มหาภารตะ · อัธยายะ 14.105
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.105.1
दानपुण्यफलं श्रुत्वा तपःपुण्यफलानि च ।
धर्मपुत्रः प्रहृष्टात्मा केशवं पुनरब्रवीत् ॥ १४.१०५.१ ॥
ธรรมบุตรฟังผลแห่งบุญจากการให้ทานและผลแห่งบุญจากการบำเพ็ญตบะ จิตใจปีติยินดี จึงกล่าวกับพระเกศวะอีกครั้ง
14.105.2
या चैषा कपिला देव पूर्वमुत्पादिता विभो ।
होमधेनुः सदा पुण्या चतुर्वक्त्रेण माधव ॥ १४.१०५.२ ॥
ข้าแต่พระเจ้า ข้าแต่ผู้ยิ่งใหญ่ แม่โคสีน้ำตาลอ่อนตัวนี้ที่พระจตุรมุขทรงสร้างขึ้นแต่โบราณกาล เป็นโคโหมธนุที่ศักดิ์สิทธิ์เสมอ ข้าแต่พระมาธวะ
14.105.3
सा कथं ब्राह्मणेभ्यो हि देया कस्मिन्दिनेऽपि वा ।
कीदृशाय च विप्राय दातव्या पुण्यलक्षणा ॥ १४.१०५.३ ॥
จะถวายแม่โคนั้นแก่พราหมณ์ได้อย่างไร และในวันใดหรือวันไหนก็ได้ แม่โคที่มีลักษณะแห่งบุญนี้ควรถวายแก่พราหมณ์ประเภทใด
14.105.4
कथिता कपिला प्रोक्ता स्वयमेव स्वयंभुवा ।
कैर्वा देयाश्च ता देव श्रोतुमिच्छामि तत्वतः ॥ १४.१०५.४ ॥
แม่โคสีน้ำตาลอ่อนนั้นพระสวยัมภูทรงบอกและประกาศไว้เอง ข้าแต่พระเจ้า ควรถวายโคเหล่านั้นแก่ใคร ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังโดยความจริง
14.105.5
एवमुक्तो हृषीकेशो धर्मपुत्रेण संसदि ।
अब्रवीत्कपिलासङ्क्यां तासां माहात्म्यमेव च ॥ १४.१०५.५ ॥
เมื่อธรรมบุตรทูลถามเช่นนี้ในที่ประชุม พระหฤษีเกศจึงตรัสถึงจำนวนแม่โคสีน้ำตาลอ่อนและความยิ่งใหญ่ของโคเหล่านั้น
14.105.6
शृणु पाण्डव तत्वेन पवित्रं पावनं परम् ।
यच्छ्रुत्वा पापकर्मा पि नरः पापात्प्रमुच्यते ॥ १४.१०५.६ ॥
ข้าแต่ปาณฑพ จงฟังความจริงนี้ ซึ่งเป็นสิ่งบริสุทธิ์ ชำระล้างและสูงสุด เมื่อได้ฟังแล้ว แม้คนที่กระทำบาปก็พ้นจากบาปได้
14.105.7
अग्निमद्योद्भवां दिव्यामग्निज्वालासमप्रभाम् ।
अग्निज्वालोज्ज्वलच्छृङ्गीं प्रदीप्ताङ्गारलोचनाम् ॥ १४.१०५.७ ॥
เกิดจากไฟดุจดังว่าเป็นทิพย์ มีรัศมีเสมอด้วยเปลวไฟ เขาทั้งสองของนางส่องแสงดุจลิ้นไฟ และดวงตาของนางเหมือนถ่านเพลิงที่ลุกโพลง
14.105.8
अग्निपुच्छामग्निखुरामग्निरोमप्रभान्विताम् ।
तामग्नेयीमग्निजिह्वामग्निग्रीवां ज्वलत्प्रभाम् ॥ १४.१०५.८ ॥
มีหางเป็นไฟ มีกีบเป็นไฟ และมีขนที่มีรัศมีของไฟ นางเป็นผู้มีธาตุไฟ มีลิ้นเป็นไฟ มีคอเป็นไฟ เปล่งรัศมีแผดจ้า
14.105.9
भुञ्जते कपिलां ये तु शूद्रा लोभेन मोहिताः ।
पतितांस्तान्विजानीयाच्चण्डालसदृशा हि ते ॥ १४.१०५.९ ॥
ศูทรเหล่าใดที่ถูกความโลภลวงจึงกินเนื้อแม่โคสีน้ำตาลอ่อน พึงรู้เถิดว่าพวกเขาตกต่ำแล้ว เพราะพวกเขาเหมือนจัณฑาล
14.105.10
न तेषां ब्राह्ममः कश्चिद्गृहे कुर्यात्प्रतिग्रहम् ।
दूराच्च परिहर्तव्या महापातकिनोपि ते ॥ १४.१०५.१० ॥
พราหมณ์ไม่ควรรับของทำบุญจากเรือนของคนเหล่านั้น และควรหลีกห่างจากคนผู้กระทำมหาบาปนั้นแต่ไกล
14.105.11
सार्वकालं हि ते सर्वैर्वर्जिताः पितृदैवतैः ।
ते सदा ह्यप्रतिग्राह्या ह्यसंभाष्याश्च पापिनः ॥ १४.१०५.११ ॥
คนเหล่านั้นถูกทุกคน ทั้งบรรพบุรุษและเทวดา ปฏิเสธตลอดกาล พวกเขาไม่ควรรับของทำบุญเลย และคนบาปเช่นนี้ไม่ควรสนทนาด้วย
14.105.12
पिबन्ति कपिलां यावत्तावत्तेषां पितामहाः ।
अमेध्यमुपभुञ्जन्ति भूम्यां वै श्वसृगालवत् ॥ १४.१०५.१२ ॥
ตราบใดที่พวกเขายังดื่มนมแม่โคสีน้ำตาลอ่อน ตราบนั้นบรรพบุรุษของพวกเขาก็บริโภคสิ่งสกปรกบนพื้นดิน เหมือนสุนัขและสุนัขจิ้งจอก
14.105.13
कपिलाया दधि क्षीरं घृतं तक्रमथापि वा ।
ये शूद्रा उपभुञ्जन्ति तेषां गतिमिमां शृणु ॥ १४.१०५.१३ ॥
บัดนี้จงฟังชะตากรรมของศูทรเหล่าใดที่บริโภคนมส้ม นม เนยใส หรือแม้แต่นมเปรี้ยวของแม่โคสีน้ำตาลอ่อน
14.105.14
कपिलोपजीवी शूद्रस्तु मृतो गच्छति रौरवम् ।
क्लिश्यते रौरवे घोरे वर्षकोटिशतं वसन् ॥ १४.१०५.१४ ॥
ศูทรผู้เลี้ยงชีพด้วยแม่โคสีน้ำตาลอ่อน เมื่อตายแล้วย่อมไปสู่นรกเรารวะ และในนรกเรารวะอันน่าสะพรึงกลัวนั้น เขาต้องทนทุกข์ทรมาน อยู่ที่นั่นนับร้อยโกฏิปี
14.105.15
ततश्चापि च्युतः कालाच्छ्वानयोनिं स गच्छति ।
श्वयोन्याश्च परिभ्रष्टो विष्ठायां जायते क्रिमिः ॥ १४.१०५.१५ ॥
ต่อจากนั้น เมื่อถึงกาลเวลาแล้ว เขาก็ไปเกิดในครรภ์สุนัข เมื่อพลัดตกจากครรภ์สุนัข เขาก็เกิดเป็นหนอนในอุจจาระ
14.105.16
विष्ठाकूपेषु पापिष्ठो दुर्गन्धेषु सहस्रशः ।
तत्रतत्रोपजायेत नोत्तारं तत्रथ विन्दति ॥ १४.१०५.१६ ॥
คนบาปที่สุดนั้นย่อมเกิดซ้ำแล้วซ้ำเล่า นับพันครั้ง ในหลุมอุจจาระและที่เหม็นเน่า เกิดแล้วเกิดอีกในที่นั้น ๆ และไม่พบทางออกจากที่นั่นเลย
14.105.17
ब्राह्मणश्चैव यस्तेषां गृहे कुर्यात्प्रतिग्रहम् ।
ततः प्रभृति तस्यापि पितरः स्युरमेध्यपाः ॥ १४.१०५.१७ ॥
พราหมณ์ใดก็ตามที่รับของทำบุญในเรือนของคนเหล่านั้น นับแต่วันนั้นไป บรรพบุรุษของพราหมณ์นั้นก็จะกลายเป็นผู้ดื่มสิ่งโสมมด้วย
14.105.18
न तेन सार्धं सम्भाषेन्न चाप्येकासनं व्रजेत् ।
स नित्यं वर्जनीयो हि दूरात्तु ब्राह्मणाधमः ॥ १४.१०५.१८ ॥
ไม่ควรสนทนากับเขา และไม่ควรนั่งบนอาสนะเดียวกับเขา เขาเป็นพราหมณ์ที่ต่ำช้าที่สุด ควรหลีกห่างจากเขาอยู่เสมอแต่ไกล
14.105.19
यस्तेन सह सम्भाषेदेकशय्यां व्रजेत् वा ।
प्राजापत्यं चरेत्कृच्छ्रं स च तेन विसुद्ध्यति ॥ १४.१०५.१९ ॥
ผู้ใดสนทนากับเขาหรือไปนอนบนที่นอนเดียวกับเขา ผู้นั้นพึงประกอบกฤจฉระประชาบัตยะ ด้วยการนั้นเท่านั้นเขาจึงบริสุทธิ์
14.105.20
कपिलोपजीविनः शूद्राद्यः करोति प्रतिग्रहम् ।
प्रायश्चित्तं भवेत्तस्य विप्रस्यैतन्न संशयः ॥ १४.१०५.२० ॥
สำหรับพราหมณ์ผู้รับของทำบุญจากศูทรผู้เลี้ยงชีพด้วยแม่โคสีน้ำตาลอ่อน นี่คือการชดใช้ความผิด ไม่มีข้อสงสัยเลย
14.105.21
ब्रह्मकूर्चं प्रकुर्वीति चान्द्रायणमथापि वा ।
मुच्यते किल्बिषात्तस्मादेतेन ब्राह्मणो हि सः ॥ १४.१०५.२१ ॥
ผู้นั้นพึงประกอบพรหมกูรจะ หรือจันทรายนก็ได้ ด้วยสิ่งนี้เขาย่อมพ้นจากบาป และด้วยสิ่งนี้เขาย่อมเป็นพราหมณ์โดยแท้
14.105.22
कपिला ह्यग्निहोत्रार्थे विप्रार्थे वा स्वयंभुवा ।
सर्वं तेजः समुद्धृत्य निर्मिता ब्रह्मणा पुरा ॥ १४.१०५.२२ ॥
โคกปิลาถูกสร้างขึ้นตั้งแต่กาลก่อนโดยพระพรหมผู้เกิดเอง ท่านดึงเอาความเรืองรองทั้งหมดออกมา เพื่อใช้ในการบูชาอัคนิโหตระ หรือเพื่อประโยชน์แก่พราหมณ์
14.105.23
पवित्रं च पवित्राणां मङ्गलानां च मङ्गलम् ।
पुण्यानां परमं पुण्यं कपिला पाण्डुनन्दन ॥ १४.१०५.२३ ॥
โอ้โอรสของปาณฑุ โคกปิลาเป็นสิ่งบริสุทธิ์ที่สุดในบรรดาสิ่งบริสุทธิ์ เป็นมงคลที่สุดในบรรดามงคล และเป็นบุญอันสูงสุดในบรรดาบุญทั้งหลาย
14.105.24
तपसा तप एवाग्र्यं व्रातनामुत्तमं व्रतम् ।
दानानां परमं दानं निदानं ह्येतदक्षयम् ॥ १४.१०५.२४ ॥
ในบรรดาการบำเพ็ญตบะ การตบะนั้นเองเป็นเลิศ ในบรรดาวัตร วัตรที่เรียกว่าวราตเป็นอันสูงสุด ในบรรดาการให้ทาน การให้ที่สูงสุดคือการให้รากเหง้า และสิ่งนี้ไม่มีวันเสื่อมสลาย
14.105.25
पृथिव्यां यानि तीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च ।
पवित्राणि च रम्याणि सर्वलोकेषु पाण्डव ॥ १४.१०५.२५ ॥
โอ้ปาณฑพ บรรดาท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์และสถานที่บุญต่าง ๆ บนแผ่นดิน และบรรดาสถานที่บริสุทธิ์และงดงามในโลกทั้งปวง
14.105.26
एभ्यस्तेजः समुद्धृत्य ब्रह्मणा लोककर्तृणा ।
लोकनिस्तरणायैव निर्मिताः कपिलाः स्वयम् ॥ १४.१०५.२६ ॥
พระพรหมผู้สร้างโลก ทรงดึงเอาความเรืองรองจากสถานที่เหล่านี้ออกมา แล้วทรงสร้างโคสีน้ำตาลอ่อนขึ้น เพื่อช่วยให้โลกทั้งหลายข้ามพ้นไป
14.105.27
सर्वतेजोमयी ह्येषां कपिला पाण्डुनन्दन ।
सदाऽमृतमयी मेध्या शुचिः पावनमुत्तमम् ॥ १४.१०५.२७ ॥
โอ้โอรสของปาณฑุ ในบรรดาสิ่งเหล่านี้ โคกปิลาประกอบด้วยความเรืองรองทั้งหมดอยู่เสมอ เต็มไปด้วยน้ำอมฤต คู่ควรแก่การบูชายัญ บริสุทธิ์ และเป็นสิ่งชำระที่สูงสุด
14.105.28
क्षीरेण कपिलायास्तु दध्ना वा सघृतेन वा ।
होतव्यान्यग्निहोत्राणि सायं प्रातर्द्विजातिभिः ॥ १४.१०५.२८ ॥
ผู้เกิดสองครั้งพึงบูชาอัคนิโหตระทั้งเช้าและเย็น ด้วยน้ำนมของโคกปิลา หรือด้วยนมส้มของโคนั้น หรือด้วยเนยใสของโคนั้น
14.105.29
कपिलाया घृतेनापि दध्ना क्षीरेण वा पुनः ।
जुह्वते योऽग्निहोत्राणि ब्राह्मणा विधिवत्प्रभो ॥ १४.१०५.२९ ॥
โอ้ท่านผู้เป็นเจ้า บรรดาพราหมณ์ที่บูชาอัคนิโหตระตามพิธีด้วยเนยใส นมส้ม หรือน้ำนมของโคกปิลา
14.105.30
पूजयन्त्यतिथींश्चैव परां भक्तिमुपागताः ।
शूद्रान्नाद्विरता नित्यं डंभानृतविवर्जिताः ॥ १४.१०५.३० ॥
ผู้ที่มีความภักดีอย่างยิ่ง บูชาแขกผู้มาเยือน เว้นจากอาหารที่ศูทรให้ไว้เป็นนิตย์ และปราศจากการแสร้งทำและการพูดเท็จ
14.105.31
ते यान्त्यादित्यसङ्काशैर्विमानैर्द्विजसत्तमाः ।
सूर्यमण्डलमध्येन ब्रह्मलोकमनुत्तमम् ॥ १४.१०५.३१ ॥
โอ้พราหมณ์ผู้ประเสริฐ บรรดาผู้นั้นไปด้วยวิมานอันรุ่งโรจน์ดุจดวงอาทิตย์ ผ่านกลางวงโคจรของดวงอาทิตย์ สู่พรหมโลกอันสูงสุด
14.105.32
ब्रह्मणो भवने दिव्ये कामगाः कामरूपिणः ।
ब्रह्मणा पूज्यमानास्तु मोदन्ते कल्पमक्षयम् ॥ १४.१०५.३२ ॥
ในวิมานทิพย์ของพระพรหม ผู้ไปได้ตามปรารถนาและแปลงร่างได้ตามใจ เมื่อได้รับการบูชาจากพระพรหม ย่อมปลื้มปีติอยู่ตลอดกัลป์ที่ไม่มีวันสิ้น
14.105.33
एवं हि कपिला राजन्पुण्या मन्त्रामृतारणिः ।
आदावेवाग्निमध्ये तु मैत्रेयी ब्रह्मनिर्मिता ॥ १४.१०५.३३ ॥
โอ้พระราชา โคกปิลาผู้ศักดิ์สิทธิ์จึงเป็นเช่นนี้ เป็นไม้ก่อไฟแห่งน้ำอมฤตคือมนต์ นางไมเตรยีถูกสร้างโดยพระพรหมตั้งแต่เริ่มแรก ท่ามกลางกองไฟ
14.105.34
शृङ्गाग्रे कपिलायास्तु सर्वतीर्थानि पाण्डव ।
ब्रह्मणो हि नियोगेन निवसन्ति दिनेदिने ॥ १४.१०५.३४ ॥
โอ้ปาณฑพ ที่ปลายเขาของโคกปิลา ท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์ทั้งปวงสถิตอยู่ทุกวัน ตามบัญชาของพระพรหม
14.105.35
प्रातरुत्थाय यो मर्त्यः कपिलाशृङ्गमस्तकात् ।
यश्च्युतामंबुधारां वै शिरसा प्रयतः शुचिः ॥ १४.१०५.३५ ॥
ผู้ใดตื่นแต่เช้า เป็นมนุษย์ผู้สำรวมตนและบริสุทธิ์ รับสายน้ำที่ไหลลงจากยอดเขาของโคกปิลาไว้บนศีรษะ
14.105.36
स तेन पुण्यतीर्थेन सहसा हतकिल्विषः ।
जन्मत्रयकृतं पापं प्रदहत्यग्निवतृणम् ॥ १४.१०५.३६ ॥
ด้วยท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์นั้น เขาย่อมพ้นจากบาปในทันที และเผาผลาญบาปที่ทำในสามชาติ ดุจไฟเผาหญ้าแห้ง
14.105.37
मूत्रेण कपिलायास्तु यश्च प्राणानुपस्पृशेत् ।
स्नानेन तेन पुण्येन नष्टपापः स मानवः।
त्रिंशद्वर्षकृतात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः ॥ १४.१०५.३७ ॥
ผู้ใดแตะลมหายใจของตนด้วยน้ำปัสสาวะของโคกปิลา มนุษย์นั้นผู้มีบาปถูกลบแล้ว ด้วยการอาบน้ำอันศักดิ์สิทธิ์นั้น ย่อมพ้นจากบาปที่ทำมาตลอดสามสิบปี ไม่มีข้อสงสัยในเรื่องนี้
14.105.38
प्रातरुत्थाय यो भक्तया प्रयच्छेत्तृणमुष्टिकम् ।
तस्य नश्यति तत्पापं त्रिंशद्रात्रकृतं नृप ॥ १४.१०५.३८ ॥
ผู้ใดตื่นแต่เช้าแล้วถวายหญ้าหนึ่งกำมือด้วยความภักดี โอ้พระราชา บาปที่ทำมาตลอดสามสิบราตรีของเขาย่อมดับสูญไป
14.105.39
प्रातरूत्थाय यद्भक्त्या कुर्याद्यस्मात्प्रदक्षिणम् ।
प्रदक्षिणीकृता तेन पृथिवी नात्र संशयः ॥ १४.१०५.३९ ॥
ผู้ใดตื่นแต่เช้าแล้วเดินประทักษิณด้วยความภักดี ด้วยการกระทำนั้น เขาได้เดินประทักษิณรอบแผ่นดินแล้ว ไม่มีข้อสงสัยในเรื่องนี้
14.105.40
प्रदक्षिणेन चैकेन श्रद्धायुक्तेन पाण्डव ।
दशरात्रकृतं पापं तस्य तन्नश्यति ध्रुवम् ॥ १४.१०५.४० ॥
โอ้ปาณฑพ ด้วยการเดินประทักษิณเพียงครั้งเดียวที่ประกอบด้วยศรัทธา บาปที่ทำมาตลอดสิบราตรีของเขาย่อมดับสูญแน่นอน
14.105.41
कपिलापञ्चगव्येन यः स्नायात्तु शुचिर्नरः ।
स गङ्गाद्येषु तीर्थेषु स्नातो भवति पाण्डव ॥ १४.१०५.४१ ॥
ผู้ใดผู้หนึ่งที่บริสุทธิ์อาบด้วยปัญจคัพย์ของโคกปิลา ปาณฑพเอ๋ย ผู้นั้นย่อมเป็นผู้ได้อาบในแม่น้ำคงคาและในท่าศักดิ์สิทธิ์อื่น ๆ
14.105.42
तेन स्नानेन तस्यापि श्रद्दायुक्तस्य पार्थिव ।
दशरात्रकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति ॥ १४.१०५.४२ ॥
ด้วยการอาบนั้น บาปที่ผู้มีศรัทธาผู้นั้นทำมาตลอดสิบราตรี ข้าแต่พระราชา ย่อมพินาศในขณะนั้นเอง
14.105.43
दृष्ट्वा तु कपिलां भक्त्या श्रुत्वा हुङ्कारनिस्वनम् ।
व्यपोहति नरः पापमहोरात्रकृतं नृप ॥ १४.१०५.४३ ॥
เมื่อได้เห็นโคกปิลาด้วยความภักดี และได้ยินเสียงร้องหุงการของนาง ข้าแต่พระราชา มนุษย์ย่อมขจัดบาปที่ทำมาตลอดหนึ่งวันหนึ่งคืน
14.105.44
यत्र वा तत्र वा चाङ्गे कपिलां यः स्पृशेच्छुचिः ।
संवत्सरकृतं पापं विनाशयति पाण्डव ॥ १४.१०५.४४ ॥
อวัยวะส่วนใดก็ตามของร่างกาย ที่ผู้บริสุทธิ์แตะต้องโคกปิลา ปาณฑพเอ๋ย ย่อมทำลายบาปที่ทำมาตลอดหนึ่งปี
14.105.45
गोसहस्रं तु यो दद्यादेकां च कपिलां नरः ।
समं तस्य फलं प्राह ब्रह्मा लोकपितामहः ॥ १४.१०५.४५ ॥
ผู้ใดถวายโคหนึ่งพันตัว และผู้ใดถวายโคกปิลาเพียงตัวเดียว ผลบุญของทั้งสองเสมอกัน พระพรหม ปู่ของโลกทั้งหลาย ได้ตรัสไว้เช่นนั้น
14.105.46
यस्त्वेवं कपिलां हन्यान्नरः कश्चित्प्रमादतः ।
गोसहस्रं हतं तेन भवेन्नात्र विचारणा ॥ १४.१०५.४६ ॥
แต่หากมนุษย์ผู้ใดด้วยความประมาทฆ่าโคกปิลาเช่นนี้ ก็เท่ากับได้ฆ่าโคหนึ่งพันตัว ในเรื่องนี้ไม่มีข้อสงสัย
14.105.47
यश्चैकां कपिलां दद्याच्छ्रोत्रियायाहिताग्नये ।
गवां शतसहस्रं तु दत्तं भवति पाण्डव ॥ १४.१०५.४७ ॥
และผู้ใดถวายโคกปิลาเพียงตัวเดียวแก่พราหมณ์ผู้รู้พระเวทและผู้รักษาไฟศักดิ์สิทธิ์ ปาณฑพเอ๋ย ผู้นั้นย่อมเป็นผู้ได้ถวายโคหนึ่งแสนตัว
14.105.48
दश वै कपिलाः प्रोक्ताः स्वयमेव स्वयंभुवा ।
यो दद्याच्छ्रोत्रियेभ्यो वै स्वर्गं गच्छति तच्छृणु ॥ १४.१०५.४८ ॥
ว่ากันว่าโคกปิลาสิบตัว พระสวยัมภูเป็นผู้ตรัสไว้เอง ผู้ใดถวายแก่พราหมณ์ผู้รู้พระเวท ผู้นั้นย่อมขึ้นสวรรค์ จงฟังเรื่องนั้นเถิด
14.105.49
प्रथमा स्वर्णकपिला द्वितीया गौरपिङ्गला ।
तृतीया रक्तपिङ्गाक्षी चतुर्थीं गलपिङ्गला ॥ १४.१०५.४९ ॥
ตัวแรกมีสีทองแดง ตัวที่สองมีสีขาวอมน้ำตาล ตัวที่สามมีดวงตาสีแดงอมน้ำตาล ตัวที่สี่มีลำคอสีน้ำตาล
14.105.50
पञ्चमी बभ्रुवर्णाभा षष्ठी च श्वेतपिङ्गला ।
सप्तमी रङ्गपिङ्गाक्षी त्वष्टमी खुरपिङ्गला ॥ १४.१०५.५० ॥
ตัวที่ห้ามีสีน้ำตาลอ่อน ตัวที่หกมีสีขาวอมน้ำตาล ตัวที่เจ็ดมีดวงตาสีน้ำตาลเข้ม ตัวที่แปดมีกีบสีน้ำตาล
14.105.51
नवमी पाटला ज्ञेया दशमी पुच्छपिङ्गला ।
दशैताः कपिलाः प्रोक्तास्तारयन्ति नरान्सदा ॥ १४.१०५.५१ ॥
ตัวที่เก้าพึงรู้ว่าเป็นสีกุหลาบ ตัวที่สิบมีหางสีน้ำตาล โคกปิลาทั้งสิบตัวนี้ว่ากันว่าย่อมพาคนข้ามฝั่งเสมอ
14.105.52
मङ्गल्याश्च पवित्राश्च सर्वपापप्रणाशनाः ।
एवमेव ह्यनड्वाहो दश प्रोक्ता नरेश्वर ॥ १४.१०५.५२ ॥
โคเหล่านี้เป็นมงคล บริสุทธิ์ และทำลายบาปทั้งปวง ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ ในทำนองเดียวกัน วัวลากเกวียนสิบตัวก็ว่าไว้เช่นนั้น
14.105.53
ब्राह्मणो वाहयेत्तांस्तु नान्यो वर्णः कथंचन ।
न वाहयेच्च कपिलां क्षेत्रे वाऽध्वनि वा द्विजः ॥ १४.१०५.५३ ॥
ให้พราหมณ์เท่านั้นเป็นผู้ต้อนโคเหล่านั้น วรรณะอื่นไม่ว่าด้วยวิธีใดก็ห้ามต้อน และทวิชาติไม่ควรให้โคกปิลาลากในท้องทุ่งหรือบนถนน
14.105.54
वाहयेद्धुङ्कृतेनैव शाखया वा सपत्रया ।
न दण्डेन न वा यष्ट्या न पाशेन न वा पुनः ॥ १४.१०५.५४ ॥
ให้ต้อนด้วยเสียงหุงการเท่านั้น หรือด้วยกิ่งไม้ที่มีใบ อย่าใช้ไม้ตี อย่าใช้ไม้เท้า อย่าใช้บ่วง และอย่าใช้สิ่งอื่นใดอีก
14.105.55
न क्षुत्तृष्णाश्रमश्रान्तान्वाहयेद्विकलेन्द्रियान् ।
अतृप्तेषु न भुञ्जीयात्पिबेत्पीतेषु चोदकम् ॥ १४.१०५.५५ ॥
ไม่ควรต้อนสัตว์ที่อ่อนล้าด้วยความหิว ความกระหาย และการทำงานหนัก มีอินทรีย์ทื่อ ไม่ควรกินขณะที่สัตว์ยังไม่อิ่ม และควรดื่มน้ำเฉพาะหลังจากที่สัตว์ดื่มแล้วเท่านั้น
14.105.56
शुश्रूषोर्मातरश्चैताः पितरस्ते प्रकीर्तिताः ।
अह्नां पूर्वत्र भागे च धुर्याणां वाहनं स्मृतम् ॥ १४.१०५.५६ ॥
สำหรับผู้ที่รับใช้โคเหล่านี้ โคเหล่านี้ว่ากันว่าเป็นดุจมารดา และวัวหนุ่มเหล่านั้นว่ากันว่าเป็นดุจบิดา การต้อนสัตว์ลากเกวียนในช่วงแรกของวันเป็นสิ่งที่กำหนดไว้
14.105.57
विश्रामेन्मध्यमे भागे भागे चान्ते यथासुखम् ।
यत्र च त्वरया कृत्यं संशयो यत्र वाऽध्वनि। ॥ १४.१०५.५७ ॥
ให้โคพักอย่างสบายในช่วงกลางวันและในช่วงท้าย แต่ในกรณีที่งานต้องทำอย่างเร่งรีบ หรือมีอันตรายบนถนน (ก็ไม่จำต้องให้พัก)
14.105.58
वाहयेत्तत्र धुर्यांस्तु न स पापेन लिप्यते ।
भ्रूणहत्यासमं पापं तस्य स्यात्पाण्डुनन्दन। ॥ १४.१०५.५८ ॥
ผู้ที่ต้อนสัตว์ลากเกวียนในกรณีนั้นย่อมไม่ถูกบาปแปดเปื้อน แต่มิฉะนั้น ปาณฑุนันทนะเอ๋ย บาปเท่ากับการฆ่าทารกในครรภ์จะตกแก่เขา
14.105.59
अन्यथा वाहयन्राजन्निरयं याति रौरवम् ।
रुधिरं पातयेत्तेषां यस्तु मोहान्नराधिप। ॥ १४.१०५.५९ ॥
มิฉะนั้น ผู้ที่ต้อนโคผิดวิธี ข้าแต่พระราชา ย่อมไปยังนรกที่เรียกว่ารุรวะ และผู้ที่ด้วยความหลงทำให้เลือดของโคไหลออก ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ (ก็ไปยังนรกเดียวกัน)
14.105.60
तेन पापेन पापात्मा नरकं यात्यसंशयम् ।
नरकेषु च सर्वेषु समाः स्थित्वा शतंशतम्। ॥ १४.१०५.६० ॥
ด้วยบาปนั้น ผู้มีจิตชั่วย่อมตกนรกอย่างไม่ต้องสงสัย และเมื่อได้อยู่ในนรกทั้งปวงนานนับร้อยนับร้อยปี (เขาย่อมรับทุกข์)
14.105.61
इह मानुष्यके लोके बलीवर्दो भविष्यति ।
तस्मात्तु मुक्तिमन्विच्छन्दद्यात्तु कपिलां नरः ॥ १४.१०५.६१ ॥
ในโลกมนุษย์นี้ผู้นั้นจะกลายเป็นโคตัวผู้ ฉะนั้นผู้ที่ปรารถนาความหลุดพ้นควรถวายโคกปิลาแก่ผู้อื่น
14.105.62
कपिलां वाहयेद्यस्तु वृषलो लोभमोहितः ।
तेन देवास्त्रयस्त्रिंशत्पितरश्चापि वाहिताः ॥ १४.१०५.६२ ॥
คนต่ำศักดิ์ที่ถูกความโลภและโมหะครอบงำ ผู้ใดให้โคกปิลาลากของหนัก ด้วยการนั้นก็ทำให้เทพสามสิบสามองค์และบรรพบุรุษต้องลากของหนักไปด้วย
14.105.63
स देवैः पितृभिर्नित्यं वध्यमानस्तु दुर्मतिः ।
नरकान्नरकं घोरं गच्छेदाप्रलयं नृप ॥ १४.१०५.६३ ॥
คนจิตชั่วผู้นั้นย่อมถูกเทพและบรรพบุรุษลงโทษอยู่เสมอ ข้าแต่พระราชา เขาจะไปจากนรกอันน่ากลัวแห่งหนึ่งสู่นรกอีกแห่งหนึ่ง จนถึงวาระสิ้นโลก
14.105.64
ब्रह्मा रुद्रस्तथाऽग्निश्च कपिलानां गतिं गताः ।
तस्मात्ते न निहन्तव्याः पूज्याश्चैव न संशयः।
निःश्वसन्ति यदा श्रान्तास्तदा हन्युस्च तत्कुलं ॥ १४.१०५.६४ ॥
พระพรหม พระรุทร และพระอัคนี ต่างก็ได้บรรลุสภาวะของโคกปิลาเช่นกัน ฉะนั้นจึงไม่ควรฆ่าเทพเหล่านั้น ควรบูชาเทพเหล่านั้น ไม่มีข้อสงสัยเลย เมื่อเทพเหล่านั้นถอนหายใจด้วยความเหนื่อยล้า พวกเขาอาจทำลายวงศ์ตระกูลนั้นได้
14.105.65
यावन्ति तेषां रोमाणि तावद्वर्षशतं नृप ।
नरकेषूपपच्यन्ते तत्र तद्वाहका नराः ॥ १४.१०५.६५ ॥
ข้าแต่พระราชา ขนบนกายของโคเหล่านั้นมีจำนวนเท่าใด ผู้ที่ใช้โคเหล่านั้นแบกของก็จะถูกต้มในนรกเป็นเวลาหลายร้อยปีเท่านั้น
14.105.66
कपिला सर्वयज्ञेषु दक्षिणार्थं विधीयते ।
तस्मात्तद्दक्षिणा देया यज्ञेष्वेव द्विजातिभिः ॥ १४.१०५.६६ ॥
โคกปิลาถูกกำหนดให้เป็นค่าทักษิณาในพิธียัญทุกประเภท ฉะนั้นทวิชาติควรถวายค่าทักษิณานั้นในพิธียัญเท่านั้น
14.105.67
होमार्तं चाग्निहोत्रस्य यां प्रयच्छेत्प्रयत्नतः ।
श्रोत्रियाय दरिद्राय श्रान्तायामिततेजसे।
तेन दानेन पूतात्मा मम लोके महीयते ॥ १४.१०५.६७ ॥
ผู้ที่ด้วยความพยายามถวายโคแก่พราหมณ์ผู้รู้พระเวท ผู้ยากจนและเหน็ดเหนื่อย เพื่อใช้ในการบูชาอัคนิโหตร ผู้มีเดชไม่มีขอบเขต ด้วยทานนั้น ผู้มีจิตบริสุทธิ์ย่อมได้รับการยกย่องในโลกของเรา
14.105.68
यावन्ति चैव रोमाणि कपिलाङ्गे युधिष्ठिर ।
तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते ॥ १४.१०५.६८ ॥
ข้าแต่ยุธิษฐิระ ตราบเท่าที่มีขนอยู่บนร่างของโคกปิลา เขาย่อมได้รับการยกย่องในสวรรคโลกเป็นเวลาหลายพันปีเพียงนั้น
14.105.69
सुवर्णखुरशृङ्गीं च कपिलां यः प्रयच्छति ।
विषुवे चायने चापि सोऽश्वमेधफलं लभेत्।
तेनाश्वमेधतुल्येन मम लोकं स गच्छति ॥ १४.१०५.६९ ॥
ผู้ใดถวายโคกปิลาที่มีเขาและกีบทองคำ ในวันวิษุวัตและในวันอยนะ เขาย่อมได้ผลแห่งพิธีอัศวเมธ ด้วยทานนั้นซึ่งเทียบเท่ากับอัศวเมธ เขาย่อมไปยังโลกของเรา
14.105.70
स्वर्णशृङ्गीं रूप्यखुरां सवत्सां कांस्यदोहिनीम् ।
वस्त्रैरलङ्कृतां पुष्टां गन्धैर्माल्यैश्च शोभिताम् ॥ १४.१०५.७० ॥
มีเขาทองคำและกีบเงิน มีลูกโคติดตาม มีภาชนะทองสัมฤทธิ์สำหรับรีดนม ประดับด้วยผ้า ได้รับการเลี้ยงดูอย่างสมบูรณ์ และงดงามด้วยเครื่องหอมและพวงมาลัย
14.105.71
पवित्रं हि पवित्राणां सुरव्णमिति मे मतिः ।
तस्मात्सुवर्णाभरणा दातव्या साऽग्निहोत्रिणे ॥ १४.१०५.७१ ॥
ในบรรดาสิ่งที่ชำระล้าง ทองคำเป็นสิ่งที่ชำระล้างยิ่งที่สุด นี่คือความเห็นของข้า ฉะนั้นโคที่ประดับด้วยเครื่องทองคำนั้นควรถวายแก่ผู้บูชาอัคนิโหตร
14.105.72
एवं दत्त्वा तु राजेन्द्र सप्तपूर्वान्परानपि ।
तारयिष्यति राजेन्द्र नात्र कार्या विचारणा ॥ १४.१०५.७२ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ เมื่อถวายด้วยวิธีนี้แล้ว ผู้นั้นจะช่วยบรรพบุรุษเจ็ดชั่วอายุคนก่อนตนและหลังตนให้พ้นทุกข์ ข้าแต่จอมกษัตริย์ ในเรื่องนี้ไม่ควรมีข้อสงสัย
14.105.73
अग्निष्टोमसहस्रस्य वाजपेयं च तत्समम् ।
वाजपेयसहस्रस्य अश्वमेधं च तत्समम्।
अश्वमेधसहस्रस्य राजसूयं च तत्समम् ॥ १४.१०५.७३ ॥
อัคนิษโฏมพิธีหนึ่งพันครั้งเทียบเท่าวาชเปยะหนึ่งครั้ง วาชเปยะหนึ่งพันครั้งเทียบเท่าอัศวเมธหนึ่งครั้ง และอัศวเมธหนึ่งพันครั้งเทียบเท่าราชสูยะหนึ่งครั้ง
14.105.74
कपिलानां सहस्रेण विदिदत्तेन पाण्डव ।
राजसूयफलं प्राप्य मम लोके महीयते।
न तस्य पुनरावृत्तिर्विद्यते कुरुपुङ्गव ॥ १४.१०५.७४ ॥
ข้าแต่ปาณฑพ ด้วยโคกปิลาหนึ่งพันตัวที่ถวายแก่พราหมณ์ผู้รู้ เขาย่อมได้ผลแห่งราชสูยะและได้รับการยกย่องในโลกของเรา ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งกุรุ การกลับมาเกิดใหม่ของเขาไม่มีอีก
14.105.75
प्रयच्छते यः कपिलां सवत्सां कांस्यदोहिनीम् ।
सुवर्णकुरशृङ्गाङ्गीं सर्वालङ्कारशोभिताम् ॥ १४.१०५.७५ ॥
ผู้ใดถวายโคกปิลาพร้อมลูกโค รีดนมลงในภาชนะทองสัมฤทธิ์ มีเขาและกีบฉาบด้วยทองคำ ประดับด้วยเครื่องประดับทั้งปวง
14.105.76
दत्ता हि गौस्तारयते मनुष्यम् ॥ १४.१०५.७६ ॥
เพราะโคที่ถวายแล้วย่อมช่วยมนุษย์ให้พ้นทุกข์
14.105.77
पुत्रांश्च पौत्रांश्च कुलं च सर्व-
मासप्तमं तारयते यथावत्।
यावन्मनुष्यान्पृथिवी बिभर्ति ।
तावत्प्रदातारमृतं परत्र ॥ १४.१०५.७७ ॥
เขาย่อมช่วยบุตร หลาน และวงศ์ตระกูลทั้งหมด จนถึงเจ็ดชั่วอายุคนไปตามลำดับ ตราบเท่าที่แผ่นดินยังค้ำจุนมนุษย์ ผู้ให้ทานย่อมคงอยู่ไม่ตายในโลกหน้า
14.105.78
यथौषधं मन्त्रकृतं नरस्य ।
प्रयुक्तमात्रं विनिहन्ति रोगान्।
तथैव दत्ता कपिला सुपात्रे ।
पापं नरस्याशु निहन्ति सर्वम्
तथैव दृष्ट्वा कपिलाप्रदाना-
न्नस्यन्ति पापानि नरस्य शीघ्रम् ॥ १४.१०५.७८ ॥
ดุจยาที่ผ่านการสวดมนตร์แล้วทำลายโรคของมนุษย์ทันทีที่ใช้ ฉันใด โคกปิลาที่ถวายแก่ผู้คู่ควรก็ทำลายบาปทั้งปวงของมนุษย์โดยรวดเร็ว ฉันนั้น และแม้เพียงได้เห็นการถวายโคกปิลา บาปของมนุษย์ก็พลันสิ้นไปโดยเร็ว
14.105.79
यथैव दृष्ट्वा भुजगाः सुपर्णं ।
नश्यन्ति दूराद्विवशा भयार्ताः। ॥ १४.१०५.७९ ॥
ดุจงูทั้งหลายเมื่อเห็นครุฑจากระยะไกลก็พินาศ ไร้อำนาจและหวาดกลัวด้วยความทุกข์ ฉันนั้น
14.105.80
यथा त्वचं वै भुजगो विहाय ।
पुनर्नवं रूपमुपैति पुण्यम्।
तथैव मुक्तः पुरुषः स्वपापै-
र्विरज्यते वै कपिलाप्रदानात् ॥ १४.१०५.८० ॥
ดุจงูที่ลอกคราบทิ้งแล้วย่อมได้รูปร่างใหม่ที่บริสุทธิ์อีกครั้ง ฉันใด มนุษย์ที่หลุดพ้นจากบาปของตนด้วยการถวายโคกปิลาก็ย่อมปราศจากมลทิน ฉันนั้น
14.105.81
यथाऽन्धकारं भवने विलग्नं ।
दीप्तो हि निर्यातयति प्रदीपः।
तथा नरः पापमपि प्रलीनं ।
निष्क्रामयेद्वै कपिलाप्रदानात् ॥ १४.१०५.८१ ॥
เหมือนประทีปที่ลุกโพลงขับไล่ความมืดซึ่งจับอยู่ในเรือน ฉันใด มนุษย์ก็อาจขับไล่บาปที่ซ่อนลึกอยู่ในตนได้ ฉันนั้น ด้วยการบริจาคโคสีน้ำตาลแดง
14.105.82
यावन्ति रोमाणि भवन्ति तस्या ।
वत्सान्वितायाश्च शरीरजानि।
तावत्प्रदाता युगवर्षकोटिं ।
स ब्रह्मलोके रमते मनुष्यः ॥ १४.१०५.८२ ॥
เท่าจำนวนขนทั้งหมดบนร่างของโคตัวนั้นพร้อมลูกโค ผู้บริจาคย่อมปรีดาในโลกของพระพรหมเป็นเวลาเท่ากับจำนวนหลายโกฏิปีแห่งยุค
14.105.83
यस्याहिताग्नेरतिथिप्रियस्य ।
शूद्रान्नदूरस्य जितेन्द्रियस्य।
सत्यव्रतस्याध्ययनान्वितस्य ।
दत्ता हि गौस्तारयते परत्र ॥ १४.१०५.८३ ॥
โคที่ถวายแก่ผู้ดูแลเพลิงบูชา รักแขก ไม่บริโภคอาหารของศูทร ข่มอินทรีย์ได้ ถือมั่นในสัตยวัตร และศึกษาพระเวท ย่อมนำผู้นั้นข้ามไปสู่โลกหน้า