Mahābhārata · Adhyāya 14.110

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

Leer con significados

14.110.1

समुच्चयं च धर्माणां भोज्याभोज्यं तथैव च ।
श्रुतं मया त्वत्प्रसादादापद्धर्मं ब्रवीहि मे ॥ १४.११०.१ ॥

Háblame del compendio de los deberes, de lo que puede y no puede comerse, y asimismo de la ley de la adversidad (āpaddharma), que he oído por tu gracia.

14.110.2

दुर्भिक्षे राष्ट्रसंबाधेऽप्याशौचे मृतसूतके ।
धर्मकालेऽध्वनि तथा नियमो येन लुप्यते ॥ १४.११०.२ ॥

En la hambruna, en la angustia del reino, en la impureza, en la impureza por muerte o nacimiento, en tiempo de deber y también en el camino, por lo cual la regla queda suspendida.

14.110.3

दूराध्वगमनात्खिन्नो द्विजालाभेऽथ शूद्रतः ।
अकृतन्नं तु यत्किंचिद्गृह्णीयादात्मवृत्तये ॥ १४.११०.३ ॥

Quien esté agotado por un largo viaje, cuando no haya brahmán disponible, puede aceptar incluso de un śūdra cualquier alimento no preparado, para sostener su vida.

14.110.4

आतुरो दुःखितो वाऽपि तथाऽऽर्तो वा बुभुक्षितः ।
भुञ्जन्नविधिना विप्रः प्रायश्चित्तीयते न च ॥ १४.११०.४ ॥

Un brahmán enfermo, afligido, atormentado o hambriento que coma contra la norma no requiere expiación.

14.110.5

निमन्त्रितस्तु यो विप्रो विदिवद्धव्यकव्ययोः ।
मांसादीन्यपि भुञ्जानः प्रायश्चित्तीयते न च ॥ १४.११०.५ ॥

Un brahmán invitado, conforme al Veda, a la ofrenda a los dioses (havya) y a los antepasados (kavya), que coma incluso carne y similares, no requiere expiación.

14.110.6

अष्टौ तान्यव्रतघ्नानि आपो मूलं घृतं पयः ।
हविर्ब्राह्मणकाम्या च गुरोर्वचनमौषधम् ॥ १४.११०.६ ॥

Estas ocho destruyen la falta de quebrantar un voto: el agua, la raíz, la mantequilla clarificada (ghee), la leche, la ofrenda (haviḥ), el deseo de un brahmán, la palabra del maestro y la medicina.

14.110.7

अशक्तो विधिवत्कर्तुं प्रायश्चित्तानि यो नरः ।
विदुषां वचनेनापि दानेनापि विशुद्ध्यति ॥ १४.११०.७ ॥

El hombre incapaz de realizar los expiaciones según la regla se purifica incluso con la palabra de los sabios y también con la dádiva.

14.110.8

अनृतावृतुकाले वा दिवा रात्रौ तथाऽपि वा ।
प्रोषितस्तु स्त्रियं गच्छेत्प्रायश्चित्तीयते न च ॥ १४.११०.८ ॥

Ya sea fuera de la temporada fértil o en ella, de día o de noche, el hombre que regresa de un viaje y se une a una mujer no necesita expiación.

14.110.9

प्रशस्याः कीदृशा विप्रा निन्द्याश्चापि सुरेश्वर ।
अष्टकायाश्च कः कालस्तन्मे कथय सुव्रत ॥ १४.११०.९ ॥

Oh señor de los dioses, ¿qué clase de brahmanes son dignos de alabanza y cuáles son censurables? ¿Cuál es el tiempo de la Aṣṭakā? Dímelo, oh tú de buenos votos.

14.110.10

सत्यसन्धं द्विजं दृष्ट्वा स्थानाद्वेपति भास्करः ।
एष मे मण्डलं भित्त्वा याति ब्रह्म सनातनम् ॥ १४.११०.१० ॥

Al ver a un dvija firme en la verdad, el sol tiembla en su lugar. Este, atravesando mi disco, va al Brahman eterno.

14.110.11

कुलीनः कर्मकृद्वैद्यस्तथा चाप्यानृशंस्यवान् ।
श्रीमानृजउः सत्यवादी पात्रं सर्व इमे द्विजाः ॥ १४.११०.११ ॥

Un hombre de buena familia, realizador de ritos, conocedor del Veda, asimismo gentil y no cruel, próspero, recto, veraz: todos estos dvijas son dignos receptores.

14.110.12

एते चाग्रासनस्थास्ते भुञ्जानाः प्रथमं द्विजाः ।
तस्यां पङ्क्त्यां तु ये वान्ये तान्पुनत्येव दर्शनात् ॥ १४.११०.१२ ॥

Estos dvijas que se sientan en los asientos delanteros y comen primero purifican incluso a los demás de esa fila con solo ser vistos.

14.110.13

मद्भक्ता ये द्विजश्रेष्ठा मद्भक्ता मत्परायणाः ।
तान्पङ्क्तिपावनान्विद्धि पूज्यांश्चैव विशेषतः ॥ १४.११०.१३ ॥

Sabe que los mejores de los dos veces nacidos que me son devotos y que me tienen como meta suprema son purificadores de la fila, y son dignos de honor sobre todos.

14.110.14

निन्द्याञ्शृणु द्विजान्राजन्नपि वा वेदपारगान् ।
ब्राह्मणच्छद्मना लोके चरतः पापकारिणः ॥ १४.११०.१४ ॥

Escucha, oh rey, sobre los dos veces nacidos reprobables, incluso los que han dominado los Vedas, que recorren el mundo con apariencia de brahmanes, obrando el mal.

14.110.15

अनग्निरनधीयानः प्रतिग्रहरुचिस्तु यः ।
यतस्ततस्तु भुञ्जानस्तं विद्याद्ब्रह्मदूषकम् ॥ १४.११०.१५ ॥

Aquel que carece del fuego sagrado, no estudia, gusta de aceptar donativos y come de cualquier fuente, debe ser conocido como profanador del Brahman.

14.110.16

मृतसूतकपुष्टाङ्गो यश्च शूद्रान्नभुग्द्विजः ।
अहं चापि न जानामि गतिं तस्य नराधिप ॥ १४.११०.१६ ॥

No conozco el destino, oh señor de los hombres, de aquel dos veces nacido cuyo cuerpo se nutre de la impureza de muerte y nacimiento y que come el alimento de un śūdra.

14.110.17

शूद्रान्नरसपुष्टाङ्गोऽप्यधीयानो हि नित्यशः ।
जपतो जुह्वतो वाऽपि गतिरूर्ध्वं न विद्यते ॥ १४.११०.१७ ॥

Para quien tiene el cuerpo nutrido con la esencia del alimento de un śūdra no existe destino elevado, aunque estudie constantemente, recite o haga ofrendas.

14.110.18

आहिताग्निश्च यो विप्रः शूद्रान्नान्न निवर्तते ।
पञ्च तस्य प्रणश्यन्ति आत्मा ब्रह्म त्रयोऽग्नयः ॥ १४.११०.१८ ॥

Al brahmán que mantiene los fuegos sagrados pero no se abstiene del alimento de un śūdra se le destruyen cinco cosas: el ser, el Brahman (el Veda) y los tres fuegos.

14.110.19

शूद्रप्रेषणकर्तुश्च ब्राह्मणस्य विशेषतः ।
भूमावन्नं प्रदातव्यं श्वसृगालसमो हि सः ॥ १४.११०.१९ ॥

A un brahmán que hace servir a un śūdra, especialmente, se le debe dar comida en el suelo, pues es igual a un perro y a un chacal.

14.110.20

प्रेतभूतं तु यः शूद्रं ब्राह्ममो ज्ञानदुर्बलः ।
अनुगच्छेन्नीयमानं त्रिरात्रमशुचिर्भवेत् ॥ १४.११०.२० ॥

Pero un brahmán débil en conocimiento que sigue a un śūdra convertido en cadáver mientras lo llevan se vuelve impuro durante tres noches.

14.110.21

त्रिरात्रे तु ततः पूर्णे नदीं गत्वा समुद्रगाम् ।
प्राणायामशतं कृत्वा घृतं प्राश्य विशुद्ध्यति ॥ १४.११०.२१ ॥

Entonces, cuando las tres noches se completan, habiendo ido a un río que fluye al océano, habiendo realizado cien control de la respiración y habiendo comido ghee, queda purificado.

14.110.22

अनाथं ब्राह्मणं प्रेतं ये वहन्ति द्विजोत्तमाः ।
पदेपदेऽश्वमेधस्य फलं ते प्राप्नुवन्ति हि ॥ १४.११०.२२ ॥

Los mejores de los dos nacimientos que cargan el cadáver de un brahmán sin protector obtienen el fruto del sacrificio del caballo en cada paso.

14.110.23

न तेषामशुभं किंचित्पापं वा शुभकर्मणाम् ।
जलावगाहनादेव सद्यः शौचं विधीयते ॥ १४.११०.२३ ॥

Para quienes hacen obras buenas no hay ninguna desgracia ni pecado; la purificación se prescribe de inmediato, con solo bañarse en el agua.

14.110.24

शूद्रवेश्मनि विप्रेणि क्षीरं वा यदि वा दधि ।
निवृत्तेन न भोक्तव्यं विद्धि शूद्रान्नमेव तत ॥ १४.११०.२४ ॥

En la casa de un śūdra, un brahmán no debe comer leche ni yogur, sea lo que sea; sabe que eso es en verdad comida de un śūdra.

14.110.25

विप्राणां भोक्तुकामानामत्यन्तं चान्नकाङ्क्षिणाम् ।
यो विघ्नं कुरुते मर्त्यस्ततो नान्योस्ति पापकृत् ॥ १४.११०.२५ ॥

El hombre que pone obstáculos a los brahmanes que desean comer y anhelan intensamente el alimento: ningún otro es mayor malhechor que él.

14.110.26

सर्वे च वेदाः सहषङ्भिरङ्गैः ।
साङ्ख्यं पुराणं च कुले च जन्म।
नैतानि सर्वाणि गतिर्भवन्ति ।
शीलव्यपेतस्य नृप द्विजस्य ॥ १४.११०.२६ ॥

Oh rey, todos los Vedas junto con sus seis disciplinas auxiliares, la doctrina Sāṅkhya, los Purāṇas y el nacimiento en una familia noble: ninguno de ellos es refugio para un dvija carente de buena conducta.

14.110.27

ग्रहोपरागे विषुवेऽयनान्ते ।
पित्र्ये मघासु स्वसुते च जाते।
गयेषु पिण्डेषु च पाण्डुपुत्र ।
दत्तं भवेन्निष्कसहस्रतुल्यम् ॥ १४.११०.२७ ॥

En un eclipse, en el equinoccio, al final de un solsticio, en el rito ancestral, bajo las constelaciones de Maghā, en el nacimiento del propio hijo y en las bolas rituales de Gayā —oh hijo de Pāṇḍu, el don dado entonces equivale a mil niṣkas.

14.110.28

वैशाखमासस्य तु या तृतीयाऽ-
नवद्याऽसौ कार्तिकशुक्लपक्षे।
नभस्यमासस्य च कृष्णपक्षे ।
त्रयोदशी पञ्चदशी न माघे ॥ १४.११०.२८ ॥

El tercer día lunar del mes de Vaiśākha es intachable; cae en la quincena clara de Kārtika. El decimotercero y el decimoquinto caen en la quincena oscura del mes de Nabhasya, no en Māgha.

14.110.29

रहस्यमेतत्पितरो वदन्ति ॥ १४.११०.२९ ॥

Este es un secreto, dicen los antepasados.

14.110.30

यस्त्वेकपङ्क्त्यां विषमं ददाति ।
स्नेहाद्भयाद्वा यदि वाऽर्थहेतोः।
क्रूरं दुराचारमनात्मवन्तं ।
ब्रह्मघ्नमेनं कवयो वदन्ति ॥ १४.११०.३० ॥

Quien da de forma desigual a los brahmanes sentados en una misma fila —por afecto, por miedo o por riqueza— a ese hombre cruel, de mala conducta y sin dominio de sí, los sabios lo llaman matador de brahmanes.

14.110.31

धनानि येषां विपुलानि सन्ति ।
नित्यं रमन्ते परलोकमूढाः।
तेषामयं शत्रुवरघ्नलोको ।
नान्यत्सुखं देहसुखे रतानाम् ॥ १४.११०.३१ ॥

Para quienes poseen vastas riquezas y, confundidos acerca del otro mundo, se deleitan constantemente en ellas, este es el mundo de quienes matan a los mejores enemigos; para quienes están entregados al placer del cuerpo no hay otra dicha.

14.110.32

ये चैव मुक्तास्तपसि प्रयुक्ताः ।
स्वाध्यायशीला जरयन्ति देहम्।
जितेन्द्रिया भूतहिते निविष्ट-
स्तेषामसौ चापि परश्च लोकः ॥ १४.११०.३२ ॥

Quienes, liberados y entregados a la austeridad, dedicados al estudio de sí mismos, consumen el cuerpo, dominan sus sentidos y se ocupan del bien de los seres — para ellos existe aquel mundo, y más allá de él otro mundo.

14.110.33

ये चैव विद्यां न तपो न दानं ।
न चापि मूढाः प्रजने यतन्ते।
न चापि गच्छन्ति सुखानि भोगां-
स्तेषामयंक चापि परश्च नास्ति ॥ १४.११०.३३ ॥

Quienes no se dedican al saber, a la austeridad ni a la generosidad, que, confundidos, ni siquiera se esfuerzan por tener descendencia y no alcanzan placeres ni goces — para ellos no hay ni este mundo ni otro.

14.110.34

नारायण पुराणेश लोकावास नमोस्तु ते ।
श्रोतुमिच्छामि कार्त्स्न्येन धर्मसारसमुच्चयम् ॥ १४.११०.३४ ॥

Nārāyaṇa, señor de los Purāṇas, morada de los mundos, sea homenaje a ti. Deseo oír por completo la colección íntegra de la esencia del dharma.

14.110.35

धर्मसारं महाप्राज्ञि मनुना प्रोक्तमादितः ।
प्रवक्ष्यामि मनुप्रोक्तं पौराणां श्रुतिसंहितम् ॥ १४.११०.३५ ॥

Oh, gran sabio, declararé la esencia del dharma que Manu proclamó desde el principio: la compilación de śruti de los Purāṇa tal como la declaró Manu.

14.110.36

अग्निचित्कपिला सत्री राजा भिक्षुर्महोदधिः ।
दृष्टमात्रात्पुनत्येते तस्मात्पश्येत तान्सदा ॥ १४.११०.३६ ॥

El constructor del altar de fuego, la vaca parda, la mujer virtuosa, el rey, el mendicante y el gran océano — estos purifican con solo ser vistos; por eso se les debe mirar siempre.

14.110.37

गौरकस्यैव दातव्या न बहूनां युधिष्ठिर ।
सा गौर्विक्रयमापन्ना दहत्यासप्तमं कुलम् ॥ १४.११०.३७ ॥

Yudhiṣṭhira, la vaca debe darse a una sola persona, no a muchas. Esa vaca, si ha sido vendida, quema el linaje hasta la séptima generación.

14.110.38

बहूनां न प्रदातव्या गौर्वस्त्रं शयनं स्त्रियः ।
तादृग्भूतं तु तद्दानं दातारं नोपतिष्ठति ॥ १४.११०.३८ ॥

La vaca, la vestimenta, el lecho o las mujeres no deben darse a muchos. Un don de tal naturaleza no acompaña al donante.

14.110.39

आक्रम्य ब्राह्मणैर्भुक्तमनार्याणां च वेश्मनि ।
गोभिश्च पुण्यं तत्तेषां राजसूयाद्विशिष्यते ॥ १४.११०.३९ ॥

Aquel mérito suyo, tomado y disfrutado por brahmanes en las casas de hombres innobles, junto con las vacas, supera incluso al sacrificio Rājasūya.

14.110.40

मा ददात्विति यो ब्रूयाद्ब्राह्मणेषु च गोषु च ।
तिर्यग्योनिशतं गत्वा चण्डालेषूपजायते ॥ १४.११०.४० ॥

Quien diga "que no dé" respecto a brahmanes y vacas, tras pasar por cien vientres animales, nace entre los chandālas.

14.110.41

ब्राह्मणस्वं च यद्दैवं दरिद्रस्यैव यद्धनम् ।
गुरोश्चापि हृतं राजन्स्वर्गस्थानपि पातयेत् ॥ १४.११०.४१ ॥

Oh rey, la propiedad de un brahmán, que es divina, la riqueza de un pobre y la del maestro, si es arrebatada, derribaría incluso a los que habitan en el cielo.

14.110.42

धर्मं जिज्ञासमानानां प्रमाणं परमं श्रुतिः ।
द्वितायं धर्मशास्त्राणि तृतीयं लोकसंग्रहः ॥ १४.११०.४२ ॥

Para quienes desean conocer el dharma, la autoridad suprema es la escritura revelada; la segunda, los tratados de dharma; la tercera, la costumbre del pueblo.

14.110.43

आसमुद्राच्च यत्पूर्वादासमुद्राच्च पश्चिमात् ।
हिमाद्रिविन्ध्ययोर्मध्यमार्यावर्तं प्रचक्षते ॥ १४.११०.४३ ॥

Desde el océano oriental hasta el océano occidental, la tierra entre el Himālaya y el Vindhya se declara Āryāvarta.

14.110.44

सरावतीदृषद्वत्योर्देवनद्योर्यदन्तरम् ।
तद्देवनिर्मितं देशं ब्रह्मवर्तं प्रचक्षते ॥ १४.११०.४४ ॥

La región entre los ríos divinos Sarasvatī y Dṛṣadvatī, creada por los dioses, se declara Brahmāvarta.

14.110.45

यस्मिन्देशे य आचारः पारंपर्यक्रमागतः ।
वर्णानां सान्तरालानां स सदाचार उच्यते ॥ १४.११०.४५ ॥

La costumbre transmitida por una tradición ininterrumpida en una región determinada se llama conducta recta (sadācāra) para las clases sociales y sus grupos intermedios.

14.110.46

कुरुक्षेत्रं च मत्स्याश्च पाञ्चालाः शूरसेनयः ।
एते ब्रह्मर्षिदेशास्तु ब्रह्मावर्तादनन्तराः ॥ १४.११०.४६ ॥

Kurukṣetra, los Matsya, los Pāñcāla y los Śūrasena son las tierras de los brahmarṣi, contiguas a Brahmāvarta.

14.110.47

एतद्देशप्रसूतस्य सकाशादग्रजन्मनः ।
स्वं चारित्रं च गृह्णीयुः पृथिव्यां सर्वमानवाः ॥ १४.११०.४७ ॥

De un nacido primero (brahmán) nacido en esta región, todos los seres humanos de la tierra deben aprender su propia conducta.

14.110.48

हिमवद्विन्ध्ययोर्मध्यं यत्प्राग्विशसनादपि ।
प्रत्यगेव प्रयागात्तु मध्यदेशः प्रकीर्तितः ॥ १४.११०.४८ ॥

La región central entre el Himālaya y el Vindhya, desde Viśasana en el este hasta Prayāga en el oeste, se declara Madhyadeśa.

14.110.49

कृष्णसारस्तु चरति मृगो यत्र स्वभावतः ।
स ज्ञेयो याज्ञिको देशो म्लेच्छदेशस्ततः परम् ॥ १४.११०.४९ ॥

La tierra donde el antílope negro pasta por naturaleza debe reconocerse como apta para el sacrificio; más allá está la tierra de los bárbaros.

14.110.50

एतान्विज्ञाय देशांस्तु संश्रयेरन्द्विजातयः ।
शूद्रस्तु यस्मिन्कस्मिन्वा निवसेद्वृत्तिकर्शितः ॥ १४.११०.५० ॥

Conociendo estas tierras, los dvijas deben establecerse en ellas; pero el śūdra, agobiado por el sustento, puede vivir en cualquier lugar.

14.110.51

आचारः प्रथमो धर्मो ह्यहिंसा सत्यमेव च ।
दानं चैव यथाशक्ति नियमाश्च यमैः सह ॥ १४.११०.५१ ॥

La conducta es el primer dharma: también la no violencia y la verdad, la donación según la capacidad, y las observancias junto con las restricciones.

14.110.52

वैदिकैः कर्मभिः पुण्यैर्निषेकादिर्द्विजन्मनाम् ।
कार्यः शरीरसंस्कारः पावनः प्रेत्य चेह च ॥ १४.११०.५२ ॥

Para los dos veces nacidos, la purificación del cuerpo, desde la concepción, debe realizarse con ritos védicos meritorios; purifica aquí y en el más allá.

14.110.53

गर्भहोमैर्जातकर्मनामचौलोपनायनैः ।
स्वाध्यायैस्तद्व्रतैश्चैव विवाहस्नातकव्रतैः।
महायज्ञैश्च यज्ञैश्च ब्राह्मीयं क्रियते तनुः ॥ १४.११०.५३ ॥

Mediante las ofrendas del embarazo, el rito del nacimiento, la imposición del nombre, la tonsura y la iniciación; mediante el estudio védico y sus votos; mediante los votos del matrimonio y del graduado; mediante los grandes sacrificios y los sacrificios: así se hace brahmánico el cuerpo.