มหาภารตะ · อัธยายะ 14.109
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.109.1
अन्नदानफलं श्रुत्वा प्रीतोस्मि मधुसूदन ।
भोजनस्य विधिं वक्तुं देवदेव त्वमर्हसि ॥ १४.१०९.१ ॥
ข้าแต่พระมธุสูทน์ ข้าพระองค์ยินดีแล้วที่ได้ฟังผลแห่งการให้อาหาร ข้าแต่เทพแห่งเทพทั้งหลาย ขอพระองค์โปรดตรัสถึงวิธีแห่งการรับประทานอาหารเถิด
14.109.2
बोजनस्य द्विजातीनां विधानं शृणु पाण्डव ।
स्नातः शुचिः शुचौ देशे निर्जने हुतपावकः ॥ १४.१०९.२ ॥
ข้าแต่ปาณฑพ จงฟังวิธีแห่งการรับประทานอาหารของผู้เกิดสองครั้ง ผู้อาบน้ำชำระกายจนบริสุทธิ์แล้ว ในสถานที่สะอาดและเปลี่ยวไร้ผู้คน พร้อมทั้งบูชาไฟด้วยการถวายเครื่องบูชา
14.109.3
मण्डलं कारयित्वा च चतुरश्रं द्विजोत्तमः ।
क्षत्रियश्चेत्ततो वृत्तं वैश्योऽर्धेन्दुसमाकृतिम् ॥ १४.१०९.३ ॥
ผู้ประเสริฐสุดในหมู่ผู้เกิดสองครั้งควรเขียนวงกลมและสี่เหลี่ยมจัตุรัส หากเขาเป็นกษัตริย์ก็ให้เขียนวงกลม หากเป็นแพศย์ให้เขียนรูปคล้ายจันทร์ครึ่งซีก
14.109.4
आर्द्रपादस्तु भुञ्जीयात्प्राङ्मुखश्चासने शुचौ ।
पादाभ्यां धरणीं स्पृष्ट्वा पादेनैकेन वा पुनः ॥ १४.१०९.४ ॥
ให้รับประทานอาหารโดยมีเท้าเปียกชื้น หันหน้าไปทางทิศตะวันออก บนอาสนะที่บริสุทธิ์ โดยให้เท้าทั้งสองแตะพื้นดิน หรือจะแตะด้วยเท้าเพียงข้างเดียวก็ได้
14.109.5
नैकवासास्तु भुञ्जीयान्न चान्तर्धाय वा द्विजः ।
न भिन्नपात्रे भुञ्जीत पर्णपृष्ठे तथैव च ॥ १४.१०९.५ ॥
ผู้เกิดสองครั้งไม่ควรรับประทานอาหารโดยนุ่งผ้าผืนเดียว และไม่ควรรับประทานอาหารโดยปกปิดตนเอง ไม่ควรรับประทานจากภาชนะที่แตก และเช่นเดียวกันไม่ควรรับประทานบนหลังใบไม้
14.109.6
अन्नं पूर्वं नमस्कुर्यात्प्रहृष्टेनान्तरात्मना ।
नान्यदालोकयेदन्नान्न जुगुप्सेन तत्परः ॥ १४.१०९.६ ॥
ควรถวายความนอบน้อมแก่อาหารก่อนด้วยจิตใจที่ปีติยินดี ไม่ควรมองสิ่งอื่นนอกจากอาหาร และไม่ควรดูหมิ่นอาหารด้วยความรังเกียจ เมื่อมุ่งมั่นอยู่ที่อาหารนั้น
14.109.7
जुगुप्सितं च यच्चान्नं राक्षसा एव भुञ्जते ।
पाणिना जलमुद्धृत्य कुर्यादन्नं प्रदक्षिणम् ॥ १४.१०९.७ ॥
อาหารใดที่น่ารังเกียจ มีแต่รากษสเท่านั้นที่กิน ให้ใช้น้ำในมือเวียนรอบอาหารไปทางขวา
14.109.8
अपेयं तद्विजानीयात्पीत्वा चान्द्रायणं चरेत् ।
परिवेषजलादन्यत्पेयमेव तु मन्त्रवत् ॥ १४.१०९.८ ॥
พึงทราบว่านั่นเป็นของดื่มไม่ได้ หากดื่มไปแล้วก็ควรปฏิบัติจันทรายณะ ส่วนน้ำอื่นนอกจากน้ำในวงล้อมถวายนั้นควรดื่มได้ แต่ต้องสวดมนตร์ประกอบ
14.109.9
पञ्च प्राणाहुतीः कुर्यात्समन्त्रं तु पृथक्पृथक् ॥ १४.१०९.९ ॥
ควรถวายเครื่องบูชาแก่ลมหายใจทั้งห้าทีละอย่าง พร้อมทั้งสวดมนตร์
14.109.10
यथा रसं न जानाति जिह्वा प्रामाहुतौ नृप ।
तथा समाहितः कुर्यात्प्राणाहुतिमतन्द्रिकतः ॥ १४.१०९.१० ॥
ข้าแต่พระราชา ดุจดังลิ้นไม่รู้รส ในขณะถวายเครื่องบูชาแก่ลมหายใจ ผู้ปฏิบัติก็พึงถวายเครื่องบูชาแก่ลมหายใจด้วยจิตที่มั่นคงและไม่ประมาท
14.109.11
विदित्वाऽन्नमथान्नादं पञ्च प्राणांश्च पाण्डव ।
यः कुर्यादाहुतीः पञ्च तेनेष्टाः पञ्चवायवः ॥ १४.१०९.११ ॥
ข้าแต่ปาณฑพ เมื่อรู้อาหาร ผู้กินอาหาร และลมหายใจทั้งห้า ผู้ใดถวายเครื่องบูชาทั้งห้า ลมทั้งห้าก็ได้รับการบูชาจากผู้นั้น
14.109.12
अतोऽन्यथा तु भुञ्जानो ब्राह्मणो ज्ञानदुर्बलः ।
तेनान्नेनासुरान्प्रेतान्राक्षसांस्तर्पयिष्यति ॥ १४.१०९.१२ ॥
แต่พราหมณ์ที่รับประทานต่างจากนี้ และอ่อนด้อยในความรู้ อาหารนั้นจะทำให้อสูร เปรต และรากษสอิ่มเอม
14.109.13
वक्त्रप्रमाणान्पिण्डांश्च ग्रसेदेकैकशः पुनः ।
वक्त्राधिकं तु यत्पिण्डमात्मोच्छिष्टं तदुच्यते ॥ १४.१०९.१३ ॥
พึงกลืนคำข้าวที่มีขนาดเท่าปากทีละคำ ซ้ำแล้วซ้ำอีก คำข้าวที่ใหญ่กว่าปากนั้นเรียกว่าเศษที่ตนเองเคี้ยวทิ้ง
14.109.14
पिण्डावशिष्टमन्यच्च वक्त्रान्निस्सृतमेव च ।
अभोज्यं तद्विजानीयाद्भुक्त्वा चान्द्रायणं चरेत् ॥ १४.१०९.१४ ॥
เศษคำข้าวที่เหลือ และสิ่งใดที่พ่นออกจากปากแล้ว พึงทราบว่าไม่ควรรับประทาน หากรับประทานไปแล้วก็ควรปฏิบัติจันทรายณะ
14.109.15
स्वमुच्छिष्टं तु यो भुङ्क्ते यो भुङ्क्ते मुक्तभोजनम् ।
चान्द्रायणं चरेन्कृच्छ्रं प्राजापत्यमथापि वा ॥ १४.१०९.१५ ॥
ผู้ใดกินเศษของตนเอง และผู้ใดกินอาหารที่ไม่มีการปกปิด ควรปฏิบัติจันทรายณะ กฤจฉระ หรือปรชาปัตย์
14.109.16
स्त्रीपात्रभुङ्नरः पापः स्त्रीणामुच्छिष्टभुक्तथा ।
तया सह च यो भुङ्क्ते स भुङ्क्ते मद्यमेव हि।
न तस्य निष्कृतिर्दृष्टा मुनिभिस्तत्वदर्शिभिः ॥ १४.१०९.१६ ॥
ชายผู้บาปที่กินจากภาชนะของสตรี และกินเศษอาหารของสตรี รวมถึงผู้ที่รับประทานร่วมกับนาง แท้จริงแล้วเท่ากับดื่มสุรา ไม่มีการชดใช้บาปสำหรับเขา ดังที่เหล่าฤๅษีผู้เห็นความจริงได้เห็นไว้
14.109.17
पिबतः पतिते तोये भोजने मुखनिस्सृते ।
अभोज्यं तद्विजानीयाद्भुक्त्वा चान्द्रायणं चरेत् ॥ १४.१०९.१७ ॥
อาหารหรือน้ำที่ตกลงในน้ำหรืออาหารของผู้กำลังดื่มหรือกิน หรือที่พ่นออกจากปาก พึงทราบว่าไม่ควรรับประทาน หากรับประทานไปแล้วก็ควรปฏิบัติจันทรายณะ
14.109.18
पीतशेषं तु तन्नाम न पेयं पाण्डुनन्दन ।
पिबेद्यदि हि तन्मोहाद्द्विजश्चान्द्रायणं चरेत् ॥ १४.१०९.१८ ॥
ข้าแต่บุตรแห่งปาณฑุ น้ำที่เหลือจากการดื่มนั้นไม่ควรดื่ม หากพราหมณ์ผู้เกิดสองครั้งดื่มไปด้วยความหลงผิด ก็ควรปฏิบัติจันทรายณะ
14.109.19
पानीयानि पिबेद्यते तत्पात्रं द्विजसत्तमः ।
अनुच्छिष्टं भवेत्तावद्यावद्भूमौ न निक्षिपेत् ॥ १४.१०९.१९ ॥
ผู้ประเสริฐสุดในหมู่ผู้เกิดสองครั้งอาจดื่มน้ำจากภาชนะนั้นได้ ภาชนะนั้นยังไม่เป็นมลทินตราบเท่าที่ไม่วางลงบนพื้นดิน
14.109.20
मौनी वाऽप्यथवा भूमौ नावलोक्य दिशस्तथा ।
भुञ्जीत विधिवद्विप्रो न चोच्छिष्टं प्रदापयेत् ॥ १४.१०९.२० ॥
พราหมณ์พึงรับประทานตามวิธีที่กำหนด โดยนิ่งเงียบ หรือไม่มองพื้นดินและทิศทั้งหลาย และไม่ควรให้เศษอาหารนั้นแก่ผู้อื่น
14.109.21
सदा चात्यशनं नाद्यान्नातिहीनं च कर्हिचित् ।
यथाऽन्नेन व्यथा न स्यात्तथा भुञ्जीत नित्यशः ॥ १४.१०९.२१ ॥
ไม่ควรกินมากเกินไปเสมอไป และไม่ควรกินน้อยเกินไปเลยสักครั้ง ควรกินทุกวันในปริมาณที่อาหารไม่ก่อความทุกข์ทรมานแก่ร่างกาย
14.109.22
उदक्यामपि चण्डालं श्वानं सूकरमेव वा ।
भुञ्जानो यदि वा पश्येत्तदन्नं च परित्यजेत्।
भुञ्जानो ह्यत्यजन्मोहाद्द्विजश्चान्द्रायणं चरेत् ॥ १४.१०९.२२ ॥
ขณะกำลังกิน หากเห็นสตรีที่มีประจำเดือน คนจัณฑาล สุนัข หรือสุกร ก็ให้ละทิ้งอาหารนั้นเสีย ผู้เกิดสองครั้งที่กินโดยไม่ละทิ้งอาหารนั้นเพราะความหลงผิด ให้ประกอบพิธีตบะจันทรายณะ
14.109.23
केशकीटोपपन्नं च मुखमारुतवीजितम् ।
अभोज्यं तद्विजानीयाद्भुक्त्वा चान्द्रायणं चरेत् ॥ १४.१०९.२३ ॥
อาหารที่มีเส้นผมและแมลงปน และถูกพัดด้วยลมจากปากให้ถือว่าไม่ควรกิน เมื่อกินแล้วให้ประกอบพิธีตบะจันทรายณะ
14.109.24
उत्थाय च पुनः स्पृष्टं पादस्पृष्टं च लङ्घितम् ।
अन्नं तद्राक्षसं विद्यात्तस्मात्तत्परिवर्जयेत् ॥ १४.१०९.२४ ॥
อาหารที่ถูกสัมผัสอีกหลังจากลุกขึ้นแล้ว ถูกเท้าสัมผัส หรือถูกก้าวข้าม ให้ถือว่าเป็นอาหารของรากษส ดังนั้นควรหลีกเลี่ยงอาหารนั้น
14.109.25
राक्षसोच्छिष्टभुग्विप्रः सप्त पूर्वान्परानपि ।
नरके रौरवे घोर स पितॄन्पातयिष्यति ॥ १४.१०९.२५ ॥
พราหมณ์ที่กินเศษอาหารที่รากษสกินเหลือ จะทำให้บรรพบุรุษเจ็ดชั่วก่อนและเจ็ดชั่วหลังตกลงสู่นรกรัวรวะอันน่าสะพรึงกลัว
14.109.26
तस्मिन्नाचमनं कुर्याद्यस्मिन्पात्रे स भुक्तवान् ।
यद्युत्तिष्ठत्यनाचान्तो भुक्तवानासनात्ततः।
स्नानं सद्यः प्रकुर्वीत सोन्यथाऽप्रयतो भवेत् ॥ १४.१०९.२६ ॥
หลังกินแล้วควรบ้วนน้ำในภาชนะใบเดียวกับที่ใช้กิน หากลุกจากที่นั่งหลังกินโดยยังไม่ได้บ้วนน้ำ ให้อาบน้ำทันที มิฉะนั้นจะยังคงไม่บริสุทธิ์
14.109.27
तृणमुष्टिविधानं च तृणमाहात्म्यमेव च ।
इक्षोः सोमसमुद्भूतिं वक्तुमर्हसि मानदः ॥ १४.१०९.२७ ॥
ท่านผู้ให้เกียรติ ขอท่านโปรดบอกข้าพเจ้าถึงวิธีการกำมือหญ้า ความยิ่งใหญ่ของหญ้า และการเกิดของโสมจากอ้อยด้วยเถิด
14.109.28
पितरो वृषभा ज्ञेयो गावो लोकस्य मातरः ।
तासां तु पूजया राजन्पूजिताः पितृदेवताः ॥ १४.१०९.२८ ॥
บรรพบุรุษควรรู้จักในฐานะโคตัวผู้ ส่วนโคเป็นมารดาของโลก ข้าแต่พระราชา เมื่อบูชาโคแล้ว เทพเจ้าแห่งบรรพบุรุษก็ได้รับการบูชาด้วย
14.109.29
सभा प्रपा गृहाश्चापि देवतायतनानि च ।
शुद्ध्यन्ति शकृता यासांकिं भूतमधिकं ततः ॥ १४.१०९.२९ ॥
ท้องพระโรง ที่พักริมทาง บ้านเรือน และวิหารของเทพเจ้า ย่อมบริสุทธิ์ด้วยมูลโค สิ่งมีชีวิตใดจะยิ่งใหญ่กว่าสิ่งเหล่านี้เล่า
14.109.30
ग्रासमुष्टिं परगवे दद्यात्संवत्सरं तु यः ।
अकृत्वा स्वयमाहारं प्राप्तस्तत्सार्वकालिकम् ॥ १४.१०९.३० ॥
ผู้ใดให้กำมือหญ้าแก่โคของผู้อื่นตลอดหนึ่งปี โดยที่ตนเองไม่กิน ย่อมได้รับผลบุญนั้นตลอดกาล
14.109.31
गावो मे मातरः सर्वाः पितरश्चैव गोवृषाः ।
ग्रासमुष्टिं मया दत्तं प्रतिगृह्णीत मातरः ॥ १४.१०९.३१ ॥
โคทั้งหมดเป็นมารดาของข้าพเจ้า และโคผู้เป็นบิดาของข้าพเจ้า ข้าแต่มารดาทั้งหลาย ขอรับกำมือหญ้าที่ข้าพเจ้าถวายนี้ไว้ด้วยเถิด
14.109.32
इत्युक्त्वाऽनेन मन्त्रेण गायत्र्या वा समाहितः ।
अभिमन्त्र्य ग्रासमुष्टिं तस्य पुण्यफलं शृणु ॥ १४.१०९.३२ ॥
เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว ด้วยมนตร์นี้หรือด้วยคายตรี ด้วยจิตที่สงบมั่น เสกกำมือหญ้านั้นแล้ว จงฟังผลบุญของการนั้นเถิด
14.109.33
यत्कृतं दुष्कृतं तेन ज्ञानतोऽज्ञानतोपि वा ।
तस्य नश्यति तत्सर्वं दुःखप्नं च विनश्यति ॥ १४.१०९.३३ ॥
บาปใดที่ผู้นั้นได้ทำไว้ ไม่ว่าจะโดยรู้หรือโดยไม่รู้ ทั้งหมดนั้นย่อมพินาศไป และความฝันร้ายของเขาก็ถูกทำลายด้วย
14.109.34
तिलाः पिवित्राः पापघ्ना नारायणसमुद्भवाः ।
तिलाञ्श्राद्धे प्रशंसनति दानमेतदनुत्तमम् ॥ १४.१०९.३४ ॥
งาดำเป็นของบริสุทธิ์และขจัดบาป เกิดจากพระนารายณ์ ในพิธีศราทธะย่อมได้รับการสรรเสริญ การให้ทานนี้เป็นยอดเยี่ยม
14.109.35
तिलान्दद्यात्तिलान्भक्ष्यात्तिलानप्रातरुपस्पृशेत् ।
तिलंतिलमिति ब्रूयात्तिलाः पापहरा हि ते ॥ १४.१०९.३५ ॥
ควรถวายงาดำ ควรกินงาดำ ควรสัมผัสงาดำในยามเช้า และควรกล่าวว่า งาดำ งาดำ เพราะงาดำขจัดบาปได้
14.109.36
क्रीत्वा प्रतिगृहीत्वा वा न विक्रेया द्विजातिभिः ।
भोजनाभ्यञ्जनाद्दानाद्योन्यत्तु कुरुते तिलैः।
कृमिर्भूत्वा श्वविष्ठायां पितृभिः सह मज्जति ॥ १४.१०९.३६ ॥
ผู้เกิดสองครั้งไม่ควรขายงาดำ ไม่ว่าจะซื้อมาหรือรับมาเป็นของขวัญ ผู้ใดทำสิ่งใดกับงาดำนอกจากการกิน การทา หรือการให้ทาน ผู้นั้นจะกลายเป็นหนอนและจมลงในมูลสุนัขพร้อมกับบรรพบุรุษของตน
14.109.37
तिलान्नपीडयेद्विप्रो यन्त्रचक्रे स्वयं नृप ।
पीडयन्हि द्विजो मोहान्नरकं याति रौरवम् ॥ १४.१०९.३७ ॥
ข้าแต่พระราชา พราหมณ์ไม่ควรบีบงาดำด้วยตนเองในล้อเครื่องบีบ ผู้เกิดสองครั้งที่บีบเพราะความหลงผิดย่อมไปสู่นรกที่เรียกว่ารัวรวะ
14.109.38
इक्षुवंशोद्भवः सोमः सोमवंशोद्भवा द्विजाः ।
इक्षुं न पीडयेत्तस्मादिक्षुघात्यात्मघातकः ॥ १४.१०९.३८ ॥
โสมเกิดจากเผ่าอ้อย และผู้เกิดสองครั้งเกิดจากเผ่าแห่งดวงจันทร์ ฉะนั้นไม่ควรบีบอ้อย ผู้บีบอ้อยคือผู้ฆ่าตนเอง
14.109.39
इक्षुदण्डसहस्राणामेकैकेन युधिष्ठिर ।
ब्रह्महत्यामवाप्नोति द्विजश्चेद्यन्त्रपीडकः।
तस्मान्न पीडयेदिक्षुं यन्त्रचक्रे द्विजोत्तमः ॥ १४.१०९.३९ ॥
ข้าแต่ยุธิษฐิระ ผู้เกิดสองครั้งที่บีบลำอ้อยนับพันลำในเครื่องบีบทีละลำ ย่อมได้รับบาปแห่งการฆ่าพราหมณ์ ดังนั้น ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งผู้เกิดสองครั้ง ไม่ควรบีบอ้อยในล้อเครื่องบีบ