マハーバーラタ · 章 14.109
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.109.1
अन्नदानफलं श्रुत्वा प्रीतोस्मि मधुसूदन ।
भोजनस्य विधिं वक्तुं देवदेव त्वमर्हसि ॥ १४.१०९.१ ॥
マドゥスーダナよ、施食の果報を聞いて、私は喜んでいます。神々の神よ、食事の作法を説くのにふさわしいのはあなたです。
14.109.2
बोजनस्य द्विजातीनां विधानं शृणु पाण्डव ।
स्नातः शुचिः शुचौ देशे निर्जने हुतपावकः ॥ १४.१०९.२ ॥
パーンダヴァよ、再生族の食事の規則を聞きなさい。沐浴して清らかになり、清浄で人里離れた場所で、火に供物を捧げてから食べるのである。
14.109.3
मण्डलं कारयित्वा च चतुरश्रं द्विजोत्तमः ।
क्षत्रियश्चेत्ततो वृत्तं वैश्योऽर्धेन्दुसमाकृतिम् ॥ १४.१०९.३ ॥
最上の再生族は四角い円（マンダラ）を作るべきである。もしクシャトリヤならば丸い形を、ヴァイシャは半月の形を作るべきである。
14.109.4
आर्द्रपादस्तु भुञ्जीयात्प्राङ्मुखश्चासने शुचौ ।
पादाभ्यां धरणीं स्पृष्ट्वा पादेनैकेन वा पुनः ॥ १४.१०९.४ ॥
足を濡らし、東を向き、清らかな座席に座って食べるべきである。両足で、あるいは片足で大地に触れてから。
14.109.5
नैकवासास्तु भुञ्जीयान्न चान्तर्धाय वा द्विजः ।
न भिन्नपात्रे भुञ्जीत पर्णपृष्ठे तथैव च ॥ १४.१०९.५ ॥
再生族は一枚の衣だけをまとって食べてはならず、覆いをして食べてもならない。割れた器で食べてはならず、同様に葉の裏側で食べてもならない。
14.109.6
अन्नं पूर्वं नमस्कुर्यात्प्रहृष्टेनान्तरात्मना ।
नान्यदालोकयेदन्नान्न जुगुप्सेन तत्परः ॥ १४.१०९.६ ॥
まず喜ばしい心で食物に礼拝すべきである。食物以外のものを見てはならず、食物に専念しながらもそれを嫌ってはならない。
14.109.7
जुगुप्सितं च यच्चान्नं राक्षसा एव भुञ्जते ।
पाणिना जलमुद्धृत्य कुर्यादन्नं प्रदक्षिणम् ॥ १४.१०९.७ ॥
忌まわしい食物は羅刹だけが食べる。手に水を取り、食物を右回りに巡るべきである。
14.109.8
अपेयं तद्विजानीयात्पीत्वा चान्द्रायणं चरेत् ।
परिवेषजलादन्यत्पेयमेव तु मन्त्रवत् ॥ १४.१०९.८ ॥
それは飲めないものと知るべきである。飲んでしまったなら月の断食（cāndrāyaṇa）を行うべし。供物の円の水以外の水は、真言とともに飲むのがよい。
14.109.9
पञ्च प्राणाहुतीः कुर्यात्समन्त्रं तु पृथक्पृथक् ॥ १४.१०९.९ ॥
五つの生気への供物を、真言とともに一つずつ捧げるべし。
14.109.10
यथा रसं न जानाति जिह्वा प्रामाहुतौ नृप ।
तथा समाहितः कुर्यात्प्राणाहुतिमतन्द्रिकतः ॥ १४.१०९.१० ॥
王よ、生気への供物の際に舌が味を知らないように、集中し怠らずに生気への供物を捧げるべし。
14.109.11
विदित्वाऽन्नमथान्नादं पञ्च प्राणांश्च पाण्डव ।
यः कुर्यादाहुतीः पञ्च तेनेष्टाः पञ्चवायवः ॥ १४.१०९.११ ॥
パーンドゥの子よ、食物と食べる者と五つの生気を知って五つの供物を捧げる者により、五つの風が崇められる。
14.109.12
अतोऽन्यथा तु भुञ्जानो ब्राह्मणो ज्ञानदुर्बलः ।
तेनान्नेनासुरान्प्रेतान्राक्षसांस्तर्पयिष्यति ॥ १४.१०९.१२ ॥
これとは異なるしかたで食べる、知識の弱いバラモンは、その食物によって阿修羅・餓鬼・羅刹を満足させることになる。
14.109.13
वक्त्रप्रमाणान्पिण्डांश्च ग्रसेदेकैकशः पुनः ।
वक्त्राधिकं तु यत्पिण्डमात्मोच्छिष्टं तदुच्यते ॥ १४.१०९.१३ ॥
口の大きさに合う一口ずつを、繰り返し食べるべきである。口より大きい一口は、自分の食べ残し（ucchiṣṭa）と言われる。
14.109.14
पिण्डावशिष्टमन्यच्च वक्त्रान्निस्सृतमेव च ।
अभोज्यं तद्विजानीयाद्भुक्त्वा चान्द्रायणं चरेत् ॥ १४.१०९.१४ ॥
一口の食べ残しと口から出たものは食べてはならないと知るべきである。それを食べたなら、月の苦行（cāndrāyaṇa）を行うべきである。
14.109.15
स्वमुच्छिष्टं तु यो भुङ्क्ते यो भुङ्क्ते मुक्तभोजनम् ।
चान्द्रायणं चरेन्कृच्छ्रं प्राजापत्यमथापि वा ॥ १४.१०९.१५ ॥
自分の食べ残しを食べる者、覆いのない食べ物を食べる者は、月の苦行、クリッチュラ、またはプラージャーパティヤの苦行を行うべきである。
14.109.16
स्त्रीपात्रभुङ्नरः पापः स्त्रीणामुच्छिष्टभुक्तथा ।
तया सह च यो भुङ्क्ते स भुङ्क्ते मद्यमेव हि।
न तस्य निष्कृतिर्दृष्टा मुनिभिस्तत्वदर्शिभिः ॥ १४.१०९.१६ ॥
女性の器から食べる罪深い男、女性の食べ残しを食べる者、そして女性と共に食べる者は、実は酒を飲んでいるのである。真理を見た聖者たちは、彼に対する償いを見出さなかった。
14.109.17
पिबतः पतिते तोये भोजने मुखनिस्सृते ।
अभोज्यं तद्विजानीयाद्भुक्त्वा चान्द्रायणं चरेत् ॥ १४.१०९.१७ ॥
飲んでいる者の水や食べ物に落ちたもの、そして口から出たものは食べてはならないと知るべきである。それを食べたなら、月の苦行を行うべきである。
14.109.18
पीतशेषं तु तन्नाम न पेयं पाण्डुनन्दन ।
पिबेद्यदि हि तन्मोहाद्द्विजश्चान्द्रायणं चरेत् ॥ १४.१०९.१८ ॥
パーンドゥの子よ、飲み残しの水は飲んではならない。再生族が迷いからそれを飲んだなら、月の苦行を行うべきである。
14.109.19
पानीयानि पिबेद्यते तत्पात्रं द्विजसत्तमः ।
अनुच्छिष्टं भवेत्तावद्यावद्भूमौ न निक्षिपेत् ॥ १४.१०९.१९ ॥
最上の再生族はその器から水を飲んでよい。地面に置かない限り、それは汚れたものとはならない。
14.109.20
मौनी वाऽप्यथवा भूमौ नावलोक्य दिशस्तथा ।
भुञ्जीत विधिवद्विप्रो न चोच्छिष्टं प्रदापयेत् ॥ १४.१०९.२० ॥
バラモンは作法に従い、黙して、あるいは地面や方角を見ずに食べるべきである。残り物を人に与えさせてはならない。
14.109.21
सदा चात्यशनं नाद्यान्नातिहीनं च कर्हिचित् ।
यथाऽन्नेन व्यथा न स्यात्तथा भुञ्जीत नित्यशः ॥ १४.१०९.२१ ॥
常に食べ過ぎてはならず、時には少なすぎてもならない。食物によって苦しみが生じないように、毎日食べるべきである。
14.109.22
उदक्यामपि चण्डालं श्वानं सूकरमेव वा ।
भुञ्जानो यदि वा पश्येत्तदन्नं च परित्यजेत्।
भुञ्जानो ह्यत्यजन्मोहाद्द्विजश्चान्द्रायणं चरेत् ॥ १४.१०९.२२ ॥
食事中に月経中の女性、チャンダーラ、犬、豚を見た場合は、その食物を捨てるべきである。迷いから捨てずに食べた再生族は、月の苦行を行うべきである。
14.109.23
केशकीटोपपन्नं च मुखमारुतवीजितम् ।
अभोज्यं तद्विजानीयाद्भुक्त्वा चान्द्रायणं चरेत् ॥ १४.१०९.२३ ॥
毛や虫が混じり、口の息で吹かれた食物は食べるべきでないと知るべきである。それを食べた者は月の苦行を行うべきである。
14.109.24
उत्थाय च पुनः स्पृष्टं पादस्पृष्टं च लङ्घितम् ।
अन्नं तद्राक्षसं विद्यात्तस्मात्तत्परिवर्जयेत् ॥ १४.१०९.२४ ॥
立ち上がった後に再び触れられた食物、足で触れられた食物、跨がれた食物は羅刹のものと知るべきである。ゆえにそれを避けるべきである。
14.109.25
राक्षसोच्छिष्टभुग्विप्रः सप्त पूर्वान्परानपि ।
नरके रौरवे घोर स पितॄन्पातयिष्यति ॥ १४.१०९.२५ ॥
羅刹の食べ残しを食べるバラモンは、前の七代と後の七代の祖先をも恐ろしいラウラヴァ地獄に落とすであろう。
14.109.26
तस्मिन्नाचमनं कुर्याद्यस्मिन्पात्रे स भुक्तवान् ।
यद्युत्तिष्ठत्यनाचान्तो भुक्तवानासनात्ततः।
स्नानं सद्यः प्रकुर्वीत सोन्यथाऽप्रयतो भवेत् ॥ १४.१०९.२६ ॥
食べた器でアーチャマナ（口すすぎ）を行うべきである。食後にアーチャマナをせずに席を立ったなら、ただちに沐浴すべきである。さもなければ不浄のままである。
14.109.27
तृणमुष्टिविधानं च तृणमाहात्म्यमेव च ।
इक्षोः सोमसमुद्भूतिं वक्तुमर्हसि मानदः ॥ १४.१०९.२७ ॥
尊敬を与える方よ、草の一握りの規定、草の偉大さ、そして甘蔗からソーマが生じたことを、どうかお話しください。
14.109.28
पितरो वृषभा ज्ञेयो गावो लोकस्य मातरः ।
तासां तु पूजया राजन्पूजिताः पितृदेवताः ॥ १४.१०९.२८ ॥
祖霊は雄牛として知られるべきであり、雌牛は世界の母である。王よ、それらを供養することによって、祖霊神は供養されるのである。
14.109.29
सभा प्रपा गृहाश्चापि देवतायतनानि च ।
शुद्ध्यन्ति शकृता यासांकिं भूतमधिकं ततः ॥ १४.१०९.२९ ॥
集会所、水場、家屋、神殿さえも、その牛糞によって清められる。これより偉大な生き物がほかにあろうか。
14.109.30
ग्रासमुष्टिं परगवे दद्यात्संवत्सरं तु यः ।
अकृत्वा स्वयमाहारं प्राप्तस्तत्सार्वकालिकम् ॥ १४.१०९.३० ॥
一年の間、自分は食べずに、他人の牛に一握りの飼い葉を与える者は、その果報を永遠に得る。
14.109.31
गावो मे मातरः सर्वाः पितरश्चैव गोवृषाः ।
ग्रासमुष्टिं मया दत्तं प्रतिगृह्णीत मातरः ॥ १४.१०९.३१ ॥
すべての雌牛は私の母であり、雄牛は私の父である。母たちよ、私が与えるこの一握りの飼葉をお受けください。
14.109.32
इत्युक्त्वाऽनेन मन्त्रेण गायत्र्या वा समाहितः ।
अभिमन्त्र्य ग्रासमुष्टिं तस्य पुण्यफलं शृणु ॥ १४.१०९.३२ ॥
このように述べ、心を集中して、この真言またはガーヤトリー・マントラでその一握りの飼葉を加持した。その功徳の果報を聞け。
14.109.33
यत्कृतं दुष्कृतं तेन ज्ञानतोऽज्ञानतोपि वा ।
तस्य नश्यति तत्सर्वं दुःखप्नं च विनश्यति ॥ १४.१०९.३३ ॥
彼が知らずに、あるいは知って行ったいかなる悪行も、すべて滅び、悪夢もまた消え去る。
14.109.34
तिलाः पिवित्राः पापघ्ना नारायणसमुद्भवाः ।
तिलाञ्श्राद्धे प्रशंसनति दानमेतदनुत्तमम् ॥ १४.१०९.३४ ॥
胡麻は清浄で罪を滅し、ナーラーヤナから生じたものである。祖霊祭（シュラーッダ）ではこれが称賛される。この布施は最上である。
14.109.35
तिलान्दद्यात्तिलान्भक्ष्यात्तिलानप्रातरुपस्पृशेत् ।
तिलंतिलमिति ब्रूयात्तिलाः पापहरा हि ते ॥ १४.१०९.३५ ॥
胡麻を布施し、胡麻を食べ、朝には胡麻に触れ、「胡麻、胡麻」と唱えるべきである。胡麻は罪を除くのだから。
14.109.36
क्रीत्वा प्रतिगृहीत्वा वा न विक्रेया द्विजातिभिः ।
भोजनाभ्यञ्जनाद्दानाद्योन्यत्तु कुरुते तिलैः।
कृमिर्भूत्वा श्वविष्ठायां पितृभिः सह मज्जति ॥ १४.१०९.३६ ॥
再生族は、買ったものでも贈られたものでも、胡麻を売ってはならない。食べること、塗油すること、布施すること以外に胡麻で何かをする者は、虫となり、祖先とともに犬の糞に沈む。
14.109.37
तिलान्नपीडयेद्विप्रो यन्त्रचक्रे स्वयं नृप ।
पीडयन्हि द्विजो मोहान्नरकं याति रौरवम् ॥ १४.१०९.३७ ॥
王よ、バラモンは自ら油搾りの輪で胡麻を砕いてはならない。迷いから砕く再生者は、ラウラヴァという地獄に行く。
14.109.38
इक्षुवंशोद्भवः सोमः सोमवंशोद्भवा द्विजाः ।
इक्षुं न पीडयेत्तस्मादिक्षुघात्यात्मघातकः ॥ १४.१०९.३८ ॥
ソーマはサトウキビの系統から生まれ、再生者たちは月の系統から生まれた。ゆえにサトウキビを搾ってはならない。サトウキビを搾る者は自殺者である。
14.109.39
इक्षुदण्डसहस्राणामेकैकेन युधिष्ठिर ।
ब्रह्महत्यामवाप्नोति द्विजश्चेद्यन्त्रपीडकः।
तस्मान्न पीडयेदिक्षुं यन्त्रचक्रे द्विजोत्तमः ॥ १४.१०९.३९ ॥
ユディシュティラよ、再生者が搾り機で、たとえ一本ずつでも数千本のサトウキビを搾れば、バラモン殺しの罪を負う。ゆえに最上の再生者よ、搾りの輪でサトウキビを搾ってはならない。