మహాభారతం · అధ్యాయం 14.109
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.109.1
अन्नदानफलं श्रुत्वा प्रीतोस्मि मधुसूदन ।
भोजनस्य विधिं वक्तुं देवदेव त्वमर्हसि ॥ १४.१०९.१ ॥
మధుసూదనా, అన్నదాన ఫలాన్ని విని నేను సంతోషించాను. దేవదేవా, ఇప్పుడు భోజన విధిని చెప్పడానికి మీరు అర్హులు.
14.109.2
बोजनस्य द्विजातीनां विधानं शृणु पाण्डव ।
स्नातः शुचिः शुचौ देशे निर्जने हुतपावकः ॥ १४.१०९.२ ॥
పాండవా, ద్విజుల భోజన విధానాన్ని విను. స్నానం చేసి, శుచిగా, పవిత్రమైన ఏకాంత ప్రదేశంలో, అగ్నిలో హోమం చేసి (భుజించాలి).
14.109.3
मण्डलं कारयित्वा च चतुरश्रं द्विजोत्तमः ।
क्षत्रियश्चेत्ततो वृत्तं वैश्योऽर्धेन्दुसमाकृतिम् ॥ १४.१०९.३ ॥
ఉత్తమ ద్విజుడు మండలాన్ని చేసి, చతురస్రంగా (నిర్మించాలి). క్షత్రియుడైతే వృత్తాకారంగా, వైశ్యుడు అర్ధచంద్ర ఆకారంలో (నిర్మించాలి).
14.109.4
आर्द्रपादस्तु भुञ्जीयात्प्राङ्मुखश्चासने शुचौ ।
पादाभ्यां धरणीं स्पृष्ट्वा पादेनैकेन वा पुनः ॥ १४.१०९.४ ॥
తడి పాదాలతో, తూర్పు ముఖంగా, పవిత్రమైన ఆసనంపై భుజించాలి. రెండు పాదాలతో లేదా ఒక పాదంతో భూమిని తాకి (భుజించాలి).
14.109.5
नैकवासास्तु भुञ्जीयान्न चान्तर्धाय वा द्विजः ।
न भिन्नपात्रे भुञ्जीत पर्णपृष्ठे तथैव च ॥ १४.१०९.५ ॥
ద్విజుడు ఒకే వస్త్రంతో భుజించకూడదు, శరీరాన్ని కప్పుకుని కూడా భుజించకూడదు. పగిలిన పాత్రలో భుజించకూడదు; అలాగే ఆకు వెనుక భాగంలోనూ భుజించకూడదు.
14.109.6
अन्नं पूर्वं नमस्कुर्यात्प्रहृष्टेनान्तरात्मना ।
नान्यदालोकयेदन्नान्न जुगुप्सेन तत्परः ॥ १४.१०९.६ ॥
ముందుగా ఆహారాన్ని ప్రసన్న హృదయంతో నమస్కరించాలి. ఆహారం తప్ప వేరే దేనినీ చూడకూడదు; ఆహారంపై అసహ్యంతో మనసు పెట్టకూడదు.
14.109.7
जुगुप्सितं च यच्चान्नं राक्षसा एव भुञ्जते ।
पाणिना जलमुद्धृत्य कुर्यादन्नं प्रदक्षिणम् ॥ १४.१०९.७ ॥
అసహ్యకరమైన ఆహారాన్ని రాక్షసులు మాత్రమే తింటారు. చేతితో నీటిని తీసుకుని ఆహారానికి ప్రదక్షిణ చేయాలి.
14.109.8
अपेयं तद्विजानीयात्पीत्वा चान्द्रायणं चरेत् ।
परिवेषजलादन्यत्पेयमेव तु मन्त्रवत् ॥ १४.१०९.८ ॥
అది త్రాగదగనిదని తెలుసుకోవాలి; త్రాగినట్లయితే చాంద్రాయణ వ్రతం చేయాలి. పరివేష జలం కాకుండా ఇతర జలం మంత్రపూర్వకంగా త్రాగదగినది.
14.109.9
पञ्च प्राणाहुतीः कुर्यात्समन्त्रं तु पृथक्पृथक् ॥ १४.१०९.९ ॥
ఐదు ప్రాణాహుతులను మంత్రంతో విడివిడిగా చేయాలి.
14.109.10
यथा रसं न जानाति जिह्वा प्रामाहुतौ नृप ।
तथा समाहितः कुर्यात्प्राणाहुतिमतन्द्रिकतः ॥ १४.१०९.१० ॥
ఓ రాజా, ప్రాణాహుతిలో నాలుక రుచిని గ్రహించనట్లుగా, ఏకాగ్రతతో అలసత్వం లేకుండా ప్రాణాహుతి చేయాలి.
14.109.11
विदित्वाऽन्नमथान्नादं पञ्च प्राणांश्च पाण्डव ।
यः कुर्यादाहुतीः पञ्च तेनेष्टाः पञ्चवायवः ॥ १४.१०९.११ ॥
ఓ పాండవా, అన్నాన్ని, అన్నాన్ని తినేవాడిని, ఐదు ప్రాణాలను తెలిసి ఐదు ఆహుతులు చేసేవాడి చేత ఐదు వాయువులు పూజింపబడతాయి.
14.109.12
अतोऽन्यथा तु भुञ्जानो ब्राह्मणो ज्ञानदुर्बलः ।
तेनान्नेनासुरान्प्रेतान्राक्षसांस्तर्पयिष्यति ॥ १४.१०९.१२ ॥
దీనికి భిన్నంగా తినే బ్రాహ్మణుడు, జ్ఞానంలో బలహీనుడు, ఆ అన్నంతో అసురులను, ప్రేతులను, రాక్షసులను తృప్తిపరుస్తాడు.
14.109.13
वक्त्रप्रमाणान्पिण्डांश्च ग्रसेदेकैकशः पुनः ।
वक्त्राधिकं तु यत्पिण्डमात्मोच्छिष्टं तदुच्यते ॥ १४.१०९.१३ ॥
నోటి పరిమాణంలో ఉన్న ముద్దలను ఒక్కొక్కటిగా మళ్లీ మళ్లీ తినాలి. నోటికంటే పెద్ద ముద్దను తన ఉచ్ఛిష్టం అంటారు.
14.109.14
पिण्डावशिष्टमन्यच्च वक्त्रान्निस्सृतमेव च ।
अभोज्यं तद्विजानीयाद्भुक्त्वा चान्द्रायणं चरेत् ॥ १४.१०९.१४ ॥
ముద్దలో మిగిలినది, నోటి నుండి బయటకు వచ్చినది కూడా తినదగినవి కావు. దానిని తింటే చాంద్రాయణ వ్రతం చేయాలి.
14.109.15
स्वमुच्छिष्टं तु यो भुङ्क्ते यो भुङ्क्ते मुक्तभोजनम् ।
चान्द्रायणं चरेन्कृच्छ्रं प्राजापत्यमथापि वा ॥ १४.१०९.१५ ॥
తన ఉచ్ఛిష్టాన్ని తినేవాడు, తెరిచి ఉంచిన భోజనాన్ని తినేవాడు చాంద్రాయణం, కృచ్ఛ్రం లేదా ప్రాజాపత్య వ్రతం చేయాలి.
14.109.16
स्त्रीपात्रभुङ्नरः पापः स्त्रीणामुच्छिष्टभुक्तथा ।
तया सह च यो भुङ्क्ते स भुङ्क्ते मद्यमेव हि।
न तस्य निष्कृतिर्दृष्टा मुनिभिस्तत्वदर्शिभिः ॥ १४.१०९.१६ ॥
స్త్రీ పాత్రలో భోజనం చేసే పాపి, స్త్రీల ఉచ్ఛిష్టం తినేవాడు, ఆమెతో కలిసి భోజనం చేసేవాడు మద్యమే తాగుతాడు. అతనికి నివారణ తత్త్వదర్శులైన మునులు చూడలేదు.
14.109.17
पिबतः पतिते तोये भोजने मुखनिस्सृते ।
अभोज्यं तद्विजानीयाद्भुक्त्वा चान्द्रायणं चरेत् ॥ १४.१०९.१७ ॥
తాగుతున్నప్పుడు నీటిలో, లేదా భోజనంలో పడినదీ, నోటి నుండి బయటకు వచ్చినదీ తినదగనిదని తెలుసుకోవాలి. దానిని తింటే చాంద్రాయణ వ్రతం చేయాలి.
14.109.18
पीतशेषं तु तन्नाम न पेयं पाण्डुनन्दन ।
पिबेद्यदि हि तन्मोहाद्द्विजश्चान्द्रायणं चरेत् ॥ १४.१०९.१८ ॥
పాండునందనా, తాగగా మిగిలిన నీరు త్రాగదగినది కాదు. ద్విజుడు మోహంతో దానిని తాగితే చాంద్రాయణ వ్రతం చేయాలి.
14.109.19
पानीयानि पिबेद्यते तत्पात्रं द्विजसत्तमः ।
अनुच्छिष्टं भवेत्तावद्यावद्भूमौ न निक्षिपेत् ॥ १४.१०९.१९ ॥
ఉత్తమ ద్విజుడు నీళ్లు త్రాగాలి; ఆ పాత్ర నేలపై ఉంచే వరకు ఎంగిలి కాదు.
14.109.20
मौनी वाऽप्यथवा भूमौ नावलोक्य दिशस्तथा ।
भुञ्जीत विधिवद्विप्रो न चोच्छिष्टं प्रदापयेत् ॥ १४.१०९.२० ॥
మౌనంగా ఉండి, లేదా నేలను దిక్కులను చూడకుండా, బ్రాహ్మణుడు విధిప్రకారం భోజనం చేయాలి; ఎంగిలిని ఇప్పించకూడదు.
14.109.21
सदा चात्यशनं नाद्यान्नातिहीनं च कर्हिचित् ।
यथाऽन्नेन व्यथा न स्यात्तथा भुञ्जीत नित्यशः ॥ १४.१०९.२१ ॥
ఎల్లప్పుడూ అతిగా తినకూడదు, ఎప్పుడూ మరీ తక్కువగానూ తినకూడదు; ఆహారం వల్ల బాధ కలగకుండా ప్రతిరోజూ భుజించాలి.
14.109.22
उदक्यामपि चण्डालं श्वानं सूकरमेव वा ।
भुञ्जानो यदि वा पश्येत्तदन्नं च परित्यजेत्।
भुञ्जानो ह्यत्यजन्मोहाद्द्विजश्चान्द्रायणं चरेत् ॥ १४.१०९.२२ ॥
భోజనం చేస్తూ ఋతుమతి స్త్రీ, చండాలుడు, కుక్క లేదా పందిని చూస్తే ఆ అన్నాన్ని విడిచిపెట్టాలి; మోహంతో విడిచిపెట్టక భుజించిన ద్విజుడు చాంద్రాయణ వ్రతం చేయాలి.
14.109.23
केशकीटोपपन्नं च मुखमारुतवीजितम् ।
अभोज्यं तद्विजानीयाद्भुक्त्वा चान्द्रायणं चरेत् ॥ १४.१०९.२३ ॥
వెంట్రుకలు, పురుగులతో కూడినదీ, నోటి గాలితో వీచబడినదీ అయిన అన్నాన్ని భుజింపరానిదిగా తెలుసుకోవాలి; తిన్నవాడు చాంద్రాయణ వ్రతం చేయాలి.
14.109.24
उत्थाय च पुनः स्पृष्टं पादस्पृष्टं च लङ्घितम् ।
अन्नं तद्राक्षसं विद्यात्तस्मात्तत्परिवर्जयेत् ॥ १४.१०९.२४ ॥
లేచి మళ్లీ తాకబడినదీ, పాదంతో తాకబడినదీ, దాటబడినదీ అయిన అన్నాన్ని రాక్షసమైనదిగా తెలుసుకోవాలి; కాబట్టి దానిని విడిచిపెట్టాలి.
14.109.25
राक्षसोच्छिष्टभुग्विप्रः सप्त पूर्वान्परानपि ।
नरके रौरवे घोर स पितॄन्पातयिष्यति ॥ १४.१०९.२५ ॥
రాక్షసుని ఉచ్ఛిష్టాన్ని తినే బ్రాహ్మణుడు, పూర్వ ఏడు తరాలను మరియు తరువాతి ఏడు తరాలను కూడా భయంకరమైన రౌరవ నరకంలో పడవేస్తాడు.
14.109.26
तस्मिन्नाचमनं कुर्याद्यस्मिन्पात्रे स भुक्तवान् ।
यद्युत्तिष्ठत्यनाचान्तो भुक्तवानासनात्ततः।
स्नानं सद्यः प्रकुर्वीत सोन्यथाऽप्रयतो भवेत् ॥ १४.१०९.२६ ॥
ఏ పాత్రలో భోజనం చేశాడో అందులోనే ఆచమనం చేయాలి. భోజనం చేసిన తర్వాత ఆచమనం చేయకుండా ఆసనం నుండి లేస్తే, వెంటనే స్నానం చేయాలి; లేకపోతే అతడు అపవిత్రుడవుతాడు.
14.109.27
तृणमुष्टिविधानं च तृणमाहात्म्यमेव च ।
इक्षोः सोमसमुद्भूतिं वक्तुमर्हसि मानदः ॥ १४.१०९.२७ ॥
ఓ మానదా! తృణముష్టి విధానాన్ని, తృణ మహాత్మ్యాన్ని, చెరకు నుండి సోముడు ఉద్భవించిన విధానాన్ని నీవు చెప్పవలసినది.
14.109.28
पितरो वृषभा ज्ञेयो गावो लोकस्य मातरः ।
तासां तु पूजया राजन्पूजिताः पितृदेवताः ॥ १४.१०९.२८ ॥
పితరులను ఎద్దులుగా తెలుసుకోవాలి; ఆవులు లోకానికి మాతలు. ఓ రాజా! వాటిని పూజించడం ద్వారా పితృదేవతలు పూజించబడినవారవుతారు.
14.109.29
सभा प्रपा गृहाश्चापि देवतायतनानि च ।
शुद्ध्यन्ति शकृता यासांकिं भूतमधिकं ततः ॥ १४.१०९.२९ ॥
సభలు, ప్రపాలు, గృహాలు, దేవాలయాలు కూడా ఏ ఆవుల పేడతో శుద్ధి అవుతాయో, వాటికంటే అధికమైన ప్రాణి ఏది?
14.109.30
ग्रासमुष्टिं परगवे दद्यात्संवत्सरं तु यः ।
अकृत्वा स्वयमाहारं प्राप्तस्तत्सार्वकालिकम् ॥ १४.१०९.३० ॥
ఎవరైతే ఒక సంవత్సరం పాటు తాను భోజనం చేయకుండా, పరుల ఆవుకు ఒక గ్రాసం మేత పెడతాడో, అతడు ఆ ఫలాన్ని శాశ్వతంగా పొందుతాడు.
14.109.31
गावो मे मातरः सर्वाः पितरश्चैव गोवृषाः ।
ग्रासमुष्टिं मया दत्तं प्रतिगृह्णीत मातरः ॥ १४.१०९.३१ ॥
ఆవులన్నీ నా తల్లులు; ఎద్దులు నా తండ్రులు. నేను ఇచ్చిన ఈ గడ్డి పిడికెడును, ఓ తల్లులారా, స్వీకరించండి.
14.109.32
इत्युक्त्वाऽनेन मन्त्रेण गायत्र्या वा समाहितः ।
अभिमन्त्र्य ग्रासमुष्टिं तस्य पुण्यफलं शृणु ॥ १४.१०९.३२ ॥
ఇలా చెప్పి, ఈ మంత్రంతో లేదా గాయత్రితో, ఏకాగ్రచిత్తంతో గడ్డి పిడికెడును అభిమంత్రించి, దాని పుణ్యఫలాన్ని వినుము.
14.109.33
यत्कृतं दुष्कृतं तेन ज्ञानतोऽज्ञानतोपि वा ।
तस्य नश्यति तत्सर्वं दुःखप्नं च विनश्यति ॥ १४.१०९.३३ ॥
అతడు తెలిసి గాని తెలియకగాని చేసిన ఏ దుష్కర్మమైనా, అదంతా నశిస్తుంది; దుస్స్వప్నమూ నశిస్తుంది.
14.109.34
तिलाः पिवित्राः पापघ्ना नारायणसमुद्भवाः ।
तिलाञ्श्राद्धे प्रशंसनति दानमेतदनुत्तमम् ॥ १४.१०९.३४ ॥
నువ్వులు పవిత్రమైనవి, పాపాన్ని నశింపజేసేవి; నారాయణుడి నుండి పుట్టినవి. శ్రాద్ధంలో నువ్వులను ప్రశంసిస్తారు; ఇదే అత్యుత్తమ దానం.
14.109.35
तिलान्दद्यात्तिलान्भक्ष्यात्तिलानप्रातरुपस्पृशेत् ।
तिलंतिलमिति ब्रूयात्तिलाः पापहरा हि ते ॥ १४.१०९.३५ ॥
నువ్వులు దానం చేయాలి, నువ్వులు తినాలి, ఉదయం నువ్వులను తాకాలి; 'తిలం-తిలం' అని అనాలి; నువ్వులు పాపాన్ని హరించేవి.
14.109.36
क्रीत्वा प्रतिगृहीत्वा वा न विक्रेया द्विजातिभिः ।
भोजनाभ्यञ्जनाद्दानाद्योन्यत्तु कुरुते तिलैः।
कृमिर्भूत्वा श्वविष्ठायां पितृभिः सह मज्जति ॥ १४.१०९.३६ ॥
ద్విజులు నువ్వులను కొని గాని దానంగా పొంది గాని అమ్మకూడదు; భోజనం, తైలాభ్యంగం, దానం తప్ప నువ్వులతో మరేదైనా చేసేవాడు, పురుగుగా మారి కుక్క మలంలో తన పితరులతో కలిసి మునుగుతాడు.
14.109.37
तिलान्नपीडयेद्विप्रो यन्त्रचक्रे स्वयं नृप ।
पीडयन्हि द्विजो मोहान्नरकं याति रौरवम् ॥ १४.१०९.३७ ॥
ఓ రాజా, బ్రాహ్మణుడు స్వయంగా నువ్వులను యంత్రచక్రంలో ఆడించకూడదు. మోహంతో ఆడించే ద్విజుడు రౌరవ నరకానికి పోతాడు.
14.109.38
इक्षुवंशोद्भवः सोमः सोमवंशोद्भवा द्विजाः ।
इक्षुं न पीडयेत्तस्मादिक्षुघात्यात्मघातकः ॥ १४.१०९.३८ ॥
సోముడు ఇక్షువంశంలో జన్మించాడు; ద్విజులు సోమవంశంలో జన్మించారు. అందువల్ల చెరకును ఆడించకూడదు; చెరకును ఆడించేవాడు ఆత్మఘాతకుడు.
14.109.39
इक्षुदण्डसहस्राणामेकैकेन युधिष्ठिर ।
ब्रह्महत्यामवाप्नोति द्विजश्चेद्यन्त्रपीडकः।
तस्मान्न पीडयेदिक्षुं यन्त्रचक्रे द्विजोत्तमः ॥ १४.१०९.३९ ॥
యుధిష్ఠిరా, వేలాది చెరకు కొయ్యలలో ప్రతి ఒక్కటి ఆడించినా, యంత్రంలో ఆడించే ద్విజుడు బ్రహ్మహత్యా పాపాన్ని పొందుతాడు. కాబట్టి ఉత్తమ ద్విజుడా, యంత్రచక్రంలో చెరకును ఆడించకూడదు.