de bienes ajenos.
14.100.49
पाषाणैरुल्मुकैर्दण्डैः काष्ठघातैश्च चर्झरैः ।
हन्यमानैः क्षताकीर्णैर्नन्तव्यं तैर्यमालयम् ॥ १४.१००.४९ ॥
Golpeados con piedras, teas ardientes, garrotes, golpes de madera y mazas, cubiertos de heridas, deben ser llevados por ellos a la morada de Yama.
14.100.50
ब्रह्मस्वं ये हरन्तीह नरा नरकनिर्भयाः ।
आक्रोशन्तीह ये नित्यं प्रहरन्ति च ये द्विजान् ॥ १४.१००.५० ॥
Aquellos hombres que aquí, sin temor al infierno, roban la propiedad de los brahmanes, que aquí insultan constantemente y que golpean a los dvija.
14.100.51
शुष्ककण्ठा निबद्धास्ते छिन्नजिह्वाक्षिनासिकाः ।
पूयशोणितदुर्गन्धा भक्ष्यमाणाश्च जंबुकैः ॥ १४.१००.५१ ॥
Con las gargantas secas, atados, con las lenguas, los ojos y las narices cortados, hediondos a pus y sangre, siendo devorados por chacales.
14.100.52
चण्डालैर्भीषणैश्चण्डैस्तुद्यमानाः समन्ततः ।
क्रोशन्तः करुणं घोरं गच्छन्ति यमासादनम् ॥ १४.१००.५२ ॥
Atormentados por todas partes por terribles y feroces chandalas, gritando lastimosa y horriblemente, van a la morada de Yama.
14.100.53
तत्र चापि गताः पापा विष्ठाकूपेष्वनेकशः ।
जीवन्तो वर्षकोटीस्तु क्लिश्यन्ते वेदनात्ततः ॥ १४.१००.५३ ॥
Allí también los pecadores, habiendo ido muchas veces a pozos de excremento, viviendo decenas de millones de años, sufren tormento por el dolor.
14.100.54
ततश्च मुक्ताः कालेन लोके चास्मिन्नराधमाः ।
विष्ठाक्रिमित्वं गच्छन्ति जन्मकोटिशतं नृप ॥ १४.१००.५४ ॥
Luego, liberados con el tiempo, los más bajos de los hombres en este mundo, oh rey, van a la condición de gusanos de excremento durante cien millones de nacimientos.
14.100.55
विद्यमानधनैर्यैस्तु लोभडंभानृतान्वितैः ।
श्रोत्रियेभ्यो न दत्तानि दानानि कुरुपुङ्गव ॥ १४.१००.५५ ॥
Quienes, aunque poseían riqueza y estaban llenos de codicia, vanidad y falsedad, no dieron donaciones a los brahmanes versados, oh toro de los Kurus.
14.100.56
ग्रीवापाशनिबद्धास्ते हन्यमानाश्च राक्षसैः ।
क्षुत्पिपासाश्रमार्तास्तु यान्ति प्रेतपुरं नराः ॥ १४.१००.५६ ॥
Atados con lazos al cuello, golpeados por los demonios, atormentados por el hambre, la sed y el agotamiento, aquellos hombres van a la ciudad de los muertos.
14.100.57
अदत्तदाना गच्छन्ति शुष्ककण्ठास्यतालुकाः ।
अन्नं पानीयसहितं प्रार्थयन्तः पुनःपुनः ॥ १४.१००.५७ ॥
Quienes no dieron donaciones van con la garganta, la boca y el paladar secos, suplicando una y otra vez comida junto con agua.
14.100.58
स्वामिन्बुभक्षातृष्णार्ता गन्तुं नैवाद्य शक्नुमः ।
ममान्नं दीयतां स्वामिन्पानीयं दीयतां मम।
इति ब्रुवन्तस्तैर्दूतैः प्राप्यन्ते वै यमालयम् ॥ १४.१००.५८ ॥
«Señor, afligidos por el hambre y la sed, hoy ni siquiera podemos caminar. Señor, que me den comida, que me den agua», diciendo esto, son llevados por los mensajeros a la morada de Yama.
14.100.59
तच्छ्रुत्वा वचनं विष्णोः पपात भुवि पाण्डवः ।
निस्संज्ञो भयसंत्रस्तो मूर्छया समभिप्लुतः ॥ १४.१००.५९ ॥
Al oír aquellas palabras de Viṣṇu, el Pāṇḍava cayó al suelo, sin sentido, aterrorizado por el miedo, vencido por un desvanecimiento.
14.100.60
ततो लब्ध्वा शनैः संज्ञां समाश्वस्तोच्युतेन सः ।
नेत्रे प्रक्षाल्य तोयेन भूयः केशवमब्रवीत् ॥ १४.१००.६० ॥
Entonces, recobrando lentamente el sentido y consolado por Acyuta, se lavó los ojos con agua y volvió a hablar a Keśava.
14.100.61
भीतोस्म्यहं महादेव श्रुत्वा मार्गस्य विस्तरम् ।
केनोपायेन तं मार्गं तरन्ति पुरुषाः सुखम् ॥ १४.१००.६१ ॥
Oh Mahādeva, al oír la extensión de aquel camino, tengo miedo. ¿Por qué medio cruzan los hombres ese camino con facilidad?
14.100.62
इह ये धार्मिका लोके जीवगातविवर्जिताः ।
गुरुशुश्रूषणे युक्ता देवब्राह्मणपूजकाः ॥ १४.१००.६२ ॥
Quienes en este mundo son justos, se abstienen de dañar a los seres vivos, se dedican al servicio del maestro y honran a los dioses y a los brahmanes:
14.100.63
अस्मान्मानुष्यलोकात्ते समार्याः सहबान्धवाः ।
यमध्वानं तु गच्छन्ति यथावत्तं निबोध मे ॥ १४.१००.६३ ॥
Desde este mundo humano, esos nobles van con sus parientes por el camino de Yama. Escúchalo de mí tal como es.
14.100.64
ब्राह्मणेभ्यः प्रदानानि नानारूपाणि पाण्डव ।
ये प्रयच्छन्ति विप्रेभ्यस्ते सुखं यान्ति तत्फलम् ॥ १४.१००.६४ ॥
Oh Pāṇḍava, quienes dan diversas clases de dones a los brahmanes alcanzan la felicidad como fruto de ello.
14.100.65
अन्नं ये च प्रयच्छन्ति ब्राह्मणेभ्यः सुसंस्कृतम् ।
क्षोत्रियेभ्यो विशेषेण प्रीत्या परमया युताः ॥ १४.१००.६५ ॥
Quienes, dotados de suma devoción, ofrecen alimento bien preparado a los brahmanes, especialmente a los versados en el Veda:
14.100.66
ते विमानैर्महात्मानो यान्ति चित्रैर्यमालयम् ।
सेव्यमाना वरस्त्रीभिरप्सरोभिर्महापथम् ॥ १४.१००.६६ ॥
Esas almas magnánimas van en carros celestiales maravillosos a la morada de Yama, atendidas por excelentes mujeres y apsarases, por aquel gran camino.
14.100.67
ये च नित्यं प्रभाषन्ते सत्यं निष्कल्मषं वचः ।
ते च यान्त्यमलाभ्राभैर्विमानैर्वृषयोजितैः ॥ १४.१००.६७ ॥
Quienes siempre hablan palabras verdaderas e inmaculadas también van en carros celestiales, brillantes como nubes limpias, uncidos a toros.
14.100.68
कपिलाद्यानि पुण्यानि गोप्रदानानि ये नराः ।
ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छन्ति श्रोत्रियेभ्यो विशेषतः ॥ १४.१००.६८ ॥
Los hombres que dan a los brahmanes las meritorias donaciones de vacas, comenzando por las vacas Kapilā, sobre todo a los brahmanes versados en los Vedas.
14.100.69
ते यान्त्यमलवर्णाभैर्विमानैर्वृषयोजितैः ।
वैवस्वतपुरं प्राप्य ह्यप्सरोभिर्निषेविताः ॥ १४.१००.६९ ॥
Ellos, de color inmaculado, van en carros celestiales uncidos a toros, llegando a la ciudad de Vaivasvata (Yama), atendidos por las apsarás.
14.100.70
उपानहौ च च्छत्रं च शयनान्यासनानि च ।
विप्रेभ्यो ये प्रयच्छन्ति वस्त्राण्याभरणानि च ॥ १४.१००.७० ॥
Quienes dan a los brahmanes sandalias, un parasol, camas, asientos, vestidos y adornos.
14.100.71
ते यान्त्यश्वैर्वृषैर्वाऽपि कुञ्जरैरप्यलङ्कृताः ।
धर्मराजपुरं रम्यं सौवर्णच्छत्रशोभिताः ॥ १४.१००.७१ ॥
Adornados con caballos, toros o elefantes, y resplandecientes con parasoles de oro, van a la hermosa ciudad de Dharmarāja.
14.100.72
ये च भक्ष्याणि दास्यन्ति भोज्यं पेयं तथैव च ।
स्निग्धान्नान्यापि विप्रेभ्यः श्रद्धया परया युताः ॥ १४.१००.७२ ॥
Quienes, llenos de suprema fe, dan a los brahmanes alimentos para comer, comidas, bebidas y granos ricos y untuosos.
14.100.73
ते यान्ति काञ्चनार्यानैः सुखं वैवस्वतालयम् ।
वरस्त्रीभिर्यथाकामं सेव्यमानाः सहस्रशः ॥ १४.१००.७३ ॥
Van con alegría en carros de oro a la morada de Vaivasvata, servidos por miles de excelentes mujeres según sus deseos.
14.100.74
ये च क्षीरं प्रयच्छन्ति घृतं दधि गुडं मधु ।
ब्राह्मणेभ्यः प्रयत्नेन श्रद्दधानाः सुसंस्कृताः ॥ १४.१००.७४ ॥
Quienes, llenos de fe y bien formados, ofrecen con esmero a los brahmanes leche, ghee, cuajada, melaza y miel.
14.100.75
चक्रवाकप्रयुक्तैस्तु यानै रुक्ममयैः शुभैः ।
यान्ति गन्धर्ववादित्रैः सेव्यमाना यमालयम् ॥ १४.१००.७५ ॥
En vehículos dorados y auspiciosos uncidos a aves cakravāka, atendidos por la música de los gandharvas, van a la morada de Yama.
14.100.76
ये फलानि प्रयच्छन्ति पुष्पाणि सुरभीणि च ।
हंसयुक्तैर्विमानैस्तु यान्ति धर्मपुरं नराः ॥ १४.१००.७६ ॥
Quienes ofrecen frutos y flores fragantes van en vimānas uncidos a cisnes a la ciudad de Dharma.
14.100.77
ये प्रयच्छन्ति विप्रेभ्यो विचित्रान्नं घृताप्लुतम् ।
ते व्रजनत्यमलाभ्राभैर्विमानैर्वायुवेगिभिः।
पुरं तत्प्रेतनाथस्य नानाजनसमाकुलम्। ॥ १४.१००.७७ ॥
Quienes dan a los brahmanes alimentos variados empapados en ghee van en vimānas veloces como el viento y blancos como nubes puras a aquella ciudad del señor de los muertos, llena de muchas gentes.
14.100.78
पानीयं ये प्रयच्छन्ति सर्वभूतप्रजीवनम् ।
ते सुतृप्ताः सुखं यान्ति भवनैर्हंसचोदितैः ॥ १४.१००.७८ ॥
Quienes dan agua, vida de todos los seres, van felices y plenamente saciados en mansiones tiradas por cisnes.
14.100.79
ये तिलं तिलधेनुं वा धृतधेनुमथापि च ।
श्रोत्रियेभ्यः प्रयच्छन्ति सौम्यभावसमन्विताः ॥ १४.१००.७९ ॥
Aquellos que, dotados de una disposición benévola, dan sésamo, una vaca de sésamo o una vaca de mantequilla clarificada a los brahmanes versados.
14.100.80
सूर्यमण्डलसंकाशैर्यानैस्ते यान्ति निर्मलैः ।
गीयमानैस्तु गन्धर्वैर्वैवस्वतपुरं नृप ॥ १४.१००.८० ॥
Oh rey, en vehículos inmaculados semejantes al disco del sol, mientras los Gandharvas cantan sus alabanzas, van a la ciudad de Vaivasvata, Yama.
14.100.81
येषां वाप्यश्च कूपाश्च तटाकानि सरांसि च ।
दीर्घिकाः पुष्करिण्यश्च सजलाश्च जलाशयाः ॥ १४.१००.८१ ॥
Aquellos para quienes hay pozos escalonados, pozos, estanques, lagos, largos depósitos, estanques de loto y reservorios llenos de agua.
14.100.82
यानैस्ते यान्ति चन्द्राभैर्दिव्यघण्टानिनादितैः ।
चामरैस्तालवृन्तैश्च वीज्यमाना महाप्रभाः।
नित्यतृप्ता महात्मानो गच्छन्ति यमसादनम् ॥ १४.१००.८२ ॥
En vehículos brillantes como la luna, resonando con campanas divinas, abanicados con cola de yak y abanicos de hoja de palma, los magnánimos, siempre saciados y de gran esplendor, van a la morada de Yama.
14.100.83
येषां देवगृहाणीह चित्राण्यायतनानि च ।
मनोहराणि कान्तानि दर्शनीयानि भान्ति च ॥ १४.१००.८३ ॥
Para aquellos cuyos templos de los dioses y maravillosos santuarios aquí brillan, encantadores, hermosos y dignos de contemplarse.
14.100.84
ते व्रजन्त्यमलाभ्राभैर्विमानैर्वायुवेगिभिः ।
पुरं तत्प्रेतनाथस्य नानाजनपदाकुलम् ॥ १४.१००.८४ ॥
Van en carros celestiales, brillantes como nubes inmaculadas y veloces como el viento, a la ciudad del señor de los muertos, poblada de muchos reinos y pueblos.
14.100.85
वैवस्वतं च पश्यन्ति सुखचित्तं सुखस्थितम् ।
यमेन पूजिता यान्ति देवसालोक्यतां ततः ॥ १४.१००.८५ ॥
Ven a Vaivasvata Yama, de mente alegre y firme en la dicha; honrados por Yama, alcanzan entonces el estado de morar junto a los dioses.
14.100.86
देवानुद्दिश्य लोकेषु प्रपासु करकोद्धृतम् ।
शीतलं सलिलं रम्यं तृषितेभ्यो दिशन्ति ये।
ते तु तृप्ति परां यान्ति प्राप्य सौख्यं महापथम् ॥ १४.१००.८६ ॥
Quienes, en honor de los dioses, dan a los sedientos agua fresca y agradable sacada de un cántaro en las casetas de agua de los mundos, alcanzan la suprema saciedad y obtienen el gran camino de la dicha.
14.100.87
काष्ठपादुकदा यान्ति तदध्वानं सुखं नराः ।
सौवर्णमणिपीठे तु पादं कृत्वा स्थोत्तमे ॥ १४.१००.८७ ॥
Los hombres que dan sandalias de madera recorren aquel camino con comodidad, y, habiendo puesto el pie en un excelente asiento de oro y gemas, se mantienen en pie.
14.100.88
आरामान्वृक्षषण्डांश्च रोपयन्ति च ये नराः ।
संवर्धयन्ति चाव्यग्रं फलपुष्पोपशोभितम् ॥ १४.१००.८८ ॥
Los hombres que plantan jardines y arboledas y los cuidan sin descanso hasta que se adornan de frutos y flores.
14.100.89
वृक्षच्छायासु रम्यासु शीतलासु स्वलङ्कृताः ।
यान्ति ते वाहनैर्दिव्यैः पूज्यमाना मुहुर्मुहुः। ॥ १४.१००.८९ ॥
Bien adornados, a la agradable sombra fresca de los árboles, viajan en vehículos divinos, honrados una y otra vez.
14.100.90
सेव्यमानाः सुरूपाभिरुत्तमाभिः प्रयत्नतः ।
स्त्रीभिः कनकवर्णाभिर्यथाकामं यथासुखम् ॥ १४.१००.९० ॥
Atendidos con esmero por mujeres excelentes, hermosas y de color dorado, viven como desean y con sosiego.
14.100.91
अश्वयानं तु गोयानं हस्तियानमथापि च ।
ये प्रयच्छन्ति विप्रेभ्यो विमानैः कनकोपमैः ॥ १४.१००.९१ ॥
Quienes dan a los brahmanes carros tirados por caballos, bueyes o elefantes, viajan en carros celestiales semejantes al oro.
14.100.92
सुवर्णं रजतं वाऽपि विद्रुमं मौक्तिकं तथा ।
ये प्रयच्छन्ति ते यान्ति विमानैः कनकोज्ज्वलैः।
ते व्रजन्ति वरस्त्रीभिः सेव्यमाना यथासुखम् ॥ १४.१००.९२ ॥
Quienes dan oro, plata, coral o perlas, parten en carros celestiales resplandecientes como el oro; atendidos por excelentes mujeres, van con comodidad.
14.100.93
भूमिदा यान्ति तं लोकं सर्वकामैः सुतर्पिताः ।
उदितादित्यसंकाशैर्विमानैर्वृषयोजितैः ॥ १४.१००.९३ ॥
Los donantes de tierra van a aquel mundo, plenamente saciados en todos sus deseos, en carros celestiales semejantes al sol naciente, uncidos a toros.
14.100.94
कन्यां ये च प्रयच्छन्ति विप्राय श्रोत्रियाय च ।
दिव्यकन्यावृता यान्ति विमानैस्ते यमालयम् ॥ १४.१००.९४ ॥
Quienes dan una doncella a un brahmán o a un erudito del Veda van a la morada de Yama en carros celestiales, rodeados de doncellas divinas.
14.100.95
सुगन्धान्गन्धसंयोगान्पुष्पाणि सुरभीणि च ।
प्रयच्छन्ति द्विजाग्रेभ्यो भक्तया परमया युताः ॥ १४.१००.९५ ॥
Quienes, dotados de suprema devoción, dan perfumes, mezclas de aromas y flores fragantes a los mejores de los nacidos dos veces.
14.100.96
सुगन्धाः धर्मपुरं यानैर्विचित्रैरप्यलङ्कृताः ।
यान्ति धर्मपुरं यानैर्विचित्रैरप्यलङ्कृताः ॥ १४.१००.९६ ॥
Los perfumados van a la ciudad de Dharma, adornados con vehículos maravillosos; adornados con vehículos maravillosos, van a la ciudad de Dharma.
14.100.97
दीपया यान्ति यानैश्च द्योतयन्तो दिशो दश ।
आदित्यसदृशाकारैर्दीप्यमाना इवाग्नयः ॥ १४.१००.९७ ॥
Van con lámparas y en vehículos, iluminando las diez direcciones, con figuras semejantes al sol, resplandeciendo como fuegos.
14.100.98
गृहावसथदातारो गृहैः काञ्चनवेदिकैः ।
व्रजन्ति बालसूर्याभैर्धर्मराजपुरं नराः ॥ १४.१००.९८ ॥
Los hombres que dieron casas y moradas van a la ciudad del Rey del Dharma, en casas con altares dorados, radiantes como el sol naciente.
14.100.99
जलभाजनदातारः कुण्डिकाकरकप्रदाः ।
पूज्यमाना वरस्त्रीभिर्यान्ति तृप्ता महागजैः ॥ १४.१००.९९ ॥
Los que dieron recipientes de agua, cántaros y jarras, honrados por mujeres excelentes, van satisfechos en grandes elefantes.
14.100.100
पादाभ्यङ्गं शिरोभ्यह्गं पानं पादोदकं तथा ।
ये प्रयच्छन्ति विप्रेभ्यस्ते यान्त्यश्वैर्यमालयम् ॥ १४.१००.१०० ॥
Quienes ofrecen a los brahmanes la unción de los pies y de la cabeza, bebida y agua para lavar los pies, van en caballos a la morada de Yama.
14.100.101
विश्रामायन्ति ये विप्राञ्श्रान्तानध्वनि कर्शितान् ।
चक्रवाकप्रयुक्तेन यान्ति यानेन तेऽपि च ॥ १४.१००.१०१ ॥
Quienes dan descanso a los brahmanes agotados y fatigados en el camino van en un vehículo uncido con aves cakravāka, ellos también.
14.100.102
स्वागतेन च यो विप्रान्पूजयेदासनेन च ।
स गच्छति तदध्वानं सुखं परमनिर्वृतः ॥ १४.१००.१०२ ॥
Quien honra a los brahmanes con una bienvenida y con un asiento recorre ese camino felizmente, sumamente contento.
14.100.103
नमो ब्रह्मण्यदेवेति यो मां दृष्ट्वाऽभिवादयेत् ।
व्रतीवं प्रयतो नित्यं स सुखं तत्पदं व्रजेत् ॥ १४.१००.१०३ ॥
Quien, al verme, me saluda diciendo: «Homenaje al dios devoto de los brahmanes», y que siempre permanece sereno como quien observa un voto, alcanza feliz aquel estado.
14.100.104
नमः सर्वसहाभ्यश्चेत्यभिख्याय दिनेदिने ।
नमस्करोति नित्यं गां स सुखं याति तत्पथं ॥ १४.१००.१०४ ॥
Quien, día tras día, declara: «Homenaje a la vaca que todo lo soporta», y siempre se inclina ante la vaca, marcha feliz por aquel camino.
14.100.105
नमोस्तु प्रियदत्तायेत्येवंवादी दिनेदिने ।
भूमिमाक्रमते प्रातः सयनादुत्थितश्च यः ॥ १४.१००.१०५ ॥
Quien, diciendo día tras día: «Homenaje sea a la que da lo querido», se levanta de su lecho por la mañana y pisa la tierra.
14.100.106
सर्वकामैः स तृप्तात्मा सर्वभूषणभूषितः ।
याति यानेन दिव्येन सुकं वैवस्वतालयम् ॥ १४.१००.१०६ ॥
Saciado en su espíritu con todos los deseos y adornado con todas las joyas, va feliz en un carro divino a la morada de Vaivasvata (Yama).
14.100.107
अनत्तराशिनो ये तु डंभानृतविवर्जिताः ।
तेऽपि सारसयुक्तेन यान्ति यानेन वै सुखम् ॥ १४.१००.१०७ ॥
Quienes comen con moderación y están libres de vanidad y mentira también van felices en un carro uncido a grullas.
14.100.108
ये चाप्येकेन भुक्तेन डंभानृतविवर्जिताः ।
हंसयुक्तैर्विमानैस्तु सुखं यान्ति यमालयम् ॥ १४.१००.१०८ ॥
Quienes comen una sola vez y están libres de vanidad y mentira también van felices al reino de Yama en carros celestiales uncidos a cisnes.
14.100.109
चतुर्थेन च भुक्तेन वर्तन्ते ये जितेन्द्रियाः ।
यान्ति ते धर्मनगरं यानैर्बर्हिणयोजितैः ॥ १४.१००.१०९ ॥
Quienes, habiendo vencido sus sentidos, viven comiendo en la cuarta comida, van a la ciudad del dharma en vehículos uncidos a pavos reales.
14.100.110
तृतीयदिवसेनेह भुञ्जते ये जितेन्द्रियाः ।
तेऽपि हस्तिरथं यान्ति तत्पथं कनकोज्ज्वलैः ॥ १४.१००.११० ॥
También quienes aquí, habiendo vencido sus sentidos, comen cada tercer día, recorren aquel camino resplandeciente de oro en carros de elefantes.
14.100.111
षष्ठान्नकालिको यस्तु वर्षमेकं तु वर्तते ।
कामक्रोधवनिर्मुक्तः शुचिर्नित्यं जितेन्द्रियः।
स याति कुञ्जरस्थैस्तु जयशब्दरवैर्युतः ॥ १४.१००.१११ ॥
Quien, comiendo sólo a la hora de la sexta comida, vive un solo año, libre de deseo e ira, siempre puro y con sus sentidos dominados, va entre gritos de victoria acompañado de quienes están de pie sobre elefantes.
14.100.112
पक्षोपवासिनो यान्ति यानैः शार्दूलयोजितैः ।
धर्मराजपूरं रम्यं दिव्यस्त्रीगणसेवितम् ॥ १४.१००.११२ ॥
Quienes ayunan por quincenas van en vehículos uncidos a tigres a la encantadora ciudad del rey del dharma, servida por grupos de mujeres divinas.
14.100.113
ये च मासोपवासं वै कुर्वते संयतेन्द्रियाः ।
तेऽपि सूर्यादयप्रख्यैर्यान्ति यानैर्यमालयम् ॥ १४.१००.११३ ॥
Quienes, con los sentidos controlados, hacen un ayuno de un mes, también van a la morada de Yama en vehículos resplandecientes como el sol.
14.100.114
अग्निप्रवेशं यश्चापि कुरुते मद्गतात्मना ।
स यात्यग्निप्रकाशेन विमानेन यमालयम् ॥ १४.१००.११४ ॥
Quien, con la mente fija en mí, realiza la entrada en el fuego, va a la morada de Yama en un carro aéreo brillante como el fuego.
14.100.115
गोकृते स्त्रीकृते चैव हत्वा विप्रकृतेऽपि च ।
ते यान्त्यमरकन्याभिः सेव्यमाना रविप्रभाः ॥ १४.१००.११५ ॥
Quienes son muertos por causa de las vacas, de las mujeres o de un brahmán, van radiantes como el sol, servidos por las doncellas de los inmortales.
14.100.116
ये च कुर्वन्ति मद्भक्तास्तीर्थयात्रां जितेन्द्रियाः ।
ते पन्थानं महात्मानो यानैर्यान्ति सुनिर्वृताः ॥ १४.१००.११६ ॥
Aquellos grandes de alma, devotos míos, que con los sentidos dominados hacen peregrinaciones, recorren aquel camino en vehículos, plenamente satisfechos.
14.100.117
ये यजन्ति द्विजश्रेष्ठाः क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः ।
हंससारससंयुक्तैर्यानैस्ते यान्ति तत्पथम् ॥ १४.१००.११७ ॥
Los mejores de los dos veces nacidos que sacrifican con ritos y abundantes ofrendas recorren aquel camino en vehículos uncidos con cisnes y grullas.
14.100.118
परपीडामकृत्वैव भृत्यान्बिभ्रति ये नराः ।
तत्पथं ससुखं यान्ति विमानैः काञ्चनोज्ज्वलैः ॥ १४.१००.११८ ॥
Los hombres que sustentan a sus servidores sin causar dolor a otros recorren felizmente aquel camino en carros celestiales brillantes como el oro.
14.100.119
ये समाः सर्वभूतेषु जीवानामभयप्रदाः ।
क्रोधलोभविनिर्मुक्ता निगृहीतेन्द्रियास्तथा। ॥ १४.१००.११९ ॥
Los que son ecuánimes con todos los seres, dan seguridad a los seres vivos, están libres de la ira y la codicia, y tienen sus sentidos dominados.
14.100.120
पूर्णचन्द्रप्रतीकाशैर्विमानैस्ते महाप्रभाः ।
यान्ति वैवस्वतपुरं देवगन्धर्वसेविताः ॥ १४.१००.१२० ॥
En vehículos semejantes a la luna llena, de gran esplendor, van a la ciudad de Vaivasvata, servidos por dioses y gandharvas.
14.100.121
ये मामेकान्तभावेन देवं त्र्यंबकमेव वा ।
पूजयन्ति नमस्यन्ति स्तुवन्ति च दिनेदिने।
धर्मराजपुरं यान्ति यानैस्तेऽर्कसमप्रभैः ॥ १४.१००.१२१ ॥
Quienes me adoran, o adoran al dios de tres ojos, con devoción exclusiva, se inclinan ante él y lo alaban día tras día, van a la ciudad del rey de la Justicia en vehículos de brillo igual al sol.
14.100.122
पूजितास्तत्र धर्मेण स्वयं माल्यादिभिः शुभैः ।
यान्त्येव धर्मलोकं वा रुद्रलोकमथापि वा ॥ १४.१००.१२२ ॥
Honrados allí por el propio Dharma con guirnaldas y otras ofrendas auspiciosas, van al mundo de Dharma o también al mundo de Rudra.