മഹാഭാരതം · അധ്യായം 14.110
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.110.1
समुच्चयं च धर्माणां भोज्याभोज्यं तथैव च ।
श्रुतं मया त्वत्प्रसादादापद्धर्मं ब्रवीहि मे ॥ १४.११०.१ ॥
ധർമ്മങ്ങളുടെ സമാഹാരവും, ഭക്ഷ്യാഭക്ഷ്യവിവേകവും, അതുപോലെ നിന്റെ കൃപയാൽ ഞാൻ കേട്ട ആപദ്ധർമ്മവും എന്നോടു പറയേണമേ.
14.110.2
दुर्भिक्षे राष्ट्रसंबाधेऽप्याशौचे मृतसूतके ।
धर्मकालेऽध्वनि तथा नियमो येन लुप्यते ॥ १४.११०.२ ॥
ക്ഷാമത്തിലും രാഷ്ട്രസങ്കടത്തിലും അശൗചത്തിലും മരണ-ജനന സൂതകത്തിലും ധർമ്മകാലത്തിലും വഴിയിലും പോലും—അതിനാൽ നിയമം ലംഘിക്കപ്പെടുന്നു.
14.110.3
दूराध्वगमनात्खिन्नो द्विजालाभेऽथ शूद्रतः ।
अकृतन्नं तु यत्किंचिद्गृह्णीयादात्मवृत्तये ॥ १४.११०.३ ॥
ദീർഘയാത്രയാൽ ക്ഷീണിതനായവൻ, ദ്വിജനെ കിട്ടാതിരുന്നാൽ ശൂദ്രനിൽ നിന്നുപോലും, പാകം ചെയ്യാത്ത ഏതെങ്കിലും ആഹാരം ജീവിതോപാധിക്കായി സ്വീകരിക്കാം.
14.110.4
आतुरो दुःखितो वाऽपि तथाऽऽर्तो वा बुभुक्षितः ।
भुञ्जन्नविधिना विप्रः प्रायश्चित्तीयते न च ॥ १४.११०.४ ॥
രോഗിയും ദുഃഖിതനും പീഡിതനും വിശപ്പുള്ളവനുമായ ബ്രാഹ്മണൻ വിധിക്കു വിരുദ്ധമായി ഭക്ഷിച്ചാലും പ്രായശ്ചിത്തം വേണ്ടതില്ല.
14.110.5
निमन्त्रितस्तु यो विप्रो विदिवद्धव्यकव्ययोः ।
मांसादीन्यपि भुञ्जानः प्रायश्चित्तीयते न च ॥ १४.११०.५ ॥
വേദവിധിപ്രകാരം ഹവ്യ-കവ്യങ്ങൾക്കായി ക്ഷണിക്കപ്പെട്ട ബ്രാഹ്മണൻ മാംസാദികൾ ഭക്ഷിച്ചാലും പ്രായശ്ചിത്തം വേണ്ടതില്ല.
14.110.6
अष्टौ तान्यव्रतघ्नानि आपो मूलं घृतं पयः ।
हविर्ब्राह्मणकाम्या च गुरोर्वचनमौषधम् ॥ १४.११०.६ ॥
വ്രതലംഘനദോഷത്തെ നശിപ്പിക്കുന്ന എട്ടു കാര്യങ്ങൾ: വെള്ളം, കിഴങ്ങ്, നെയ്യ്, പാൽ, ഹവിസ്സ്, ബ്രാഹ്മണന്റെ ഇഷ്ടം, ഗുരുവചനം, ഔഷധം.
14.110.7
अशक्तो विधिवत्कर्तुं प्रायश्चित्तानि यो नरः ।
विदुषां वचनेनापि दानेनापि विशुद्ध्यति ॥ १४.११०.७ ॥
വിധിപ്രകാരം പ്രായശ്ചിത്തങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കഴിവില്ലാത്ത മനുഷ്യൻ, വിദ്വാന്മാരുടെ വചനത്താലും ദാനത്താലും പോലും ശുദ്ധനാകുന്നു.
14.110.8
अनृतावृतुकाले वा दिवा रात्रौ तथाऽपि वा ।
प्रोषितस्तु स्त्रियं गच्छेत्प्रायश्चित्तीयते न च ॥ १४.११०.८ ॥
ഋതുകാലമല്ലാതെയോ ഋതുകാലത്തോ, പകലോ രാത്രിയോ, പ്രവാസത്തിൽ നിന്ന് മടങ്ങിയവൻ സ്ത്രീയെ സമീപിച്ചാൽ അവന് പ്രായശ്ചിത്തം ആവശ്യമില്ല.
14.110.9
प्रशस्याः कीदृशा विप्रा निन्द्याश्चापि सुरेश्वर ।
अष्टकायाश्च कः कालस्तन्मे कथय सुव्रत ॥ १४.११०.९ ॥
ഹേ സുരേശ്വരാ, ഏതുതരം ബ്രാഹ്മണർ പ്രശംസനീയരാണ്, ആരാണ് നിന്ദ്യർ? അഷ്ടകയുടെ കാലം ഏതാണ്? ഹേ സുവ്രതാ, അത് എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരൂ.
14.110.10
सत्यसन्धं द्विजं दृष्ट्वा स्थानाद्वेपति भास्करः ।
एष मे मण्डलं भित्त्वा याति ब्रह्म सनातनम् ॥ १४.११०.१० ॥
സത്യസന്ധനായ ദ്വിജനെ കണ്ട് സൂര്യൻ തന്റെ സ്ഥാനത്തുനിന്ന് വിറയ്ക്കുന്നു. ഇവൻ എന്റെ മണ്ഡലം ഭേദിച്ച് സനാതന ബ്രഹ്മത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
14.110.11
कुलीनः कर्मकृद्वैद्यस्तथा चाप्यानृशंस्यवान् ।
श्रीमानृजउः सत्यवादी पात्रं सर्व इमे द्विजाः ॥ १४.११०.११ ॥
കുലീനൻ, കർമ്മം ചെയ്യുന്നവൻ, വേദജ്ഞൻ, അതുപോലെ ദയയുള്ളവൻ, ഐശ്വര്യവാൻ, ഋജുവായവൻ, സത്യവാദി — ഈ ദ്വിജന്മാരെല്ലാം ദാനത്തിന് യോഗ്യരാണ്.
14.110.12
एते चाग्रासनस्थास्ते भुञ्जानाः प्रथमं द्विजाः ।
तस्यां पङ्क्त्यां तु ये वान्ये तान्पुनत्येव दर्शनात् ॥ १४.११०.१२ ॥
മുന്നിലെ ആസനത്തിലിരുന്ന് ആദ്യം ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്ന ഈ ദ്വിജന്മാർ, ആ നിരയിലുള്ള മറ്റുള്ളവരെയും കാഴ്ചയാൽ തന്നെ പവിത്രമാക്കുന്നു.
14.110.13
मद्भक्ता ये द्विजश्रेष्ठा मद्भक्ता मत्परायणाः ।
तान्पङ्क्तिपावनान्विद्धि पूज्यांश्चैव विशेषतः ॥ १४.११०.१३ ॥
എന്റെ ഭക്തരും എന്നെത്തന്നെ പരമലക്ഷ്യമാക്കുന്നവരുമായ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠരെ പങ്തിയെ പവിത്രമാക്കുന്നവരായി അറിയുക; അവർ വിശേഷിച്ചും പൂജ്യരാണ്.
14.110.14
निन्द्याञ्शृणु द्विजान्राजन्नपि वा वेदपारगान् ।
ब्राह्मणच्छद्मना लोके चरतः पापकारिणः ॥ १४.११०.१४ ॥
രാജാവേ, നിന്ദ്യരായ ദ്വിജന്മാരെ കേൾക്കുക; വേദപാരംഗതരെങ്കിലും ബ്രാഹ്മണ വേഷത്തിൽ ലോകത്ത് പാപകർമം ചെയ്തു സഞ്ചരിക്കുന്നവരാണ് അവർ.
14.110.15
अनग्निरनधीयानः प्रतिग्रहरुचिस्तु यः ।
यतस्ततस्तु भुञ्जानस्तं विद्याद्ब्रह्मदूषकम् ॥ १४.११०.१५ ॥
അഗ്നിയില്ലാത്തവനും വേദം പഠിക്കാത്തവനും ദാനം സ്വീകരിക്കുന്നതിൽ ആസക്തിയുള്ളവനും എവിടെനിന്നും ഭക്ഷിക്കുന്നവനുമായവനെ ബ്രഹ്മദൂഷകനായി അറിയണം.
14.110.16
मृतसूतकपुष्टाङ्गो यश्च शूद्रान्नभुग्द्विजः ।
अहं चापि न जानामि गतिं तस्य नराधिप ॥ १४.११०.१६ ॥
മരണ-ജനന സൂതകത്താൽ ശരീരം പോഷിപ്പിക്കപ്പെട്ടവനും ശൂദ്രന്റെ അന്നം ഭക്ഷിക്കുന്ന ദ്വിജനുമായവന്റെ ഗതി, നരാധിപാ, എനിക്കും അറിയില്ല.
14.110.17
शूद्रान्नरसपुष्टाङ्गोऽप्यधीयानो हि नित्यशः ।
जपतो जुह्वतो वाऽपि गतिरूर्ध्वं न विद्यते ॥ १४.११०.१७ ॥
ശൂദ്രാന്നത്തിന്റെ രസത്താൽ ശരീരം പുഷ്ടിപ്പെട്ടവൻ നിത്യം പഠിച്ചാലും, ജപിച്ചാലും, ഹോമം ചെയ്താലും അവന് ഊർധ്വഗതി ലഭിക്കുകയില്ല.
14.110.18
आहिताग्निश्च यो विप्रः शूद्रान्नान्न निवर्तते ।
पञ्च तस्य प्रणश्यन्ति आत्मा ब्रह्म त्रयोऽग्नयः ॥ १४.११०.१८ ॥
ആഹിതാഗ്നിയായിരുന്നാലും ശൂദ്രാന്നത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറാത്ത വിപ്രന് അഞ്ചും നശിക്കുന്നു—ആത്മാവ്, ബ്രഹ്മം (വേദം), മൂന്ന് അഗ്നികൾ.
14.110.19
शूद्रप्रेषणकर्तुश्च ब्राह्मणस्य विशेषतः ।
भूमावन्नं प्रदातव्यं श्वसृगालसमो हि सः ॥ १४.११०.१९ ॥
ശൂദ്രനെ ഭൃത്യവേലയ്ക്കു നിയോഗിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണന് വിശേഷിച്ച്, നിലത്ത് അന്നം നൽകണം; അവൻ നായയ്ക്കും കുറുനരിക്കും തുല്യനാണ്.
14.110.20
प्रेतभूतं तु यः शूद्रं ब्राह्ममो ज्ञानदुर्बलः ।
अनुगच्छेन्नीयमानं त्रिरात्रमशुचिर्भवेत् ॥ १४.११०.२० ॥
എന്നാൽ അറിവിൽ ദുർബലനായ ബ്രാഹ്മണൻ, ശവമായ ശൂദ്രനെ കൊണ്ടുപോകുമ്പോൾ പിന്തുടർന്നാൽ, മൂന്നു രാത്രി അശുദ്ധനായിരിക്കും.
14.110.21
त्रिरात्रे तु ततः पूर्णे नदीं गत्वा समुद्रगाम् ।
प्राणायामशतं कृत्वा घृतं प्राश्य विशुद्ध्यति ॥ १४.११०.२१ ॥
പിന്നീട് മൂന്നു രാത്രി പൂർത്തിയായാൽ, സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന നദിയിൽ പോയി, നൂറു പ്രാണായാമം ചെയ്ത്, നെയ്യ് കഴിച്ച് അവൻ ശുദ്ധനാകുന്നു.
14.110.22
अनाथं ब्राह्मणं प्रेतं ये वहन्ति द्विजोत्तमाः ।
पदेपदेऽश्वमेधस्य फलं ते प्राप्नुवन्ति हि ॥ १४.११०.२२ ॥
അനാഥനായ ബ്രാഹ്മണന്റെ ശവം ചുമക്കുന്ന ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാർ അടിക്കടി അശ്വമേധത്തിന്റെ ഫലം നേടുന്നു.
14.110.23
न तेषामशुभं किंचित्पापं वा शुभकर्मणाम् ।
जलावगाहनादेव सद्यः शौचं विधीयते ॥ १४.११०.२३ ॥
ശുഭകർമ്മം ചെയ്യുന്നവർക്ക് യാതൊരു അശുഭമോ പാപമോ ഇല്ല; ജലത്തിൽ മുങ്ങിക്കുളിച്ചാൽ തന്നെ ഉടനെ ശുദ്ധി വിധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
14.110.24
शूद्रवेश्मनि विप्रेणि क्षीरं वा यदि वा दधि ।
निवृत्तेन न भोक्तव्यं विद्धि शूद्रान्नमेव तत ॥ १४.११०.२४ ॥
ശൂദ്രന്റെ വീട്ടിൽ ബ്രാഹ്മണൻ പാലോ തൈരോ, ഏതായാലും കഴിക്കരുത്; അത് ശൂദ്രന്റെ അന്നമാണെന്ന് അറിയുക.
14.110.25
विप्राणां भोक्तुकामानामत्यन्तं चान्नकाङ्क्षिणाम् ।
यो विघ्नं कुरुते मर्त्यस्ततो नान्योस्ति पापकृत् ॥ १४.११०.२५ ॥
ഭക്ഷണം കഴിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരും അന്നത്തിനായി അത്യന്തം ആഗ്രഹിക്കുന്നവരുമായ ബ്രാഹ്മണർക്ക് തടസ്സം ഉണ്ടാക്കുന്ന മനുഷ്യനെക്കാൾ വലിയ പാപി മറ്റാരുമില്ല.
14.110.26
सर्वे च वेदाः सहषङ्भिरङ्गैः ।
साङ्ख्यं पुराणं च कुले च जन्म।
नैतानि सर्वाणि गतिर्भवन्ति ।
शीलव्यपेतस्य नृप द्विजस्य ॥ १४.११०.२६ ॥
ഹേ രാജാവേ! ആറ് അംഗങ്ങളോടുകൂടിയ സകല വേദങ്ങളും, സാംഖ്യവും, പുരാണങ്ങളും, ഉത്തമ കുലത്തിലെ ജനനവും — ശീലമില്ലാത്ത ദ്വിജന് ഇവയൊന്നും ഗതിയാകുന്നില്ല.
14.110.27
ग्रहोपरागे विषुवेऽयनान्ते ।
पित्र्ये मघासु स्वसुते च जाते।
गयेषु पिण्डेषु च पाण्डुपुत्र ।
दत्तं भवेन्निष्कसहस्रतुल्यम् ॥ १४.११०.२७ ॥
ഗ്രഹണസമയത്തും വിഷുവത്തിലും അയനാന്തത്തിലും പിതൃകർമ്മത്തിലും മഘാ നക്ഷത്രങ്ങളിലും സ്വന്തം പുത്രജനനത്തിലും ഗയയിലെ പിണ്ഡങ്ങളിലും — ഹേ പാണ്ഡുപുത്രാ! നൽകുന്ന ദാനം ആയിരം നിഷ്കങ്ങൾക്ക് തുല്യമാകുന്നു.
14.110.28
वैशाखमासस्य तु या तृतीयाऽ-
नवद्याऽसौ कार्तिकशुक्लपक्षे।
नभस्यमासस्य च कृष्णपक्षे ।
त्रयोदशी पञ्चदशी न माघे ॥ १४.११०.२८ ॥
വൈശാഖമാസത്തിലെ ആ തൃതീയ നിർദോഷമാണ്; അത് കാർത്തിക ശുക്ലപക്ഷത്തിലാണ്. നഭസ്യമാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ ത്രയോദശിയും പഞ്ചദശിയും ഉണ്ട്; മാഘത്തിൽ ഇല്ല.
14.110.29
रहस्यमेतत्पितरो वदन्ति ॥ १४.११०.२९ ॥
ഇത് ഒരു രഹസ്യമാണെന്ന് പിതൃക്കൾ പറയുന്നു.
14.110.30
यस्त्वेकपङ्क्त्यां विषमं ददाति ।
स्नेहाद्भयाद्वा यदि वाऽर्थहेतोः।
क्रूरं दुराचारमनात्मवन्तं ।
ब्रह्मघ्नमेनं कवयो वदन्ति ॥ १४.११०.३० ॥
ഒരേ പന്തിയിലിരിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണർക്ക് വിഷമമായി നൽകുന്നവൻ — സ്നേഹത്താലോ ഭയത്താലോ ധനത്തിനുവേണ്ടിയോ — ആ ക്രൂരനെയും ദുരാചാരിയെയും ആത്മനിയന്ത്രണമില്ലാത്തവനെയും ജ്ഞാനികൾ ബ്രഹ്മഘാതകൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
14.110.31
धनानि येषां विपुलानि सन्ति ।
नित्यं रमन्ते परलोकमूढाः।
तेषामयं शत्रुवरघ्नलोको ।
नान्यत्सुखं देहसुखे रतानाम् ॥ १४.११०.३१ ॥
ആർക്ക് വിപുലമായ ധനമുണ്ടോ, പരലോകത്തെക്കുറിച്ച് മൂഢരായി നിത്യവും അതിൽ രമിക്കുന്നുവോ, അവർക്ക് ഇത് ശത്രുശ്രേഷ്ഠരെ വധിക്കുന്നവരുടെ ലോകമാണ്; ദേഹസുഖത്തിൽ മുഴുകിയവർക്ക് മറ്റൊരു സുഖമില്ല.
14.110.32
ये चैव मुक्तास्तपसि प्रयुक्ताः ।
स्वाध्यायशीला जरयन्ति देहम्।
जितेन्द्रिया भूतहिते निविष्ट-
स्तेषामसौ चापि परश्च लोकः ॥ १४.११०.३२ ॥
മോചിതരായി തപസ്സിൽ മുഴുകി, സ്വാധ്യായശീലരായി ദേഹത്തെ ക്ഷയിപ്പിക്കുന്നവരും, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ച് ജീവികളുടെ ഹിതത്തിൽ ഉറച്ചവരും — അവർക്ക് അതുണ്ട്, അതിനപ്പുറം മറ്റൊരു ലോകവുമുണ്ട്.
14.110.33
ये चैव विद्यां न तपो न दानं ।
न चापि मूढाः प्रजने यतन्ते।
न चापि गच्छन्ति सुखानि भोगां-
स्तेषामयंक चापि परश्च नास्ति ॥ १४.११०.३३ ॥
വിദ്യയിലും തപസ്സിലും ദാനത്തിലും ഏർപ്പെടാത്തവരും, മോഹത്താൽ സന്താനോൽപ്പാദനത്തിനും യത്നിക്കാത്തവരും, സുഖഭോഗങ്ങൾ നേടാത്തവരും — അവർക്ക് ഇതുമില്ല, പരവുമില്ല.
14.110.34
नारायण पुराणेश लोकावास नमोस्तु ते ।
श्रोतुमिच्छामि कार्त्स्न्येन धर्मसारसमुच्चयम् ॥ १४.११०.३४ ॥
നാരായണാ, പുരാണങ്ങളുടെ നാഥാ, ലോകങ്ങളുടെ ആശ്രയമേ, നമസ്കാരം. ധർമ്മസാരത്തിന്റെ സമഗ്രസമാഹാരം പൂർണ്ണമായി കേൾക്കാൻ ഞാൻ ഇച്ഛിക്കുന്നു.
14.110.35
धर्मसारं महाप्राज्ञि मनुना प्रोक्तमादितः ।
प्रवक्ष्यामि मनुप्रोक्तं पौराणां श्रुतिसंहितम् ॥ १४.११०.३५ ॥
മഹാപ്രാജ്ഞാ, ആദിയിൽ മനു പറഞ്ഞ ധർമ്മസാരം ഞാൻ പറയാം — മനു പറഞ്ഞ, പുരാണങ്ങളുടെ ശ്രുതിസംഹിത.
14.110.36
अग्निचित्कपिला सत्री राजा भिक्षुर्महोदधिः ।
दृष्टमात्रात्पुनत्येते तस्मात्पश्येत तान्सदा ॥ १४.११०.३६ ॥
അഗ്നിചിത്, കപിലപ്പശു, പതിവ്രതയായ സ്ത്രീ, രാജാവ്, ഭിക്ഷു, മഹാസമുദ്രം — ഇവർ കണ്ട മാത്രയിൽ തന്നെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു; അതിനാൽ ഇവരെ എപ്പോഴും കാണണം.
14.110.37
गौरकस्यैव दातव्या न बहूनां युधिष्ठिर ।
सा गौर्विक्रयमापन्ना दहत्यासप्तमं कुलम् ॥ १४.११०.३७ ॥
യുധിഷ്ഠിരാ, പശുവിനെ ഒരാൾക്കു മാത്രം നൽകണം, പലർക്കല്ല. വിൽക്കപ്പെട്ട ആ പശു ഏഴാം തലമുറ വരെ കുലത്തെ ദഹിപ്പിക്കും.
14.110.38
बहूनां न प्रदातव्या गौर्वस्त्रं शयनं स्त्रियः ।
तादृग्भूतं तु तद्दानं दातारं नोपतिष्ठति ॥ १४.११०.३८ ॥
പശു, വസ്ത്രം, ശയ്യ, സ്ത്രീകൾ എന്നിവ പലർക്കും നൽകരുത്. അത്തരം സ്വഭാവമുള്ള ആ ദാനം ദാതാവിനെ സമീപിക്കുകയില്ല.
14.110.39
आक्रम्य ब्राह्मणैर्भुक्तमनार्याणां च वेश्मनि ।
गोभिश्च पुण्यं तत्तेषां राजसूयाद्विशिष्यते ॥ १४.११०.३९ ॥
അനാര്യരുടെ വീട്ടിൽ ബ്രാഹ്മണർ ബലാത്കാരമായി അനുഭവിച്ചതും പശുക്കളോടു കൂടിയതുമായ അവരുടെ ആ പുണ്യം രാജസൂയത്തെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
14.110.40
मा ददात्विति यो ब्रूयाद्ब्राह्मणेषु च गोषु च ।
तिर्यग्योनिशतं गत्वा चण्डालेषूपजायते ॥ १४.११०.४० ॥
ബ്രാഹ്മണർക്കും പശുക്കൾക്കും 'നൽകരുത്' എന്ന് പറയുന്നവൻ നൂറു തിര്യക്‌യോനികളിൽ പോയി ചണ്ഡാലരിൽ ജനിക്കുന്നു.
14.110.41
ब्राह्मणस्वं च यद्दैवं दरिद्रस्यैव यद्धनम् ।
गुरोश्चापि हृतं राजन्स्वर्गस्थानपि पातयेत् ॥ १४.११०.४१ ॥
രാജാവേ, ബ്രാഹ്മണസ്വവും ദൈവത്തിനുള്ളതും ദരിദ്രന്റെ ധനവും ഗുരുവിന്റെ ധനവും അപഹരിക്കപ്പെട്ടാൽ സ്വർഗ്ഗസ്ഥരെപ്പോലും വീഴ്ത്തും.
14.110.42
धर्मं जिज्ञासमानानां प्रमाणं परमं श्रुतिः ।
द्वितायं धर्मशास्त्राणि तृतीयं लोकसंग्रहः ॥ १४.११०.४२ ॥
ധർമ്മം അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് പരമപ്രമാണം ശ്രുതിയാണ്; രണ്ടാമത്തേത് ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങൾ; മൂന്നാമത്തേത് ലോകസംഗ്രഹം, അതായത് ലോകാചാരം.
14.110.43
आसमुद्राच्च यत्पूर्वादासमुद्राच्च पश्चिमात् ।
हिमाद्रिविन्ध्ययोर्मध्यमार्यावर्तं प्रचक्षते ॥ १४.११०.४३ ॥
കിഴക്കൻ സമുദ്രം മുതൽ പടിഞ്ഞാറൻ സമുദ്രം വരെ, ഹിമാലയത്തിനും വിന്ധ്യത്തിനും ഇടയിലുള്ള പ്രദേശത്തെ ആര്യാവർത്തം എന്ന് പറയുന്നു.
14.110.44
सरावतीदृषद्वत्योर्देवनद्योर्यदन्तरम् ।
तद्देवनिर्मितं देशं ब्रह्मवर्तं प्रचक्षते ॥ १४.११०.४४ ॥
സരസ്വതിക്കും ദൃഷദ്വതിക്കും ഇടയിലുള്ള, ദേവന്മാർ നിർമ്മിച്ച ആ ദേശത്തെ ബ്രഹ്മാവർത്തം എന്ന് പറയുന്നു.
14.110.45
यस्मिन्देशे य आचारः पारंपर्यक्रमागतः ।
वर्णानां सान्तरालानां स सदाचार उच्यते ॥ १४.११०.४५ ॥
ഏത് ദേശത്ത് പാരമ്പര്യമായി വന്ന ഏത് ആചാരമുണ്ടോ, വർണങ്ങൾക്കും ഇടവർണങ്ങൾക്കും അതാണ് സദാചാരം എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
14.110.46
कुरुक्षेत्रं च मत्स्याश्च पाञ्चालाः शूरसेनयः ।
एते ब्रह्मर्षिदेशास्तु ब्रह्मावर्तादनन्तराः ॥ १४.११०.४६ ॥
കുരുക്ഷേത്രവും മത്സ്യരും പാഞ്ചാലരും ശൂരസേനരും — ഇവയാണ് ബ്രഹ്മർഷിദേശങ്ങൾ; ഇവ ബ്രഹ്മാവർത്തത്തോട് ചേർന്നവയാണ്.
14.110.47
एतद्देशप्रसूतस्य सकाशादग्रजन्मनः ।
स्वं चारित्रं च गृह्णीयुः पृथिव्यां सर्वमानवाः ॥ १४.११०.४७ ॥
ഈ ദേശത്ത് ജനിച്ച അഗ്രജന്മാരിൽനിന്ന് ഭൂമിയിലെ സർവ മനുഷ്യരും തങ്ങളുടെ ആചാരം പഠിക്കണം.
14.110.48
हिमवद्विन्ध्ययोर्मध्यं यत्प्राग्विशसनादपि ।
प्रत्यगेव प्रयागात्तु मध्यदेशः प्रकीर्तितः ॥ १४.११०.४८ ॥
ഹിമാലയത്തിനും വിന്ധ്യത്തിനും ഇടയിലുള്ള മധ്യഭാഗം — കിഴക്ക് വിശസനം വരെയും പടിഞ്ഞാറ് പ്രയാഗ വരെയും — അത് മധ്യദേശം എന്ന് പ്രസിദ്ധമാണ്.
14.110.49
कृष्णसारस्तु चरति मृगो यत्र स्वभावतः ।
स ज्ञेयो याज्ञिको देशो म्लेच्छदेशस्ततः परम् ॥ १४.११०.४९ ॥
കറുത്ത മാൻ സ്വഭാവികമായി സഞ്ചരിക്കുന്ന ദേശം യാഗയോഗ്യമെന്നറിയണം; അതിനപ്പുറം മ്ലേച്ഛദേശം.
14.110.50
एतान्विज्ञाय देशांस्तु संश्रयेरन्द्विजातयः ।
शूद्रस्तु यस्मिन्कस्मिन्वा निवसेद्वृत्तिकर्शितः ॥ १४.११०.५० ॥
ഈ ദേശങ്ങൾ അറിഞ്ഞ് ദ്വിജന്മാർ അവയെ ആശ്രയിക്കണം; എന്നാൽ ശൂദ്രൻ ജീവനോപാധിയാൽ ക്ഷീണിച്ച് എവിടെയെങ്കിലും വസിക്കാം.
14.110.51
आचारः प्रथमो धर्मो ह्यहिंसा सत्यमेव च ।
दानं चैव यथाशक्ति नियमाश्च यमैः सह ॥ १४.११०.५१ ॥
ആചാരമാണ് ഒന്നാമത്തെ ധർമ്മം; അഹിംസയും സത്യവും, യഥാശക്തി ദാനവും, യമങ്ങളോടൊപ്പം നിയമങ്ങളും.
14.110.52
वैदिकैः कर्मभिः पुण्यैर्निषेकादिर्द्विजन्मनाम् ।
कार्यः शरीरसंस्कारः पावनः प्रेत्य चेह च ॥ १४.११०.५२ ॥
ദ്വിജന്മാരുടെ ശരീരസംസ്കാരം ഗർഭാധാനം മുതൽ വൈദിക പുണ്യകർമ്മങ്ങളാൽ ചെയ്യണം; അത് ഇഹത്തിലും പരത്തിലും പാവനമാക്കുന്നു.
14.110.53
गर्भहोमैर्जातकर्मनामचौलोपनायनैः ।
स्वाध्यायैस्तद्व्रतैश्चैव विवाहस्नातकव्रतैः।
महायज्ञैश्च यज्ञैश्च ब्राह्मीयं क्रियते तनुः ॥ १४.११०.५३ ॥
ഗർഭഹോമം, ജാതകർമ്മം, നാമകരണം, ചൗളം, ഉപനയനം; സ്വാധ്യായവും അവയുടെ വ്രതങ്ങളും; വിവാഹവും സ്നാതകവ്രതങ്ങളും; മഹായജ്ഞങ്ങളും യജ്ഞങ്ങളും — ഇവയാൽ ശരീരം ബ്രാഹ്മിയാകുന്നു.
14.110.54
धर्मोर्थौ यदि न स्यातां शुश्रुषा वाऽपि तद्विधा ।
विद्या तस्मिन्नवप्तव्या शुभं बीजमिवोषरे ॥ १४.११०.५४ ॥
അവനിൽ ധർമ്മവും അർത്ഥവും ഇല്ലെങ്കിൽ, അല്ലെങ്കിൽ അതുപോലുള്ള സേവയും ഇല്ലെങ്കിൽ, അവനിൽ വിദ്യ വിതയ്ക്കണം; തരിശുഭൂമിയിൽ ശുഭബീജം പോലെ.
14.110.55
लौकिकं वैदिकं वाऽपि तथाऽऽध्यात्मिकमेव वा ।
यस्माज्ज्ञानमिदं प्राप्तं तं पूर्वमभिवादयेत् ॥ १४.११०.५५ ॥
ലൗകികമായാലും വൈദികമായാലും ആധ്യാത്മികമായാലും — ആരിൽ നിന്ന് ഈ ജ്ഞാനം ലഭിച്ചുവോ, അവനെ ആദ്യം അഭിവാദനം ചെയ്യണം.
14.110.56
सव्येन सव्यं संगृह्य दक्षिणेन तु दक्षिणम् ।
न कुर्यादेकहस्तेन गुरोः पादाभिवादनम् ॥ १४.११०.५६ ॥
ഇടതു കൈകൊണ്ട് ഇടതു പാദവും വലതു കൈകൊണ്ട് വലതു പാദവും പിടിച്ച് — ഒരു കൈകൊണ്ട് ഗുരുവിന്റെ പാദങ്ങളിൽ വന്ദിക്കരുത്.
14.110.57
निषेकादीनि कर्माणि यः करोति यथाविधि ।
अध्यापयति चैवेनं स विप्रो गुरुरुच्यते ॥ १४.११०.५७ ॥
നിഷേകാദി സംസ്കാരങ്ങൾ യഥാവിധി ചെയ്ത്, ഇവനെ പഠിപ്പിക്കുന്നവൻ — ആ വിപ്രൻ ഗുരുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
14.110.58
कृत्वोपनयनं वेदान्योध्यापयति नित्यशः ।
सकल्पान्सरहस्यांश्च स चोपाध्याय उच्यते ॥ १४.११०.५८ ॥
ഉപനയനം നടത്തി, കല്പങ്ങളോടും രഹസ്യങ്ങളോടും കൂടി വേദങ്ങൾ നിത്യവും പഠിപ്പിക്കുന്നവൻ — അവനെ ഉപാധ്യായൻ എന്ന് പറയുന്നു.
14.110.59
साङ्गांश्च वेदानध्याप्य शिक्षयित्वा व्रतानि च ।
विवृणोति च मन्त्रार्थानाचार्यः सोभिधीयते ॥ १४.११०.५९ ॥
അംഗങ്ങളോടൊപ്പം വേദങ്ങൾ പഠിപ്പിച്ച്, വ്രതങ്ങൾ പരിശീലിപ്പിച്ച്, മന്ത്രാർത്ഥങ്ങൾ വിവരിക്കുന്നവൻ — അവനെ ആചാര്യൻ എന്ന് പറയുന്നു.
14.110.60
उपाध्यायाद्दशाचार्य आचार्याणां शतं पिता ।
पितुः शतगुणं माता गौरवेणातिरिच्यते ॥ १४.११०.६० ॥
ഉപാധ്യായനേക്കാൾ പത്തിരട്ടി ആചാര്യൻ; ആചാര്യന്മാരേക്കാൾ നൂറിരട്ടി പിതാവ്; പിതാവിനേക്കാൾ നൂറിരട്ടി മാതാവ് ബഹുമാനത്തിൽ അധികരിക്കുന്നു.
14.110.61
एतेषामपि सर्वेषां गरीयान्ज्ञानदो गुरुः ।
गुरोः परतरं किंचिन्न भूतं न भविष्यति ॥ १४.११०.६१ ॥
ഇവരെല്ലാവരിലും ജ്ഞാനം നൽകുന്ന ഗുരുവാണ് ഏറ്റവും മഹാൻ. ഗുരുവിനേക്കാൾ ഉയർന്നതായി ഒന്നും ഉണ്ടായിട്ടില്ല, ഉണ്ടാകുകയുമില്ല.
14.110.62
तस्मात्तेषां वशे तिष्ठिच्छुश्रूषापरमो भवेत् ।
अवमानाद्धि तेषां तु नरकं स्यान्न संशयः ॥ १४.११०.६२ ॥
അതിനാൽ അവരുടെ അധീനതയിൽ നിന്ന്, സേവയിൽ അത്യധികം ഏർപ്പെട്ടവനായിരിക്കണം. അവരെ അവമതിക്കുന്നത് നരകത്തിലേക്ക് നയിക്കും, സംശയമില്ല.
14.110.63
हीनाङ्गानतिरिक्ताङ्गान्विद्याहीनान्वयोधिकान् ।
रूपद्रविणहीनांश्च जातिहीनांस्च नाक्षिपेत् ॥ १४.११०.६३ ॥
അവയവക്കുറവുള്ളവരെയും അധികമുള്ളവരെയും, വിദ്യയില്ലാത്തവരെയും, പ്രായത്തിൽ മുതിർന്നവരെയും, രൂപത്തിലോ ധനത്തിലോ കുറഞ്ഞവരെയും, ജാതിയിൽ താണവരെയും അധിക്ഷേപിക്കരുത്.
14.110.64
शपता यत्कृतं पुण्यं शप्यमानं तु गच्छति ।
शप्यमानस्य यत्पापं शपन्तमनुगच्छति ॥ १४.११०.६४ ॥
ശപിക്കുന്നവൻ ചെയ്ത പുണ്യം ശപിക്കപ്പെടുന്നവനിലേക്ക് പോകുന്നു; ശപിക്കപ്പെടുന്നവന്റെ പാപം ശപിക്കുന്നവനെ പിന്തുടരുന്നു.
14.110.65
नास्तिक्यं वेदनिन्दां च देवतानां च कुत्सनम् ।
द्वेषं डंभं च मानं च क्रोधं तैक्ष्ण्यं विवर्जयेत् ॥ १४.११०.६५ ॥
നാസ്തികത, വേദനിന്ദ, ദേവതകളെ ഇകഴ്ത്തൽ, ദ്വേഷം, ദംഭം, അഹങ്കാരം, ക്രോധം, കാഠിന്യം ഇവ ഉപേക്ഷിക്കണം.