મહાભારત · અધ્યાય 14.106
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.106.1
एवं श्रुत्वा परं पुण्यं कपिलादानमुत्तमम् ।
धर्मपुत्रः प्रहृष्टात्मा केशवं पुनरब्रवीत् ॥ १४.१०६.१ ॥
આ રીતે અત્યંત પુણ્યકારી અને ઉત્તમ કપિલા-દાન સાંભળીને પ્રસન્ન મનવાળા ધર્મપુત્રે ફરી કેશવને કહ્યું.
14.106.2
देवदेवश कपिला यदा विप्राय दीयते ।
कथं सर्वेषु चाङ्गेषु तस्यास्तिष्ठन्ति देवताः ॥ १४.१०६.२ ॥
હે દેવદેવ! જ્યારે કપિલા ગાય બ્રાહ્મણને આપવામાં આવે છે, ત્યારે તેના બધા અંગોમાં દેવતાઓ કેવી રીતે રહે છે?
14.106.3
याश्चैताः कपिलाः प्रोक्ता दश चैव त्वया मम ।
तासां कति सुरश्रेष्ठ् कपिलाः पुण्यलक्षणाः ॥ १४.१०६.३ ॥
હે સુરશ્રેષ્ઠ! તમે મને કહેલી દસ કપિલા ગાયોમાંથી પુણ્યલક્ષણવાળી કપિલાઓ કેટલી છે?
14.106.4
कथं वाऽनुगृहीतास्ताः सुरैः पितृगणैरपि ।
केन युक्ताश्च वर्णेन श्रोतुं कौतूहलं मे ॥ १४.१०६.४ ॥
તેઓ દેવો અને પિતૃગણો દ્વારા કેવી રીતે અનુગૃહીત છે, અને કયા વર્ણથી યુક્ત છે? તે સાંભળવાની મને ઉત્સુકતા છે.
14.106.5
युधिष्ठिरेणैवमुक्तः केशवः सत्यवाक्तदा ।
गुह्यानां परमं गुह्यं वक्तुमेवोपचक्रमे ॥ १४.१०६.५ ॥
યુધિષ્ઠિરે આ રીતે કહેતાં સત્યવાદી કેશવે ત્યારે ગુહ્યોમાંનું પરમ ગુહ્ય કહેવાનું શરૂ કર્યું.
14.106.6
शृणु राजन्पवित्रं वै रहस्यं धर्ममुत्तमम् ।
ग्रहणीयं सत्यमिदं न श्राव्यं हेतुवादिभिः ॥ १४.१०६.६ ॥
હે રાજન્! સાંભળો, આ પવિત્ર રહસ્ય અને ઉત્તમ ધર્મ છે. આ સત્ય છે, ગ્રહણ કરવા યોગ્ય છે; તર્કવાદીઓને આ સંભળાવવું ન જોઈએ.
14.106.7
यदा वत्सस्य पादौ द्वौ प्रसवे शिरसा सह ।
दृश्येते दानकालं तत्तमाहुर्मुनिसत्तमाः ॥ १४.१०६.७ ॥
વાછરડાના બે પગ અને માથું જન્મ સમયે એકસાથે દેખાય ત્યારે, તે દાનનો સમય છે એમ શ્રેષ્ઠ મુનિઓ કહે છે.
14.106.8
अन्तरिक्षगतो वत्सो यावद्भूमिं न यास्यति ।
गौस्तावत्पृथिवी ज्ञेया तस्माद्देया तु तादृशी ॥ १४.१०६.८ ॥
વાછરડું આકાશમાં હોય અને ધરતી પર ન ઊતરે ત્યાં સુધી ગાયને પૃથ્વી જાણવી; તેથી એવી ગાયનું જ દાન આપવું.
14.106.9
यावन्ति धेन्वा रोमाणि सवत्साया युधिष्ठिर ।
यावत्यः सिकताश्चापि गर्भोदकपरिप्लुताः।
तावद्वर्षसहस्राणि दाता स्वर्गे महीयते ॥ १४.१०६.९ ॥
હે યુધિષ્ઠિર! વાછરડા સહિત ગાયના જેટલા રોમ છે, ગર્ભજળથી ભીંજાયેલી જેટલી રેતીના કણ છે, તેટલાં હજાર વર્ષ સુધી દાતા સ્વર્ગમાં સન્માનિત થાય છે.
14.106.10
सुवर्णाभरणां कृत्वा सव्तसां कपिलां तिलैः ।
प्रच्छाद्य तां तु दद्याद्वै सर्वरत्नैरलङ्कृताम् ॥ १४.१०६.१० ॥
સોનાના આભૂષણો પહેરાવીને, વાછરડા સહિત કપિલા ગાયને તલથી ઢાંકીને, સર્વ રત્નોથી શણગારેલી તેને જ દાન આપવું.
14.106.11
ससमुद्रा नदी तेन सशैलवनकानना ।
चतुरन्ता भवेद्दत्ता नात्र कार्या विचारणा ॥ १४.१०६.११ ॥
તે દાનથી સમુદ્ર, નદીઓ, પર્વતો, વન અને ઉપવન સહિતની ચાર સીમાવાળી પૃથ્વી દાન કરેલી થાય છે; આમાં શંકા ન કરવી.
14.106.12
पृथिवीदानतुल्येन तेन दानेन मानवः ।
संसारसागरात्तीर्णो याति लोकं प्रजापतेः ॥ १४.१०६.१२ ॥
પૃથ્વીદાનની સમાન તે દાનથી મનુષ્ય સંસારસાગર તરીને પ્રજાપતિના લોકમાં જાય છે.
14.106.13
ब्रह्महा भ्रूणहा गोघ्नो यदि वा गुरुतल्पगः ।
महापातकयुक्तोपि एतद्दानेन शुद्ध्यति ॥ १४.१०६.१३ ॥
બ્રાહ્મણની હત્યા કરનાર, ગર્ભની હત્યા કરનાર, ગાયની હત્યા કરનાર, અથવા ગુરુપત્ની સાથે સૂનાર, મહાપાતકોથી યુક્ત હોય તોપણ, આ દાનથી શુદ્ધ થાય છે.
14.106.14
इदं पठति यः पुण्यं कपिलादानमुत्तमम् ।
प्रातरुत्थाय मद्भक्त्या तस्य पुण्यफलं शृणु ॥ १४.१०६.१४ ॥
જે પ્રભાતે ઊઠીને મારી ભક્તિથી આ પુણ્યકારી, ઉત્તમ કપિલા-દાનનું પાઠ કરે છે, તેના પુણ્યફળને સાંભળ.
14.106.15
मनसा कर्मणा वाचा मतिपूर्वं युधिष्ठिर ।
पापं रात्रिकृतं हन्यादस्याध्यायस्य पाठकः ॥ १४.१०६.१५ ॥
હે યુધિષ્ઠિર, મન, કર્મ અને વાણીથી જાણીજોઈને રાત્રે કરેલું પાપ, આ અધ્યાયનો પાઠક નષ્ટ કરે છે.
14.106.16
इदमावर्तमानस्तु श्राद्धे यस्तर्पयेद्द्विजान् ।
तस्याप्यमृतमश्नन्ति पितरोऽत्यन्तहर्षिताः ॥ १४.१०६.१६ ॥
આને વારંવાર પાઠ કરતાં શ્રાદ્ધમાં જે દ્વિજોને તૃપ્ત કરે છે, તેના પિતૃઓ અત્યંત હર્ષિત થઈ તેનું અમૃત પણ આરોગે છે.
14.106.17
यश्चेदं शृणुयाद्भक्त्या मद्गतेनान्तरात्मना ।
तस्य रात्रिकृतं सर्वुं पापमाशु प्रणश्यति ॥ १४.१०६.१७ ॥
અને જે ભક્તિથી, મારામાં લીન અંતરાત્માથી આ સાંભળે છે, તેનું રાત્રે કરેલું સર્વ પાપ શીઘ્ર નાશ પામે છે.
14.106.18
अतः परं विशेषं तु कपिलानां ब्रवीमि ते ।
याश्चैताः कपिलाः प्रोक्ता दश राजन्मया तव।
तासां चतस्रः प्रवराः पुण्याः पापप्रणाशनाः ॥ १४.१०६.१८ ॥
હવે કપિલા ગાયોનું વિશેષ તને કહું છું. હે રાજન, મેં તને કહેલી દસ કપિલા ગાયોમાંથી ચાર શ્રેષ્ઠ, પુણ્યકારી અને પાપનાશક છે.
14.106.19
सुवर्णकपिला पुण्या तथा रक्ताक्षिपिङ्गला ।
पिङ्गलाक्षी च या गौश्च या स्यात्पिङ्गलपिङ्गला ॥ १४.१०६.१९ ॥
સોનેરી કપિલા પુણ્યદાયી છે, એ જ રીતે લાલ આંખોવાળી પિંગલા; પિંગલાક્ષી ગાય અને અત્યંત પિંગળ વર્ણની ગાય પણ પુણ્યદાયી છે.
14.106.20
एताश्चतस्रः प्रवराः पवित्राः पापनाशनाः ।
नमस्कृता वा दृष्टा वा घ्नन्ति पापं नरस्य तु ॥ १४.१०६.२० ॥
આ ચાર શ્રેષ્ઠ, પવિત્ર અને પાપનાશક છે. તેમને નમસ્કાર કરવાથી અથવા ફક્ત જોવાથી પણ તેઓ માણસનું પાપ નષ્ટ કરે છે.
14.106.21
यस्यैताः कपिलाः सन्ति गृहे पापप्रणाशनाः ।
तत्र श्रीर्विजयः कीर्तिः स्फीता नित्यं युधिष्ठिर ॥ १४.१०६.२१ ॥
જેના ઘરમાં આ પાપનાશક કપિલાઓ હોય છે, હે યુધિષ્ઠિર, ત્યાં સદા શ્રી, વિજય અને વિપુલ કીર્તિ રહે છે.
14.106.22
एतासां प्रीतिमायाति क्षीरेण तु वृषध्वजः ।
दध्ना च त्रिदशाः सर्वे घृतेन तु हुताशनः ॥ १४.१०६.२२ ॥
આમનાથી પ્રીતિ દૂધ વડે વૃષધ્વજ (શિવ)ને પહોંચે છે; દહીંથી સર્વ દેવતાઓને, અને ઘીથી અગ્નિને પ્રીતિ થાય છે.
14.106.23
पितरः पितामहाश्चैव तथैव प्रपितामहाः ।
सकृद्देत्तेन तुष्यन्ति वर्षकोटिं युधिष्ठिर ॥ १४.१०६.२३ ॥
પિતા, દાદા અને પરદાદા પણ આ દાનથી એક વાર માટે તૃપ્ત થાય છે; હે યુધિષ્ઠિર, કરોડ વર્ષ સુધી તેઓ સંતુષ્ટ રહે છે.
14.106.24
कपिलाया घृतं क्षीरं दधि पायसमेव वा ।
श्रोत्रियेभ्यः सकृद्दत्वा नरः पापैः प्रमुच्यते ॥ १४.१०६.२४ ॥
કપિલાનું ઘી, દૂધ, દહીં કે પાયસ શ્રોત્રિય બ્રાહ્મણોને એક વાર દાન કરવાથી માણસ પાપોથી મુક્ત થાય છે.
14.106.25
उपवासं तु यः कृत्वाऽप्यहोरात्रं जितेन्द्रियः ।
कपिलापञ्चगव्यं तु पीत्वा चान्द्रायणात्परम् ॥ १४.१०६.२५ ॥
જિતેન્દ્રિય થઈને એક દિવસ-રાત ઉપવાસ કરી, કપિલા ગાયનું પંચગવ્ય પીને, પછી ચાંદ્રાયણ વ્રત કરનાર…
14.106.26
सौम्ये मुहूर्ते तत्प्रशय शुद्धात्मा शुद्धमानसः ।
क्रोधानृतविनिर्मुक्तो मद्गतेनान्तरात्मना ॥ १४.१०६.२६ ॥
શુભ મુહૂર્તમાં, શુદ્ધ આત્મા અને શુદ્ધ મનથી, ક્રોધ અને અસત્યથી મુક્ત થઈ, મારામાં લગાવેલા અંતરાત્મા સાથે તે…
14.106.27
कपिलापञ्चगव्येन सुमन्त्रेण पृथक्पथक् ।
यो मत्प्रतिकृतिं वाऽपि शङ्कराकृतिमेव वा।
स्नापयेद्विषुवे यस्तु सोऽश्वमेधफलं लभेत् ॥ १४.१०६.२७ ॥
કપિલા ગાયના પંચગવ્યથી, મંત્ર સાથે, અલગ અલગ રીતે, મારી પ્રતિમા કે શંકરની આકૃતિને વિષુવ સમયે સ્નાન કરાવનાર અશ્વમેધનું ફળ મેળવે છે.
14.106.28
स मुक्तपापः शुद्धात्मा यानेनांबरशोभिना ।
मम लोकं व्रजेन्मुक्तो रुद्रलोकमथापि वा ॥ १४.१०६.२८ ॥
તે પાપમુક્ત, શુદ્ધાત્મા થઈ, આકાશ જેવા તેજસ્વી યાન દ્વારા મારા લોકમાં જાય છે, અથવા મુક્ત થઈ રુદ્રલોકમાં.
14.106.29
ब्रह्मणा तु पुरा सृष्टा कपिला काञ्चनप्रभा ।
अग्निकुण्डात्परैर्मन्त्रैर्होमधेनुर्महाप्रभा ॥ १४.१०६.२९ ॥
પૂર્વે બ્રહ્માએ સુવર્ણ કાંતિવાળી કપિલા ગાય સર્જી; શ્રેષ્ઠ મંત્રોથી અગ્નિકુંડમાંથી હોમધેનુ, અતિ તેજસ્વી.
14.106.30
सृष्टमात्रां तु तां दृष्ट्वा देवा रुद्रादयो दिवि ।
सिद्धा ब्रह्मर्षयश्चैव वेदाः साङ्गाः सहाध्वरैः ॥ १४.१०६.३० ॥
તેને સર્જાતા જ જોઈને, સ્વર્ગમાં રુદ્ર આદિ દેવો, સિદ્ધો, બ્રહ્મર્ષિઓ, અંગો સહિત વેદો અને યજ્ઞો પણ…
14.106.31
सागराः सरितश्चैव पर्वताः सबलाहकाः ।
गन्धर्वाप्सरसो यक्षाः पन्नगाश्चाप्युपस्थिताः ॥ १४.१०६.३१ ॥
સાગરો, નદીઓ, પર્વતો, મેઘો સહિત, ગંધર્વો, અપ્સરાઓ, યક્ષો અને નાગો પણ ત્યાં ઉપસ્થિત થયા.
14.106.32
सर्वे विस्मयमापन्नाः शिखिमध्ये महाप्रभाम् ।
मन्त्रैशअच विविधैस्तां तु तुष्टुवुस्तामनेकशः ॥ १४.१०६.३२ ॥
બધા વિસ્મયથી ભરાઈ ગયા અને અગ્નિની મધ્યે રહેલી તે મહાપ્રભાની વિવિધ મંત્રોથી અનેક વાર સ્તુતિ કરી.
14.106.33
कृताञ्जलिपुटाः सर्वे नातिशृङ्गीं त्रिलोचनाम् ।
मूर्ध्ना प्रणम्य तां भूमौ सवत्साममृतारणिम् ॥ १४.१०६.३३ ॥
હાથ જોડીને સૌએ ત્રિનેત્રા, અતિશૃંગી નહીં એવી, વાછડા સહિત અમૃતની અરણિ એવી તેને મસ્તક નમાવી ભૂમિ પર પ્રણામ કર્યા.
14.106.34
ऊचुः प्राञ्जलयः सर्वे चतुर्वक्त्रं पितामहम् ।
आज्ञापय महादेव किं ते कुर्मः कथं विभो ॥ १४.१०६.३४ ॥
હાથ જોડી સૌ ચતુર્મુખ પિતામહને બોલ્યા — 'હે મહાદેવ, આજ્ઞા કરો. હે વિભો, અમે તમારા માટે શું કરીએ, કેવી રીતે કરીએ?'
14.106.35
एवमुक्तः सुरैः सर्वैर्ब्रह्मा वचनमब्रवीत् ।
भवन्तोप्यनुगृह्णन्तु दोग्ध्रीमेनां पयस्विनीम् ॥ १४.१०६.३५ ॥
બધા દેવોએ એમ કહ્યું ત્યારે બ્રહ્મા આ વચન બોલ્યા — 'તમે પણ આ દૂધાળી ગાયનું દોહન કરવાની કૃપા કરો.'
14.106.36
होमधेनुरियं ज्ञेया ह्यग्नीन्संतर्पयिष्यति ।
अतोऽग्निस्तर्पितः सर्वान्भवतस्तर्पयिष्यति ॥ १४.१०६.३६ ॥
આ હોમધેનુ જાણવી; તે અગ્નિઓને તૃપ્ત કરશે. તેથી તૃપ્ત થયેલો અગ્નિ તમને સૌને તૃપ્ત કરશે.
14.106.37
प्रीताः क्षीरामृतेनास्या जातवीर्यपराक्रमाः ।
जयिष्यथ यथाकामं दानवान्सर्व एव तु ॥ १४.१०६.३७ ॥
એના દૂધરૂપી અમૃતથી પ્રસન્ન થઈ, વીર્ય અને પરાક્રમ પામીને તમે સૌ ઇચ્છા મુજબ દાનવો પર વિજય મેળવશો.
14.106.38
जातवीर्यबलैर्युक्ताः सत्ववन्तो जितेन्द्रियाः ।
असङ्ख्येयबलाः सर्वे पालयिष्यथ वै प्रजाः ॥ १४.१०६.३८ ॥
ઉત્પન્ન થયેલ વીર્ય અને બળથી યુક્ત, સત્ત્વગુણી, ઇન્દ્રિયજયી અને અસંખ્ય બળવાળા તમે સૌ પ્રજાનું પાલન કરશો.
14.106.39
पालिताश्च प्रजाः सर्वा भवद्भिरिह धर्मतः ।
पूजयिष्यन्ति वा नित्यं यज्ञैर्विविधदक्षिणैः ॥ १४.१०६.३९ ॥
તમારા દ્વારા અહીં ધર્મપૂર્વક પાલિત સર્વ પ્રજા નિત્ય વિવિધ દક્ષિણાવાળા યજ્ઞો વડે તમારી પૂજા કરશે.
14.106.40
एवमुक्ताः सुराः सर्वे ब्रह्मणा परमेष्ठिना ।
ततः संहृष्टवदनाः कपिलायै वरं ददुः ॥ १४.१०६.४० ॥
પરમેષ્ઠી બ્રહ્માએ એમ કહ્યા પછી સર્વ દેવતાઓએ પ્રસન્ન મુખે કપિલાને વરદાન આપ્યું.
14.106.41
यस्माल्लोकहितायाद्य ब्रह्मणा त्वं विनिर्मिता ।
तस्मात्पूता पवित्रा च भव पापव्यपोहिनी ॥ १४.१०६.४१ ॥
કારણ કે લોકહિત માટે આજે બ્રહ્માએ તને રચી છે, તેથી તું પવિત્ર અને પાવન થા, અને પાપોનો નાશ કરનારી થા.
14.106.42
ये त्वां दृष्ट्वा नमस्यन्ति स्पृष्ट्वा चापि करैर्नराः ।
तेषां वर्षकृतं पापं त्वद्भक्तानां प्रणश्यति ॥ १४.१०६.४२ ॥
જે મનુષ્યો તને જોઈને નમસ્કાર કરે છે અને હાથથી તને સ્પર્શે છે, તારા એ ભક્તોનું વર્ષ દરમિયાન કરેલું પાપ નાશ પામે છે.
14.106.43
अकामकृतमज्ञानमदृष्टं यच्च पातकम् ।
त्वां दृष्ट्वा ये नमस्यन्ति नराः सर्वसहेति च।
तेषां तद्विलयं याति तमः सूर्योदये यथा ॥ १४.१०६.४३ ॥
તને જોઈને 'સર્વસહા' કહીને જે મનુષ્યો નમસ્કાર કરે છે, તેમનાં અનિચ્છાએ, અજ્ઞાનથી કરેલાં, અદૃષ્ટ પાપો પણ સૂર્યોદયે અંધારું નાશ પામે તેમ નાશ પામે છે.
14.106.44
इत्युक्त्वाऽस्यै वरं दत्त्वा प्रययुस्ते यथागतम् ।
लोकनिस्तरणार्थाय सा च लोकांश्चचार ह ॥ १४.१०६.४४ ॥
આમ કહીને તેને વર આપીને તેઓ જેમ આવ્યા હતા તેમ જ ચાલ્યા ગયા. અને તે લોકોને તારવા માટે લોકોમાં વિચરવા લાગી.
14.106.45
तस्यामेव समुद्भूता ह्येताश्च कपिला नव ।
विचरन्ति महीमेनां लोकानुग्रहकारणात्।
तस्मात्तु कपिला देया परत्र हितमिच्छता ॥ १४.१०६.४५ ॥
તેનામાંથી જ આ નવ કપિલા ગાયો ઉત્પન્ન થઈ; તેઓ લોકો પર અનુગ્રહ કરવા આ પૃથ્વી પર વિચરે છે. તેથી પરલોકનું હિત ઇચ્છનારે કપિલા ગાય દાન કરવી જોઈએ.
14.106.46
यदा च दीयते राजन्कपिला ह्यग्निहोत्रिणे ।
तदा च शृङ्गयोस्तस्या विष्णुरिन्द्रश्च तिष्ठति ॥ १४.१०६.४६ ॥
હે રાજા, અગ્નિહોત્રીને કપિલા ગાય દાનમાં આપવામાં આવે ત્યારે તેના શિંગડાઓ પર વિષ્ણુ અને ઇન્દ્ર સ્થિત રહે છે.
14.106.47
चन्द्रवज्रधरौ चापि तिष्ठतः शृङ्गमूलयोः ।
शृङ्गमध्ये तथा ब्रह्मा ललाटे गोवृषध्वजः ॥ १४.१०६.४७ ॥
ચંદ્ર અને વજ્રધારી શિંગડાંના મૂળે રહે છે; શિંગડાંની મધ્યમાં બ્રહ્મા અને લલાટ પર વૃષભધ્વજ (શિવ).
14.106.48
कर्णयोरश्विनौ देवौ चक्षुषी शशिभास्करौ ।
दन्तेषु मरुतो देवा जिह्वायां वाक्सरलस्वती ॥ १४.१०६.४८ ॥
બે કાનો પર અશ્વિનીકુમાર દેવો, આંખોમાં ચંદ્ર અને સૂર્ય, દાંતો પર મરુદ્ગણ દેવો, અને જીભ પર વાણીરૂપે સરસ્વતી.
14.106.49
रोमकूपेषु मुनयश्चर्मण्येव प्रजापतिः ।
निश्श्वासेषु स्थिता वेदाः सषडङ्गपदक्रमाः ॥ १४.१०६.४९ ॥
રોમકૂપોમાં મુનિઓ હતા, ચામડીમાં જ પ્રજાપતિ હતા. શ્વાસોમાં ષડંગ અને પદક્રમ સહિત વેદો સ્થિત હતા.
14.106.50
नासापुटे स्थिता गन्धाः पुष्पाणि सुरभीणि च ।
अधरे वसवः सर्वे मुखे चाग्निः प्रतिष्ठितः ॥ १४.१०६.५० ॥
નસકોરાંમાં સુગંધો અને સુગંધિત ફૂલો સ્થિત હતાં; નીચલા હોઠમાં બધા વસુઓ, અને મુખમાં અગ્નિ પ્રતિષ્ઠિત હતો.
14.106.51
साध्या देवाः स्थिताः कक्षे ग्रीवायां पार्वती स्थिता ।
पृष्ठे च नक्षत्रगणाः ककुद्देशे नभस्स्थलम् ॥ १४.१०६.५१ ॥
સાધ્ય દેવો કક્ષ (બગલ)માં સ્થિત હતા; ગ્રીવામાં પાર્વતી સ્થિત હતી. પીઠ પર નક્ષત્રગણો હતા, અને ખૂંધના પ્રદેશમાં આકાશતળ હતું.
14.106.52
अपाने सर्वतीर्थानि गोमूत्रे जाह्नवी स्वयम् ।
इष्टतुष्टमया लक्ष्मीर्गोमये वसती तदा ॥ १४.१०६.५२ ॥
અપાનમાં બધાં તીર્થો; ગોમૂત્રમાં જાહ્નવી સ્વયં. ઇષ્ટ-તુષ્ટિમયી લક્ષ્મી ત્યારે ગોમયમાં નિવાસ કરતી હતી.
14.106.53
नासिकायां सदा देवी ज्येष्ठा वसति भामिनी ।
श्रोणीतटस्थाः पितरो रमा लाङ्गूलमाश्रिता ॥ १४.१०६.५३ ॥
નાકમાં સદા દેવી જ્યેષ્ઠા વસે છે, તે ભામિની. શ્રોણીતટ પર સ્થિત પિતૃઓ હતા; રમા પૂંછડીનો આશ્રય લઈ રહી હતી.
14.106.54
पार्श्वयोरुभयोः सर्वे विश्वेदेवाः प्रतिष्ठिताः ।
तिष्ठत्युरसि तासां तु प्रीतः शक्तिधरो गुहः ॥ १४.१०६.५४ ॥
બંને પડખાંમાં બધા વિશ્વેદેવો પ્રતિષ્ઠિત હતા. તેમની છાતી પર શક્તિ ધારણ કરનાર પ્રસન્ન ગુહ (સ્કંદ) ઊભા છે.
14.106.55
जानजङ्घोरुदेशेषु पञ्च तिष्ठन्ति वायवः ।
खुरमध्येषु गन्धर्वाः खुराग्रेषु च पन्नगाः ॥ १४.१०६.५५ ॥
ઘૂંટણ, પિંડી અને સાથળના પ્રદેશોમાં પાંચ વાયુઓ રહે છે; ખરીઓની મધ્યમાં ગંધર્વો અને ખરીઓના અગ્રભાગે પન્નગો રહે છે.
14.106.56
चत्वारः सागराः पूर्णास्तस्या एव पयोधराः ।
रतिर्मेधा क्षमा स्वाहा श्रद्धा शान्तिर्धृतिः स्मृतिः। ॥ १४.१०६.५६ ॥
ચાર સાગરો જ તેના પાણીથી ભરેલા સ્તનો છે; રતિ, મેધા, ક્ષમા, સ્વાહા, શ્રદ્ધા, શાંતિ, ધૃતિ અને સ્મૃતિ તેની જ છે.
14.106.57
कीर्तिर्दीप्तिः क्रिया कान्तिस्तुष्टिः पुष्टिस्च सन्ततिः ।
दिशश्च प्रदिशश्चैव सेवन्ते कपिलां सदा ॥ १४.१०६.५७ ॥
કીર્તિ, દીપ્તિ, ક્રિયા, કાંતિ, તુષ્ટિ, પુષ્ટિ, સંતતિ, તથા દિશાઓ અને ઉપદિશાઓ સદા કપિલાની સેવા કરે છે.
14.106.58
देवा पितृगणाश्चापि गन्धर्वाप्सरसां गणाः ।
लोका द्वीपार्णवाश्चैव गङ्गाद्याः सरितस्तथा ॥ १४.१०६.५८ ॥
દેવો અને પિતૃગણો, ગંધર્વ-અપ્સરાઓના સમૂહો, લોકો, દ્વીપો અને સાગરો, તથા ગંગા વગેરે નદીઓ પણ (તેની સેવામાં છે).
14.106.59
देवाः पितृगणाश्चापि वेदाः साङ्गाः सहाध्वरैः ।
वेदोक्तैर्विविधैर्मन्त्रैः स्तुवन्ति हृषितास्तथा ॥ १४.१०६.५९ ॥
દેવો અને પિતૃગણો, અંગો સહિત વેદો, યજ્ઞો સાથે, વેદોક્ત વિવિધ મંત્રોથી હર્ષિત થઈને તેની સ્તુતિ કરે છે.
14.106.60
विद्याधराश्च ये सिद्धा भूतास्तारागणास्तथा ।
पुष्पवृष्टिं च वर्षन्ति प्रनृत्यन्ति च हर्षिताः ॥ १४.१०६.६० ॥
વિદ્યાધરો અને સિદ્ધો, ભૂતો અને તારાગણો પણ (ત્યાં છે); તેઓ હર્ષિત થઈને પુષ્પવૃષ્ટિ કરે છે અને નૃત્ય કરે છે.
14.106.61
ब्रह्मणोत्पादिता देवी वह्निकुण्डान्महाप्रभा ।
नमस्ते कपिले पुण्ये सर्वदेवैर्नमस्कृते ॥ १४.१०६.६१ ॥
બ્રહ્માએ અગ્નિકુંડમાંથી ઉત્પન્ન કરેલી મહાતેજસ્વી દેવી, હે પવિત્ર કપિલે, તને નમસ્કાર; સર્વ દેવોથી વંદિત.
14.106.62
कपिलेऽथ महासत्वे सर्वतीर्थमये शुभे ।
दातारं स्वजनोपेतं ब्रह्मलोकं नय स्वयम् ॥ १४.१०६.६२ ॥
હે કપિલે, મહાશક્તિવાળી, સર્વતીર્થમયી શુભે, દાતાને તેના સ્વજનો સહિત તું જ બ્રહ્મલોકે લઈ જા.
14.106.63
अहो रत्नमिदं पुण्यं सर्वदुःखघ्नमुत्तमम् ।
अहो धर्मार्जितं शुद्धमिदमग्र्यं महाधनम्।
इत्याकाशस्थितस्ते तु सर्वदेवा जपन्ति च ॥ १४.१०६.६३ ॥
અહો, આ પુણ્ય રત્ન છે, સર્વ દુઃખોનો નાશ કરનાર ઉત્તમ છે. અહો, આ ધર્મથી અર્જિત, શુદ્ધ, શ્રેષ્ઠ મહાધન છે, એમ આકાશમાં સ્થિત સર્વ દેવો જપે છે.
14.106.64
तस्याः प्रतिग्रहीता च भुङ्क्ते यावद्द्विजोत्तमः ।
तावद्देवगणाः सर्वे कपिलामर्चयन्ति च।
स्वर्णशृङ्गीं रूप्यखुरां गन्धैः पुष्पैः सुपूजिताम् ॥ १४.१०६.६४ ॥
તે દાન સ્વીકારનાર ઉત્તમ બ્રાહ્મણ જ્યાં સુધી તેનો ઉપભોગ કરે છે, ત્યાં સુધી સર્વ દેવગણો કપિલાની પૂજા કરે છે. સોનેરી શિંગડાં અને રૂપેરી ખરવાળી, ગંધ અને પુષ્પોથી સારી રીતે પૂજિત તેને.
14.106.65
वस्त्राभ्यामहताभ्यां तु यावत्तिष्ठत्यलङ्कृता ।
तावद्यदिच्छेत्कपिला मन्त्रपूता सुसंस्कृता।
भूलोकवासिनः सर्वान्ब्रह्मलोकं नयेत्स्वयम् ॥ १४.१०६.६५ ॥
નવાં બે વસ્ત્રોથી શણગારાયેલી તે જ્યાં સુધી ઊભી રહે, ત્યાં સુધી મંત્રપૂત અને સારી રીતે સંસ્કારિત કપિલા જે ઇચ્છે તે કરે—ભૂલોકવાસી સૌને તે પોતે બ્રહ્મલોકે લઈ જાય.
14.106.66
भूरश्वः कनकं गावो रूप्यमश्वं तिला यवाः ।
दीयमानानि विप्राय प्रहृष्यन्ति दिनेदिने ॥ १४.१०६.६६ ॥
ભૂમિ, ઘોડો, સોનું, ગાયો, ચાંદી, ઘોડો, તલ અને જવ — બ્રાહ્મણને અપાતાં આ દિવસેદિવસ પ્રસન્ન થાય છે.
14.106.67
अथ त्वश्रोत्रियेभ्यो वै तानि दत्तानि पाण्डव ।
तथा निन्दन्त्यथात्मानमशुभं किंनु नः कृतं ॥ १४.१०६.६७ ॥
પરંતુ હે પાંડવ, તે વસ્તુઓ અશ્રોત્રિયોને આપવામાં આવે તો તેઓ પોતાની આ રીતે નિંદા કરે છે — 'અમે શું અશુભ કર્યું?'
14.106.68
अहो रक्षःपिशाचैश्च लुप्यमानाः समन्ततः ।
यास्यामो निरयं शीघ्रमिति शोचन्ति तानि वै ॥ १४.१०६.६८ ॥
અરે! રાક્ષસો અને પિશાચો દ્વારા ચારેબાજુથી લૂંટાતાં અમે જલદી નરકમાં જઈશું — એમ વિચારીને તેઓ શોક કરે છે.
14.106.69
एतान्यपि द्विजेभ्यो वै श्रोत्रियेभ्यो विशेषतः ।
दीयमानानि वर्धन्ते दातारं तारयन्ति च ॥ १४.१०६.६९ ॥
આ વસ્તુઓ પણ દ્વિજોને, ખાસ કરીને શ્રોત્રિયોને અપાય ત્યારે વધે છે અને દાતાને તારે છે.
14.106.70
देवदेवेश दैत्यघ्न कालः को हव्यकव्ययोः ।
के तत्रि पूजामर्हन्ति वर्जनीयाश्च के द्विजाः ॥ १४.१०६.७० ॥
હે દેવદેવેશ, હે દૈત્યહંતા! હવ્ય અને કવ્યનો કાળ કયો છે? ત્યાં કોણ પૂજાને યોગ્ય છે અને કયા દ્વિજો ત્યાજ્ય છે?
14.106.71
दैवं पूर्वाह्णिकं ज्ञेयं पैतृकं चापराह्णिकम् ।
कालहीनं च यद्दानं तद्दानं राजसं विदुः ॥ १४.१०६.७१ ॥
દેવો માટે પૂર્વાહ્ન અને પિતૃઓ માટે અપરાહ્ન જાણવો; કાળ વગર અપાયેલા દાનને વિદ્વાનો રાજસ દાન કહે છે.
14.106.72
अवघुष्टं च यद्भुक्तमनृतेन च भारत ।
परामृष्टं शुना वाऽपि तद्भागं राक्षसं विदुः ॥ १४.१०६.७२ ॥
હે ભારત! જે ભોજન ઊંચા અવાજે જાહેર કરાયું હોય, અસત્યથી યુક્ત હોય, અથવા કૂતરાએ સ્પર્શ્યું હોય, તે ભાગને રાક્ષસોનો ભાગ કહે છે.
14.106.73
यावन्तः पतिता विप्रा जडोन्मत्तादयोपि च ।
दैवे च पित्र्ये ते विप्रा राजन्नार्हन्ति सत्क्रियां ॥ १४.१०६.७३ ॥
હે રાજન્! જેટલા પતિત બ્રાહ્મણો છે, જડ, ઉન્મત્ત વગેરે પણ, તેઓ દેવ અને પિતૃ કર્મમાં સત્કારને યોગ્ય નથી.
14.106.74
क्लीबः प्लङ्गी च कृष्ठी च राजयक्ष्मान्वितश्च यः ।
अपस्मारी च यश्चापि पित्र्ये नार्हति सत्कृतिम् ॥ १४.१०६.७४ ॥
નપુંસક, લંગડો, કોઢિયો, રાજયક્ષ્મા (ક્ષય) થી પીડિત, અને મૂર્છા-રોગી—આ પિતૃ કર્મમાં સત્કારને યોગ્ય નથી.
14.106.75
चिकित्सका देवलका मिथ्यानियमधारिणः ।
सोमविक्रयिणश्चापि श्राद्धे नार्हन्ति सत्कृतिम् ॥ १४.१०६.७५ ॥
વૈદ્યો, દેવલક (મંદિરના પૂજારી), ખોટા નિયમો પાળનારા, અને સોમ વેચનારા—આ પણ શ્રાદ્ધમાં સત્કારને યોગ્ય નથી.
14.106.76
एकोद्दिष्टे च ये चान्नं भुञ्जते विधिवद्द्बिजाः ।
चान्द्रायणमकृत्वा ते पुनर्नार्हन्ति सत्कृतिम् ॥ १४.१०६.७६ ॥
એકોદ્દિષ્ટમાં વિધિ પ્રમાણે અન્ન જમનારા દ્વિજો, ચાંદ્રાયણ વ્રત કર્યા વિના ફરી સત્કારને યોગ્ય થતા નથી.
14.106.77
गायका नर्तकाश्चैव प्लवका वादकास्तथा ।
कथका यौधिकाश्चैव श्राद्धे नार्हन्ति सत्कृतिम् ॥ १४.१०६.७७ ॥
ગાયકો, નર્તકો, કસરતબાજો, વાદકો, કથાકારો, યોદ્ધાઓ—આ પણ શ્રાદ્ધમાં સત્કારને યોગ્ય નથી.
14.106.78
अनग्नयश्च ये विप्राः शवनिर्यातकाश्च ये ।
स्तेनाश्चापि विकर्मस्था राजन्नार्हन्ति सत्कृतिम् ॥ १४.१०६.७८ ॥
હે રાજન, જે બ્રાહ્મણો અગ્નિહીન છે, જેઓ શબ ઊંચકે છે, જેઓ ચોર છે અને નિષિદ્ધ કર્મોમાં લાગેલા છે, તેઓ સત્કારને યોગ્ય નથી.
14.106.79
अपरिज्ञातपूर्वाश्च गणपुत्राश्च ये द्विजाः ।
पुत्रिकापुत्रकाश्चापि श्राद्धे नार्हन्ति सत्कृतिम् ॥ १४.१०६.७९ ॥
જેમના પૂર્વજો અજ્ઞાત છે, જેઓ ગણપુત્ર છે, અને જે પુત્રિકાપુત્ર દ્વિજો છે, તેઓ પણ શ્રાદ્ધમાં સત્કારને યોગ્ય નથી.
14.106.80
रणकर्ता च यो विप्रो यश्च वाणिज्यको द्विजः ।
प्राणिविक्रयवृत्तिश्च श्राद्धे नार्हन्ति सत्कृतिम् ॥ १४.१०६.८० ॥
જે બ્રાહ્મણ યુદ્ધ કરે છે, જે દ્વિજ વેપાર કરે છે, અને જે પ્રાણીઓ વેચીને આજીવિકા ચલાવે છે, તે શ્રાદ્ધમાં સત્કારને યોગ્ય નથી.
14.106.81
चीर्णव्रतगुणैर्युक्ता नित्यं स्वाध्यायतत्पराः ।
सावित्रीज्ञाः क्रियावन्तस्ते श्राद्धे सत्कृतिक्षमाः ॥ १४.१०६.८१ ॥
વ્રતોના ગુણોથી યુક્ત, સદા સ્વાધ્યાયમાં તત્પર, સાવિત્રીને જાણનારા, ક્રિયાવાન — તેઓ જ શ્રાદ્ધમાં સત્કારને યોગ્ય છે.
14.106.82
श्राद्धस्य ब्राह्मणः कालः प्राप्तं दघि घृतं तथा ।
दर्भाः सुमनसः क्षेत्रं तत्काले श्राद्धदो भवेत् ॥ १४.१०६.८२ ॥
શ્રાદ્ધનો કાળ બ્રાહ્મણ છે; દહીં, ઘી, દર્ભ, ફૂલો અને યોગ્ય સ્થાન પ્રાપ્ત થાય ત્યારે તે સમયે શ્રાદ્ધદાતા થવું જોઈએ.
14.106.83
चारित्रनिरता राजन्कृशा ये कृशवृत्तयः ।
अर्थिनश्चोपगच्छन्ति तेभ्यो दत्तं महत्फलम् ॥ १४.१०६.८३ ॥
હે રાજન, જે સદાચારમાં નિરત છે, જે કૃશ છે અને કષ્ટમય આજીવિકા ધરાવે છે, જેઓ યાચક બનીને આવે છે, તેમને આપેલું દાન મહાન ફળ આપે છે.
14.106.84
तपस्विनश्च ये विप्रास्तथा भैक्षचराश्च ये ।
अर्थिनः केचिदिच्छन्ति तेषां दत्तं महत्फलम् ॥ १४.१०६.८४ ॥
જે તપસ્વી બ્રાહ્મણો છે, અને જે ભિક્ષા માંગીને જીવે છે, તથા દાન ઇચ્છતા કેટલાક યાચકો છે, તેમને આપેલું દાન મહાન ફળ આપે છે.
14.106.85
एवं धर्मभूतां श्रेष्ठ ज्ञात्वा सर्वात्मना तदा ।
र्श्रोत्रियाय दरिद्राय प्रयच्छानुपकारिणे ॥ १४.१०६.८५ ॥
આ રીતે, હે ધર્માત્માઓમાં શ્રેષ્ઠ, આ સંપૂર્ણ મનથી જાણીને, શ્રોત્રિય દરિદ્ર બ્રાહ્મણને — જે કોઈનો ઉપકાર કરતો નથી તેને — દાન આપ.
14.106.86
दानं यत्ते प्रियं किंचिच्छ्रोत्रियाणां च यत्प्रियम् ।
तत्प्रयच्छस्व धर्मज्ञ यदीच्छसि तदक्षयम् ॥ १४.१०६.८६ ॥
તને જે પ્રિય છે, શ્રોત્રિય બ્રાહ્મણોને જે પ્રિય છે તે દાન આપ — હે ધર્મજ્ઞ, જો તું અક્ષય ફળ ઇચ્છે છે.
14.106.87
निरयं ये च गच्छन्ति तच्छृणुष्व युधिष्ठिर ॥ १४.१०६.८७ ॥
જે નરકમાં જાય છે તે સાંભળ, હે યુધિષ્ઠિર.
14.106.88
गुर्वर्थं वा भयार्थं वा नोचेदन्यत्र पाण्डव ।
वदन्ति येऽनृतं विप्रास्ते वै निरयगामिनः ॥ १४.१०६.८८ ॥
ગુરુ માટે અથવા ભયથી, અથવા બીજા કોઈ કારણ વિના, હે પાંડવ, જે બ્રાહ્મણો અસત્ય બોલે છે, તેઓ ચોક્કસ નરકગામી થાય છે.
14.106.89
परदारापहर्तारः परदारामिमर्शकाः ।
परारप्रयोक्तारस्तें वै निरयगामिनः ॥ १४.१०६.८९ ॥
જે પરસ્ત્રીનું અપહરણ કરે છે, જે પરસ્ત્રીને સ્પર્શે છે, અને જે બીજાને (પાપમાં) પ્રેરે છે — તેઓ ચોક્કસ નરકગામી થાય છે.
14.106.90
सूचकाः संधिभेत्तारः परद्रव्योपजीविनः ।
अकृतज्ञाश्च मित्राणां ते वै निरयगामिनः ॥ १४.१०६.९० ॥
ચાડી ખાનારા, કરાર તોડનારા, પારકા ધન પર જીવનારા, અને મિત્રો પ્રત્યે કૃતઘ્ન—તેઓ જ નરકમાં જાય છે.
14.106.91
वर्णाश्रमाणां ये बाह्याः पाषण्डाश्चैव पापिनः ।
उपासते च तानेव ते सर्वे नरकालयाः ॥ १४.१०६.९१ ॥
વર્ણાશ્રમની બહારના પાખંડીઓ અને પાપીઓ, અને તેમની જ ઉપાસના કરનારા—તેઓ સૌ નરકવાસી છે.
14.106.92
वेदविक्रयिणश्चैव वेदानां चैव दूषकाः ।
वेदानां लेखकाश्चैव ते वै निरयगामिनः ॥ १४.१०६.९२ ॥
વેદ વેચનારા, વેદને દૂષિત કરનારા, અને વેદોના લેખકો—તેઓ જ નરકમાં જાય છે.
14.106.93
रसविक्रयिणो राजन्विषविक्रयिणश्च ये ।
क्षीरविक्रयिणश्चापि ते वै निरयगामिनः ॥ १४.१०६.९३ ॥
હે રાજન્, રસ વેચનારા, ઝેર વેચનારા, અને દૂધ વેચનારા—તેઓ પણ નરકમાં જાય છે.
14.106.94
चण्डालेभ्यश्च ये क्षीरं प्रयच्छन्ति नराधमाः ।
अर्थार्थमथवा स्नेहात्ते वै निरयगामिनः ॥ १४.१०६.९४ ॥
ચાંડાળોને જે અધમ માણસો દૂધ આપે છે—ધન માટે કે સ્નેહથી—તેઓ જ નરકમાં જાય છે.
14.106.95
पशूनां दमकयैव तथा नासानुवेधकाः ।
पुंस्त्वहिंसाकरस्चैव ते वै निरयगामिनः ॥ १४.१०६.९५ ॥
પશુઓને દોરડાથી બાંધનારા, તેમનું નાક વીંધનારા, અને પુંસત્વનો નાશ કરતી હિંસા કરનારા—તેઓ જ નરકમાં જાય છે.
14.106.96
अदातारः समर्था ये द्रव्याणां लोभकारणात् ।
दीनानन्धान्न पश्यन्ति ते वै निरयगामिनः ॥ १४.१०६.९६ ॥
સમર્થ હોવા છતાં ધનના લોભે જે દાન નથી આપતા અને દીન તથા અંધોને જોતા નથી, તેઓ નિશ્ચિતપણે નરકગામી થાય છે.
14.106.97
क्षान्तान्दान्तान्कृशान्प्राज्ञान्दीर्घकालं सहोषितान् ।
त्यजन्ति कृतकृत्या ये ते वा निरयगामिनः ॥ १४.१०६.९७ ॥
લાંબા સમય સાથે રહેલા ક્ષમાશીલ, સંયમી, કૃશ અને પ્રાજ્ઞ જનોને કૃતકૃત્ય થયા પછી જે ત્યજી દે છે, તેઓ નરકગામી થાય છે.
14.106.98
बालानामपि वृद्धानां श्रान्तानां चापि ये नराः ।
अदत्त्वाऽश्नान्ति मृष्टान्नं ते वै निरयगामिनः ॥ १४.१०६.९८ ॥
બાળકો, વૃદ્ધો અને થાકેલાઓને આપ્યા વિના જે લોકો સ્વાદિષ્ટ અન્ન ખાય છે, તેઓ નિશ્ચિતપણે નરકગામી થાય છે.
14.106.99
एते पूर्वर्षिभिः प्रोक्ता नरा निरयगामिनः ।
ये स्वर्गं समनुप्राप्तास्ताञ्शृणुष्व युधिष्ठिर ॥ १४.१०६.९९ ॥
પૂર્વ ઋષિઓએ આ નરકગામી મનુષ્યો કહ્યા છે. હે યુધિષ્ઠિર, હવે જેઓ સ્વર્ગ પામ્યા તેમના વિશે સાંભળ.
14.106.100
दानेन तपसा चैव सत्येन च दमेन च ।
ये धर्ममनुवर्तन्ते ते नराः स्वर्गगामिनः ॥ १४.१०६.१०० ॥
દાન, તપ, સત્ય અને દમ દ્વારા જેઓ ધર્મનું અનુસરણ કરે છે, તેઓ સ્વર્ગગામી થાય છે.
14.106.101
शुश्रूषयाऽप्युपाध्यायाच्छ्रुतमादाय पाण्डव ।
ये प्रतिग्रहनिस्स्नेहास्ते नराः स्वर्गगामिनः ॥ १४.१०६.१०१ ॥
હે પાંડવ, ગુરુની સેવાથી શ્રુતજ્ઞાન મેળવીને, દાન સ્વીકારવામાં આસક્તિરહિત રહે છે, તેઓ સ્વર્ગગામી થાય છે.
14.106.102
मधुमांसासवेभ्यस्तु निवृत्ता व्रतवत्तु ये ।
परदारनिवृत्ता ये ते नराः स्वर्गगामिनः ॥ १४.१०६.१०२ ॥
મધ, માંસ અને મદિરાથી તથા વ્રતની જેમ પરસ્ત્રીથી જે નિવૃત્ત રહે છે, તે મનુષ્યો સ્વર્ગે જાય છે.
14.106.103
मातरं पितरं चैव शुश्रूषन्ति च ये नराः ।
भ्रहातॄणामपि सस्नेहास्ते नराः स्वर्गगामिनः ॥ १४.१०६.१०३ ॥
જે મનુષ્યો માતા અને પિતાની સેવા કરે છે તથા ભાઈઓ પ્રત્યે પણ સ્નેહથી રહે છે, તે સ્વર્ગે જાય છે.
14.106.104
ये तु भोजनकाले तु निर्याताश्चातिथिप्रियाः ।
द्वाररोधं न कुर्वन्ति ते नराः स्वर्गगामिनः ॥ १४.१०६.१०४ ॥
જે ભોજન સમયે બહાર આવીને અતિથિઓને પ્રિય માને છે અને દ્વાર રોકતા નથી, તે મનુષ્યો સ્વર્ગે જાય છે.
14.106.105
वैवाहिकं तु कन्यानां दरिद्राणां च ये नराः ।
कारयन्ति च कुर्वन्ति ते नराः स्वर्गगामिनः ॥ १४.१०६.१०५ ॥
જે મનુષ્યો ગરીબ કન્યાઓના વિવાહની વ્યવસ્થા કરાવે છે અને પોતે પણ કરે છે, તે સ્વર્ગે જાય છે.
14.106.106
रसानामथ बीजानामोषधीनां तथैव च ।
दातारः श्रद्धयोपेतास्ते नराः स्वर्गगामिनः ॥ १४.१०६.१०६ ॥
શ્રદ્ધાથી યુક્ત થઈ રસ, બીજ અને ઔષધિઓનું દાન કરનારા, તે મનુષ્યો સ્વર્ગે જાય છે.
14.106.107
क्षेमाक्षेमं च मार्गेषु समानि विषमाणि च ।
अर्थिनां ये च वक्ष्यन्ति ते नराः स्वर्गगामिनः ॥ १४.१०६.१०७ ॥
માર્ગોમાં સલામત અને જોખમી, સમતલ અને વિષમ સ્થાનો જે યાચકોને કહે છે, તે મનુષ્યો સ્વર્ગે જાય છે.
14.106.108
पर्वद्वये चतुर्दश्यामष्टम्यां संध्ययोर्द्वयोः ।
आर्द्रायां जन्मनक्षत्रे विषुवे श्रवणेऽथवा।
ये ग्राम्यधर्मविरतास्ते नराः स्वर्गगाप्तिनः ॥ १४.१०६.१०८ ॥
બંને પર્વ દિવસોમાં, ચતુર્દશી અને અષ્ટમી તિથિએ, બંને સંધ્યાઓમાં, આર્દ્રા નક્ષત્રમાં, પોતાના જન્મનક્ષત્રમાં, વિષુવ દિવસે કે શ્રવણ નક્ષત્રમાં જે માણસો લૌકિક ભોગોથી વિરત રહે છે, તેઓ સ્વર્ગગામી થાય છે.
14.106.109
हव्यकव्यविधानं च नरकस्वर्गगामिनौ ।
धर्माधर्मौ च कथितौ किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १४.१०६.१०९ ॥
હવ્ય અને કવ્યનું વિધાન, નરક અને સ્વર્ગ તરફ લઈ જતા માર્ગો, તથા ધર્મ અને અધર્મ, એ બધું કહેવાઈ ગયું છે. હવે તું ફરી શું સાંભળવા ઇચ્છે છે?