マハーバーラタ · 章 14.110
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.110.1
समुच्चयं च धर्माणां भोज्याभोज्यं तथैव च ।
श्रुतं मया त्वत्प्रसादादापद्धर्मं ब्रवीहि मे ॥ १४.११०.१ ॥
諸法の集成、食べてよいものと食べてはならないもの、そして御恩により私が聞いた逆境の法（āpaddharma）を、私にお話しください。
14.110.2
दुर्भिक्षे राष्ट्रसंबाधेऽप्याशौचे मृतसूतके ।
धर्मकालेऽध्वनि तथा नियमो येन लुप्यते ॥ १४.११०.२ ॥
飢饉の時、国家の困窮の時、不浄の時、死と出産の穢れの時、義務の時、また道中においても、それによって規則は退けられる。
14.110.3
दूराध्वगमनात्खिन्नो द्विजालाभेऽथ शूद्रतः ।
अकृतन्नं तु यत्किंचिद्गृह्णीयादात्मवृत्तये ॥ १४.११०.३ ॥
長旅に疲れた者は、バラモンが得られなければ、シュードラからでも、調理されていない食物を自らの生計のために受け取ってよい。
14.110.4
आतुरो दुःखितो वाऽपि तथाऽऽर्तो वा बुभुक्षितः ।
भुञ्जन्नविधिना विप्रः प्रायश्चित्तीयते न च ॥ १४.११०.४ ॥
病み、悲しみ、苦しみ、あるいは飢えたバラモンが規定に反して食べても、贖罪は必要ない。
14.110.5
निमन्त्रितस्तु यो विप्रो विदिवद्धव्यकव्ययोः ।
मांसादीन्यपि भुञ्जानः प्रायश्चित्तीयते न च ॥ १४.११०.५ ॥
ヴェーダの規定に従い神への供物（havya）と祖霊への供物（kavya）に招かれたバラモンは、肉などを食べても贖罪は必要ない。
14.110.6
अष्टौ तान्यव्रतघ्नानि आपो मूलं घृतं पयः ।
हविर्ब्राह्मणकाम्या च गुरोर्वचनमौषधम् ॥ १४.११०.६ ॥
誓戒を破った罪を滅するものは八つある：水、根、ギー、乳、供物（haviḥ）、バラモンの望み、師の言葉、そして薬である。
14.110.7
अशक्तो विधिवत्कर्तुं प्रायश्चित्तानि यो नरः ।
विदुषां वचनेनापि दानेनापि विशुद्ध्यति ॥ १४.११०.७ ॥
規定どおりに贖罪を行うことができない人は、賢者の言葉によっても、布施によっても清められる。
14.110.8
अनृतावृतुकाले वा दिवा रात्रौ तथाऽपि वा ।
प्रोषितस्तु स्त्रियं गच्छेत्प्रायश्चित्तीयते न च ॥ १४.११०.८ ॥
月経外であれ月経中であれ、昼であれ夜であれ、旅から帰った者が女性に近づいても、贖罪は要しない。
14.110.9
प्रशस्याः कीदृशा विप्रा निन्द्याश्चापि सुरेश्वर ।
अष्टकायाश्च कः कालस्तन्मे कथय सुव्रत ॥ १४.११०.९ ॥
神々の主よ、どのようなバラモンが称賛に値し、どのような者が非難されるべきか。アシュタカーの時はいつか。善き誓いの方よ、それを私に語ってください。
14.110.10
सत्यसन्धं द्विजं दृष्ट्वा स्थानाद्वेपति भास्करः ।
एष मे मण्डलं भित्त्वा याति ब्रह्म सनातनम् ॥ १४.११०.१० ॥
真実に堅固な再生族を見て、太陽は自らの座から震える。この者は私の円盤を貫き、永遠のブラフマンへ赴く。
14.110.11
कुलीनः कर्मकृद्वैद्यस्तथा चाप्यानृशंस्यवान् ।
श्रीमानृजउः सत्यवादी पात्रं सर्व इमे द्विजाः ॥ १४.११०.११ ॥
良家の出で、儀礼を行い、ヴェーダに通じ、慈悲深く残酷でなく、栄え、正直で、真実を語る者——これら再生族はみな相応しい受け手である。
14.110.12
एते चाग्रासनस्थास्ते भुञ्जानाः प्रथमं द्विजाः ।
तस्यां पङ्क्त्यां तु ये वान्ये तान्पुनत्येव दर्शनात् ॥ १४.११०.१२ ॥
前の席に座り、最初に食事をするこれらの再生族は、その列の他の者をも見られるだけで清める。
14.110.13
मद्भक्ता ये द्विजश्रेष्ठा मद्भक्ता मत्परायणाः ।
तान्पङ्क्तिपावनान्विद्धि पूज्यांश्चैव विशेषतः ॥ १४.११०.१३ ॥
私に帰依し、私を究極の帰依処とする再生族の最上の者たちは列を浄める者であると知れ。特に敬われるべきである。
14.110.14
निन्द्याञ्शृणु द्विजान्राजन्नपि वा वेदपारगान् ।
ब्राह्मणच्छद्मना लोके चरतः पापकारिणः ॥ १४.११०.१४ ॥
王よ、非難されるべき再生族について聞け。ヴェーダに精通していても、バラモンの姿を装って世で悪事を行いながら歩き回る者たちのことを。
14.110.15
अनग्निरनधीयानः प्रतिग्रहरुचिस्तु यः ।
यतस्ततस्तु भुञ्जानस्तं विद्याद्ब्रह्मदूषकम् ॥ १४.११०.१५ ॥
聖火を持たず、ヴェーダを学ばず、布施を受けることを好み、どこからでも食べる者は、ブラフマンを汚す者と知るべきである。
14.110.16
मृतसूतकपुष्टाङ्गो यश्च शूद्रान्नभुग्द्विजः ।
अहं चापि न जानामि गतिं तस्य नराधिप ॥ १४.११०.१६ ॥
人の主よ、死と誕生の穢れによって身体が養われ、シュードラの食物を食べる再生族の行方は、私にも分からない。
14.110.17
शूद्रान्नरसपुष्टाङ्गोऽप्यधीयानो हि नित्यशः ।
जपतो जुह्वतो वाऽपि गतिरूर्ध्वं न विद्यते ॥ १४.११०.१७ ॥
シュードラの食物の精により身体を養う者には、たとえ常に学び、ジャパを唱え、供物を捧げても、上昇の行方は存在しない。
14.110.18
आहिताग्निश्च यो विप्रः शूद्रान्नान्न निवर्तते ।
पञ्च तस्य प्रणश्यन्ति आत्मा ब्रह्म त्रयोऽग्नयः ॥ १४.११०.१८ ॥
聖火を守る婆羅門が、シュードラの食から遠ざからなければ、彼の五つは滅びる——自我、ブラフマン（ヴェーダ）、そして三つの火である。
14.110.19
शूद्रप्रेषणकर्तुश्च ब्राह्मणस्य विशेषतः ।
भूमावन्नं प्रदातव्यं श्वसृगालसमो हि सः ॥ १४.११०.१९ ॥
特にシュードラに仕えさせるバラモンには、地面に食物を与えるべきである。彼は犬や山犬と同じだからである。
14.110.20
प्रेतभूतं तु यः शूद्रं ब्राह्ममो ज्ञानदुर्बलः ।
अनुगच्छेन्नीयमानं त्रिरात्रमशुचिर्भवेत् ॥ १४.११०.२० ॥
しかし、知識において弱いバラモンが、死体となったシュードラを運び去られる間につき従えば、三夜のあいだ不浄となる。
14.110.21
त्रिरात्रे तु ततः पूर्णे नदीं गत्वा समुद्रगाम् ।
प्राणायामशतं कृत्वा घृतं प्राश्य विशुद्ध्यति ॥ १४.११०.२१ ॥
三夜が満ちたのち、海へ流れる川へ行き、百回の調息を行い、ギーを食べて、清められる。
14.110.22
अनाथं ब्राह्मणं प्रेतं ये वहन्ति द्विजोत्तमाः ।
पदेपदेऽश्वमेधस्य फलं ते प्राप्नुवन्ति हि ॥ १४.११०.२२ ॥
保護者のないバラモンの遺体を運ぶ最高の再生族は、一歩ごとに馬祠祭の果報を得る。
14.110.23
न तेषामशुभं किंचित्पापं वा शुभकर्मणाम् ।
जलावगाहनादेव सद्यः शौचं विधीयते ॥ १४.११०.२३ ॥
善行を行う者には、いかなる不吉も罪もない。水に浸かるだけで、すぐに清めが定められている。
14.110.24
शूद्रवेश्मनि विप्रेणि क्षीरं वा यदि वा दधि ।
निवृत्तेन न भोक्तव्यं विद्धि शूद्रान्नमेव तत ॥ १४.११०.२४ ॥
シュードラの家では、バラモンは乳であれ凝乳であれ食べてはならない。それはまさにシュードラの食物だと知れ。
14.110.25
विप्राणां भोक्तुकामानामत्यन्तं चान्नकाङ्क्षिणाम् ।
यो विघ्नं कुरुते मर्त्यस्ततो नान्योस्ति पापकृत् ॥ १४.११०.२५ ॥
食事を望み、食を強く欲する婆羅門の食事を妨げる人間、それより大きな悪人は他にいない。
14.110.26
सर्वे च वेदाः सहषङ्भिरङ्गैः ।
साङ्ख्यं पुराणं च कुले च जन्म।
नैतानि सर्वाणि गतिर्भवन्ति ।
शीलव्यपेतस्य नृप द्विजस्य ॥ १४.११०.२६ ॥
王よ、六支を伴うすべてのヴェーダ、サーンキヤ哲学、プラーナ、そして良家に生まれること——これらはいずれも、品行を欠く再生族にとって拠り所とはならない。
14.110.27
ग्रहोपरागे विषुवेऽयनान्ते ।
पित्र्ये मघासु स्वसुते च जाते।
गयेषु पिण्डेषु च पाण्डुपुत्र ।
दत्तं भवेन्निष्कसहस्रतुल्यम् ॥ १४.११०.२७ ॥
日食・月食の時、分点、至点の終わり、祖霊祭の時、マガー星宿の下、自分の息子の誕生の時、そしてガヤーのピンダにおいて——パーンドゥの子よ、その時になされた布施は千ニシュカに等しい。
14.110.28
वैशाखमासस्य तु या तृतीयाऽ-
नवद्याऽसौ कार्तिकशुक्लपक्षे।
नभस्यमासस्य च कृष्णपक्षे ।
त्रयोदशी पञ्चदशी न माघे ॥ १४.११०.२८ ॥
ヴァイシャーカ月の第三日は清浄であり、それはカールティカ月の白分にある。第十三日と第十五日はナバスヤ月の黒分にあり、マーガ月にはない。
14.110.29
रहस्यमेतत्पितरो वदन्ति ॥ १४.११०.२९ ॥
これは秘密である、と祖霊たちは言う。
14.110.30
यस्त्वेकपङ्क्त्यां विषमं ददाति ।
स्नेहाद्भयाद्वा यदि वाऽर्थहेतोः।
क्रूरं दुराचारमनात्मवन्तं ।
ब्रह्मघ्नमेनं कवयो वदन्ति ॥ १४.११०.३० ॥
一列に座る婆羅門に、愛情や恐れから、あるいは財のために、不公平に施しをする者——残酷で悪行をなし自制のないその者を、賢者たちは婆羅門殺しと呼ぶ。
14.110.31
धनानि येषां विपुलानि सन्ति ।
नित्यं रमन्ते परलोकमूढाः।
तेषामयं शत्रुवरघ्नलोको ।
नान्यत्सुखं देहसुखे रतानाम् ॥ १४.११०.३१ ॥
莫大な富を持ち、来世に迷ってそれに常に喜ぶ者たちにとって、これは敵の最良の者を殺す者たちの世界である。身体の快楽に耽る者にとって、ほかに幸福はない。
14.110.32
ये चैव मुक्तास्तपसि प्रयुक्ताः ।
स्वाध्यायशीला जरयन्ति देहम्।
जितेन्द्रिया भूतहिते निविष्ट-
स्तेषामसौ चापि परश्च लोकः ॥ १४.११०.३२ ॥
解脱し苦行に励み、自己の学習に勤め、身体を衰えさせ、感官を制し、生きとし生けるものの利益に専念する者たち——彼らにはあの世界があり、さらにその先にもう一つの世界がある。
14.110.33
ये चैव विद्यां न तपो न दानं ।
न चापि मूढाः प्रजने यतन्ते।
न चापि गच्छन्ति सुखानि भोगां-
स्तेषामयंक चापि परश्च नास्ति ॥ १४.११०.३३ ॥
学問も苦行も布施もせず、迷いのためにもうけることにも努めず、享楽も得ない者たち——彼らには、この世もなく、あの世もない。
14.110.34
नारायण पुराणेश लोकावास नमोस्तु ते ।
श्रोतुमिच्छामि कार्त्स्न्येन धर्मसारसमुच्चयम् ॥ १४.११०.३४ ॥
ナーラーヤナよ、プラーナの主、諸世界の住処よ、あなたに礼拝します。ダルマの精髄の集成を余すことなく聞きたいと思います。
14.110.35
धर्मसारं महाप्राज्ञि मनुना प्रोक्तमादितः ।
प्रवक्ष्यामि मनुप्रोक्तं पौराणां श्रुतिसंहितम् ॥ १४.११०.३५ ॥
偉大な智者よ、初めにマヌが説いたダルマの精髄を私は説きましょう。マヌの説いたプラーナのシュルティ集成です。
14.110.36
अग्निचित्कपिला सत्री राजा भिक्षुर्महोदधिः ।
दृष्टमात्रात्पुनत्येते तस्मात्पश्येत तान्सदा ॥ १४.११०.३६ ॥
火壇を築く者、赤褐色の牝牛、貞淑な女性、王、托鉢の修行者、大海——これらは見るだけで浄化する。ゆえに常にこれらを見るべきである。
14.110.37
गौरकस्यैव दातव्या न बहूनां युधिष्ठिर ।
सा गौर्विक्रयमापन्ना दहत्यासप्तमं कुलम् ॥ १४.११०.३७ ॥
ユディシュティラよ、牛は一人にのみ与えるべきで、多くの人に与えてはならない。売られたその牛は、七代目まで家系を焼き尽くす。
14.110.38
बहूनां न प्रदातव्या गौर्वस्त्रं शयनं स्त्रियः ।
तादृग्भूतं तु तद्दानं दातारं नोपतिष्ठति ॥ १४.११०.३८ ॥
牛、衣服、寝具、女性は多くの人に与えてはならない。そのような性質の布施は施主のもとにとどまらない。
14.110.39
आक्रम्य ब्राह्मणैर्भुक्तमनार्याणां च वेश्मनि ।
गोभिश्च पुण्यं तत्तेषां राजसूयाद्विशिष्यते ॥ १४.११०.३९ ॥
不浄な者の家で、ブラーフマナが強引に享受した、牛を伴うその功徳は、ラージャスーヤ祭をも凌駕する。
14.110.40
मा ददात्विति यो ब्रूयाद्ब्राह्मणेषु च गोषु च ।
तिर्यग्योनिशतं गत्वा चण्डालेषूपजायते ॥ १४.११०.४० ॥
ブラーフマナと牛について「与えるな」と言う者は、百の畜生の胎を経て、チャンダーラの間に生まれる。
14.110.41
ब्राह्मणस्वं च यद्दैवं दरिद्रस्यैव यद्धनम् ।
गुरोश्चापि हृतं राजन्स्वर्गस्थानपि पातयेत् ॥ १४.११०.४१ ॥
王よ、神聖なるブラーフマナの財、貧者の財、師の財が奪われれば、天にいる者さえも墜とすであろう。
14.110.42
धर्मं जिज्ञासमानानां प्रमाणं परमं श्रुतिः ।
द्वितायं धर्मशास्त्राणि तृतीयं लोकसंग्रहः ॥ १४.११०.४२ ॥
ダルマを知ろうとする者にとって、最高の権威はシュルティ（天啓聖典）である。第二はダルマ論書、第三は民衆の慣習である。
14.110.43
आसमुद्राच्च यत्पूर्वादासमुद्राच्च पश्चिमात् ।
हिमाद्रिविन्ध्ययोर्मध्यमार्यावर्तं प्रचक्षते ॥ १४.११०.४३ ॥
東の海から西の海まで、ヒマラヤとヴィンディヤの間の地はアーリヤーヴァルタと呼ばれる。
14.110.44
सरावतीदृषद्वत्योर्देवनद्योर्यदन्तरम् ।
तद्देवनिर्मितं देशं ब्रह्मवर्तं प्रचक्षते ॥ १४.११०.४४ ॥
神々の河サラスヴァティーとドリシャドヴァティーの間の、神々が作ったその地はブラフマーヴァルタと呼ばれる。
14.110.45
यस्मिन्देशे य आचारः पारंपर्यक्रमागतः ।
वर्णानां सान्तरालानां स सदाचार उच्यते ॥ १४.११०.४५ ॥
ある地域で代々伝えられてきた慣習は、ヴァルナとその中間の集団にとっての善き行い（サダーチャーラ）と呼ばれる。
14.110.46
कुरुक्षेत्रं च मत्स्याश्च पाञ्चालाः शूरसेनयः ।
एते ब्रह्मर्षिदेशास्तु ब्रह्मावर्तादनन्तराः ॥ १४.११०.४६ ॥
クルクシェートラ、マツヤ、パーンチャーラ、シューラセーナは、ブラフマーヴァルタに隣接するブラフマルシ（聖仙）の地である。
14.110.47
एतद्देशप्रसूतस्य सकाशादग्रजन्मनः ।
स्वं चारित्रं च गृह्णीयुः पृथिव्यां सर्वमानवाः ॥ १४.११०.४७ ॥
この地に生まれた長子（バラモン）から、地上のすべての人々は自らの振る舞いを学ぶべきである。
14.110.48
हिमवद्विन्ध्ययोर्मध्यं यत्प्राग्विशसनादपि ।
प्रत्यगेव प्रयागात्तु मध्यदेशः प्रकीर्तितः ॥ १४.११०.४८ ॥
ヒマラヤとヴィンディヤの間の中央の地、東はヴィシャサナから西はプラヤーガまでが、マディヤデーシャと呼ばれる。
14.110.49
कृष्णसारस्तु चरति मृगो यत्र स्वभावतः ।
स ज्ञेयो याज्ञिको देशो म्लेच्छदेशस्ततः परम् ॥ १४.११०.४९ ॥
黒鹿が自然にさまよう地は祭祀に適すると知るべきであり、その先は蛮族の地である。
14.110.50
एतान्विज्ञाय देशांस्तु संश्रयेरन्द्विजातयः ।
शूद्रस्तु यस्मिन्कस्मिन्वा निवसेद्वृत्तिकर्शितः ॥ १४.११०.५० ॥
これらの地を知って、再生族はそこに住むべきである。しかしシュードラは生計に疲れ果てれば、どこに住んでもよい。
14.110.51
आचारः प्रथमो धर्मो ह्यहिंसा सत्यमेव च ।
दानं चैव यथाशक्ति नियमाश्च यमैः सह ॥ १४.११०.५१ ॥
行いこそ第一の法である。不殺と真実、力に応じた布施、そして戒律とともに守る規則である。
14.110.52
वैदिकैः कर्मभिः पुण्यैर्निषेकादिर्द्विजन्मनाम् ।
कार्यः शरीरसंस्कारः पावनः प्रेत्य चेह च ॥ १४.११०.५२ ॥
再生族の身体の浄化は受胎から始め、ヴェーダの功徳ある儀礼によって行うべきである。それは現世と来世を清める。
14.110.53
गर्भहोमैर्जातकर्मनामचौलोपनायनैः ।
स्वाध्यायैस्तद्व्रतैश्चैव विवाहस्नातकव्रतैः।
महायज्ञैश्च यज्ञैश्च ब्राह्मीयं क्रियते तनुः ॥ १४.११०.५३ ॥
胎児の供犠、誕生の儀礼、命名、剃髪、入門式によって。またヴェーダの学習とその誓戒、婚礼と修了の誓いによって。大祭と祭祀によって、身体はブラーフマナのものとなる。
14.110.54
धर्मोर्थौ यदि न स्यातां शुश्रुषा वाऽपि तद्विधा ।
विद्या तस्मिन्नवप्तव्या शुभं बीजमिवोषरे ॥ १४.११०.५४ ॥
彼にダルマも富もなく、また同様の奉仕もなければ、不毛の地に良い種を蒔くように、彼に学問を蒔くべきである。
14.110.55
लौकिकं वैदिकं वाऽपि तथाऽऽध्यात्मिकमेव वा ।
यस्माज्ज्ञानमिदं प्राप्तं तं पूर्वमभिवादयेत् ॥ १४.११०.५५ ॥
世俗の知であれ、ヴェーダの知であれ、あるいは霊的な知であれ——この知識を得た人には、まず敬意をもって礼拝すべきである。
14.110.56
सव्येन सव्यं संगृह्य दक्षिणेन तु दक्षिणम् ।
न कुर्यादेकहस्तेन गुरोः पादाभिवादनम् ॥ १४.११०.५६ ॥
左は左の手で、右は右の手でつかみ、片手だけで師の足に礼拝してはならない。
14.110.57
निषेकादीनि कर्माणि यः करोति यथाविधि ।
अध्यापयति चैवेनं स विप्रो गुरुरुच्यते ॥ १४.११०.५७ ॥
受胎に始まる諸儀礼を規定どおりに行い、またこれに教える者——そのバラモンはグルと呼ばれる。
14.110.58
कृत्वोपनयनं वेदान्योध्यापयति नित्यशः ।
सकल्पान्सरहस्यांश्च स चोपाध्याय उच्यते ॥ १४.११०.५८ ॥
入門儀礼を行った後、儀軌書と秘儀とともに毎日ヴェーダを教える者——その人はウパーディャーヤ（師）と呼ばれる。
14.110.59
साङ्गांश्च वेदानध्याप्य शिक्षयित्वा व्रतानि च ।
विवृणोति च मन्त्रार्थानाचार्यः सोभिधीयते ॥ १४.११०.५९ ॥
ヴェーダを補助学とともに教え、誓戒を訓練し、マントラの意味を解き明かす者——その人はアーチャーリヤ（阿闍梨）と呼ばれる。
14.110.60
उपाध्यायाद्दशाचार्य आचार्याणां शतं पिता ।
पितुः शतगुणं माता गौरवेणातिरिच्यते ॥ १४.११०.६० ॥
阿闍梨はウパーディャーヤの十倍、父は阿闍梨の百倍、母は父の百倍の尊さで、敬意において勝る。
14.110.61
एतेषामपि सर्वेषां गरीयान्ज्ञानदो गुरुः ।
गुरोः परतरं किंचिन्न भूतं न भविष्यति ॥ १४.११०.६१ ॥
これらすべての中でも、知識を授けるグルが最も偉大である。グルより優れたものは、かつてなかったし、これからもないだろう。
14.110.62
तस्मात्तेषां वशे तिष्ठिच्छुश्रूषापरमो भवेत् ।
अवमानाद्धि तेषां तु नरकं स्यान्न संशयः ॥ १४.११०.६२ ॥
ゆえに彼らの支配に従い、奉仕に最も専念すべきである。彼らを侮辱すれば地獄に堕ちる、それは疑いない。
14.110.63
हीनाङ्गानतिरिक्ताङ्गान्विद्याहीनान्वयोधिकान् ।
रूपद्रविणहीनांश्च जातिहीनांस्च नाक्षिपेत् ॥ १४.११०.६३ ॥
手足が欠けている者、余分な手足がある者、学problemのない者、年長の者、容姿や財産に欠ける者、生まれの卑しい者を、そしるべきではない。
14.110.64
शपता यत्कृतं पुण्यं शप्यमानं तु गच्छति ।
शप्यमानस्य यत्पापं शपन्तमनुगच्छति ॥ १४.११०.६४ ॥
呪う者の功徳は呪われた者へ移り、呪われた者の罪は呪う者に付きまとう。
14.110.65
नास्तिक्यं वेदनिन्दां च देवतानां च कुत्सनम् ।
द्वेषं डंभं च मानं च क्रोधं तैक्ष्ण्यं विवर्जयेत् ॥ १४.११०.६५ ॥
無信心、ヴェーダの誹謗、神々への侮辱、憎しみ、偽善、慢心、怒り、粗暴さを避けるべきである。