ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 14.115
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.115.1
केशवेनैवमाख्याते धर्मपुत्रः पुनःपुनः ।
पप्रच्छ दानकालस्य विशेषं च विधिं नृप ॥ १४.११५.१ ॥
ಕೇಶವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ಧರ್ಮಪುತ್ರನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿದನು — ದಾನಕಾಲದ ವಿಶೇಷತೆ ಮತ್ತು ವಿಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ, ಓ ರಾಜನೇ.
14.115.2
देव किं फलमाख्यातं विषुवेष्मवरेश्वर ।
सूर्येन्दूपप्लवे चैव वस्तुमर्हति तत्फलम् ॥ १४.११५.२ ॥
ದೇವನೇ, ವಿಷುವ ಮತ್ತು ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಈಶ್ವರನೇ, ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರ ಗ್ರಹಣದಲ್ಲಿ ದಾನದ ಫಲವೇನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ? ಆ ಫಲವನ್ನು ನೀವು ವಿವರಿಸಲು ಯೋಗ್ಯರು.
14.115.3
शृणुष्व राजन्विषुवे सोमार्कग्रहणेषु च ।
व्यतीपातेऽयने चैव दानं स्यादक्षयं फलम् ॥ १४.११५.३ ॥
ರಾಜನೇ, ಕೇಳು. ವಿಷುವದಲ್ಲಿ, ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯ ಗ್ರಹಣಗಳಲ್ಲಿ, ವ್ಯತೀಪಾತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಯನದಲ್ಲಿಯೂ ನೀಡಿದ ದಾನವು ಅಕ್ಷಯ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
14.115.4
राजन्नयनयोर्मध्ये विषुवं सम्प्रचक्षते ।
समे रात्रिदिने तत्र सन्ध्यायां विषुवे नृप ॥ १४.११५.४ ॥
ರಾಜನೇ, ಎರಡು ಕಣ್ಣುಗಳ (ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರರ) ನಡುವಿನ ಕಾಲವನ್ನು ವಿಷುವ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಓ ನೃಪ, ವಿಷುವದ ಸಂಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೀಗಿರುತ್ತದೆ.
14.115.5
ब्रह्माऽहं शङ्करश्चापि तिष्ठामः सहिताः सकृत् ।
क्रियाकरणकार्याणामेकीभावत्वकारणात् ॥ १४.११५.५ ॥
ನಾನು, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಶಂಕರನೂ ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತೇವೆ; ಕ್ರಿಯೆ, ಸಾಧನ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳು ಏಕತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ.
14.115.6
अस्माकमेकीभूतानां निष्कलं परमं पदम् ।
तन्मुहूर्तं परं पुण्यं राजन्विषुवसंज्ञितम् ॥ १४.११५.६ ॥
ಒಂದಾದ ನಮಗೆ ನಿಷ್ಕಲ (ಅಂಶರಹಿತ) ಪರಮ ಪದವಿದೆ. ಓ ರಾಜನೇ, ವಿಷುವ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಆ ಮುಹೂರ್ತವು ಅತಿ ಪುಣ್ಯಮಯವಾಗಿದೆ.
14.115.7
तदेवाद्यक्षरं ब्रह्म परं ब्रह्मेति कीर्तितम् ।
तस्मिन्मुहूर्ते सर्वे तु चिन्तयन्ति परं पदम् ॥ १४.११५.७ ॥
ಅದೇ ಅಕ್ಷರ ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆ ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಪರಮಪದವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ.
14.115.8
देवाश्च वसवो रुद्राः पितरश्चाश्विनौ तथा ।
साध्याश्च विश्वे गन्धर्वाः सिद्धा ब्रह्मर्षयस्तथा ॥ १४.११५.८ ॥
ದೇವತೆಗಳು, ವಸುಗಳು, ರುದ್ರರು, ಪಿತೃಗಳು, ಅಶ್ವಿನಿದೇವತೆಗಳು, ಸಾಧ್ಯರು, ವಿಶ್ವೇದೇವರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಸಿದ್ಧರು, ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳು ಸಹ ಹಾಗೆಯೇ.
14.115.9
सोमादयो ग्रहाश्चैव सरितः सागरास्तथा ।
मरुतोत्सरसो नागा यक्षराक्षसगुह्यकाः ॥ १४.११५.९ ॥
ಸೋಮ ಮೊದಲಾದ ಗ್ರಹಗಳು, ನದಿಗಳು, ಸಾಗರಗಳು, ಮರುತ್ತುಗಳು, ಅಪ್ಸರೆಯರು, ನಾಗರು, ಯಕ್ಷರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ಗುಹ್ಯಕರು ಸಹ.
14.115.10
एते चान्ये च राजेन्द्र विषुवे संयतेन्द्रियाः ।
सोपवासाः प्रयत्नेन भवन्ति ध्यानतत्पराः ॥ १४.११५.१० ॥
ರಾಜೇಂದ್ರನೇ! ಇವರೂ ಇತರರೂ ವಿಷುವದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿ, ಉಪವಾಸದಿಂದ, ಶ್ರಮದಿಂದ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ.
14.115.11
अन्नं गावस्तिलान्भूमिं कन्यादानं तथैव च ।
गृहमायतनं धान्यं वाहनं शयनं तथा। ॥ १४.११५.११ ॥
ಅನ್ನ, ಹಸುಗಳು, ಎಳ್ಳು, ಭೂಮಿ, ಕನ್ಯಾದಾನ, ಹಾಗೆಯೇ ಮನೆ, ದೇಗುಲ, ಧಾನ್ಯ, ವಾಹನ, ಶಯ್ಯೆ.
14.115.12
यच्चान्यच्च मया प्रोक्तं तत्प्रयच्छ युधिष्ठिर ।
दीयते विषुवेष्वेवं श्रोत्रियेभ्यो विशेषतः ॥ १४.११५.१२ ॥
ನಾನು ಹೇಳಿದ ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಕೊಡು, ಯುಧಿಷ್ಠಿರ! ವಿಷುವದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶ್ರೋತ್ರಿಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
14.115.13
तस्य दानस्य कौन्तेय क्षयं नैवोपपद्यते ।
वर्धतेऽहरहः पुण्यं तद्दानं कोटिसंमितम् ॥ १४.११५.१३ ॥
ಓ ಕೌಂತೇಯ, ಆ ದಾನಕ್ಕೆ ಎಂದಿಗೂ ಕ್ಷಯವಿಲ್ಲ. ಅದರ ಪುಣ್ಯ ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ; ಆ ದಾನ ಕೋಟಿಗೆ ಸಮಾನ.
14.115.14
विषुवे स्नपनं यस्तु मम कुर्याद्धरस्य वा ।
अर्चनां च यतान्यायं तस्य पुण्यफलं शृणु ॥ १४.११५.१४ ॥
ವಿಷುವ ದಿನದಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಅಥವಾ ಹರನನ್ನು ಅಭಿಷೇಕಿಸಿ, ನ್ಯಾಯಾನುಸಾರ ಅರ್ಚಿಸುವವನ ಪುಣ್ಯಫಲವನ್ನು ಕೇಳು.
14.115.15
दशजन्मकृतं पापं तस्य सद्यो विनश्यति ।
दशानामश्वमेधानामिष्टानां लभते फलम् ॥ १४.११५.१५ ॥
ಅವನ ಹತ್ತು ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪಾಪ ತಕ್ಷಣ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಹತ್ತು ಅಶ್ವಮೇಧಗಳ ಯಜ್ಞದ ಫಲವನ್ನು ಅವನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
14.115.16
विमानं दिव्यमारूढः कामरूपी यथासुखम् ।
स याति मामकं लोकं रुद्रलोकमथापि वा ॥ १४.११५.१६ ॥
ದಿವ್ಯ ವಿಮಾನವನ್ನೇರಿ, ಬಯಸಿದ ರೂಪ ಧರಿಸಿ, ಸುಖದಿಂದ ಅವನು ನನ್ನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ರುದ್ರಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
14.115.17
तत्रस्थैर्देवगन्धर्वेर्गीयमानो यथासुखम् ।
दिव्यवर्षसहस्राणि कोटिमेकं तु मोदते ॥ १४.११५.१७ ॥
ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ, ದೇವಗಂಧರ್ವರಿಂದ ಸುಖವಾಗಿ ಹಾಡಲ್ಪಟ್ಟು, ದಿವ್ಯ ವರ್ಷಗಳ ಸಾವಿರ ಮತ್ತು ಒಂದು ಕೋಟಿ ಕಾಲ ಅವನು ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ.
14.115.18
ततश्चापि च्युतः कालादिह लोके द्विजोत्तमः ।
चतुर्णामपि वेदानां पारगो ब्रह्मिविद्भवेत् ॥ १४.११५.१८ ॥
ನಂತರ, ಕಾಲ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ಚ್ಯುತನಾಗಿ, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನಾಗಿ, ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತನಾದ ಬ್ರಹ್ಮವಿದನಾಗುತ್ತಾನೆ.
14.115.19
चन्द्रसूर्यग्रहे व्योम्नि मम वा शङ्करस्य वा ।
गायत्रीं मामिकां वाऽपि जपेद्यः शङ्करस्य वा ॥ १४.११५.१९ ॥
ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯ ಗ್ರಹಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನನ್ನದು ಅಥವಾ ಶಂಕರನದು, ಅಥವಾ ನನ್ನ ಅಥವಾ ಶಂಕರನ ಗಾಯತ್ರಿಯನ್ನು ಯಾರು ಜಪಿಸುತ್ತಾರೋ.
14.115.20
शङ्खर्तूर्यस्वनैश्चैव कांस्यघण्टास्वनैरपि ।
कारयेत्तु ध्वनिं भक्त्या तस्य पुण्यफलं शृणु ॥ १४.११५.२० ॥
ಶಂಖ, ತೂರ್ಯದ ಧ್ವನಿಗಳಿಂದಲೂ, ಕಂಚಿನ ಗಂಟೆಯ ಧ್ವನಿಗಳಿಂದಲೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಧ್ವನಿ ಮಾಡಿಸುವವನ ಪುಣ್ಯಫಲವನ್ನು ಕೇಳು.
14.115.21
गान्धर्वैर्होमजप्यैश्च जप्तैरुत्कृष्टनामभिः ।
दुर्बलोपि भवेद्राहुः सोमश्च बलवान्भवेत् ॥ १४.११५.२१ ॥
ಗಾಂಧರ್ವ ಸಂಗೀತದಿಂದ, ಹೋಮ-ಜಪಗಳಿಂದ, ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ನಾಮಗಳ ಜಪದಿಂದ ರಾಹು ದುರ್ಬಲನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಚಂದ್ರ ಬಲಶಾಲಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.
14.115.22
सूर्येन्दूपप्लवे चैव श्रोत्रियेभ्यः प्रदीयते ।
तत्सहस्रगुणं भूत्वा दांतारमुपतिष्ठति ॥ १४.११५.२२ ॥
ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರ ಗ್ರಹಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೋತ್ರಿಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ನೀಡಿದ ದಾನವು ಸಾವಿರ ಪಟ್ಟಾಗಿ ದಾತನನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.
14.115.23
महापातकयुक्तोपि यद्यपि स्यान्नरोत्तम ।
निष्पापस्तत्क्षणादेव तेन दानेन जायते ॥ १४.११५.२३ ॥
ನರೋತ್ತಮನೇ, ಮಹಾಪಾತಕಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವನಾದರೂ, ಆ ದಾನದಿಂದ ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ನಿಷ್ಪಾಪನಾಗುತ್ತಾನೆ.
14.115.24
चन्द्रसूर्यप्रकाशेन विमानेन विराजता ।
याति सोमपुरं रम्यं सेव्यमानोप्सरोगणैः ॥ १४.११५.२४ ॥
ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯರ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಅವನು ಅಪ್ಸರೆಯರ ಗಣಗಳಿಂದ ಸೇವಿತನಾಗಿ ರಮ್ಯ ಸೋಮಪುರಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
14.115.25
यावदृक्षाणि तिष्ठन्ति गगने शशिना सह ।
तावत्कालं स रजेन्द्र सोमलोके महीयते ॥ १४.११५.२५ ॥
ಚಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಇರುವಷ್ಟು ಕಾಲ, ಓ ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ಅವನು ಸೋಮಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
14.115.26
ततश्चापि च्युतः कालादिह लोके युधिष्ठिर ।
वेदवेदाङ्गविद्विप्रः कोटीधनपतिर्भवेत् ॥ १४.११५.२६ ॥
ನಂತರ, ಓ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನೇ, ಕಾಲ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಇಲ್ಲಿ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು, ವೇದ ವೇದಾಂಗಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಕೋಟಿ ಧನದ ಒಡೆಯನಾಗುತ್ತಾನೆ.
14.115.27
भगवंस्तव गायत्री जप्यते च कथं विभो ।
किं वा तस्य फळं देव ममाचक्ष्व सुरेश्वर ॥ १४.११५.२७ ॥
ಓ ಭಗವಂತನೇ, ಓ ವಿಭುವೇ, ನಿಮ್ಮ ಗಾಯತ್ರಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಜಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ? ಓ ದೇವನೇ, ಓ ಸುರೇಶ್ವರನೇ, ಅದರ ಫಲವೇನು? ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
14.115.28
द्वादश्यां विषुवे चैव चन्द्रसूर्यग्रहे तथा ।
अयने श्रवणे चैव व्यतीपाते तथैव च ॥ १४.११५.२८ ॥
ದ್ವಾದಶಿ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಷುವದಲ್ಲಿ, ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯ ಗ್ರಹಣದಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಅಯನದಲ್ಲಿ, ಶ್ರವಣ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ, ವ್ಯತೀಪಾತದಲ್ಲಿ ಕೂಡ.
14.115.29
अश्वत्तदर्शने चैव तथा मद्दर्शनेऽपि च ।
जप्या तु मम गायत्री चाथवाऽष्टाक्षरं नृप।
आर्जितं दुष्कृतं तस्य नाशयेन्नात्र संशयः ॥ १४.११५.२९ ॥
ಅಶ್ವತ್ಥ ವೃಕ್ಷದ ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ನನ್ನ ದರ್ಶನದಲ್ಲಿಯೂ ನನ್ನ ಗಾಯತ್ರಿ ಅಥವಾ ಅಷ್ಟಾಕ್ಷರ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು, ಓ ನೃಪನೇ. ಅವನು ಸಂಚಿತ ಪಾಪವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
14.115.30
अश्वत्थदर्शनं चैव किं त्वद्दर्शनसंमितम् ।
एतत्कथय मे देव परं कौतूहलं हि मे ॥ १४.११५.३० ॥
ಅಶ್ವತ್ಥ ವೃಕ್ಷದ ದರ್ಶನವೂ ನಿಮ್ಮ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಸಮವಾಗುವುದು ಹೇಗೆ? ಓ ದೇವನೇ, ಇದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಿ; ನನಗೆ ಬಹಳ ಕುತೂಹಲವಿದೆ.
14.115.31
अहमश्वत्थरूपेण पालयामि जगत्त्रयम् ।
अस्वत्थो न स्थितो यत्र नाहं तत्र प्रतिष्ठितः ॥ १४.११५.३१ ॥
ನಾನು ಅಶ್ವತ್ಥ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಶ್ವತ್ಥ ಇಲ್ಲದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಾನು ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ.
14.115.32
यत्राहं संस्थितो राजन्नस्वत्थश्चापि तिष्ठति ।
यस्त्वेनमर्चयेद्भक्त्या स मां साक्षात्समर्चति ॥ १४.११५.३२ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ನಾನು ಎಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತೇನೋ ಅಲ್ಲಿ ಅಶ್ವತ್ಥವೂ ನಿಂತಿರುತ್ತದೆ. ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ನನ್ನನ್ನೇ ನೇರವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೆ.
14.115.33
यस्त्वेनं प्रहरेत्कोपान्मामेव प्रहरेत्तु सः ।
तस्मात्प्रदक्षिणं कुर्यान्न चिन्द्यादेनमन्वहम् ॥ १४.११५.३३ ॥
ಕೋಪದಿಂದ ಯಾರು ಇದನ್ನು ಹೊಡೆಯುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ನಿಜವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನೇ ಹೊಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಪ್ರತಿದಿನ ಇದನ್ನು ಕಡಿಯಬಾರದು.
14.115.34
व्रतस्य पारणं तीर्थमार्जवं तीर्थमुच्यते ।
देवशुश्रूषणं तीर्तचं गुरुशुश्रूषणं तथा ॥ १४.११५.३४ ॥
ವ್ರತದ ಪಾರಣೆಯೇ ತೀರ್ಥ; ಋಜುತ್ವವೇ ತೀರ್ಥ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವರ ಸೇವೆಯೇ ತೀರ್ಥ; ಗುರುಸೇವೆಯೂ ಹಾಗೆಯೇ.
14.115.35
पितृशुश्रूषणं तीर्थं मातृशुश्रूषणं तथा ।
दाराणां तोषणं तीर्तं गार्हस्थ्यं तीर्थमुच्यते ॥ १४.११५.३५ ॥
ತಂದೆಯ ಸೇವೆ ತೀರ್ಥ, ಹಾಗೆಯೇ ತಾಯಿಯ ಸೇವೆಯೂ. ಪತ್ನಿಯರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುವುದು ತೀರ್ಥ; ಗೃಹಸ್ಥ ಜೀವನ ತೀರ್ಥ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
14.115.36
आतिथेयः परं तीर्थं ब्रह्मतीर्थं सनातनम् ।
ब्रह्मिचर्यं परं तीर्तं त्रेताग्निस्तीर्थमुच्यते ॥ १४.११५.३६ ॥
ಅತಿಥಿ ಸತ್ಕಾರ ಪರಮ ತೀರ್ಥ; ಅದು ಸನಾತನ ಬ್ರಹ್ಮತೀರ್ಥ. ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಪರಮ ತೀರ್ಥ; ತ್ರೇತಾಗ್ನಿ ತೀರ್ಥ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
14.115.37
मूलं धर्मं तु विज्ञाय मनस्तत्रावधार्यताम् ।
गच्छ तीर्थानि कौन्तेय धर्मो धर्मेण वर्धते ॥ १४.११५.३७ ॥
ಧರ್ಮದ ಮೂಲವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸು. ಕೌಂತೇಯ, ತೀರ್ಥಗಳಿಗೆ ಹೋಗು. ಧರ್ಮದಿಂದಲೇ ಧರ್ಮ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
14.115.38
द्विविधं तीर्थमित्याहुः स्थावरं जङ्गमं तथा ।
स्तावराज्जङ्गमं तीर्थं ततो ज्ञानपरिग्रहः ॥ १४.११५.३८ ॥
ತೀರ್ಥವು ಎರಡು ವಿಧ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಸ್ಥಾವರ ಮತ್ತು ಜಂಗಮ. ಸ್ಥಾವರಕ್ಕಿಂತ ಜಂಗಮ ತೀರ್ಥ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಜ್ಞಾನ ಸ್ವೀಕಾರ ಶ್ರೇಷ್ಠ.
14.115.39
कर्म्णाऽपि विशुद्धस्य पुरुषस्येह भारत ।
हृदये सर्वतीर्थानि तीर्थभूतः स उच्यते ॥ १४.११५.३९ ॥
ಭಾರತ, ಇಲ್ಲಿ ಕರ್ಮದಿಂದಲೂ ಶುದ್ಧನಾದ ಪುರುಷನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳಿವೆ; ಅವನೇ ತೀರ್ಥರೂಪ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
14.115.40
गुरुतीर्थं परं ज्ञानमतस्तीर्तं न विद्यते ।
ज्ञानतीर्तं परं तीर्तं ब्रह्मतीर्तं सनातनम् ॥ १४.११५.४० ॥
ಗುರುವೇ ಪರಮ ತೀರ್ಥ; ಜ್ಞಾನವೇ ಪರಮ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದ ತೀರ್ಥವಿಲ್ಲ. ಜ್ಞಾನ ತೀರ್ಥವೇ ಪರಮ ತೀರ್ಥ; ಬ್ರಹ್ಮ ತೀರ್ಥ ಸನಾತನ.
14.115.41
क्षमा तु परमं तीर्तं सर्वतीर्थेषु पाण्डव ।
क्षमावतामयं लोकः परश्चैव क्षमावताम् ॥ १४.११५.४१ ॥
ಪಾಂಡವ, ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆಯೇ ಪರಮ ತೀರ್ಥ. ಕ್ಷಮೆಯುಳ್ಳವರಿಗೆ ಈ ಲೋಕ; ಪರಲೋಕವೂ ಕ್ಷಮೆಯುಳ್ಳವರಿಗೇ.
14.115.42
मानितोऽमानितो वाऽपि पूजितोऽपूजितोपि वा ।
आक्रुष्टस्तर्जितो वाऽपि क्षमावांस्तीर्थमुच्यते ॥ १४.११५.४२ ॥
ಮಾನ್ಯನಾದರೂ ಅಮಾನ್ಯನಾದರೂ, ಪೂಜಿತನಾದರೂ ಅಪೂಜಿತನಾದರೂ, ನಿಂದಿತನಾದರೂ ಬೆದರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ — ಕ್ಷಮೆಯುಳ್ಳವನೇ ತೀರ್ಥ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
14.115.43
क्षमा यशः क्षमा दानं क्षमा यज्ञः क्षमा दमः ।
क्षमाऽहिंसा क्षमा धर्मः क्षमा चेन्द्रियनिग्रहः ॥ १४.११५.४३ ॥
ಕ್ಷಮೆ ಕೀರ್ತಿ, ಕ್ಷಮೆ ದಾನ, ಕ್ಷಮೆ ಯಜ್ಞ, ಕ್ಷಮೆ ದಮ. ಕ್ಷಮೆ ಅಹಿಂಸೆ, ಕ್ಷಮೆ ಧರ್ಮ, ಕ್ಷಮೆಯೇ ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹ.
14.115.44
क्षमा दया क्षमा यज्ञः क्षमयैव धृतं जगत् ।
क्षमावान्ब्राह्मणो देवः क्षमावान्ब्राह्मणो वरः ॥ १४.११५.४४ ॥
ಕ್ಷಮೆ ದಯೆ, ಕ್ಷಮೆ ಯಜ್ಞ; ಕ್ಷಮೆಯಿಂದಲೇ ಜಗತ್ತು ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕ್ಷಮಾವಂತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದೇವತೆ, ಕ್ಷಮಾವಂತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಶ್ರೇಷ್ಠ.
14.115.45
क्षमावानाप्नुयात्स्वर्गं क्षमावानाप्नुयाद्यशः ।
क्षमावान्प्राप्नुयान्मोक्षं तस्मात्साद्युः स उच्यते ॥ १४.११५.४५ ॥
ಕ್ಷಮಾವಂತ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಕ್ಷಮಾವಂತ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಕ್ಷಮಾವಂತ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಸಾಧು ಎನಿಸುತ್ತಾನೆ.
14.115.46
आत्मा नदी भारतपुण्यतीर्थ-
मात्मा तीर्थं सर्वतीर्थप्रधानम्।
आत्मा यज्ञः सततं मन्यते वै ।
स्वर्गो मोक्षः सर्वमात्मन्यधीनम् ॥ १४.११५.४६ ॥
ಆತ್ಮವು ನದಿ, ಓ ಭರತ, ಪುಣ್ಯ ತೀರ್ಥ. ಆತ್ಮವೇ ತೀರ್ಥ, ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ. ಆತ್ಮವೇ ಸದಾ ಯಜ್ಞವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷ, ಎಲ್ಲವೂ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಅಧೀನ.
14.115.47
आचारनैर्मल्यमुपागतेन ।
सत्यक्षमानिस्तुलशीतलेन।
ज्ञानांबुना स्नाति हि नित्यमेवं ।
किं तस्य भूयः सलिलेन तीर्थम् ॥ १४.११५.४७ ॥
ಆಚಾರದ ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪಡೆದವನು, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆಯಿಂದ ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ತಂಪು ಹೊಂದಿದವನು, ಜ್ಞಾನ ಜಲದಿಂದ ಸದಾ ಹೀಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ನೀರಿನಿಂದ ತೀರ್ಥ ಇನ್ನೇನು ಬೇಕು?
14.115.48
भगवन्सर्वपापघ्नं प्रायश्चित्तमदुष्करम् ।
त्वद्भक्तस्य सुरश्रेष्ठ मम त्वं वक्तुमर्हसि ॥ १४.११५.४८ ॥
ಭಗವಂತನೇ, ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ, ಕಷ್ಟವಲ್ಲದ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಯಾವುದು? ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿನ್ನ ಭಕ್ತನಾದ ನನಗೆ ಅದನ್ನು ಹೇಳಲು ನೀನೇ ಅರ್ಹನು.
14.115.49
रहलस्यमिदमत्यर्थमश्राव्यं पापकर्मणाम् ।
अधार्मिकाणामश्राव्यं प्रायश्चित्तं ब्रवीमि ते ॥ १४.११५.४९ ॥
ಇದು ಅತ್ಯಂತ ರಹಸ್ಯ; ಪಾಪಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಧಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಕೇಳಲು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ. ನಿನಗೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
14.115.50
पावनं ब्राह्ममं दृष्ट्वा मद्गतेनान्तरात्मना ।
नमो ब्रह्मण्यदेवायेत्यभिवादनमाचरेत् ॥ १४.११५.५० ॥
ಪಾವನವಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮ (ತೀರ್ಥವನ್ನು) ನೋಡಿ, ಅಂತರಾತ್ಮದಿಂದ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿ, 'ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯದೇವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ' ಎಂದು ವಂದಿಸಬೇಕು.
14.115.51
प्रदक्षिणं च यः कुर्यात्पुनरष्टाक्षरेण तु ।
तेन तुष्टेन विप्रेणि तत्पापं क्षपयाम्यहम् ॥ १४.११५.५१ ॥
ಅಷ್ಟಾಕ್ಷರ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡುವವನ ಪಾಪವನ್ನು, ಅವನಿಂದ ತುಷ್ಟನಾದ ವಿಪ್ರನ ಮೂಲಕ ನಾನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತೇನೆ.
14.115.52
पोत्रकृष्टां वराहस्य मृत्तिकां शिरसा वहन् ।
प्राणायामशतं कृत्वा नरः पापैः प्रमुच्यते ॥ १४.११५.५२ ॥
ವರಾಹದ ಮೂತಿಯಿಂದ ಅಗೆದ ಮಣ್ಣನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಿ, ನೂರು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಮಾಡಿ ಮನುಷ್ಯನು ಪಾಪಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
14.115.53
दक्षिणावर्तशङ्खाद्वा कपिलाशृङ्गतोपि वा ।
प्राक्स्रोतसं नदीं गत्वा ममायतनसंनिधौ ॥ १४.११५.५३ ॥
ಬಲಾವರ್ತ ಶಂಖದಿಂದ ಅಥವಾ ಕಪಿಲೆ ಹಸುವಿನ ಕೊಂಬಿನಿಂದ (ನೀರನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು), ಅಥವಾ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಗೆ ಹೋಗಿ, ನನ್ನ ದೇಗುಲದ ಸಮೀಪ.
14.115.54
सलिलेन तु यः स्नायात्सकृदेव रविग्रहे ।
तस्य यत्संचितं पापं तत्क्षणादेव नश्यति ॥ १४.११५.५४ ॥
ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವವನ ಸಂಚಿತ ಪಾಪವು ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.
14.115.55
मस्तकान्निस्सृतैस्तोयैः कपिलाया युधिष्ठिर ।
गोमूत्रेणापि यः स्नायाद्रोहिण्यां मम वा दिने। ॥ १४.११५.५५ ॥
ಓ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ಕಪಿಲೆಯ ಹಸುವಿನ ತಲೆಯಿಂದ ಸುರಿದ ನೀರಿನಿಂದ, ಅಥವಾ ಗೋಮೂತ್ರದಿಂದಲೂ, ರೋಹಿಣಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನನ್ನ ದಿನದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ—
14.115.56
विप्रपादच्युतैर्वाऽपि तोयैः पापं प्रणश्यति ।
नमस्येद्यस्तु मद्भक्त्या शिंशुमारं प्रजापतिम्।
चतुर्दशाङ्गसंयुक्तं तस्य पापं प्रणस्यति ॥ १४.११५.५६ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಪಾದದಿಂದ ಬಿದ್ದ ನೀರಿನಿಂದಲೂ ಪಾಪ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ನನ್ನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಅಂಗಗಳುಳ್ಳ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಶಿಂಶುಮಾರನನ್ನು ನಮಸ್ಕರಿಸುವವನ ಪಾಪ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.
14.115.57
ततश्चतुर्दशाङ्गानि शृणु तस्य युधिष्ठिर ।
शिरो धर्मो हनुर्ब्रह्मा वृषावुत्तरदक्षिणौ ॥ १४.११५.५७ ॥
ಈಗ, ಓ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ಅವನ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಅಂಗಗಳನ್ನು ಕೇಳು: ತಲೆ ಧರ್ಮ, ದವಡೆ ಬ್ರಹ್ಮ, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಎರಡು ವೃಷಭಗಳು.
14.115.58
हृदयं तु भवेद्विष्णुरंसौ स्यातां तथाऽश्विनौ ।
अत्रिर्मध्यं भवेद्राजँल्लिङ्गं संवत्सरं भवेत् ॥ १४.११५.५८ ॥
ಹೃದಯ ವಿಷ್ಣು; ಎರಡು ಭುಜಗಳು ಅಶ್ವಿನಿಗಳಾಗಲಿ. ಓ ರಾಜನೇ, ಮಧ್ಯಭಾಗ ಅತ್ರಿ; ಲಿಂಗ ಸಂವತ್ಸರವಾಗಲಿ.
14.115.59
मित्रावरुणकौ पादावूरुद्वन्द्वं हुताशनः ।
ततः पश्चाद्भवेदिन्द्रस्ततः पश्चात्प्रजापतिः ॥ १४.११५.५९ ॥
ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ವರುಣರು ಎರಡು ಪಾದಗಳು; ಎರಡು ತೊಡೆಗಳು ಅಗ್ನಿ. ಅನಂತರ ಇಂದ್ರ; ಅನಂತರ ಪ್ರಜಾಪತಿ.
14.115.60
अभयं च ततः पश्चात्स एव ध्रुवसंज्ञिकः ।
एतान्यङ्गानि सर्वाणि शिंशुमारप्रजापतेः ॥ १४.११५.६० ॥
ಅನಂತರ ಅಭಯ; ಅನಂತರ ಧ್ರುವ ಎಂದು ಹೆಸರಾದವನೇ. ಪ್ರಜಾಪತಿ ಶಿಂಶುಮಾರನ ಅಂಗಗಳು ಇವೆಲ್ಲವೂ.
14.115.61
विबेत्तु पञ्चगव्यं यः पौर्णमास्यामुपोष्य तु ।
तस्य नश्यति यत्पापं तत्पापं पूर्वसंचितम्
तथैव ब्रह्मकूर्च तु समन्त्रं तु पृथक्पृथक्। ॥ १४.११५.६१ ॥
ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿನ ಉಪವಾಸವಿದ್ದು ಪಂಚಗವ್ಯವನ್ನು ಸೇವಿಸುವವನ ಹಿಂದೆ ಸಂಚಿತವಾದ ಪಾಪ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಮಂತ್ರಗಳೊಡನೆ ಬ್ರಹ್ಮಕೂರ್ಚವನ್ನೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ (ಮಾಡಬೇಕು).
14.115.62
मासिमासि विबेद्यस्तु तस्य पापं प्रणश्यति ।
पात्रं च ब्रह्मकूर्चं च शृणु तत्र च भारत। ॥ १४.११५.६२ ॥
ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳೂ (ಪಂಚಗವ್ಯವನ್ನು) ಸೇವಿಸುವವನ ಪಾಪ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತ, ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಬ್ರಹ್ಮಕೂರ್ಚದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅಲ್ಲಿ ಕೇಳು.
14.115.63
पालाशं पद्मपत्रं च ताम्रं वाऽथ हिरण्ययम् ।
सादयित्वा तु गृह्णीयात्तत्तु पात्रमुदाहृतम् ॥ १४.११५.६३ ॥
ಪಲಾಶದ ಎಲೆ, ತಾವರೆ ಎಲೆ, ತಾಮ್ರ ಅಥವಾ ಚಿನ್ನದ ಪಾತ್ರವನ್ನಿಟ್ಟು ಗ್ರಹಿಸಬೇಕು; ಅದೇ ಪಾತ್ರವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
14.115.64
गायत्र्या गृह्णते मूत्रं गन्धद्वारेति गोमयम् ।
आप्यायस्वेति च क्षीरं दधिक्राण्वेति वै दधि ॥ १४.११५.६४ ॥
ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಮೂತ್ರವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ; "ಗಂಧದ್ವಾರಾ" (ಮಂತ್ರ)ದಿಂದ ಸಗಣಿ; "ಆಪ್ಯಾಯಸ್ವ" ಎಂದು ಹಾಲು, "ದಧಿಕ್ರಾಣ್ವಾ" (ಮಂತ್ರ)ದಿಂದ ಮೊಸರು.
14.115.65
तेजोसिशुक्लमित्याज्यं देवस्यत्वेति कुशोदकम् ।
आपोहिष्ठेत्यृचा गृह्यि यवचूर्णं यथाविधि ॥ १४.११५.६५ ॥
"ತೇಜೋಽಸಿ ಶುಕ್ಲಂ" ಎಂದು ತುಪ್ಪ, "ದೇವಸ್ಯ ತ್ವಾ" ಎಂದು ದರ್ಭೋದಕ, "ಆಪೋ ಹಿ ಷ್ಠಾ" ಋಕ್ಕಿನಿಂದ ವಿಧಿಯಂತೆ ಯವದ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಬೇಕು.
14.115.66
ब्रह्मणे च यथा हुत्वा समिद्धे च हुताशने ।
आलोड्य प्रणवेनैव निर्मथ्य प्रणवेन तु ॥ १४.११५.६६ ॥
ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಹೋಮ ಮಾಡಿ, ಉರಿಯುವ ಹೋಮಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಆಹುತಿಯಿತ್ತು, ಪ್ರಣವದಿಂದ ಕಲಕಿ, ಪ್ರಣವದಿಂದಲೇ ಕಡೆದು (ಮಾಡಬೇಕು).
14.115.67
उद्धृत्य प्रणवेनैव पिबेतु प्रणवेन तु ।
महताऽपि स पापेन त्वचेवाहिर्विमुच्यते ॥ १४.११५.६७ ॥
ಪ್ರಣವದಿಂದಲೇ ಎತ್ತಿ, ಪ್ರಣವದಿಂದಲೇ ಕುಡಿಯಬೇಕು. ಮಹಾ ಪಾಪದಿಂದಲೂ ಅವನು ಹಾವು ತನ್ನ ಕಳಚಿದ ಚರ್ಮದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವಂತೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ.
14.115.68
भद्रं न हति यः पादं पठन्नृक्सहितां तदा ।
अन्तर्जले वाऽभ्यादित्ये तस्य पापं प्रणश्यति ॥ १४.११५.६८ ॥
ನೀರಿನ ಒಳಗೆ ಅಥವಾ ಸೂರ್ಯನ ಕಡೆಗೆ ನಿಂತು ಋಕ್ನೊಂದಿಗೆ ಪಾದವನ್ನು ಪಠಿಸುವವನ ಪಾಪ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.
14.115.69
मम सूक्तं जपेद्यस्तु नित्यं मद्गतमानसः ।
न पापेन स लिप्येत पद्मपत्रमिवांभसा ॥ १४.११५.६९ ॥
ಯಾರು ಸದಾ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನೆಟ್ಟು ನನ್ನ ಸೂಕ್ತವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾನೋ ಅವನು ಪಾಪದಿಂದ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ತಾವರೆ ಎಲೆ ನೀರಿನಿಂದ ಒದ್ದೆಯಾಗದಂತೆ.