ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 14.110
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.110.1
समुच्चयं च धर्माणां भोज्याभोज्यं तथैव च ।
श्रुतं मया त्वत्प्रसादादापद्धर्मं ब्रवीहि मे ॥ १४.११०.१ ॥
ಧರ್ಮಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನೂ, ಭಕ್ಷ್ಯಾಭಕ್ಷ್ಯವನ್ನೂ, ಹಾಗೆಯೇ ನಿನ್ನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ನಾನು ಕೇಳಿದ ಆಪದ್ಧರ್ಮವನ್ನೂ ನನಗೆ ಹೇಳು.
14.110.2
दुर्भिक्षे राष्ट्रसंबाधेऽप्याशौचे मृतसूतके ।
धर्मकालेऽध्वनि तथा नियमो येन लुप्यते ॥ १४.११०.२ ॥
ಬರಗಾಲದಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ, ಅಶೌಚದಲ್ಲಿ, ಮರಣ-ಜನನ ಸೂತಕದಲ್ಲಿ, ಧರ್ಮಕಾಲದಲ್ಲಿ, ದಾರಿಯಲ್ಲಿಯೂ—ಇವುಗಳಿಂದ ನಿಯಮ ಲುಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.
14.110.3
दूराध्वगमनात्खिन्नो द्विजालाभेऽथ शूद्रतः ।
अकृतन्नं तु यत्किंचिद्गृह्णीयादात्मवृत्तये ॥ १४.११०.३ ॥
ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣದಿಂದ ದಣಿದವನು, ದ್ವಿಜ ದೊರೆಯದಿದ್ದರೆ ಶೂದ್ರನಿಂದಲೂ, ಬೇಯಿಸದ ಯಾವುದೇ ಅನ್ನವನ್ನು ತನ್ನ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಬಹುದು.
14.110.4
आतुरो दुःखितो वाऽपि तथाऽऽर्तो वा बुभुक्षितः ।
भुञ्जन्नविधिना विप्रः प्रायश्चित्तीयते न च ॥ १४.११०.४ ॥
ರೋಗಿ, ದುಃಖಿತ, ಪೀಡಿತ ಅಥವಾ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ವಿಧಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಊಟ ಮಾಡಿದರೂ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
14.110.5
निमन्त्रितस्तु यो विप्रो विदिवद्धव्यकव्ययोः ।
मांसादीन्यपि भुञ्जानः प्रायश्चित्तीयते न च ॥ १४.११०.५ ॥
ವೇದವಿಧಿಯಂತೆ ಹವ್ಯ ಮತ್ತು ಕವ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿತನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಮಾಂಸಾದಿಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರೂ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
14.110.6
अष्टौ तान्यव्रतघ्नानि आपो मूलं घृतं पयः ।
हविर्ब्राह्मणकाम्या च गुरोर्वचनमौषधम् ॥ १४.११०.६ ॥
ವ್ರತಭಂಗದ ದೋಷವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಎಂಟು: ನೀರು, ಗಡ್ಡೆ, ತುಪ್ಪ, ಹಾಲು, ಹವಿಸ್ಸು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಇಚ್ಛೆ, ಗುರುವಿನ ವಚನ, ಔಷಧ.
14.110.7
अशक्तो विधिवत्कर्तुं प्रायश्चित्तानि यो नरः ।
विदुषां वचनेनापि दानेनापि विशुद्ध्यति ॥ १४.११०.७ ॥
ವಿಧಿಯಂತೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಅಶಕ್ತನಾದ ಮನುಷ್ಯನು, ಪಂಡಿತರ ವಚನದಿಂದಲೂ ದಾನದಿಂದಲೂ ಶುದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ.
14.110.8
अनृतावृतुकाले वा दिवा रात्रौ तथाऽपि वा ।
प्रोषितस्तु स्त्रियं गच्छेत्प्रायश्चित्तीयते न च ॥ १४.११०.८ ॥
ಋತುಕಾಲವಲ್ಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯಾಗಲಿ ಋತುಕಾಲದಲ್ಲಿಯಾಗಲಿ, ಹಗಲಿನಲ್ಲಿಯಾಗಲಿ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿಯಾಗಲಿ, ಪ್ರವಾಸದಿಂದ ಮರಳಿದವನು ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಸೇರಿದರೆ ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವಿಲ್ಲ.
14.110.9
प्रशस्याः कीदृशा विप्रा निन्द्याश्चापि सुरेश्वर ।
अष्टकायाश्च कः कालस्तन्मे कथय सुव्रत ॥ १४.११०.९ ॥
ಓ ಸುರೇಶ್ವರನೇ, ಯಾವ ರೀತಿಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಪ್ರಶಂಸನೀಯರು, ಯಾರು ನಿಂದನೀಯರು? ಅಷ್ಟಕಾ ಕಾಲ ಯಾವುದು? ಓ ಸುವ್ರತನೇ, ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.
14.110.10
सत्यसन्धं द्विजं दृष्ट्वा स्थानाद्वेपति भास्करः ।
एष मे मण्डलं भित्त्वा याति ब्रह्म सनातनम् ॥ १४.११०.१० ॥
ಸತ್ಯಸಂಧನಾದ ದ್ವಿಜನನ್ನು ನೋಡಿ ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ನಡುಗುತ್ತಾನೆ. ಇವನು ನನ್ನ ಮಂಡಲವನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಸನಾತನ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ.
14.110.11
कुलीनः कर्मकृद्वैद्यस्तथा चाप्यानृशंस्यवान् ।
श्रीमानृजउः सत्यवादी पात्रं सर्व इमे द्विजाः ॥ १४.११०.११ ॥
ಕುಲೀನ, ಕರ್ಮ ಮಾಡುವವ, ವೇದ ಜ್ಞಾನಿ, ಹಾಗೆಯೇ ದಯಾಳು, ಶ್ರೀಮಂತ, ಋಜು, ಸತ್ಯವಾದಿ — ಈ ಎಲ್ಲ ದ್ವಿಜರೂ ದಾನಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯ ಪಾತ್ರರು.
14.110.12
एते चाग्रासनस्थास्ते भुञ्जानाः प्रथमं द्विजाः ।
तस्यां पङ्क्त्यां तु ये वान्ये तान्पुनत्येव दर्शनात् ॥ १४.११०.१२ ॥
ಮುಂದಿನ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಮೊದಲು ಊಟ ಮಾಡುವ ಈ ದ್ವಿಜರು, ಆ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಇತರರನ್ನೂ ನೋಟದಿಂದಲೇ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ.
14.110.13
मद्भक्ता ये द्विजश्रेष्ठा मद्भक्ता मत्परायणाः ।
तान्पङ्क्तिपावनान्विद्धि पूज्यांश्चैव विशेषतः ॥ १४.११०.१३ ॥
ನನ್ನ ಭಕ್ತರಾದ, ನನ್ನನ್ನೇ ಪರಮ ಗತಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿದ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರನ್ನು ಪಂಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಾವನಗೊಳಿಸುವವರೆಂದು ತಿಳಿ; ಅವರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೂಜ್ಯರು.
14.110.14
निन्द्याञ्शृणु द्विजान्राजन्नपि वा वेदपारगान् ।
ब्राह्मणच्छद्मना लोके चरतः पापकारिणः ॥ १४.११०.१४ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ನಿಂದ್ಯರಾದ ದ್ವಿಜರನ್ನು ಕೇಳು; ವೇದಪಾರಂಗತರಾಗಿದ್ದರೂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪಾಪಕರ್ಮ ಮಾಡುತ್ತಾ ಅಲೆದಾಡುವವರು ಅವರು.
14.110.15
अनग्निरनधीयानः प्रतिग्रहरुचिस्तु यः ।
यतस्ततस्तु भुञ्जानस्तं विद्याद्ब्रह्मदूषकम् ॥ १४.११०.१५ ॥
ಅಗ್ನಿಹೀನನೂ, ವೇದಾಧ್ಯಯನ ಮಾಡದವನೂ, ದಾನ ಸ್ವೀಕಾರದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನೂ, ಎಲ್ಲಿಂದಲಾದರೂ ಊಟ ಮಾಡುವವನೂ ಆದವನನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮದೂಷಕನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
14.110.16
मृतसूतकपुष्टाङ्गो यश्च शूद्रान्नभुग्द्विजः ।
अहं चापि न जानामि गतिं तस्य नराधिप ॥ १४.११०.१६ ॥
ಮರಣ-ಜನನ ಸೂತಕದಿಂದ ದೇಹ ಪೋಷಿತನಾದವನೂ, ಶೂದ್ರನ ಅನ್ನ ಉಣ್ಣುವ ದ್ವಿಜನೂ ಆದವನ ಗತಿ ನನಗೂ ತಿಳಿಯದು, ಓ ನರಾಧಿಪ.
14.110.17
शूद्रान्नरसपुष्टाङ्गोऽप्यधीयानो हि नित्यशः ।
जपतो जुह्वतो वाऽपि गतिरूर्ध्वं न विद्यते ॥ १४.११०.१७ ॥
ಶೂದ್ರನ ಅನ್ನರಸದಿಂದ ದೇಹ ಪೋಷಿತನಾದವನು ನಿತ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರೂ, ಜಪ ಮಾಡಿದರೂ, ಹೋಮ ಮಾಡಿದರೂ ಅವನಿಗೆ ಊರ್ಧ್ವ ಗತಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.
14.110.18
आहिताग्निश्च यो विप्रः शूद्रान्नान्न निवर्तते ।
पञ्च तस्य प्रणश्यन्ति आत्मा ब्रह्म त्रयोऽग्नयः ॥ १४.११०.१८ ॥
ಆಹಿತಾಗ್ನಿಯಾದರೂ ಶೂದ್ರನ ಅನ್ನದಿಂದ ನಿವೃತ್ತನಾಗದ ವಿಪ್ರನ ಐದು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ—ಆತ್ಮ, ಬ್ರಹ್ಮ (ವೇದ) ಮತ್ತು ಮೂರು ಅಗ್ನಿಗಳು.
14.110.19
शूद्रप्रेषणकर्तुश्च ब्राह्मणस्य विशेषतः ।
भूमावन्नं प्रदातव्यं श्वसृगालसमो हि सः ॥ १४.११०.१९ ॥
ಶೂದ್ರನನ್ನು ಸೇವೆಗೆ ನಿಯೋಜಿಸುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಅನ್ನ ಇಡಬೇಕು; ಅವನು ನಾಯಿ ಮತ್ತು ನರಿಗೆ ಸಮಾನ.
14.110.20
प्रेतभूतं तु यः शूद्रं ब्राह्ममो ज्ञानदुर्बलः ।
अनुगच्छेन्नीयमानं त्रिरात्रमशुचिर्भवेत् ॥ १४.११०.२० ॥
ಆದರೆ, ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು, ಶವವಾದ ಶೂದ್ರನನ್ನು ಒಯ್ಯುವಾಗ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದರೆ, ಮೂರು ರಾತ್ರಿ ಅಶುಚಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.
14.110.21
त्रिरात्रे तु ततः पूर्णे नदीं गत्वा समुद्रगाम् ।
प्राणायामशतं कृत्वा घृतं प्राश्य विशुद्ध्यति ॥ १४.११०.२१ ॥
ನಂತರ ಮೂರು ರಾತ್ರಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಾಗ, ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ನದಿಗೆ ಹೋಗಿ, ನೂರು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಮಾಡಿ, ತುಪ್ಪ ಸೇವಿಸಿ, ಅವನು ಶುದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ.
14.110.22
अनाथं ब्राह्मणं प्रेतं ये वहन्ति द्विजोत्तमाः ।
पदेपदेऽश्वमेधस्य फलं ते प्राप्नुवन्ति हि ॥ १४.११०.२२ ॥
ಅನಾಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಶವವನ್ನು ಹೊರುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರು ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೂ ಅಶ್ವಮೇಧದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
14.110.23
न तेषामशुभं किंचित्पापं वा शुभकर्मणाम् ।
जलावगाहनादेव सद्यः शौचं विधीयते ॥ १४.११०.२३ ॥
ಶುಭ ಕರ್ಮ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಯಾವ ಅಶುಭವೂ ಪಾಪವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೇ ತಕ್ಷಣ ಶುದ್ಧಿ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
14.110.24
शूद्रवेश्मनि विप्रेणि क्षीरं वा यदि वा दधि ।
निवृत्तेन न भोक्तव्यं विद्धि शूद्रान्नमेव तत ॥ १४.११०.२४ ॥
ಶೂದ್ರನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹಾಲು ಅಥವಾ ಮೊಸರು, ಯಾವುದಾದರೂ ಸರಿ, ತಿನ್ನಬಾರದು; ಅದು ಶೂದ್ರನ ಅನ್ನವೇ ಎಂದು ತಿಳಿ.
14.110.25
विप्राणां भोक्तुकामानामत्यन्तं चान्नकाङ्क्षिणाम् ।
यो विघ्नं कुरुते मर्त्यस्ततो नान्योस्ति पापकृत् ॥ १४.११०.२५ ॥
ಊಟ ಮಾಡಲು ಬಯಸುವ, ಅನ್ನವನ್ನು ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ಬಯಸುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯುಂಟುಮಾಡುವ ಮನುಷ್ಯನಿಗಿಂತ ಬೇರೆ ಪಾಪಿ ಇಲ್ಲ.
14.110.26
सर्वे च वेदाः सहषङ्भिरङ्गैः ।
साङ्ख्यं पुराणं च कुले च जन्म।
नैतानि सर्वाणि गतिर्भवन्ति ।
शीलव्यपेतस्य नृप द्विजस्य ॥ १४.११०.२६ ॥
ಓ ರಾಜನೇ! ಆರು ಅಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ವೇದಗಳು, ಸಾಂಖ್ಯ, ಪುರಾಣಗಳು, ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಶೀಲರಹಿತ ದ್ವಿಜನಿಗೆ ಆಶ್ರಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
14.110.27
ग्रहोपरागे विषुवेऽयनान्ते ।
पित्र्ये मघासु स्वसुते च जाते।
गयेषु पिण्डेषु च पाण्डुपुत्र ।
दत्तं भवेन्निष्कसहस्रतुल्यम् ॥ १४.११०.२७ ॥
ಗ್ರಹಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಿಷುವದಲ್ಲಿ, ಅಯನಾಂತದಲ್ಲಿ, ಪಿತೃಕರ್ಮದಲ್ಲಿ, ಮಘಾ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಮಗನ ಜನನದಲ್ಲಿ, ಗಯೆಯ ಪಿಂಡಗಳಲ್ಲಿ — ಓ ಪಾಂಡುಪುತ್ರ! ನೀಡಿದ ದಾನ ಸಾವಿರ ನಿಷ್ಕಗಳಿಗೆ ಸಮ.
14.110.28
वैशाखमासस्य तु या तृतीयाऽ-
नवद्याऽसौ कार्तिकशुक्लपक्षे।
नभस्यमासस्य च कृष्णपक्षे ।
त्रयोदशी पञ्चदशी न माघे ॥ १४.११०.२८ ॥
ವೈಶಾಖ ಮಾಸದ ಆ ತೃತೀಯವು ನಿರ್ದೋಷವಾದುದು; ಅದು ಕಾರ್ತಿಕ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿದೆ. ನಭಸ್ಯ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ತ್ರಯೋದಶಿ ಮತ್ತು ಪಂಚದಶಿ ಇವೆ; ಮಾಘದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ.
14.110.29
रहस्यमेतत्पितरो वदन्ति ॥ १४.११०.२९ ॥
ಇದು ಒಂದು ರಹಸ್ಯ ಎಂದು ಪಿತೃಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
14.110.30
यस्त्वेकपङ्क्त्यां विषमं ददाति ।
स्नेहाद्भयाद्वा यदि वाऽर्थहेतोः।
क्रूरं दुराचारमनात्मवन्तं ।
ब्रह्मघ्नमेनं कवयो वदन्ति ॥ १४.११०.३० ॥
ಒಂದೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಅಸಮಾನವಾಗಿ ನೀಡುವವನು — ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ, ಭಯದಿಂದ, ಅಥವಾ ಹಣಕ್ಕಾಗಿ — ಆ ಕ್ರೂರ, ದುರಾಚಾರಿ, ಆತ್ಮನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದವನನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡುವವನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
14.110.31
धनानि येषां विपुलानि सन्ति ।
नित्यं रमन्ते परलोकमूढाः।
तेषामयं शत्रुवरघ्नलोको ।
नान्यत्सुखं देहसुखे रतानाम् ॥ १४.११०.३१ ॥
ಯಾರಿಗೆ ವಿಪುಲ ಧನವಿದೆಯೋ, ಪರಲೋಕದ ಬಗ್ಗೆ ಮೂಢರಾಗಿ ನಿತ್ಯವೂ ಅದರಲ್ಲಿಯೇ ರಮಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಇದು ಶತ್ರುಶ್ರೇಷ್ಠರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವವರ ಲೋಕ; ದೇಹಸುಖದಲ್ಲಿ ನಿರತರಿಗೆ ಬೇರೆ ಸುಖವಿಲ್ಲ.
14.110.32
ये चैव मुक्तास्तपसि प्रयुक्ताः ।
स्वाध्यायशीला जरयन्ति देहम्।
जितेन्द्रिया भूतहिते निविष्ट-
स्तेषामसौ चापि परश्च लोकः ॥ १४.११०.३२ ॥
ವಿಮುಕ್ತರಾಗಿ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿ, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯಶೀಲರಾಗಿ ದೇಹವನ್ನು ಕ್ಷೀಣಿಸುವವರು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಿತದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದವರು — ಅವರಿಗೆ ಅದು ಇದೆ, ಅದಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ಮತ್ತೊಂದು ಲೋಕವೂ ಇದೆ.
14.110.33
ये चैव विद्यां न तपो न दानं ।
न चापि मूढाः प्रजने यतन्ते।
न चापि गच्छन्ति सुखानि भोगां-
स्तेषामयंक चापि परश्च नास्ति ॥ १४.११०.३३ ॥
ವಿದ್ಯೆ, ತಪಸ್ಸು, ದಾನಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗದವರೂ, ಮೋಹದಿಂದ ಸಂತಾನಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸದವರೂ, ಸುಖ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದದವರೂ — ಅವರಿಗೆ ಇದೂ ಇಲ್ಲ, ಪರವೂ ಇಲ್ಲ.
14.110.34
नारायण पुराणेश लोकावास नमोस्तु ते ।
श्रोतुमिच्छामि कार्त्स्न्येन धर्मसारसमुच्चयम् ॥ १४.११०.३४ ॥
ನಾರಾಯಣನೇ, ಪುರಾಣಗಳ ಒಡೆಯನೇ, ಲೋಕಗಳ ಆಶ್ರಯನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಧರ್ಮಸಾರದ ಸಮಗ್ರ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
14.110.35
धर्मसारं महाप्राज्ञि मनुना प्रोक्तमादितः ।
प्रवक्ष्यामि मनुप्रोक्तं पौराणां श्रुतिसंहितम् ॥ १४.११०.३५ ॥
ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನೇ, ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಮನು ಹೇಳಿದ ಧರ್ಮಸಾರವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವೆನು — ಮನು ಹೇಳಿದ, ಪುರಾಣಗಳ ಶ್ರುತಿ-ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು.
14.110.36
अग्निचित्कपिला सत्री राजा भिक्षुर्महोदधिः ।
दृष्टमात्रात्पुनत्येते तस्मात्पश्येत तान्सदा ॥ १४.११०.३६ ॥
ಅಗ್ನಿಚಿತ್ತು, ಕಪಿಲ ಹಸು, ಸಾಧ್ವಿ ಸ್ತ್ರೀ, ರಾಜ, ಭಿಕ್ಷು, ಮಹಾಸಾಗರ — ಇವು ಕಂಡ ಮಾತ್ರದಲ್ಲೇ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ಸದಾ ನೋಡಬೇಕು.
14.110.37
गौरकस्यैव दातव्या न बहूनां युधिष्ठिर ।
सा गौर्विक्रयमापन्ना दहत्यासप्तमं कुलम् ॥ १४.११०.३७ ॥
ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ಹಸುವನ್ನು ಒಬ್ಬರಿಗೇ ಕೊಡಬೇಕು, ಹಲವರಿಗಲ್ಲ. ಮಾರಾಟವಾದ ಆ ಹಸು ಏಳನೇ ತಲೆಮಾರಿನವರೆಗೆ ಕುಲವನ್ನು ಸುಡುತ್ತದೆ.
14.110.38
बहूनां न प्रदातव्या गौर्वस्त्रं शयनं स्त्रियः ।
तादृग्भूतं तु तद्दानं दातारं नोपतिष्ठति ॥ १४.११०.३८ ॥
ಹಸು, ವಸ್ತ್ರ, ಹಾಸಿಗೆ, ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಹಲವರಿಗೆ ಕೊಡಬಾರದು. ಅಂಥ ಸ್ವಭಾವದ ಆ ದಾನ ದಾತನನ್ನು ಸೇರುವುದಿಲ್ಲ.
14.110.39
आक्रम्य ब्राह्मणैर्भुक्तमनार्याणां च वेश्मनि ।
गोभिश्च पुण्यं तत्तेषां राजसूयाद्विशिष्यते ॥ १४.११०.३९ ॥
ಅನಾರ್ಯರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಿದ, ಹಸುಗಳ ಸಹಿತವಾದ ಅವರ ಆ ಪುಣ್ಯ ರಾಜಸೂಯ ಯಾಗಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ.
14.110.40
मा ददात्विति यो ब्रूयाद्ब्राह्मणेषु च गोषु च ।
तिर्यग्योनिशतं गत्वा चण्डालेषूपजायते ॥ १४.११०.४० ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೂ ಹಸುಗಳಿಗೂ 'ಕೊಡಬೇಡ' ಎಂದು ಹೇಳುವವನು ನೂರು ತಿರ್ಯಗ್ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಚಂಡಾಲರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.
14.110.41
ब्राह्मणस्वं च यद्दैवं दरिद्रस्यैव यद्धनम् ।
गुरोश्चापि हृतं राजन्स्वर्गस्थानपि पातयेत् ॥ १४.११०.४१ ॥
ರಾಜನೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸ್ವತ್ತು, ದೈವಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಬಡವನ ಧನ, ಗುರುವಿನ ಧನ ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿರುವವರನ್ನೂ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಿಸುತ್ತದೆ.
14.110.42
धर्मं जिज्ञासमानानां प्रमाणं परमं श्रुतिः ।
द्वितायं धर्मशास्त्राणि तृतीयं लोकसंग्रहः ॥ १४.११०.४२ ॥
ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿಯ ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಪರಮ ಪ್ರಮಾಣ ಶ್ರುತಿ; ಎರಡನೆಯದು ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳು; ಮೂರನೆಯದು ಲೋಕಸಂಗ್ರಹ, ಅಂದರೆ ಲೋಕಾಚಾರ.
14.110.43
आसमुद्राच्च यत्पूर्वादासमुद्राच्च पश्चिमात् ।
हिमाद्रिविन्ध्ययोर्मध्यमार्यावर्तं प्रचक्षते ॥ १४.११०.४३ ॥
ಪೂರ್ವ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಸಮುದ್ರದವರೆಗೆ, ಹಿಮಾಲಯ ಮತ್ತು ವಿಂಧ್ಯದ ನಡುವಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆರ್ಯಾವರ್ತ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
14.110.44
सरावतीदृषद्वत्योर्देवनद्योर्यदन्तरम् ।
तद्देवनिर्मितं देशं ब्रह्मवर्तं प्रचक्षते ॥ १४.११०.४४ ॥
ಸರಸ್ವತಿ ಮತ್ತು ದೃಷದ್ವತಿ ದೇವನದಿಗಳ ನಡುವಿನ, ದೇವತೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಾವರ್ತ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
14.110.45
यस्मिन्देशे य आचारः पारंपर्यक्रमागतः ।
वर्णानां सान्तरालानां स सदाचार उच्यते ॥ १४.११०.४५ ॥
ಯಾವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಬಂದ ಯಾವ ಆಚಾರವಿದೆಯೋ, ವರ್ಣಗಳಿಗೂ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ವರ್ಣಗಳಿಗೂ ಅದೇ ಸದಾಚಾರ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
14.110.46
कुरुक्षेत्रं च मत्स्याश्च पाञ्चालाः शूरसेनयः ।
एते ब्रह्मर्षिदेशास्तु ब्रह्मावर्तादनन्तराः ॥ १४.११०.४६ ॥
ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ, ಮತ್ಸ್ಯರು, ಪಾಂಚಾಲರು, ಶೂರಸೇನರು — ಇವೇ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿ ದೇಶಗಳು; ಇವು ಬ್ರಹ್ಮಾವರ್ತಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿವೆ.
14.110.47
एतद्देशप्रसूतस्य सकाशादग्रजन्मनः ।
स्वं चारित्रं च गृह्णीयुः पृथिव्यां सर्वमानवाः ॥ १४.११०.४७ ॥
ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಅಗ್ರಜನ್ಮನಿಂದ ಭೂಮಿಯ ಎಲ್ಲ ಮಾನವರೂ ತಮ್ಮ ನಡತೆಯನ್ನು ಕಲಿಯಬೇಕು.
14.110.48
हिमवद्विन्ध्ययोर्मध्यं यत्प्राग्विशसनादपि ।
प्रत्यगेव प्रयागात्तु मध्यदेशः प्रकीर्तितः ॥ १४.११०.४८ ॥
ಹಿಮಾಲಯ ಮತ್ತು ವಿಂಧ್ಯದ ನಡುವಿನ ಮಧ್ಯ ಭಾಗ — ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ವಿಶಸನದವರೆಗೆ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಗದವರೆಗೆ — ಅದನ್ನು ಮಧ್ಯದೇಶ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
14.110.49
कृष्णसारस्तु चरति मृगो यत्र स्वभावतः ।
स ज्ञेयो याज्ञिको देशो म्लेच्छदेशस्ततः परम् ॥ १४.११०.४९ ॥
ಕಪ್ಪು ಜಿಂಕೆ ಸ್ವಭಾವತಃ ಸಂಚರಿಸುವ ದೇಶವು ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅದರಾಚೆ ಮ್ಲೇಚ್ಛ ದೇಶ.
14.110.50
एतान्विज्ञाय देशांस्तु संश्रयेरन्द्विजातयः ।
शूद्रस्तु यस्मिन्कस्मिन्वा निवसेद्वृत्तिकर्शितः ॥ १४.११०.५० ॥
ಈ ದೇಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿದು ದ್ವಿಜರು ಅವುಗಳನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಕು; ಆದರೆ ಶೂದ್ರನು ಜೀವನೋಪಾಯದಿಂದ ಕುಗ್ಗಿ ಎಲ್ಲಿಯಾದರೂ ವಾಸಿಸಬಹುದು.
14.110.51
आचारः प्रथमो धर्मो ह्यहिंसा सत्यमेव च ।
दानं चैव यथाशक्ति नियमाश्च यमैः सह ॥ १४.११०.५१ ॥
ಆಚಾರವೇ ಮೊದಲ ಧರ್ಮ; ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಸತ್ಯ, ಯಥಾಶಕ್ತಿ ದಾನ, ಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಯಮಗಳೂ ಧರ್ಮವೇ.
14.110.52
वैदिकैः कर्मभिः पुण्यैर्निषेकादिर्द्विजन्मनाम् ।
कार्यः शरीरसंस्कारः पावनः प्रेत्य चेह च ॥ १४.११०.५२ ॥
ದ್ವಿಜರ ಶರೀರಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ನಿಷೇಕದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ವೈದಿಕ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು; ಅದು ಇಹ ಪರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾವನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
14.110.53
गर्भहोमैर्जातकर्मनामचौलोपनायनैः ।
स्वाध्यायैस्तद्व्रतैश्चैव विवाहस्नातकव्रतैः।
महायज्ञैश्च यज्ञैश्च ब्राह्मीयं क्रियते तनुः ॥ १४.११०.५३ ॥
ಗರ್ಭಹೋಮ, ಜಾತಕರ್ಮ, ನಾಮಕರಣ, ಚೌಲ, ಉಪನಯನ; ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವ್ರತಗಳು; ವಿವಾಹ ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕ ವ್ರತಗಳು; ಮಹಾಯಜ್ಞ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಗಳು — ಇವುಗಳಿಂದ ದೇಹವು ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಆಗುತ್ತದೆ.
14.110.54
धर्मोर्थौ यदि न स्यातां शुश्रुषा वाऽपि तद्विधा ।
विद्या तस्मिन्नवप्तव्या शुभं बीजमिवोषरे ॥ १४.११०.५४ ॥
ಅವನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಅಂತಹ ಸೇವೆಯೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅವನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಬಿತ್ತಬೇಕು; ಬಂಜರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಶುಭ ಬೀಜದಂತೆ.
14.110.55
लौकिकं वैदिकं वाऽपि तथाऽऽध्यात्मिकमेव वा ।
यस्माज्ज्ञानमिदं प्राप्तं तं पूर्वमभिवादयेत् ॥ १४.११०.५५ ॥
ಲೌಕಿಕವಾಗಲಿ, ವೈದಿಕವಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಲಿ — ಯಾರಿಂದ ಈ ಜ್ಞಾನ ಪಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತೋ, ಅವರಿಗೆ ಮೊದಲು ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು.
14.110.56
सव्येन सव्यं संगृह्य दक्षिणेन तु दक्षिणम् ।
न कुर्यादेकहस्तेन गुरोः पादाभिवादनम् ॥ १४.११०.५६ ॥
ಎಡಗೈಯಿಂದ ಎಡಪಾದವನ್ನು, ಬಲಗೈಯಿಂದ ಬಲಪಾದವನ್ನು ಹಿಡಿದು — ಒಂದೇ ಕೈಯಿಂದ ಗುರುಗಳ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಬಾರದು.
14.110.57
निषेकादीनि कर्माणि यः करोति यथाविधि ।
अध्यापयति चैवेनं स विप्रो गुरुरुच्यते ॥ १४.११०.५७ ॥
ನಿಷೇಕಾದಿ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ವಿಧಿಪ್ರಕಾರ ನೆರವೇರಿಸಿ, ಇವನಿಗೆ ಕಲಿಸುವವನು — ಆ ವಿಪ್ರನು ಗುರು ಎನಿಸುತ್ತಾನೆ.
14.110.58
कृत्वोपनयनं वेदान्योध्यापयति नित्यशः ।
सकल्पान्सरहस्यांश्च स चोपाध्याय उच्यते ॥ १४.११०.५८ ॥
ಉಪನಯನ ಮಾಡಿಸಿ, ಕಲ್ಪ ಮತ್ತು ರಹಸ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ವೇದಗಳನ್ನು ನಿತ್ಯವೂ ಕಲಿಸುವವನು — ಅವನೇ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ ಎನಿಸುತ್ತಾನೆ.
14.110.59
साङ्गांश्च वेदानध्याप्य शिक्षयित्वा व्रतानि च ।
विवृणोति च मन्त्रार्थानाचार्यः सोभिधीयते ॥ १४.११०.५९ ॥
ಅಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ ವೇದಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿ, ವ್ರತಗಳನ್ನು ತರಬೇತುಗೊಳಿಸಿ, ಮಂತ್ರಾರ್ಥಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವವನು — ಅವನೇ ಆಚಾರ್ಯ ಎನಿಸುತ್ತಾನೆ.
14.110.60
उपाध्यायाद्दशाचार्य आचार्याणां शतं पिता ।
पितुः शतगुणं माता गौरवेणातिरिच्यते ॥ १४.११०.६० ॥
ಉಪಾಧ್ಯಾಯನಿಗಿಂತ ಹತ್ತು ಪಟ್ಟು ಆಚಾರ್ಯ; ಆಚಾರ್ಯರಿಗಿಂತ ನೂರು ಪಟ್ಟು ತಂದೆ; ತಂದೆಗಿಂತ ನೂರು ಪಟ್ಟು ತಾಯಿ ಗೌರವದಲ್ಲಿ ಮೀರಿದವಳು.
14.110.61
एतेषामपि सर्वेषां गरीयान्ज्ञानदो गुरुः ।
गुरोः परतरं किंचिन्न भूतं न भविष्यति ॥ १४.११०.६१ ॥
ಇವರೆಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡುವ ಗುರುವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಗುರುವಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು ಯಾವುದೂ ಇದ್ದಿಲ್ಲ, ಇರುವುದೂ ಇಲ್ಲ.
14.110.62
तस्मात्तेषां वशे तिष्ठिच्छुश्रूषापरमो भवेत् ।
अवमानाद्धि तेषां तु नरकं स्यान्न संशयः ॥ १४.११०.६२ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದು, ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿರತನಾಗಿರಬೇಕು. ಅವರನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದರೆ ನರಕ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
14.110.63
हीनाङ्गानतिरिक्ताङ्गान्विद्याहीनान्वयोधिकान् ।
रूपद्रविणहीनांश्च जातिहीनांस्च नाक्षिपेत् ॥ १४.११०.६३ ॥
ಅಂಗಹೀನರನ್ನು, ಹೆಚ್ಚು ಅಂಗವುಳ್ಳವರನ್ನು, ವಿದ್ಯೆಯಿಲ್ಲದವರನ್ನು, ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರನ್ನು, ರೂಪ ಅಥವಾ ಧನದಲ್ಲಿ ಹೀನರನ್ನು, ಜಾತಿಹೀನರನ್ನು ನಿಂದಿಸಬಾರದು.
14.110.64
शपता यत्कृतं पुण्यं शप्यमानं तु गच्छति ।
शप्यमानस्य यत्पापं शपन्तमनुगच्छति ॥ १४.११०.६४ ॥
ಶಪಿಸುವವನು ಮಾಡಿದ ಪುಣ್ಯ ಶಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ; ಶಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನ ಪಾಪ ಶಪಿಸುವವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತದೆ.
14.110.65
नास्तिक्यं वेदनिन्दां च देवतानां च कुत्सनम् ।
द्वेषं डंभं च मानं च क्रोधं तैक्ष्ण्यं विवर्जयेत् ॥ १४.११०.६५ ॥
ನಾಸ್ತಿಕತ್ವ, ವೇದನಿಂದೆ, ದೇವತೆಗಳ ನಿಂದೆ, ದ್ವೇಷ, ದಂಭ, ಅಹಂಕಾರ, ಕ್ರೋಧ, ಕಠೋರತೆ ಇವುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.