Mahābhārata · Adhyāya 14.106
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.106.1
एवं श्रुत्वा परं पुण्यं कपिलादानमुत्तमम् ।
धर्मपुत्रः प्रहृष्टात्मा केशवं पुनरब्रवीत् ॥ १४.१०६.१ ॥
Habiendo oído así del supremo, meritorio y excelente don de la vaca kapilā, el hijo de Dharma, con el corazón alegre, volvió a hablar a Keśava.
14.106.2
देवदेवश कपिला यदा विप्राय दीयते ।
कथं सर्वेषु चाङ्गेषु तस्यास्तिष्ठन्ति देवताः ॥ १४.१०६.२ ॥
¡Oh dios de los dioses! Cuando se da una vaca kapilā a un brahmán, ¿cómo moran los dioses en todos sus miembros?
14.106.3
याश्चैताः कपिलाः प्रोक्ता दश चैव त्वया मम ।
तासां कति सुरश्रेष्ठ् कपिलाः पुण्यलक्षणाः ॥ १४.१०६.३ ॥
¡Oh el mejor de los dioses! De estas vacas kapilā que me describiste como diez, ¿cuántas son vacas kapilā marcadas con signos de mérito?
14.106.4
कथं वाऽनुगृहीतास्ताः सुरैः पितृगणैरपि ।
केन युक्ताश्च वर्णेन श्रोतुं कौतूहलं मे ॥ १४.१०६.४ ॥
¿Cómo son favorecidas por los dioses y por las hostes de los antepasados, y con qué color están dotadas? Siento curiosidad por oírlo.
14.106.5
युधिष्ठिरेणैवमुक्तः केशवः सत्यवाक्तदा ।
गुह्यानां परमं गुह्यं वक्तुमेवोपचक्रमे ॥ १४.१०६.५ ॥
Así interpelado por Yudhiṣṭhira, Keśava, veraz en sus palabras, entonces comenzó a hablar el supremo secreto entre los secretos.
14.106.6
शृणु राजन्पवित्रं वै रहस्यं धर्ममुत्तमम् ।
ग्रहणीयं सत्यमिदं न श्राव्यं हेतुवादिभिः ॥ १४.१०६.६ ॥
Escucha, oh rey: este es un secreto sagrado y el dharma supremo. Es verdad y debe ser comprendido; no debe proclamarse a quienes disputan solo por razonamientos.
14.106.7
यदा वत्सस्य पादौ द्वौ प्रसवे शिरसा सह ।
दृश्येते दानकालं तत्तमाहुर्मुनिसत्तमाः ॥ १४.१०६.७ ॥
Cuando los dos pies y la cabeza de un ternero se ven juntos al nacer, los mejores de los sabios llaman a eso el momento de dar.
14.106.8
अन्तरिक्षगतो वत्सो यावद्भूमिं न यास्यति ।
गौस्तावत्पृथिवी ज्ञेया तस्माद्देया तु तादृशी ॥ १४.१०६.८ ॥
Mientras el ternero esté en el cielo y no haya llegado al suelo, la vaca debe ser conocida como la tierra; por eso hay que dar una vaca de tal clase.
14.106.9
यावन्ति धेन्वा रोमाणि सवत्साया युधिष्ठिर ।
यावत्यः सिकताश्चापि गर्भोदकपरिप्लुताः।
तावद्वर्षसहस्राणि दाता स्वर्गे महीयते ॥ १४.१०६.९ ॥
Oh Yudhiṣṭhira, por tantos miles de años como pelos tiene una vaca con su ternero y como granos de arena empapados en las aguas del parto, es honrado en el cielo el que da.
14.106.10
सुवर्णाभरणां कृत्वा सव्तसां कपिलां तिलैः ।
प्रच्छाद्य तां तु दद्याद्वै सर्वरत्नैरलङ्कृताम् ॥ १४.१०६.१० ॥
Habiendo adornado una vaca color bermejo con su ternero con adornos de oro, cubriéndola con sésamo y engalanándola con todas las joyas, debe darla.
14.106.11
ससमुद्रा नदी तेन सशैलवनकानना ।
चतुरन्ता भवेद्दत्ता नात्र कार्या विचारणा ॥ १४.१०६.११ ॥
Con ese don queda entregada la tierra, con sus mares, ríos, montañas, bosques y selvas, delimitada por sus cuatro extremos; no hay que dudar de ello.
14.106.12
पृथिवीदानतुल्येन तेन दानेन मानवः ।
संसारसागरात्तीर्णो याति लोकं प्रजापतेः ॥ १४.१०६.१२ ॥
Con ese don, igual al don de la tierra, el hombre cruza el océano de la existencia mundana y va al mundo de Prajāpati.
14.106.13
ब्रह्महा भ्रूणहा गोघ्नो यदि वा गुरुतल्पगः ।
महापातकयुक्तोपि एतद्दानेन शुद्ध्यति ॥ १४.१०६.१३ ॥
Incluso el matador de un brahmán, el matador de un embrión, el matador de una vaca, o quien yace con la esposa de su gurú, aunque esté unido a grandes pecados, se purifica con este don.
14.106.14
इदं पठति यः पुण्यं कपिलादानमुत्तमम् ।
प्रातरुत्थाय मद्भक्त्या तस्य पुण्यफलं शृणु ॥ १४.१०६.१४ ॥
Escucha el fruto de mérito de quien, al amanecer, con devoción hacia mí, recita este supremo y meritorio don de la vaca kapilā.
14.106.15
मनसा कर्मणा वाचा मतिपूर्वं युधिष्ठिर ।
पापं रात्रिकृतं हन्यादस्याध्यायस्य पाठकः ॥ १४.१०६.१५ ॥
Oh Yudhiṣṭhira, el pecado cometido deliberadamente de pensamiento, obra o palabra durante la noche lo destruye quien recita este capítulo.
14.106.16
इदमावर्तमानस्तु श्राद्धे यस्तर्पयेद्द्विजान् ।
तस्याप्यमृतमश्नन्ति पितरोऽत्यन्तहर्षिताः ॥ १४.१०६.१६ ॥
Quien, recitándolo repetidamente, sacia a los dos veces nacidos en un rito de śrāddha, sus antepasados, sumamente complacidos, también comen su ambrosía.
14.106.17
यश्चेदं शृणुयाद्भक्त्या मद्गतेनान्तरात्मना ।
तस्य रात्रिकृतं सर्वुं पापमाशु प्रणश्यति ॥ १४.१०६.१७ ॥
Y quien lo escucha con devoción, con el alma interior fija en mí, ve pronto destruido todo pecado cometido durante la noche.
14.106.18
अतः परं विशेषं तु कपिलानां ब्रवीमि ते ।
याश्चैताः कपिलाः प्रोक्ता दश राजन्मया तव।
तासां चतस्रः प्रवराः पुण्याः पापप्रणाशनाः ॥ १४.१०६.१८ ॥
Ahora te digo la distinción de las vacas kapilā. De las diez vacas kapilā que te he nombrado, oh rey, cuatro son las más excelentes, meritorias y destructoras del pecado.
14.106.19
सुवर्णकपिला पुण्या तथा रक्ताक्षिपिङ्गला ।
पिङ्गलाक्षी च या गौश्च या स्यात्पिङ्गलपिङ्गला ॥ १४.१०६.१९ ॥
La Kapilā dorada es sagrada, y también la Piṅgalā de ojos rojos; la vaca llamada Piṅgalākṣī, y cualquiera que sea de color muy leonado, son igualmente sagradas.
14.106.20
एताश्चतस्रः प्रवराः पवित्राः पापनाशनाः ।
नमस्कृता वा दृष्टा वा घ्नन्ति पापं नरस्य तु ॥ १४.१०६.२० ॥
Estas cuatro son las mejores, puras y destructoras del pecado; ya sea honradas con una reverencia o simplemente vistas, destruyen el pecado del hombre.
14.106.21
यस्यैताः कपिलाः सन्ति गृहे पापप्रणाशनाः ।
तत्र श्रीर्विजयः कीर्तिः स्फीता नित्यं युधिष्ठिर ॥ १४.१०६.२१ ॥
En la casa de quien tiene estas vacas leonadas que destruyen el pecado, oh Yudhiṣṭhira, siempre hay fortuna, victoria y fama abundante.
14.106.22
एतासां प्रीतिमायाति क्षीरेण तु वृषध्वजः ।
दध्ना च त्रिदशाः सर्वे घृतेन तु हुताशनः ॥ १४.१०६.२२ ॥
Con la leche de estas vacas se complace Vṛṣadhvaja (Śiva); con el yogur se complacen todos los dioses, y con la mantequilla clarificada, el fuego Agni.
14.106.23
पितरः पितामहाश्चैव तथैव प्रपितामहाः ।
सकृद्देत्तेन तुष्यन्ति वर्षकोटिं युधिष्ठिर ॥ १४.१०६.२३ ॥
Los padres, abuelos y también bisabuelos quedan satisfechos durante diez millones de años con una sola ofrenda de este tipo, oh Yudhiṣṭhira.
14.106.24
कपिलाया घृतं क्षीरं दधि पायसमेव वा ।
श्रोत्रियेभ्यः सकृद्दत्वा नरः पापैः प्रमुच्यते ॥ १४.१०६.२४ ॥
Tras dar una sola vez a brahmanes versados ghī, leche, yogur o arroz con leche de una vaca leonada, el hombre queda libre de sus pecados.
14.106.25
उपवासं तु यः कृत्वाऽप्यहोरात्रं जितेन्द्रियः ।
कपिलापञ्चगव्यं तु पीत्वा चान्द्रायणात्परम् ॥ १४.१०६.२५ ॥
Quien, dueño de sus sentidos, ayuna un día y una noche, bebe los cinco productos de la vaca Kapilā y luego observa el voto cāndrāyaṇa…
14.106.26
सौम्ये मुहूर्ते तत्प्रशय शुद्धात्मा शुद्धमानसः ।
क्रोधानृतविनिर्मुक्तो मद्गतेनान्तरात्मना ॥ १४.१०६.२६ ॥
En un momento auspicioso, puro de alma y de mente, libre de ira y falsedad, con el yo interior fijo en mí, él…
14.106.27
कपिलापञ्चगव्येन सुमन्त्रेण पृथक्पथक् ।
यो मत्प्रतिकृतिं वाऽपि शङ्कराकृतिमेव वा।
स्नापयेद्विषुवे यस्तु सोऽश्वमेधफलं लभेत् ॥ १४.१०६.२७ ॥
Quien, con los cinco productos de la vaca Kapilā y la fórmula sagrada, baña por separado una imagen mía o una forma de Śaṅkara en el equinoccio, obtiene el fruto del aśvamedha.
14.106.28
स मुक्तपापः शुद्धात्मा यानेनांबरशोभिना ।
मम लोकं व्रजेन्मुक्तो रुद्रलोकमथापि वा ॥ १४.१०६.२८ ॥
Libre de pecado y puro de alma, va en un vehículo radiante como el cielo a mi mundo, o, liberado, al mundo de Rudra.
14.106.29
ब्रह्मणा तु पुरा सृष्टा कपिला काञ्चनप्रभा ।
अग्निकुण्डात्परैर्मन्त्रैर्होमधेनुर्महाप्रभा ॥ १४.१०६.२९ ॥
En tiempos antiguos, Brahmā creó la vaca Kapilā, de resplandor dorado; con mantras supremos, surgió del hogar de fuego como la vaca de los sacrificios, de gran esplendor.
14.106.30
सृष्टमात्रां तु तां दृष्ट्वा देवा रुद्रादयो दिवि ।
सिद्धा ब्रह्मर्षयश्चैव वेदाः साङ्गाः सहाध्वरैः ॥ १४.१०६.३० ॥
Al verla en cuanto fue creada, en el cielo los dioses encabezados por Rudra, los seres perfectos, los sabios brahmanes, y los Vedas con sus ramas, junto con los sacrificios…
14.106.31
सागराः सरितश्चैव पर्वताः सबलाहकाः ।
गन्धर्वाप्सरसो यक्षाः पन्नगाश्चाप्युपस्थिताः ॥ १४.१०६.३१ ॥
Los océanos, los ríos, las montañas con sus nubes, los gandharvas y las apsarases, los yakṣas y las serpientes también acudieron y se presentaron allí.
14.106.32
सर्वे विस्मयमापन्नाः शिखिमध्ये महाप्रभाम् ।
मन्त्रैशअच विविधैस्तां तु तुष्टुवुस्तामनेकशः ॥ १४.१०६.३२ ॥
Todos, llenos de asombro, alabaron repetidamente con diversos himnos aquella gran radiancia en medio del fuego.
14.106.33
कृताञ्जलिपुटाः सर्वे नातिशृङ्गीं त्रिलोचनाम् ।
मूर्ध्ना प्रणम्य तां भूमौ सवत्साममृतारणिम् ॥ १४.१०६.३३ ॥
Con las palmas unidas, todos inclinaron la cabeza hasta el suelo ante ella, la de tres ojos, no muy cornuda, con su ternero, el arani del néctar.
14.106.34
ऊचुः प्राञ्जलयः सर्वे चतुर्वक्त्रं पितामहम् ।
आज्ञापय महादेव किं ते कुर्मः कथं विभो ॥ १४.१०६.३४ ॥
Con las palmas unidas, todos hablaron al abuelo de cuatro rostros: "Gran dios, ordena. Oh señor, ¿qué debemos hacer por ti, y cómo?"
14.106.35
एवमुक्तः सुरैः सर्वैर्ब्रह्मा वचनमब्रवीत् ।
भवन्तोप्यनुगृह्णन्तु दोग्ध्रीमेनां पयस्विनीम् ॥ १४.१०६.३५ ॥
Cuando todos los dioses hablaron así, Brahmā dijo estas palabras: "Que también vosotros os dignéis ordeñar a esta vaca lechera."
14.106.36
होमधेनुरियं ज्ञेया ह्यग्नीन्संतर्पयिष्यति ।
अतोऽग्निस्तर्पितः सर्वान्भवतस्तर्पयिष्यति ॥ १४.१०६.३६ ॥
Debe saberse que esta es la vaca de los sacrificios; ella saciará a los fuegos, y el fuego saciado a su vez os saciará a todos.
14.106.37
प्रीताः क्षीरामृतेनास्या जातवीर्यपराक्रमाः ।
जयिष्यथ यथाकामं दानवान्सर्व एव तु ॥ १४.१०६.३७ ॥
Complacidos con el néctar de su leche, y habiendo obtenido vigor y valor, todos vosotros venceréis a los Dānavas como deseéis.
14.106.38
जातवीर्यबलैर्युक्ताः सत्ववन्तो जितेन्द्रियाः ।
असङ्ख्येयबलाः सर्वे पालयिष्यथ वै प्रजाः ॥ १४.१०६.३८ ॥
Dotados de vigor y fuerza recién surgidos, poseedores de bondad, con los sentidos dominados y de poder incontable, todos protegeréis a los seres.
14.106.39
पालिताश्च प्रजाः सर्वा भवद्भिरिह धर्मतः ।
पूजयिष्यन्ति वा नित्यं यज्ञैर्विविधदक्षिणैः ॥ १४.१०६.३९ ॥
Y todas las criaturas protegidas por vosotros aquí con rectitud siempre os honrarán con sacrificios de diversas ofrendas.
14.106.40
एवमुक्ताः सुराः सर्वे ब्रह्मणा परमेष्ठिना ।
ततः संहृष्टवदनाः कपिलायै वरं ददुः ॥ १४.१०६.४० ॥
Así exhortados por Brahmā, el Señor supremo, todos los dioses, con rostros alegres, concedieron entonces un don a Kapilā.
14.106.41
यस्माल्लोकहितायाद्य ब्रह्मणा त्वं विनिर्मिता ।
तस्मात्पूता पवित्रा च भव पापव्यपोहिनी ॥ १४.१०६.४१ ॥
Puesto que hoy fuiste creada por Brahmā para el bien del mundo, sé pues purificada, pura y quitadora del pecado.
14.106.42
ये त्वां दृष्ट्वा नमस्यन्ति स्पृष्ट्वा चापि करैर्नराः ।
तेषां वर्षकृतं पापं त्वद्भक्तानां प्रणश्यति ॥ १४.१०६.४२ ॥
Para aquellos hombres que, al verte, se postran y te tocan con sus manos, el pecado acumulado durante un año se destruye para tus devotos.
14.106.43
अकामकृतमज्ञानमदृष्टं यच्च पातकम् ।
त्वां दृष्ट्वा ये नमस्यन्ति नराः सर्वसहेति च।
तेषां तद्विलयं याति तमः सूर्योदये यथा ॥ १४.१०६.४३ ॥
Los pecados cometidos sin intención, por ignorancia o no vistos, se disipan para quienes, al verte, te veneran diciendo «sarvasahā», como la oscuridad desaparece al amanecer.
14.106.44
इत्युक्त्वाऽस्यै वरं दत्त्वा प्रययुस्ते यथागतम् ।
लोकनिस्तरणार्थाय सा च लोकांश्चचार ह ॥ १४.१०६.४४ ॥
Tras decir esto y concederle un don, partieron como habían llegado. Y ella recorrió los mundos para salvar a los mundos.
14.106.45
तस्यामेव समुद्भूता ह्येताश्च कपिला नव ।
विचरन्ति महीमेनां लोकानुग्रहकारणात्।
तस्मात्तु कपिला देया परत्र हितमिच्छता ॥ १४.१०६.४५ ॥
De ella surgieron estas nueve vacas leonadas, que recorren esta tierra por favor hacia los mundos. Por eso, quien desea el bien en el otro mundo debe dar una vaca leonada.
14.106.46
यदा च दीयते राजन्कपिला ह्यग्निहोत्रिणे ।
तदा च शृङ्गयोस्तस्या विष्णुरिन्द्रश्च तिष्ठति ॥ १४.१०६.४६ ॥
Oh rey, cuando se da una vaca leonada a un sacerdote del fuego, entonces Viṣṇu e Indra residen en sus cuernos.
14.106.47
चन्द्रवज्रधरौ चापि तिष्ठतः शृङ्गमूलयोः ।
शृङ्गमध्ये तथा ब्रह्मा ललाटे गोवृषध्वजः ॥ १४.१०६.४७ ॥
Los portadores de la luna y del rayo permanecen en las raíces de los cuernos; en medio de los cuernos, Brahmā, y en la frente, el de estandarte toro.
14.106.48
कर्णयोरश्विनौ देवौ चक्षुषी शशिभास्करौ ।
दन्तेषु मरुतो देवा जिह्वायां वाक्सरलस्वती ॥ १४.१०६.४८ ॥
En las orejas, los divinos Aśvin; en los ojos, la luna y el sol; en los dientes, los dioses Marut; y en la lengua, Sarasvatī como habla.
14.106.49
रोमकूपेषु मुनयश्चर्मण्येव प्रजापतिः ।
निश्श्वासेषु स्थिता वेदाः सषडङ्गपदक्रमाः ॥ १४.१०६.४९ ॥
En los poros del cabello estaban los sabios, y en la piel el propio Prajāpati; en los alientos estaban firmes los Vedas con sus seis miembros y sus secuencias de palabras.
14.106.50
नासापुटे स्थिता गन्धाः पुष्पाणि सुरभीणि च ।
अधरे वसवः सर्वे मुखे चाग्निः प्रतिष्ठितः ॥ १४.१०६.५० ॥
En los orificios nasales estaban las fragancias y las flores aromáticas; en el labio inferior, todos los Vasus, y en la boca estaba firmemente asentado Agni.
14.106.51
साध्या देवाः स्थिताः कक्षे ग्रीवायां पार्वती स्थिता ।
पृष्ठे च नक्षत्रगणाः ककुद्देशे नभस्स्थलम् ॥ १४.१०६.५१ ॥
Los dioses Sādhya estaban en las axilas, y Pārvatī estaba establecida en el cuello; en la espalda estaban los grupos de estrellas, y en la región de la joroba la extensión del cielo.
14.106.52
अपाने सर्वतीर्थानि गोमूत्रे जाह्नवी स्वयम् ।
इष्टतुष्टमया लक्ष्मीर्गोमये वसती तदा ॥ १४.१०६.५२ ॥
En la abertura inferior estaban todos los vados sagrados, y en la orina de la vaca la misma Jāhnavī (el Ganges); y Lakṣmī, hecha de ofrenda y contento, habitaba entonces en el estiércol de vaca.
14.106.53
नासिकायां सदा देवी ज्येष्ठा वसति भामिनी ।
श्रोणीतटस्थाः पितरो रमा लाङ्गूलमाश्रिता ॥ १४.१०६.५३ ॥
En la nariz habita siempre la diosa Jyeṣṭhā, aquella resplandeciente; los antepasados estaban en las laderas de las caderas, y Ramā se había refugiado en la cola.
14.106.54
पार्श्वयोरुभयोः सर्वे विश्वेदेवाः प्रतिष्ठिताः ।
तिष्ठत्युरसि तासां तु प्रीतः शक्तिधरो गुहः ॥ १४.१०६.५४ ॥
En ambos flancos estaban establecidos todos los Viśvedevas; y sobre sus pechos se alza el complacido Guha (Skanda), portador de la lanza.
14.106.55
जानजङ्घोरुदेशेषु पञ्च तिष्ठन्ति वायवः ।
खुरमध्येषु गन्धर्वाः खुराग्रेषु च पन्नगाः ॥ १४.१०६.५५ ॥
En las regiones de las rodillas, las pantorrillas y los muslos permanecen cinco vientos; en el centro de las pezuñas habitan los Gandharvas, y en las puntas de las pezuñas, las serpientes.
14.106.56
चत्वारः सागराः पूर्णास्तस्या एव पयोधराः ।
रतिर्मेधा क्षमा स्वाहा श्रद्धा शान्तिर्धृतिः स्मृतिः। ॥ १४.१०६.५६ ॥
Los cuatro océanos son sus ubres llenas; el deleite, la inteligencia, la paciencia, la ofrenda svāhā, la fe, la paz, la firmeza y la memoria son suyos.
14.106.57
कीर्तिर्दीप्तिः क्रिया कान्तिस्तुष्टिः पुष्टिस्च सन्ततिः ।
दिशश्च प्रदिशश्चैव सेवन्ते कपिलां सदा ॥ १४.१०६.५७ ॥
La fama, el resplandor, la acción, la belleza, la satisfacción, el sustento y la descendencia, junto con las direcciones y las direcciones intermedias, siempre sirven a Kapilā.
14.106.58
देवा पितृगणाश्चापि गन्धर्वाप्सरसां गणाः ।
लोका द्वीपार्णवाश्चैव गङ्गाद्याः सरितस्तथा ॥ १४.१०६.५८ ॥
Los dioses y las huestes de los antepasados, las huestes de gandharvas y apsarases, los mundos, las islas y los océanos, y asimismo los ríos encabezados por el Gaṅgā, la sirven.
14.106.59
देवाः पितृगणाश्चापि वेदाः साङ्गाः सहाध्वरैः ।
वेदोक्तैर्विविधैर्मन्त्रैः स्तुवन्ति हृषितास्तथा ॥ १४.१०६.५९ ॥
Los dioses y las huestes de los antepasados, y los Vedas con sus disciplinas auxiliares junto con los sacrificios, la alaban alegremente con los diversos mantras prescritos en los Vedas.
14.106.60
विद्याधराश्च ये सिद्धा भूतास्तारागणास्तथा ।
पुष्पवृष्टिं च वर्षन्ति प्रनृत्यन्ति च हर्षिताः ॥ १४.१०६.६० ॥
Los vidyādharas y los siddhas, los espíritus y las huestes de estrellas también están allí; alegremente hacen llover una lluvia de flores y bailan.
14.106.61
ब्रह्मणोत्पादिता देवी वह्निकुण्डान्महाप्रभा ।
नमस्ते कपिले पुण्ये सर्वदेवैर्नमस्कृते ॥ १४.१०६.६१ ॥
Diosa de gran esplendor, nacida de la fosa de fuego por Brahmā: reverencia a ti, oh sagrada Kapilā, honrada por todos los dioses.
14.106.62
कपिलेऽथ महासत्वे सर्वतीर्थमये शुभे ।
दातारं स्वजनोपेतं ब्रह्मलोकं नय स्वयम् ॥ १४.१०६.६२ ॥
Oh Kapilā, oh poderosa, colmada de todos los tirthas, oh auspiciosa, lleva tú misma al donante junto con sus parientes al mundo de Brahmā.
14.106.63
अहो रत्नमिदं पुण्यं सर्वदुःखघ्नमुत्तमम् ।
अहो धर्मार्जितं शुद्धमिदमग्र्यं महाधनम्।
इत्याकाशस्थितस्ते तु सर्वदेवा जपन्ति च ॥ १४.१०६.६३ ॥
¡Ah, esta es una joya sagrada, suprema, destructora de todo dolor! ¡Ah, esta es una gran riqueza pura y excelsa, ganada por el dharma! Así recitan los dioses que están en el cielo.
14.106.64
तस्याः प्रतिग्रहीता च भुङ्क्ते यावद्द्विजोत्तमः ।
तावद्देवगणाः सर्वे कपिलामर्चयन्ति च।
स्वर्णशृङ्गीं रूप्यखुरां गन्धैः पुष्पैः सुपूजिताम् ॥ १४.१०६.६४ ॥
Mientras el mejor de los brahmanes, que recibió el don, la disfrute, todas las multitudes de dioses adoran a Kapilā, la de cuernos de oro y pezuñas de plata, bien honrada con fragancias y flores.
14.106.65
वस्त्राभ्यामहताभ्यां तु यावत्तिष्ठत्यलङ्कृता ।
तावद्यदिच्छेत्कपिला मन्त्रपूता सुसंस्कृता।
भूलोकवासिनः सर्वान्ब्रह्मलोकं नयेत्स्वयम् ॥ १४.१०६.६५ ॥
Mientras ella permanezca en pie, adornada con dos vestiduras nuevas sin lavar, que Kapilā, purificada por los mantras y bien consagrada, haga lo que desee; que ella misma conduzca a todos los habitantes del mundo terrenal al mundo de Brahmā.
14.106.66
भूरश्वः कनकं गावो रूप्यमश्वं तिला यवाः ।
दीयमानानि विप्राय प्रहृष्यन्ति दिनेदिने ॥ १४.१०६.६६ ॥
Tierra, caballo, oro, vacas, plata, caballo, sésamo y cebada: cuando se entregan a un brahmán, se alegran día tras día.
14.106.67
अथ त्वश्रोत्रियेभ्यो वै तानि दत्तानि पाण्डव ।
तथा निन्दन्त्यथात्मानमशुभं किंनु नः कृतं ॥ १४.१०६.६७ ॥
Pero, oh Pāṇḍava, si esas cosas se dan a quienes no son versados en el Veda, se reprochan así: '¿Qué mal hemos hecho?'
14.106.68
अहो रक्षःपिशाचैश्च लुप्यमानाः समन्ततः ।
यास्यामो निरयं शीघ्रमिति शोचन्ति तानि वै ॥ १४.१०६.६८ ॥
¡Ay! Saqueados por todas partes por rākṣasas y piśācas, pronto iremos al infierno —así se lamentan.
14.106.69
एतान्यपि द्विजेभ्यो वै श्रोत्रियेभ्यो विशेषतः ।
दीयमानानि वर्धन्ते दातारं तारयन्ति च ॥ १४.१०६.६९ ॥
Estas cosas, también cuando se dan a los nacidos dos veces, especialmente a los versados en el Veda, crecen y llevan al donante a la otra orilla.
14.106.70
देवदेवेश दैत्यघ्न कालः को हव्यकव्ययोः ।
के तत्रि पूजामर्हन्ति वर्जनीयाश्च के द्विजाः ॥ १४.१०६.७० ॥
¡Oh señor de los dioses, matador de los daityas! ¿Cuál es el tiempo de las ofrendas a los dioses y a los antepasados? ¿Quiénes merecen honor allí, y qué brahmanes deben evitarse?
14.106.71
दैवं पूर्वाह्णिकं ज्ञेयं पैतृकं चापराह्णिकम् ।
कालहीनं च यद्दानं तद्दानं राजसं विदुः ॥ १४.१०६.७१ ॥
La mañana debe conocerse como el tiempo de los dioses, y la tarde el de los antepasados; el don dado sin el tiempo adecuado, los sabios lo llaman un don rājasico.
14.106.72
अवघुष्टं च यद्भुक्तमनृतेन च भारत ।
परामृष्टं शुना वाऽपि तद्भागं राक्षसं विदुः ॥ १४.१०६.७२ ॥
Oh Bhārata, la porción que se come tras ser proclamada en voz alta, o obtenida por falsedad, o tocada por un perro, esa porción la llaman de los rākṣasas.
14.106.73
यावन्तः पतिता विप्रा जडोन्मत्तादयोपि च ।
दैवे च पित्र्ये ते विप्रा राजन्नार्हन्ति सत्क्रियां ॥ १४.१०६.७३ ॥
Oh rey, cuantos brahmanes caídos hay, y los de mente torpe, los enloquecidos y similares, esos brahmanes no merecen el trato honorable en los ritos de los dioses y de los antepasados.
14.106.74
क्लीबः प्लङ्गी च कृष्ठी च राजयक्ष्मान्वितश्च यः ।
अपस्मारी च यश्चापि पित्र्ये नार्हति सत्कृतिम् ॥ १४.१०६.७४ ॥
El impotente, el cojo, el leproso, el aquejado de consunción y el epiléptico: ninguno de ellos merece el trato honorable en el rito de los antepasados.
14.106.75
चिकित्सका देवलका मिथ्यानियमधारिणः ।
सोमविक्रयिणश्चापि श्राद्धे नार्हन्ति सत्कृतिम् ॥ १४.१०६.७५ ॥
Los médicos, los devalakas (sacerdotes de templo), los que observan votos falsos y los vendedores de soma: también estos no merecen el trato honorable en el śrāddha.
14.106.76
एकोद्दिष्टे च ये चान्नं भुञ्जते विधिवद्द्बिजाः ।
चान्द्रायणमकृत्वा ते पुनर्नार्हन्ति सत्कृतिम् ॥ १४.१०६.७६ ॥
Los dvijas que comen el alimento en el rito del ekoddiṣṭa conforme a la regla, sin haber realizado la penitencia lunar, no vuelven a merecer el trato honorable.
14.106.77
गायका नर्तकाश्चैव प्लवका वादकास्तथा ।
कथका यौधिकाश्चैव श्राद्धे नार्हन्ति सत्कृतिम् ॥ १४.१०६.७७ ॥
Los cantores, bailarines, acróbatas, músicos, narradores y guerreros: también estos no merecen el trato honorable en el śrāddha.
14.106.78
अनग्नयश्च ये विप्राः शवनिर्यातकाश्च ये ।
स्तेनाश्चापि विकर्मस्था राजन्नार्हन्ति सत्कृतिम् ॥ १४.१०६.७८ ॥
Oh rey, los brahmanes que no mantienen el fuego sagrado, los que transportan cadáveres, los ladrones y los que siguen actos prohibidos no merecen honor.
14.106.79
अपरिज्ञातपूर्वाश्च गणपुत्राश्च ये द्विजाः ।
पुत्रिकापुत्रकाश्चापि श्राद्धे नार्हन्ति सत्कृतिम् ॥ १४.१०६.७९ ॥
Los brahmanes de linaje anterior desconocido, los hijos de asambleas de clan y los dvijas hijos de hija tampoco merecen honor en el śrāddha.
14.106.80
रणकर्ता च यो विप्रो यश्च वाणिज्यको द्विजः ।
प्राणिविक्रयवृत्तिश्च श्राद्धे नार्हन्ति सत्कृतिम् ॥ १४.१०६.८० ॥
El brahmán que hace la guerra, el dvija mercader y quien vive vendiendo seres vivos no merecen honor en el śrāddha.
14.106.81
चीर्णव्रतगुणैर्युक्ता नित्यं स्वाध्यायतत्पराः ।
सावित्रीज्ञाः क्रियावन्तस्ते श्राद्धे सत्कृतिक्षमाः ॥ १४.१०६.८१ ॥
Quienes poseen las virtudes de los votos cumplidos, siempre entregados al estudio védico, conocedores del Sāvitrī y practicantes de los ritos, son dignos de honor en el śrāddha.
14.106.82
श्राद्धस्य ब्राह्मणः कालः प्राप्तं दघि घृतं तथा ।
दर्भाः सुमनसः क्षेत्रं तत्काले श्राद्धदो भवेत् ॥ १४.१०६.८२ ॥
El brahmán es el momento del śrāddha; cuando se obtienen cuajada, mantequilla clarificada, hierba darbha, flores y un lugar adecuado, en ese mismo momento debe uno ofrecer el śrāddha.
14.106.83
चारित्रनिरता राजन्कृशा ये कृशवृत्तयः ।
अर्थिनश्चोपगच्छन्ति तेभ्यो दत्तं महत्फलम् ॥ १४.१०६.८३ ॥
Oh rey, lo que se da a quienes se dedican a la buena conducta, están demacrados y viven con penurias, y se acercan como suplicantes, produce un gran fruto.
14.106.84
तपस्विनश्च ये विप्रास्तथा भैक्षचराश्च ये ।
अर्थिनः केचिदिच्छन्ति तेषां दत्तं महत्फलम् ॥ १४.१०६.८४ ॥
A los brahmanes ascetas, a los que viven de la mendicidad y a ciertos solicitantes que desean un don, el don otorgado da un gran fruto.
14.106.85
एवं धर्मभूतां श्रेष्ठ ज्ञात्वा सर्वात्मना तदा ।
र्श्रोत्रियाय दरिद्राय प्रयच्छानुपकारिणे ॥ १४.१०६.८५ ॥
Así, oh mejor de los justos, sabiéndolo con todo tu ser, da al brahmán erudito y pobre que no devuelve favores.
14.106.86
दानं यत्ते प्रियं किंचिच्छ्रोत्रियाणां च यत्प्रियम् ।
तत्प्रयच्छस्व धर्मज्ञ यदीच्छसि तदक्षयम् ॥ १४.१०६.८६ ॥
Da el don que te sea querido, y el que sea querido a los brahmanes eruditos, oh conocedor del dharma, si deseas lo que es imperecedero.
14.106.87
निरयं ये च गच्छन्ति तच्छृणुष्व युधिष्ठिर ॥ १४.१०६.८७ ॥
Escucha quiénes van al infierno, oh Yudhiṣṭhira.
14.106.88
गुर्वर्थं वा भयार्थं वा नोचेदन्यत्र पाण्डव ।
वदन्ति येऽनृतं विप्रास्ते वै निरयगामिनः ॥ १४.१०६.८८ ॥
Los brahmanes que dicen falsedad, oh hijo de Pāṇḍu, salvo por el maestro o por miedo, o de otro modo sin motivo, ciertamente van al infierno.
14.106.89
परदारापहर्तारः परदारामिमर्शकाः ।
परारप्रयोक्तारस्तें वै निरयगामिनः ॥ १४.१०६.८९ ॥
Los que raptan las esposas de otros, los que tocan a las esposas de otros, y los que incitan a otros (al mal): ciertamente van al infierno.
14.106.90
सूचकाः संधिभेत्तारः परद्रव्योपजीविनः ।
अकृतज्ञाश्च मित्राणां ते वै निरयगामिनः ॥ १४.१०६.९० ॥
Los chismosos, los que rompen pactos, los que viven de la riqueza ajena y los ingratos con sus amigos: ellos, sin duda, van al infierno.
14.106.91
वर्णाश्रमाणां ये बाह्याः पाषण्डाश्चैव पापिनः ।
उपासते च तानेव ते सर्वे नरकालयाः ॥ १४.१०६.९१ ॥
Los herejes y pecadores que están fuera de los varṇas y āśramas, y quienes les rinden culto: todos ellos moran en el infierno.
14.106.92
वेदविक्रयिणश्चैव वेदानां चैव दूषकाः ।
वेदानां लेखकाश्चैव ते वै निरयगामिनः ॥ १४.१०६.९२ ॥
Los que venden los Vedas, los que corrompen los Vedas y los copistas de los Vedas: ellos, sin duda, van al infierno.
14.106.93
रसविक्रयिणो राजन्विषविक्रयिणश्च ये ।
क्षीरविक्रयिणश्चापि ते वै निरयगामिनः ॥ १४.१०६.९३ ॥
Oh rey, los vendedores de jugos, los vendedores de veneno y los vendedores de leche: ellos también, sin duda, van al infierno.
14.106.94
चण्डालेभ्यश्च ये क्षीरं प्रयच्छन्ति नराधमाः ।
अर्थार्थमथवा स्नेहात्ते वै निरयगामिनः ॥ १४.१०६.९४ ॥
Los más viles entre los hombres que dan leche a los chandālas, por riqueza o por afecto: ellos, sin duda, van al infierno.
14.106.95
पशूनां दमकयैव तथा नासानुवेधकाः ।
पुंस्त्वहिंसाकरस्चैव ते वै निरयगामिनः ॥ १४.१०६.९५ ॥
Los que atan a los animales con cuerdas y les perforan la nariz, y los que infligen una violencia que destruye su virilidad: ellos, sin duda, van al infierno.
14.106.96
अदातारः समर्था ये द्रव्याणां लोभकारणात् ।
दीनानन्धान्न पश्यन्ति ते वै निरयगामिनः ॥ १४.१०६.९६ ॥
Quienes, siendo capaces, por codicia de riquezas no dan, y no miran a los pobres ni a los ciegos, ciertamente van al infierno.
14.106.97
क्षान्तान्दान्तान्कृशान्प्राज्ञान्दीर्घकालं सहोषितान् ।
त्यजन्ति कृतकृत्या ये ते वा निरयगामिनः ॥ १४.१०६.९७ ॥
Quienes, habiendo cumplido sus fines, abandonan a los pacientes, dominados, demacrados y sabios que con ellos vivieron largo tiempo: ésos van al infierno.
14.106.98
बालानामपि वृद्धानां श्रान्तानां चापि ये नराः ।
अदत्त्वाऽश्नान्ति मृष्टान्नं ते वै निरयगामिनः ॥ १४.१०६.९८ ॥
Quienes comen buena comida sin dársela a los niños, a los ancianos y a los fatigados, ciertamente van al infierno.
14.106.99
एते पूर्वर्षिभिः प्रोक्ता नरा निरयगामिनः ।
ये स्वर्गं समनुप्राप्तास्ताञ्शृणुष्व युधिष्ठिर ॥ १४.१०६.९९ ॥
Estos hombres que van al infierno fueron declarados por los antiguos sabios. Ahora, Yudhiṣṭhira, escucha sobre quienes alcanzaron el cielo.
14.106.100
दानेन तपसा चैव सत्येन च दमेन च ।
ये धर्ममनुवर्तन्ते ते नराः स्वर्गगामिनः ॥ १४.१०६.१०० ॥
Los hombres que siguen el dharma mediante la generosidad, la austeridad, la verdad y el dominio de sí van al cielo.
14.106.101
शुश्रूषयाऽप्युपाध्यायाच्छ्रुतमादाय पाण्डव ।
ये प्रतिग्रहनिस्स्नेहास्ते नराः स्वर्गगामिनः ॥ १४.१०६.१०१ ॥
Oh Pāṇḍava, los hombres que, mediante el servicio, reciben el saber de su maestro y permanecen libres del apego a recibir dones, van al cielo.
14.106.102
मधुमांसासवेभ्यस्तु निवृत्ता व्रतवत्तु ये ।
परदारनिवृत्ता ये ते नराः स्वर्गगामिनः ॥ १४.१०६.१०२ ॥
Aquellos hombres que, como si guardaran un voto, se abstienen de miel, carne y bebidas embriagantes, y se abstienen de la mujer ajena, van al cielo.
14.106.103
मातरं पितरं चैव शुश्रूषन्ति च ये नराः ।
भ्रहातॄणामपि सस्नेहास्ते नराः स्वर्गगामिनः ॥ १४.१०६.१०३ ॥
Aquellos hombres que sirven a su madre y a su padre, y que también viven con afecto hacia sus hermanos, van al cielo.
14.106.104
ये तु भोजनकाले तु निर्याताश्चातिथिप्रियाः ।
द्वाररोधं न कुर्वन्ति ते नराः स्वर्गगामिनः ॥ १४.१०६.१०४ ॥
Aquellos que, a la hora de la comida, salen y aman a los huéspedes, y no cierran la puerta, van al cielo.
14.106.105
वैवाहिकं तु कन्यानां दरिद्राणां च ये नराः ।
कारयन्ति च कुर्वन्ति ते नराः स्वर्गगामिनः ॥ १४.१०६.१०५ ॥
Aquellos hombres que disponen, y también realizan, los matrimonios de las doncellas pobres, van al cielo.
14.106.106
रसानामथ बीजानामोषधीनां तथैव च ।
दातारः श्रद्धयोपेतास्ते नराः स्वर्गगामिनः ॥ १४.१०६.१०६ ॥
Aquellos hombres que, dotados de fe, son donantes de jugos, semillas y hierbas, van al cielo.
14.106.107
क्षेमाक्षेमं च मार्गेषु समानि विषमाणि च ।
अर्थिनां ये च वक्ष्यन्ति ते नराः स्वर्गगामिनः ॥ १४.१०६.१०७ ॥
Aquellos que indican a los viajeros cuáles caminos son seguros y cuáles peligrosos, cuáles llanos y cuáles escabrosos, van al cielo.
14.106.108
पर्वद्वये चतुर्दश्यामष्टम्यां संध्ययोर्द्वयोः ।
आर्द्रायां जन्मनक्षत्रे विषुवे श्रवणेऽथवा।
ये ग्राम्यधर्मविरतास्ते नराः स्वर्गगाप्तिनः ॥ १४.१०६.१०८ ॥
En los dos días de parva, en el decimocuarto y octavo día lunar, en los dos crepúsculos, bajo el asterismo Ārdrā, bajo el asterismo de nacimiento, en el día del equinoccio o bajo el asterismo Śravaṇa, aquellos hombres que se abstienen de los placeres mundanos van al cielo.
14.106.109
हव्यकव्यविधानं च नरकस्वर्गगामिनौ ।
धर्माधर्मौ च कथितौ किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १४.१०६.१०९ ॥
Se han expuesto las reglas de las ofrendas a los dioses y a los antepasados, los caminos que llevan al infierno y al cielo, y el dharma y el adharma. ¿Qué más deseas escuchar?