મહાભારત · અધ્યાય 14.100
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.100.1
देवदेवेश दैत्यघ्नि परं कौतूहलं हि मे ।
एतत्कथय सर्वज्ञ त्वद्भक्तस्य च केशव।
मानुषस्य च लोकस्य धर्मलोकस्य चान्तरम् ॥ १४.१००.१ ॥
હે દેવોના દેવ, દૈત્યોનો સંહાર કરનાર, મને આ વિશે ખૂબ જિજ્ઞાસા છે. સર્વજ્ઞ કેશવ, તમારા ભક્તને આ કહો: મનુષ્યલોક અને ધર્મલોક વચ્ચેનો તફાવત શું છે?
14.100.2
कीदृशं किंप्रमाणं वा किमधिष्ठानमेव च ।
तरन्ति मानुषा देव केनोपायेन माधव ॥ १४.१००.२ ॥
તે કેવું છે, તેનું પ્રમાણ કેટલું, અથવા તેનો આધાર શું છે? હે દેવ, મનુષ્યો કયા ઉપાયથી તે પાર કરે છે, હે માધવ?
14.100.3
त्वगस्थिमांसनिर्मुक्ते पञ्चभूतविवर्जिते ।
कथयस्व महादेव सुखदुःखमशेषतः ॥ १४.१००.३ ॥
ચામડી, હાડકાં અને માંસથી મુક્ત, પંચમહાભૂતો વિનાની અવસ્થામાં. હે મહાદેવ, સુખ-દુઃખ સંપૂર્ણપણે કહો.
14.100.4
जीवस्य कर्मलोकेषु कर्मभिस्तु शुभाशुभैः ।
अनुबद्धस्य तैः पाशैर्नीयमानस्य दारुणैः ॥ १४.१००.४ ॥
કર્મલોકોમાં શુભ-અશુભ કર્મો વડે, તે ભયંકર પાશોથી બંધાઈને લઈ જવાતા જીવની (વિષે).
14.100.5
मृत्युदूतैर्दुराधर्षैर्घोरैर्घोरपरक्रमैः ।
वध्यस्याक्षिप्यमाणस्य विद्रुतस्य यमाज्ञया ॥ १४.१००.५ ॥
યમની આજ્ઞાથી, દુર્ધર્ષ, ભયંકર, ઘોર પરાક્રમી મૃત્યુદૂતો વડે, વધ્ય બનેલા, ખેંચાઈ જતા અને ભાગતા જીવની (વિષે).
14.100.6
पुण्यपापकृदातिष्ठेत्सुखदुःखमशेषतः ।
यमदूतैर्द्रुराधर्षैर्नीयते वा कथं पुनः।
किं वा तत्र गता देव कर्म कुर्वन्ति मानवाः ॥ १४.१००.६ ॥
પુણ્ય અને પાપ કરનારે સુખ-દુઃખ સંપૂર્ણપણે ભોગવવાં જોઈએ; અથવા યમદૂતો વડે દુર્ધર્ષ બનીને તે ફરી કેવી રીતે લઈ જવાય છે? અથવા હે દેવ, ત્યાં જઈને મનુષ્યો કયું કર્મ કરે છે?
14.100.7
कथं धर्मपरा यान्ति देवताद्विजपूजकाः ।
कतं वा पापकर्माणो यान्ति प्रेतपुरं नराः ॥ १४.१००.७ ॥
ધર્મપરાયણ અને દેવતાઓ તથા બ્રાહ્મણોની પૂજા કરનારા માણસો કેવી રીતે જાય છે? અથવા પાપકર્મી માણસો પ્રેતપુરમાં કેવી રીતે જાય છે?
14.100.8
किं रूपं किं प्रमाणं वा वर्णः को वाऽस्य केशव ।
जीवस्य गच्छतो नित्यं यमलोकं ब्रवीहि मे ॥ १४.१००.८ ॥
હે કેશવ, યમલોક તરફ સતત જતા જીવનું રૂપ શું, પ્રમાણ શું, વર્ણ કયો? મને કહો.
14.100.9
शृणु राजन्यथावृतं यन्मां त्वं परिपृच्छसि ।
तत्तेऽहं कथयिष्यामि मद्भक्तस्य नरेश्वर ॥ १४.१००.९ ॥
હે રાજન, તું મને જે પૂછે છે તે યથાવત્ સાંભળ. હે નરેશ્વર, મારા ભક્ત વિશે તે હું તને કહીશ.
14.100.10
षडशीतिसहस्राणि योजनानां युधिष्ठिर ।
मानुष्यस्य च लोकस्य यमलोकस्य चान्तरम् ॥ १४.१००.१० ॥
હે યુધિષ્ઠિર, મનુષ્યલોક અને યમલોક વચ્ચેનું અંતર છ્યાસી હજાર યોજન છે.
14.100.11
न तत्र वृक्षच्छाया वा न तटाकं सरोपि वा ।
न वाप्यो दीर्घिका वाऽपि न कूपो वा युधिष्ठिर ॥ १४.१००.११ ॥
હે યુધિષ્ઠિર, ત્યાં વૃક્ષની છાયા નથી, તળાવ નથી, સરોવર પણ નથી, વાવ નથી, દીર્ઘિકા નથી કે કૂવો પણ નથી.
14.100.12
न मण्टपं सभा वाऽपि न प्रपा न निकेतनम् ।
न पर्वतो नदी वाऽपि न भूमेर्विवरं क्वचित् ॥ १४.१००.१२ ॥
મંડપ નથી, સભા નથી, પ્રપા નથી, નિવાસસ્થાન નથી; પર્વત નથી, નદી નથી, પૃથ્વીમાં ક્યાંય કોઈ વિવર નથી.
14.100.13
न ग्रामो नाश्रमो वाऽपि नोद्यानं वा वनानि च ।
न किंचिदाश्रयस्थानं पथि तस्मिन्युधिष्ठिर ॥ १४.१००.१३ ॥
હે યુધિષ્ઠિર, તે માર્ગ પર ન ગામ છે, ન આશ્રમ, ન ઉદ્યાન, ન વન; આશ્રય લેવા જેવું કોઈ સ્થાન નથી.
14.100.14
जन्तोर्हि प्राप्तकालस्य वेदनार्तस्य वै भृशम् ।
कारणैस्त्यक्तदेहस्य प्राणैः कण्ठगतैः पुनः ॥ १४.१००.१४ ॥
જેનો સમય આવી ગયો છે, જે વેદનાથી અત્યંત પીડિત છે, જેનું શરીર કારણોસર છોડાયું છે અને જેના પ્રાણ ફરી કંઠે આવ્યા છે—
14.100.15
शरीराच्चाल्यते जीवो ह्यवशो मातरिश्वना ।
निर्गतो वायुभूतस्तु षट्कोशात्तु कलेवरात् ॥ १४.१००.१५ ॥
જીવ વાયુ દ્વારા લાચાર બનીને શરીરમાંથી ખસેડાય છે; વાયુરૂપ થઈને છ કોશવાળા તે શરીરમાંથી તે નીકળી જાય છે.
14.100.16
शरीरमन्यत्तद्रूपं तद्वर्णं तत्प्रमाणतः ।
अदृश्यं तत्प्रविष्टस्तु सोप्यदृष्टोऽथ केनचित् ॥ १४.१००.१६ ॥
તે બીજું શરીર છે—એ જ રૂપ, એ જ વર્ણ, એ જ પ્રમાણવાળું; અદૃશ્ય રીતે તેમાં પ્રવેશે છે; તે પણ કોઈના વડે જોવાતો નથી.
14.100.17
सोन्तरात्मा देहवतामष्टाङ्गो यस्तु संचरेत् ।
छेदनाद्भेदनाद्दाहात्ताडनाद्वा न नश्यति। ॥ १४.१००.१७ ॥
દેહધારીઓનો અંતરાત્મા—જે આઠ અંગવાળો થઈને વિચરે છે; છેદવાથી, ભેદવાથી, બાળવાથી કે મારવાથી પણ તે નાશ પામતો નથી.
14.100.18
नाना रूपधरैर्घौरैः प्रचण्डेश्चण्डसाधनैः ।
नीयमानो दुराधर्षैर्यमदूतैर्यमाज्ञया ॥ १४.१००.१८ ॥
યમની આજ્ઞાથી, અનેક રૂપ ધરનારા ભયંકર, પ્રચંડ, ઉગ્ર સાધનવાળા, અજેય યમદૂતો દ્વારા તે લઈ જવાય છે.
14.100.19
पुत्रदारमयैः पाशैः संनिरूद्धोऽवशो बलात् ।
स्वकर्मभिश्चानुगतः कृतैः सुकृतदुष्कृतैः ॥ १४.१००.१९ ॥
પુત્ર અને પત્નીથી બનેલા પાશોથી બંધાયેલો, બળજબરીથી અવશ, પોતાનાં કરેલાં સારાં-ખરાબ કર્મોથી અનુસરાયેલો.
14.100.20
आक्रन्दमानः करुणं बन्धुभिर्दुःखपीडितैः ।
त्यक्त्वा बन्धुजनं सर्वं निरपेक्षस्तु गच्छति ॥ १४.१००.२० ॥
દુઃખથી પીડિત સ્વજનોની વચ્ચે કરુણાપૂર્વક રડતો, પરંતુ બધા સ્વજનોને છોડીને નિરપેક્ષ થઈને જાય છે.
14.100.21
मातृभिः पितृभिश्चैव भ्रातृभिर्मातुलैस्तथा ।
दारैः पुत्रैर्वयस्यैश्च रुदद्भिस्त्यज्यते पुनः ॥ १४.१००.२१ ॥
માતાઓ, પિતાઓ, ભાઈઓ, મામાઓ તેમજ પત્નીઓ, પુત્રો અને મિત્રો રડતા હોય ત્યારે તે ફરી ત્યજાય છે.
14.100.22
अदृश्यमानस्तैर्दीनैरश्रुपूर्णमुखेक्षणैः ।
स्वशरीरं परित्यज्य वायुभूतस्तु गच्छति ॥ १४.१००.२२ ॥
આંસુથી ભરેલાં મુખ અને નેત્રોવાળા તે દીનજનોને ન દેખાતો, પોતાનું શરીર છોડીને વાયુરૂપ બનીને તે જાય છે.
14.100.23
अन्धकारमपारं तं महाघेरं तमोवृतम् ।
दुःखान्तं दुष्प्रतारं च दुर्गमं पापकर्मणाम् ॥ १४.१००.२३ ॥
તે અપાર, અતિ ભયંકર, અંધકારથી ઘેરાયેલો અંધકાર; જેનો અંત દુઃખમાં છે, પાર કરવો કઠિન અને પાપકર્મીઓ માટે દુર્ગમ.
14.100.24
दुःसहायं दुरन्तं च दुर्निरीक्षं दुरासदम् ।
दुरापमतिदुःखं च पापिष्ठानां नरोत्तम ॥ १४.१००.२४ ॥
હે નરોત્તમ, પાપીઓ માટે તે અસહ્ય, અંતવિહીન, જોવા કઠિન, પહોંચવા કઠિન, પ્રાપ્ત કરવા કઠિન અને અતિ દુઃખદાયક છે.
14.100.25
ऋषिभिः कथ्यमानं तत्पारंपर्येण पार्थिव ।
त्रासं जनचति प्रायः श्रूयमाणं कथास्वपि ॥ १४.१००.२५ ॥
હે રાજન્, ઋષિઓ દ્વારા પરંપરાથી કહેવાતું તે (વિષય) કથાઓમાં સાંભળાતાં પણ પ્રાયઃ ભય ઉત્પન્ન કરે છે.
14.100.26
अवश्यं चैव गन्तव्यं तदध्वानं युधिष्ठिर ।
प्राप्तकालेन संत्यज्य बन्धून्भोगान्धनानि च ॥ १४.१००.२६ ॥
હે યુધિષ્ઠિર, તે માર્ગે અવશ્ય જવું પડે છે; યોગ્ય સમય આવતાં સગાંઓ, ભોગો અને ધન છોડીને.
14.100.27
जरायुजैरण्डजैश्च स्वेदजैरुद्भिदैस्तथा ।
जङ्गमैः स्थिरसंज्ञैश्च गन्तव्यं यमसादनम् ॥ १४.१००.२७ ॥
જરાયુજ, અંડજ, સ્વેદજ અને ઉદ્ભિજ્જ જીવોએ, તેમજ ચર અને સ્થિર કહેવાતા જીવોએ પણ યમના નિવાસે જવું પડે છે.
14.100.28
देवासुरैर्मनुष्याद्यैर्वैवस्वतवशानुगैः ।
स्त्रीपुंनपुंसकैश्चापि पृथिव्यां जीवसंज्ञितैः ॥ १४.१००.२८ ॥
દેવો અને અસુરો દ્વારા, મનુષ્ય આદિ દ્વારા, વૈવસ્વતના વશમાં રહેનારાઓ દ્વારા, સ્ત્રી-પુરુષ-નપુંસક દ્વારા, અને પૃથ્વી પર જીવ નામે ઓળખાતા સૌ દ્વારા પણ.
14.100.29
मध्यमैर्युवभिर्वाऽपि बालैर्वृद्धैस्तथैव च ।
जातमात्रैश्च गर्भस्थैर्गन्तव्यः स महापथः ॥ १४.१००.२९ ॥
મધ્યમ વયના, યુવાન, બાળકો, વૃદ્ધો, તેમજ જન્મેલા અને ગર્ભસ્થ જીવોએ પણ તે મહાપથ જવો પડે છે.
14.100.30
पूर्वाह्णे वाऽपराह्णे वा सन्ध्याकालेऽथवा पुनः ।
प्रदोषे वाऽर्धरात्रे वा प्रत्युषे वाऽप्युपस्थिते ॥ १४.१००.३० ॥
પૂર્વાહ્નમાં કે અપરાહ્નમાં, અથવા સંધ્યાકાળે, પ્રદોષે, મધ્યરાત્રિએ, કે પ્રભાતે પણ (મૃત્યુ) ઉપસ્થિત થાય છે.
14.100.31
प्रवासस्थैर्वनस्थैर्वा पर्वतस्थैर्जले स्थितैः ।
क्षेत्रस्थैर्वा नभःस्थेर्वा गृहमध्यगतैरपि ॥ १४.१००.३१ ॥
પ્રવાસમાં રહેલાઓ, વનમાં રહેલાઓ, પર્વત પર રહેલાઓ, પાણીમાં ઊભેલાઓ, ખેતરમાં રહેલાઓ, આકાશમાં રહેલાઓ, અથવા ઘરની અંદર રહેલાઓને પણ.
14.100.32
भुञ्जद्भिर्वा पिबद्भिर्वा खादद्भिर्वा नरोत्तम ।
आसीनैर्वा स्थितैर्वापि शयनीयगतैरपि।
जाग्रद्भिर्वा प्रसुप्तैर्वा गन्तव्यः स महापथः ॥ १४.१००.३२ ॥
હે નરોત્તમ, જમતા હોય, પીતા હોય કે ચાવતા હોય, બેઠેલા હોય કે ઊભેલા હોય, પથારીએ ગયેલા હોય, જાગતા હોય કે સૂતા હોય, તેમને પણ તે મહામાર્ગે જવું જ પડે છે.
14.100.33
मृत्युदूतैर्दुराधर्षैः प्रचण्डैश्चण्डसासनैः ।
आक्षिप्यमाणा ह्यवशाः प्रयान्ति यमसादनम् ॥ १४.१००.३३ ॥
મૃત્યુના દૂતો, જેઓ દુર્ધર્ષ, અતિ પ્રચંડ અને કઠોર આજ્ઞાવાળા છે, તેમના દ્વારા ખેંચાઈને લાચાર લોકો યમસદન તરફ જાય છે.
14.100.34
क्वचिद्भीतैः क्वचिन्मत्तैः प्रस्खलद्भिः क्वचित्क्वचित् ।
क्रन्दद्भिर्वेदनार्तैस्तु गन्तव्यं यमसादनम् ॥ १४.१००.३४ ॥
ક્યારેક ભયભીત, ક્યારેક મદમસ્ત, ક્યારેક ઠોકર ખાતા, ક્યારેક આક્રંદ કરતા, વેદનાથી પીડિત થઈને યમસદન તરફ જવું જ પડે છે.
14.100.35
निर्भर्त्स्यमानैरुद्विग्रैर्विधूतैर्भयविह्वलैः ।
तुद्यमानशरीरैश्च गन्तव्यं तर्जितैस्तथा ॥ १४.१००.३५ ॥
નિંદાયેલા, ઉદ્વિગ્ન, ધ્રૂજતા, ભયથી વિહ્વળ, શરીર વીંધાતા, ધમકાવાયેલા—આ રીતે જ જવું પડે છે.
14.100.36
कण्टकाकीर्णमार्गेण तप्तवालुकपांसुना ।
दह्यमानैस्तु गन्तव्यं नरैर्दानविवर्जितैः ॥ १४.१००.३६ ॥
કાંટાઓથી ભરેલા માર્ગે, તપેલી રેતી અને ધૂળમાં, બળતા, દાનરહિત માણસોએ જવું જ પડે છે.
14.100.37
काष्ठोपलशिलाघातैर्दण्डोल्मुककशाङ्कुशैः ।
हन्यमानैर्यमपुरं गन्तव्यं धर्मवर्जितैः ॥ १४.१००.३७ ॥
લાકડાં, પથ્થરો અને શિલાઓના પ્રહારોથી, દંડ, સળગતી મશાલ, ચાબુક અને અંકુશથી મારાતા, ધર્મરહિત મનુષ્યોએ યમપુરી જવું પડે છે.
14.100.38
मेदःशोणितपूयाद्यैर्वक्त्रैर्गात्रैश्च सव्रणैः ।
दग्धक्षतजकीर्णैश्च गन्तव्यं जीवघातकैः ॥ १४.१००.३८ ॥
ચરબી, લોહી, પરુ વગેરેથી ભરેલા મુખ અને ઘાવવાળા શરીર સાથે, બળેલા અને ઘાવના લોહીથી લથપથ, જીવહત્યા કરનારાઓએ જવું પડે છે.
14.100.39
वेदनार्तैस्च कूजद्भिर्विक्रोशद्भिश्च विस्वरम् ।
वेदनार्तैः पतद्भिश्च गन्तव्यं जीवघातकैः ॥ १४.१००.३९ ॥
વેદનાથી પીડાતા, રડતા અને કર્કશ સ્વરે કકળાટ કરતા, વેદનાથી પડતા, જીવહત્યા કરનારાઓએ જવું પડે છે.
14.100.40
भग्रपादोरुहस्तङ्गैर्भग्रजङ्घाशिरोधरैः ।
छिन्नकर्णोष्ठनासैश्च गन्तव्यं जीवघातकैः ॥ १४.१००.४० ॥
તૂટેલા પગ, જાંઘો, હાથ અને અંગો સાથે, તૂટેલી પિંડીઓ અને ગળા સાથે, કપાયેલા કાન, હોઠ અને નાક સાથે, જીવહત્યા કરનારાઓએ જવું પડે છે.
14.100.41
शक्तिभिर्भिण्डिपालैश्च शङ्कुतोमरसायकैः ।
तुद्यमानैस्तु शूलाग्रैर्गन्तव्यं जीवघातकैः ॥ १४.१००.४१ ॥
શક્તિ, ભિંડિપાલ, શંકુ, તોમર અને બાણોથી, તથા ત્રિશૂળની અણીઓથી વીંધાતા, જીવહત્યા કરનારાઓએ જવું પડે છે.
14.100.42
श्वभिर्व्याघ्रैर्वृकैः काकैर्भक्ष्यमाणाः समन्ततः ।
तुद्यमानाश्च गच्छन्ति राक्षसैर्मांसघातिभिः ॥ १४.१००.४२ ॥
કૂતરાં, વાઘ, વરુ, કાગડાઓ દ્વારા ચારે બાજુથી ખવાતા, માંસભક્ષી રાક્ષસો દ્વારા પીડાતા તેઓ ચાલે છે.
14.100.43
महिषैश्च मृगैश्चापि सूकरैः पृषतैस्तथा ।
भक्ष्यमाणैस्तदध्वानं गन्तव्यं मांसखादिभिः ॥ १४.१००.४३ ॥
ભેંસો, હરણો, ભૂંડો અને ટપકાંવાળાં હરણો દ્વારા પણ ભક્ષાતા થઈ, માંસભક્ષકોએ તે માર્ગે જવું પડે છે.
14.100.44
सूचीसुतीक्ष्णतुण्डाभिर्मक्षिकाभिः समन्ततः ।
तुद्यमानैश्च गन्तव्यं पापिष्ठैर्बालघातकैः ॥ १४.१००.४४ ॥
સોય જેવી તીક્ષ્ણ ચાંચોવાળી માખીઓ દ્વારા ચોતરફ ડંખાતા થઈ, પાપી બાળહત્યારાઓએ જવું પડે છે.
14.100.45
विस्रब्धं स्वामिनं मित्रं स्त्रियं वा घ्रन्ति ये नराः ।
शस्त्रैर्निर्भिद्यमानैश्च गन्तव्यं यमसादनम् ॥ १४.१००.४५ ॥
વિશ્વાસ રાખનારા સ્વામી, મિત્ર કે સ્ત્રીને મારનારા માણસોએ શસ્ત્રોથી વીંધાતા થઈ યમલોકમાં જવું પડે છે.
14.100.46
खादयन्ति च ये जीवान्दुःखमापादयन्ति च ।
राक्षसैश्च श्वभिश्चैव भक्ष्यमाणा व्रजन्ति च ॥ १४.१००.४६ ॥
જેઓ જીવોને ખાય છે અને તેમને દુઃખ પહોંચાડે છે, તેઓ રાક્ષસો અને કૂતરાઓ દ્વારા ભક્ષાતા થઈ જાય છે.
14.100.47
ये हरन्ति च वस्त्राणि शय्यां प्रावरणानि च ।
ते यान्ति विद्रुता नग्नाः पिशाचा इव तत्पथं ॥ १४.१००.४७ ॥
જેઓ વસ્ત્રો, પથારી અને ઓઢવાના કપડાં ચોરે છે, તેઓ નગ્ન થઈ પિશાચોની જેમ ભાગતા તે માર્ગે જાય છે.
14.100.48
गाश्च धान्यं हिरण्यं वा बलात्क्षेत्रं गृहं तथा ।
ये हरन्ति दुरात्मानः परस्वं पापकारिणः ॥ १४.१००.४८ ॥
જે દુષ્ટાત્મા પાપીઓ બળજબરીથી ગાયો, અનાજ, સોનું, ખેતર કે ઘર હરી લે છે, તેઓ પારકું ધન હરનારા છે.
14.100.49
पाषाणैरुल्मुकैर्दण्डैः काष्ठघातैश्च चर्झरैः ।
हन्यमानैः क्षताकीर्णैर्नन्तव्यं तैर्यमालयम् ॥ १४.१००.४९ ॥
પથ્થરો, સળગતા લાકડા, દંડો, લાકડાના પ્રહારો અને ગદાઓથી મારાતા, ઘાવોથી ભરેલા, તેઓ વડે યમાલય તરફ લઈ જવાશે.
14.100.50
ब्रह्मस्वं ये हरन्तीह नरा नरकनिर्भयाः ।
आक्रोशन्तीह ये नित्यं प्रहरन्ति च ये द्विजान् ॥ १४.१००.५० ॥
જે મનુષ્યો અહીં નરકથી ભય વિના બ્રાહ્મણનું ધન હરે છે, અહીં સદા નિંદા કરે છે, અને જે દ્વિજો પર પ્રહાર કરે છે.
14.100.51
शुष्ककण्ठा निबद्धास्ते छिन्नजिह्वाक्षिनासिकाः ।
पूयशोणितदुर्गन्धा भक्ष्यमाणाश्च जंबुकैः ॥ १४.१००.५१ ॥
સુકાયેલા ગળાવાળા, બાંધેલા, જીભ, આંખ અને નાક કપાયેલા, પરુ અને લોહીની દુર્ગંધવાળા, શિયાળો વડે ખવાતા.
14.100.52
चण्डालैर्भीषणैश्चण्डैस्तुद्यमानाः समन्ततः ।
क्रोशन्तः करुणं घोरं गच्छन्ति यमासादनम् ॥ १४.१००.५२ ॥
ભયંકર અને ક્રૂર ચંડાળો વડે ચારેય બાજુથી પીડાતા, કરુણ અને ઘોર સ્વરે ચીસો પાડતા, તેઓ યમાલય તરફ જાય છે.
14.100.53
तत्र चापि गताः पापा विष्ठाकूपेष्वनेकशः ।
जीवन्तो वर्षकोटीस्तु क्लिश्यन्ते वेदनात्ततः ॥ १४.१००.५३ ॥
ત્યાં પણ પાપીઓ અનેકવાર વિષ્ઠાના કૂવાઓમાં ગયા છે; કરોડો વર્ષ જીવીને વેદનાથી કષ્ટ પામે છે.
14.100.54
ततश्च मुक्ताः कालेन लोके चास्मिन्नराधमाः ।
विष्ठाक्रिमित्वं गच्छन्ति जन्मकोटिशतं नृप ॥ १४.१००.५४ ॥
પછી સમય આવે મુક્ત થયા પછી પણ, આ લોકના અધમ મનુષ્યો, હે રાજન, સો કરોડ જન્મો સુધી વિષ્ઠાના કીડા થઈ જાય છે.
14.100.55
विद्यमानधनैर्यैस्तु लोभडंभानृतान्वितैः ।
श्रोत्रियेभ्यो न दत्तानि दानानि कुरुपुङ्गव ॥ १४.१००.५५ ॥
ધન હોવા છતાં લોભ, દંભ અને અસત્યથી યુક્ત થઈને જેમણે શ્રોત્રિય બ્રાહ્મણોને દાન આપ્યાં નથી, હે કુરુશ્રેષ્ઠ.
14.100.56
ग्रीवापाशनिबद्धास्ते हन्यमानाश्च राक्षसैः ।
क्षुत्पिपासाश्रमार्तास्तु यान्ति प्रेतपुरं नराः ॥ १४.१००.५६ ॥
ગળામાં ફાંસો બાંધેલા, રાક્ષસો દ્વારા માર ખાતા, ભૂખ, તરસ અને થાકથી પીડાતા તે માણસો પ્રેતપુરે જાય છે.
14.100.57
अदत्तदाना गच्छन्ति शुष्ककण्ठास्यतालुकाः ।
अन्नं पानीयसहितं प्रार्थयन्तः पुनःपुनः ॥ १४.१००.५७ ॥
દાન ન આપનારા સૂકા ગળા, મુખ અને તાળવે અન્ન અને પાણી સહિત વારંવાર યાચના કરતા જાય છે.
14.100.58
स्वामिन्बुभक्षातृष्णार्ता गन्तुं नैवाद्य शक्नुमः ।
ममान्नं दीयतां स्वामिन्पानीयं दीयतां मम।
इति ब्रुवन्तस्तैर्दूतैः प्राप्यन्ते वै यमालयम् ॥ १४.१००.५८ ॥
"સ્વામી, ભૂખ-તરસથી પીડાતા અમે આજે ચાલી પણ શકતા નથી. સ્વામી, મને અન્ન આપો, મને પાણી આપો" એમ કહેતા તેમને દૂતો યમાલયે લઈ જાય છે.
14.100.59
तच्छ्रुत्वा वचनं विष्णोः पपात भुवि पाण्डवः ।
निस्संज्ञो भयसंत्रस्तो मूर्छया समभिप्लुतः ॥ १४.१००.५९ ॥
વિષ્ણુના તે વચન સાંભળીને પાંડવ ભૂમિ પર પડ્યા. ભયથી ત્રસ્ત અને મૂર્છાથી ઘેરાઈને તે સંજ્ઞાહીન થઈ ગયા.
14.100.60
ततो लब्ध्वा शनैः संज्ञां समाश्वस्तोच्युतेन सः ।
नेत्रे प्रक्षाल्य तोयेन भूयः केशवमब्रवीत् ॥ १४.१००.६० ॥
પછી ધીમે ધીમે ચેતના પાછી મેળવી, અચ્યુત દ્વારા આશ્વસ્ત થઈને તેણે પાણીથી આંખો ધોઈ અને ફરી કેશવને કહ્યું.
14.100.61
भीतोस्म्यहं महादेव श्रुत्वा मार्गस्य विस्तरम् ।
केनोपायेन तं मार्गं तरन्ति पुरुषाः सुखम् ॥ १४.१००.६१ ॥
હે મહાદેવ, તે માર્ગનો વિસ્તાર સાંભળીને હું ભયભીત થયો છું. કયા ઉપાયથી મનુષ્યો તે માર્ગ સુખપૂર્વક પાર કરે છે?
14.100.62
इह ये धार्मिका लोके जीवगातविवर्जिताः ।
गुरुशुश्रूषणे युक्ता देवब्राह्मणपूजकाः ॥ १४.१००.६२ ॥
આ લોકમાં જે ધાર્મિક લોકો જીવહિંસાથી વિરત રહે છે, ગુરુસેવામાં યુક્ત રહે છે અને દેવ-બ્રાહ્મણોની પૂજા કરે છે—
14.100.63
अस्मान्मानुष्यलोकात्ते समार्याः सहबान्धवाः ।
यमध्वानं तु गच्छन्ति यथावत्तं निबोध मे ॥ १४.१००.६३ ॥
આ મનુષ્યલોકથી તે સજ્જનો પોતાના સગાંઓ સાથે યમમાર્ગે જાય છે. તે માર્ગ મારી પાસેથી યથાર્થ રીતે સાંભળ.
14.100.64
ब्राह्मणेभ्यः प्रदानानि नानारूपाणि पाण्डव ।
ये प्रयच्छन्ति विप्रेभ्यस्ते सुखं यान्ति तत्फलम् ॥ १४.१००.६४ ॥
હે પાંડવ, જે બ્રાહ્મણોને અનેક પ્રકારનાં દાન આપે છે, તેઓ તેના ફળરૂપે સુખ પામે છે.
14.100.65
अन्नं ये च प्रयच्छन्ति ब्राह्मणेभ्यः सुसंस्कृतम् ।
क्षोत्रियेभ्यो विशेषेण प्रीत्या परमया युताः ॥ १४.१००.६५ ॥
પરમ પ્રીતિથી યુક્ત થઈ જે બ્રાહ્મણોને, વિશેષે કરીને વેદજ્ઞ બ્રાહ્મણોને, સારી રીતે રાંધેલું અન્ન આપે છે—
14.100.66
ते विमानैर्महात्मानो यान्ति चित्रैर्यमालयम् ।
सेव्यमाना वरस्त्रीभिरप्सरोभिर्महापथम् ॥ १४.१००.६६ ॥
તે મહાત્માઓ વિચિત્ર વિમાનોમાં યમલોક તરફ જાય છે; શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ અને અપ્સરાઓ દ્વારા સેવાયેલા તે મહામાર્ગ પર.
14.100.67
ये च नित्यं प्रभाषन्ते सत्यं निष्कल्मषं वचः ।
ते च यान्त्यमलाभ्राभैर्विमानैर्वृषयोजितैः ॥ १४.१००.६७ ॥
જેઓ સદા સત્ય અને નિષ્કલંક વચન બોલે છે, તેઓ પણ નિર્મળ મેઘ જેવા વિમાનોમાં, વૃષભોથી જોડાયેલા રથોમાં જાય છે.
14.100.68
कपिलाद्यानि पुण्यानि गोप्रदानानि ये नराः ।
ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छन्ति श्रोत्रियेभ्यो विशेषतः ॥ १४.१००.६८ ॥
કપિલા વગેરે પુણ્ય ગોદાન જે મનુષ્યો બ્રાહ્મણોને, વિશેષે કરીને શ્રોત્રિય બ્રાહ્મણોને આપે છે.
14.100.69
ते यान्त्यमलवर्णाभैर्विमानैर्वृषयोजितैः ।
वैवस्वतपुरं प्राप्य ह्यप्सरोभिर्निषेविताः ॥ १४.१००.६९ ॥
નિર્મળ વર્ણવાળા, વૃષભોથી જોડાયેલા વિમાનોમાં તેઓ વૈવસ્વતની નગરીએ પહોંચી, અપ્સરાઓથી સેવાયેલા જાય છે.
14.100.70
उपानहौ च च्छत्रं च शयनान्यासनानि च ।
विप्रेभ्यो ये प्रयच्छन्ति वस्त्राण्याभरणानि च ॥ १४.१००.७० ॥
જેઓ વિપ્રોને પગરખાં, છત્ર, શય્યા, આસન, વસ્ત્ર અને આભૂષણ આપે છે.
14.100.71
ते यान्त्यश्वैर्वृषैर्वाऽपि कुञ्जरैरप्यलङ्कृताः ।
धर्मराजपुरं रम्यं सौवर्णच्छत्रशोभिताः ॥ १४.१००.७१ ॥
તેઓ અશ્વો, વૃષભો કે હાથીઓથી અલંકૃત થઈ, સુવર્ણ છત્રોથી શોભીને ધર્મરાજની રમણીય નગરી તરફ જાય છે.
14.100.72
ये च भक्ष्याणि दास्यन्ति भोज्यं पेयं तथैव च ।
स्निग्धान्नान्यापि विप्रेभ्यः श्रद्धया परया युताः ॥ १४.१००.७२ ॥
જેઓ પરમ શ્રદ્ધાથી યુક્ત થઈ વિપ્રોને ભક્ષ્ય, ભોજ્ય, પેય અને સ્નિગ્ધ અન્ન આપે છે.
14.100.73
ते यान्ति काञ्चनार्यानैः सुखं वैवस्वतालयम् ।
वरस्त्रीभिर्यथाकामं सेव्यमानाः सहस्रशः ॥ १४.१००.७३ ॥
તેઓ સોનાના રથોમાં સુખપૂર્વક વૈવસ્વતના લોકમાં જાય છે, ઇચ્છા મુજબ હજારો શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ દ્વારા સેવાતા.
14.100.74
ये च क्षीरं प्रयच्छन्ति घृतं दधि गुडं मधु ।
ब्राह्मणेभ्यः प्रयत्नेन श्रद्दधानाः सुसंस्कृताः ॥ १४.१००.७४ ॥
જેઓ શ્રદ્ધાથી, સુસંસ્કૃત થઈને, પ્રયત્નપૂર્વક બ્રાહ્મણોને દૂધ, ઘી, દહીં, ગોળ અને મધ આપે છે.
14.100.75
चक्रवाकप्रयुक्तैस्तु यानै रुक्ममयैः शुभैः ।
यान्ति गन्धर्ववादित्रैः सेव्यमाना यमालयम् ॥ १४.१००.७५ ॥
ચક્રવાક પક્ષીઓ જોડેલા સોનાના શુભ વાહનોમાં, ગંધર્વોના વાદ્યોથી સેવાતા તેઓ યમલોકમાં જાય છે.
14.100.76
ये फलानि प्रयच्छन्ति पुष्पाणि सुरभीणि च ।
हंसयुक्तैर्विमानैस्तु यान्ति धर्मपुरं नराः ॥ १४.१००.७६ ॥
જેઓ ફળો અને સુગંધી ફૂલો આપે છે, તેઓ હંસો જોડેલા વિમાનોમાં ધર્મપુર જાય છે.
14.100.77
ये प्रयच्छन्ति विप्रेभ्यो विचित्रान्नं घृताप्लुतम् ।
ते व्रजनत्यमलाभ्राभैर्विमानैर्वायुवेगिभिः।
पुरं तत्प्रेतनाथस्य नानाजनसमाकुलम्। ॥ १४.१००.७७ ॥
જેઓ બ્રાહ્મણોને ઘીમાં ભીંજાયેલું વિવિધ અન્ન આપે છે, તેઓ નિર્મળ મેઘ જેવા, વાયુવેગી વિમાનોમાં પ્રેતનાથના તે નગરમાં જાય છે, જે અનેક લોકોથી ભરેલું છે.
14.100.78
पानीयं ये प्रयच्छन्ति सर्वभूतप्रजीवनम् ।
ते सुतृप्ताः सुखं यान्ति भवनैर्हंसचोदितैः ॥ १४.१००.७८ ॥
જેઓ સર્વ પ્રાણીઓનું જીવન એવું પાણી દાન કરે છે, તેઓ સંપૂર્ણ તૃપ્ત થઈ હંસોથી ચલાવાતા ભવનોમાં સુખપૂર્વક જાય છે.
14.100.79
ये तिलं तिलधेनुं वा धृतधेनुमथापि च ।
श्रोत्रियेभ्यः प्रयच्छन्ति सौम्यभावसमन्विताः ॥ १४.१००.७९ ॥
જેઓ સૌમ્ય ભાવથી યુક્ત થઈને શ્રોત્રિય બ્રાહ્મણોને તલ, તલની ધેનુ અથવા ઘીની ધેનુ આપે છે.
14.100.80
सूर्यमण्डलसंकाशैर्यानैस्ते यान्ति निर्मलैः ।
गीयमानैस्तु गन्धर्वैर्वैवस्वतपुरं नृप ॥ १४.१००.८० ॥
હે રાજન, સૂર્યમંડળ જેવા તેજસ્વી નિર્મળ વાહનો દ્વારા, ગંધર્વો ગાતા હોય ત્યારે, તેઓ વૈવસ્વત યમની પુરી તરફ જાય છે.
14.100.81
येषां वाप्यश्च कूपाश्च तटाकानि सरांसि च ।
दीर्घिकाः पुष्करिण्यश्च सजलाश्च जलाशयाः ॥ १४.१००.८१ ॥
જેમના વાવ, કૂવા, તળાવ, સરોવર, દીર્ઘિકા, પુષ્કરિણી અને પાણીથી ભરેલા જળાશયો છે.
14.100.82
यानैस्ते यान्ति चन्द्राभैर्दिव्यघण्टानिनादितैः ।
चामरैस्तालवृन्तैश्च वीज्यमाना महाप्रभाः।
नित्यतृप्ता महात्मानो गच्छन्ति यमसादनम् ॥ १४.१००.८२ ॥
ચંદ્ર સમાન ઝળહળતા, દિવ્ય ઘંટડીઓના નાદથી ગુંજતા વાહનોમાં, ચામર અને તાડપંખાથી વીંજાતા, મહાપ્રભાવી, નિત્ય તૃપ્ત મહાત્માઓ યમસદન તરફ જાય છે.
14.100.83
येषां देवगृहाणीह चित्राण्यायतनानि च ।
मनोहराणि कान्तानि दर्शनीयानि भान्ति च ॥ १४.१००.८३ ॥
જેમનાં અહીં દેવમંદિરો અને અદ્ભુત આયતનો મનોહર, સુંદર, દર્શનીય થઈને શોભે છે.
14.100.84
ते व्रजन्त्यमलाभ्राभैर्विमानैर्वायुवेगिभिः ।
पुरं तत्प्रेतनाथस्य नानाजनपदाकुलम् ॥ १४.१००.८४ ॥
તેઓ નિર્મળ મેઘ જેવા, વાયુવેગી વિમાનોમાં પ્રેતનાથ (યમ)ની તે પુરી તરફ જાય છે; જે અનેક જનપદોથી ભરેલી છે.
14.100.85
वैवस्वतं च पश्यन्ति सुखचित्तं सुखस्थितम् ।
यमेन पूजिता यान्ति देवसालोक्यतां ततः ॥ १४.१००.८५ ॥
તેઓ સુખચિત્ત અને સુખમાં સ્થિત વૈવસ્વત યમને જુએ છે; યમ દ્વારા સન્માનિત થઈ પછી દેવલોકના સહવાસને પામે છે.
14.100.86
देवानुद्दिश्य लोकेषु प्रपासु करकोद्धृतम् ।
शीतलं सलिलं रम्यं तृषितेभ्यो दिशन्ति ये।
ते तु तृप्ति परां यान्ति प्राप्य सौख्यं महापथम् ॥ १४.१००.८६ ॥
દેવો માટે લોકોમાં પરબો પર ઘડામાંથી કાઢેલું શીતળ અને રમણીય પાણી જે તરસ્યાઓને આપે છે, તેઓ પરમ તૃપ્તિ પામે છે અને સુખનો મહામાર્ગ મેળવે છે.
14.100.87
काष्ठपादुकदा यान्ति तदध्वानं सुखं नराः ।
सौवर्णमणिपीठे तु पादं कृत्वा स्थोत्तमे ॥ १४.१००.८७ ॥
લાકડાની પાદુકાઓ દાન કરનારા માણસો તે માર્ગે સુખપૂર્વક જાય છે; સોના અને મણિના ઉત્તમ પીઠ પર પગ મૂકીને ઊભા રહે છે.
14.100.88
आरामान्वृक्षषण्डांश्च रोपयन्ति च ये नराः ।
संवर्धयन्ति चाव्यग्रं फलपुष्पोपशोभितम् ॥ १४.१००.८८ ॥
જે માણસો બગીચા અને વૃક્ષસમૂહ રોપે છે અને ફળફૂલથી શોભે ત્યાં સુધી અવ્યગ્રપણે તેનું સંવર્ધન કરે છે.
14.100.89
वृक्षच्छायासु रम्यासु शीतलासु स्वलङ्कृताः ।
यान्ति ते वाहनैर्दिव्यैः पूज्यमाना मुहुर्मुहुः। ॥ १४.१००.८९ ॥
વૃક્ષછાયાની રમણીય અને શીતળ જગ્યાઓમાં સુંદર શણગારાઈને તેઓ દિવ્ય વાહનોમાં વારંવાર સન્માનિત થતા જાય છે.
14.100.90
सेव्यमानाः सुरूपाभिरुत्तमाभिः प्रयत्नतः ।
स्त्रीभिः कनकवर्णाभिर्यथाकामं यथासुखम् ॥ १४.१००.९० ॥
સુંદર, ઉત્તમ, સુવર્ણવર્ણ સ્ત્રીઓ દ્વારા યત્નપૂર્વક સેવાતા તેઓ ઇચ્છા પ્રમાણે અને સુખપૂર્વક રહે છે.
14.100.91
अश्वयानं तु गोयानं हस्तियानमथापि च ।
ये प्रयच्छन्ति विप्रेभ्यो विमानैः कनकोपमैः ॥ १४.१००.९१ ॥
જે બ્રાહ્મણોને ઘોડાગાડી, બળદગાડી કે હાથીનું વાહન દાન કરે છે, તેઓ સુવર્ણ સમાન વિમાનોમાં (જાય છે).
14.100.92
सुवर्णं रजतं वाऽपि विद्रुमं मौक्तिकं तथा ।
ये प्रयच्छन्ति ते यान्ति विमानैः कनकोज्ज्वलैः।
ते व्रजन्ति वरस्त्रीभिः सेव्यमाना यथासुखम् ॥ १४.१००.९२ ॥
જે સુવર્ણ, ચાંદી, પરવાળાં કે મોતી દાન કરે છે, તેઓ સુવર્ણ સમાન ઝળહળતાં વિમાનોમાં જાય છે; શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ દ્વારા સેવાતા સુખપૂર્વક જાય છે.
14.100.93
भूमिदा यान्ति तं लोकं सर्वकामैः सुतर्पिताः ।
उदितादित्यसंकाशैर्विमानैर्वृषयोजितैः ॥ १४.१००.९३ ॥
જે ભૂમિદાન કરે છે તેઓ સર્વ કામનાઓથી પૂર્ણ તૃપ્ત થઈ તે લોકમાં જાય છે; ઉદય પામતા સૂર્ય સમાન, બળદો જોડેલાં વિમાનોમાં.
14.100.94
कन्यां ये च प्रयच्छन्ति विप्राय श्रोत्रियाय च ।
दिव्यकन्यावृता यान्ति विमानैस्ते यमालयम् ॥ १४.१००.९४ ॥
જે કન્યાને બ્રાહ્મણ કે શ્રોત્રિયને આપે છે, તેઓ દિવ્ય કન્યાઓથી ઘેરાયેલા વિમાનોમાં યમલોકમાં જાય છે.
14.100.95
सुगन्धान्गन्धसंयोगान्पुष्पाणि सुरभीणि च ।
प्रयच्छन्ति द्विजाग्रेभ्यो भक्तया परमया युताः ॥ १४.१००.९५ ॥
પરમ ભક્તિથી યુક્ત થઈ જે દ્વિજશ્રેષ્ઠોને સુગંધ, સુગંધી મિશ્રણો અને સુવાસિત પુષ્પો દાન કરે છે.
14.100.96
सुगन्धाः धर्मपुरं यानैर्विचित्रैरप्यलङ्कृताः ।
यान्ति धर्मपुरं यानैर्विचित्रैरप्यलङ्कृताः ॥ १४.१००.९६ ॥
સુગંધિત લોકો વિચિત્ર વાહનોથી શણગારાઈને ધર્મપુરમાં જાય છે; વિચિત્ર વાહનોથી શણગારાઈને તેઓ ધર્મપુરમાં જાય છે.
14.100.97
दीपया यान्ति यानैश्च द्योतयन्तो दिशो दश ।
आदित्यसदृशाकारैर्दीप्यमाना इवाग्नयः ॥ १४.१००.९७ ॥
દીવાઓ સાથે વાહનોમાં તેઓ જાય છે; દસે દિશાઓને પ્રકાશિત કરતા, સૂર્ય સમાન આકારવાળા, અગ્નિ જેવા દીપ્ત થઈને.
14.100.98
गृहावसथदातारो गृहैः काञ्चनवेदिकैः ।
व्रजन्ति बालसूर्याभैर्धर्मराजपुरं नराः ॥ १४.१००.९८ ॥
ઘર અને નિવાસનું દાન કરનારા માણસો, સોનાની વેદીવાળા, બાલસૂર્ય જેવા તેજસ્વી ગૃહો સાથે ધર્મરાજની નગરીમાં જાય છે.
14.100.99
जलभाजनदातारः कुण्डिकाकरकप्रदाः ।
पूज्यमाना वरस्त्रीभिर्यान्ति तृप्ता महागजैः ॥ १४.१००.९९ ॥
જળપાત્ર, કુંડિકા અને કરકનું દાન કરનારા, શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ દ્વારા પૂજાઈને, તૃપ્ત થઈ મહાગજો પર જાય છે.
14.100.100
पादाभ्यङ्गं शिरोभ्यह्गं पानं पादोदकं तथा ।
ये प्रयच्छन्ति विप्रेभ्यस्ते यान्त्यश्वैर्यमालयम् ॥ १४.१००.१०० ॥
જેઓ બ્રાહ્મણોને પગે તેલ, માથે તેલ, પીણું અને પાદોદક આપે છે, તેઓ ઘોડાઓ પર યમલોકે જાય છે.
14.100.101
विश्रामायन्ति ये विप्राञ्श्रान्तानध्वनि कर्शितान् ।
चक्रवाकप्रयुक्तेन यान्ति यानेन तेऽपि च ॥ १४.१००.१०१ ॥
માર્ગમાં થાકેલા અને કૃશ બ્રાહ્મણોને વિશ્રામ આપનારા ચક્રવાક પક્ષીઓ જોડેલા યાનમાં જાય છે.
14.100.102
स्वागतेन च यो विप्रान्पूजयेदासनेन च ।
स गच्छति तदध्वानं सुखं परमनिर्वृतः ॥ १४.१००.१०२ ॥
જે સ્વાગત અને આસન વડે બ્રાહ્મણોનો સત્કાર કરે છે, તે તે માર્ગે સુખપૂર્વક, પરમ સંતોષ સાથે જાય છે.
14.100.103
नमो ब्रह्मण्यदेवेति यो मां दृष्ट्वाऽभिवादयेत् ।
व्रतीवं प्रयतो नित्यं स सुखं तत्पदं व्रजेत् ॥ १४.१००.१०३ ॥
મને જોઈને 'બ્રાહ્મણ્યદેવને નમસ્કાર' કહી જે અભિવાદન કરે છે, અને જે સદા વ્રતી જેવો સંયમી રહે છે, તે સુખપૂર્વક તે પદ પ્રાપ્ત કરે છે.
14.100.104
नमः सर्वसहाभ्यश्चेत्यभिख्याय दिनेदिने ।
नमस्करोति नित्यं गां स सुखं याति तत्पथं ॥ १४.१००.१०४ ॥
'સર્વસહા ગાયને નમસ્કાર' કહીને જે દરરોજ નિત્ય ગાયને નમસ્કાર કરે છે, તે સુખપૂર્વક તે માર્ગે જાય છે.
14.100.105
नमोस्तु प्रियदत्तायेत्येवंवादी दिनेदिने ।
भूमिमाक्रमते प्रातः सयनादुत्थितश्च यः ॥ १४.१००.१०५ ॥
'પ્રિયદત્તાને નમસ્કાર હો' એમ કહીને દરરોજ સવારે શય્યા પરથી ઊઠીને જે પૃથ્વી પર પગ મૂકે છે.
14.100.106
सर्वकामैः स तृप्तात्मा सर्वभूषणभूषितः ।
याति यानेन दिव्येन सुकं वैवस्वतालयम् ॥ १४.१००.१०६ ॥
સર્વ કામનાઓથી તૃપ્ત આત્માવાળો, સર્વ આભૂષણોથી શોભિત તે દિવ્ય યાનથી સુખપૂર્વક વૈવસ્વત (યમ)ના લોકમાં જાય છે.
14.100.107
अनत्तराशिनो ये तु डंभानृतविवर्जिताः ।
तेऽपि सारसयुक्तेन यान्ति यानेन वै सुखम् ॥ १४.१००.१०७ ॥
જેઓ અલ્પ ભોજન કરે છે અને દંભ તથા અસત્યથી મુક્ત છે, તેઓ પણ સારસ જોડેલા યાનથી સુખપૂર્વક જાય છે.
14.100.108
ये चाप्येकेन भुक्तेन डंभानृतविवर्जिताः ।
हंसयुक्तैर्विमानैस्तु सुखं यान्ति यमालयम् ॥ १४.१००.१०८ ॥
જેઓ એક વાર જ ભોજન કરીને દંભ તથા અસત્યથી મુક્ત રહે છે, તેઓ પણ હંસ જોડેલા વિમાનોથી સુખપૂર્વક યમલોકમાં જાય છે.
14.100.109
चतुर्थेन च भुक्तेन वर्तन्ते ये जितेन्द्रियाः ।
यान्ति ते धर्मनगरं यानैर्बर्हिणयोजितैः ॥ १४.१००.१०९ ॥
જિતેન્દ્રિય પુરુષો ચોથા સમયે ભોજન કરીને જીવે છે; તેઓ મોર જોડેલાં વાહનોમાં ધર્મનગરમાં જાય છે.
14.100.110
तृतीयदिवसेनेह भुञ्जते ये जितेन्द्रियाः ।
तेऽपि हस्तिरथं यान्ति तत्पथं कनकोज्ज्वलैः ॥ १४.१००.११० ॥
જિતેન્દ્રિય જન અહીં ત્રીજા દિવસે ભોજન કરે છે; તેઓ પણ સોના જેવા ઝળહળતા તે માર્ગે હાથીરથમાં જાય છે.
14.100.111
षष्ठान्नकालिको यस्तु वर्षमेकं तु वर्तते ।
कामक्रोधवनिर्मुक्तः शुचिर्नित्यं जितेन्द्रियः।
स याति कुञ्जरस्थैस्तु जयशब्दरवैर्युतः ॥ १४.१००.१११ ॥
છઠ્ઠા સમયે ભોજન કરીને એક વર્ષ જીવનાર, કામક્રોધથી મુક્ત, સદા શુચિ અને જિતેન્દ્રિય પુરુષ હાથીઓ પર ઊભેલાઓ સાથે જયઘોષ સહિત જાય છે.
14.100.112
पक्षोपवासिनो यान्ति यानैः शार्दूलयोजितैः ।
धर्मराजपूरं रम्यं दिव्यस्त्रीगणसेवितम् ॥ १४.१००.११२ ॥
પક્ષોપવાસ કરનારા વાઘ જોડેલાં વાહનોમાં ધર્મરાજની રમણીય નગરીમાં જાય છે, જે દિવ્ય સ્ત્રીઓના સમૂહોથી સેવાયેલી છે.
14.100.113
ये च मासोपवासं वै कुर्वते संयतेन्द्रियाः ।
तेऽपि सूर्यादयप्रख्यैर्यान्ति यानैर्यमालयम् ॥ १४.१००.११३ ॥
જે સંયમિત ઇન્દ્રિયવાળા એક મહિનાનો ઉપવાસ કરે છે, તેઓ પણ સૂર્ય જેવાં તેજસ્વી વાહનોમાં યમલોકમાં જાય છે.
14.100.114
अग्निप्रवेशं यश्चापि कुरुते मद्गतात्मना ।
स यात्यग्निप्रकाशेन विमानेन यमालयम् ॥ १४.१००.११४ ॥
જે મારામાં મન લગાવીને અગ્નિપ્રવેશ કરે છે, તે અગ્નિ જેવા તેજસ્વી વિમાનમાં યમલોકમાં જાય છે.
14.100.115
गोकृते स्त्रीकृते चैव हत्वा विप्रकृतेऽपि च ।
ते यान्त्यमरकन्याभिः सेव्यमाना रविप्रभाः ॥ १४.१००.११५ ॥
ગાય, સ્ત્રી કે બ્રાહ્મણ માટે જેઓ મરાય છે, તેઓ સૂર્ય સમાન તેજસ્વી થઈ દેવકન્યાઓથી સેવાતા જાય છે.
14.100.116
ये च कुर्वन्ति मद्भक्तास्तीर्थयात्रां जितेन्द्रियाः ।
ते पन्थानं महात्मानो यानैर्यान्ति सुनिर्वृताः ॥ १४.१००.११६ ॥
જેઓ જિતેન્દ્રિય થઈ મારા ભક્ત બની તીર્થયાત્રા કરે છે, તે મહાત્માઓ પૂર્ણ સંતોષથી તે માર્ગે વાહનોમાં જાય છે.
14.100.117
ये यजन्ति द्विजश्रेष्ठाः क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः ।
हंससारससंयुक्तैर्यानैस्ते यान्ति तत्पथम् ॥ १४.१००.११७ ॥
પુષ્કળ દક્ષિણા સાથે યજ્ઞ કરનારા શ્રેષ્ઠ દ્વિજો હંસ અને સારસ જોડેલા વાહનોમાં તે માર્ગે જાય છે.
14.100.118
परपीडामकृत्वैव भृत्यान्बिभ्रति ये नराः ।
तत्पथं ससुखं यान्ति विमानैः काञ्चनोज्ज्वलैः ॥ १४.१००.११८ ॥
બીજાને પીડા આપ્યા વિના જે માણસો સેવકોનું પોષણ કરે છે, તેઓ સોનાની જેમ ચમકતાં વિમાનોમાં સુખપૂર્વક તે માર્ગે જાય છે.
14.100.119
ये समाः सर्वभूतेषु जीवानामभयप्रदाः ।
क्रोधलोभविनिर्मुक्ता निगृहीतेन्द्रियास्तथा। ॥ १४.१००.११९ ॥
જે સર્વ પ્રાણીઓ પ્રત્યે સમભાવ રાખે છે, જીવોને અભય આપે છે, ક્રોધ અને લોભથી મુક્ત છે અને ઇન્દ્રિયોને નિગ્રહે છે.
14.100.120
पूर्णचन्द्रप्रतीकाशैर्विमानैस्ते महाप्रभाः ।
यान्ति वैवस्वतपुरं देवगन्धर्वसेविताः ॥ १४.१००.१२० ॥
પૂર્ણચંદ્ર સમાન વિમાનોમાં તેઓ મહાતેજસ્વી થઈ દેવો અને ગંધર્વોથી સેવાતા વૈવસ્વતની નગરી તરફ જાય છે.
14.100.121
ये मामेकान्तभावेन देवं त्र्यंबकमेव वा ।
पूजयन्ति नमस्यन्ति स्तुवन्ति च दिनेदिने।
धर्मराजपुरं यान्ति यानैस्तेऽर्कसमप्रभैः ॥ १४.१००.१२१ ॥
જેઓ મને અથવા ત્ર્યંબક દેવને એકનિષ્ઠ ભાવથી દરરોજ પૂજે છે, નમસ્કાર કરે છે અને સ્તુતિ કરે છે, તેઓ સૂર્ય સમાન પ્રભાવાળાં વાહનોમાં ધર્મરાજના નગરે જાય છે.
14.100.122
पूजितास्तत्र धर्मेण स्वयं माल्यादिभिः शुभैः ।
यान्त्येव धर्मलोकं वा रुद्रलोकमथापि वा ॥ १४.१००.१२२ ॥
ત્યાં ધર્મે પોતે માળા વગેરે શુભ વસ્તુઓથી પૂજિત કરીને, તેઓ ધર્મલોકે અથવા રુદ્રલોકે જાય છે.