മഹാഭാരതം · അധ്യായം 14.115
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.115.1
केशवेनैवमाख्याते धर्मपुत्रः पुनःपुनः ।
पप्रच्छ दानकालस्य विशेषं च विधिं नृप ॥ १४.११५.१ ॥
കേശവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ധർമപുത്രൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ചോദിച്ചു — ദാനകാലത്തിന്റെ പ്രത്യേകതയെക്കുറിച്ചും വിധിയെക്കുറിച്ചും, രാജാവേ.
14.115.2
देव किं फलमाख्यातं विषुवेष्मवरेश्वर ।
सूर्येन्दूपप्लवे चैव वस्तुमर्हति तत्फलम् ॥ १४.११५.२ ॥
ദേവാ, വിഷുവത്തിലും ഋതുക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഈശ്വരാ, സൂര്യചന്ദ്രഗ്രഹണത്തിൽ ദാനഫലം എന്താണെന്ന് പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു? ആ ഫലം അങ്ങ് വിവരിക്കുവാൻ യോഗ്യനാണ്.
14.115.3
शृणुष्व राजन्विषुवे सोमार्कग्रहणेषु च ।
व्यतीपातेऽयने चैव दानं स्यादक्षयं फलम् ॥ १४.११५.३ ॥
രാജാവേ, കേൾക്കുക. വിഷുവത്തിലും ചന്ദ്രസൂര്യഗ്രഹണങ്ങളിലും വ്യതീപാതത്തിലും അയനത്തിലും നൽകുന്ന ദാനം അക്ഷയഫലം നൽകുന്നു.
14.115.4
राजन्नयनयोर्मध्ये विषुवं सम्प्रचक्षते ।
समे रात्रिदिने तत्र सन्ध्यायां विषुवे नृप ॥ १४.११५.४ ॥
രാജാവേ, രണ്ടു കണ്ണുകൾ (സൂര്യചന്ദ്രന്മാർ) തമ്മിലുള്ള മധ്യത്തെ വിഷുവം എന്നു പറയുന്നു. അവിടെ പകലും രാത്രിയും സമമാണ്; രാജാവേ, വിഷുവസന്ധ്യയിൽ അതുതന്നെ സംഭവിക്കുന്നു.
14.115.5
ब्रह्माऽहं शङ्करश्चापि तिष्ठामः सहिताः सकृत् ।
क्रियाकरणकार्याणामेकीभावत्वकारणात् ॥ १४.११५.५ ॥
ഞാനും ബ്രഹ്മാവും ശങ്കരനും ഒരിക്കൽ ഒന്നിച്ചു നിൽക്കുന്നു; ക്രിയ, കരണം, കർമം എന്നിവ ഏകഭാവത്തിലായതിനാൽ.
14.115.6
अस्माकमेकीभूतानां निष्कलं परमं पदम् ।
तन्मुहूर्तं परं पुण्यं राजन्विषुवसंज्ञितम् ॥ १४.११५.६ ॥
ഏകീഭവിച്ച ഞങ്ങൾക്ക് നിഷ്കലമായ (അംശരഹിതമായ) പരമപദമുണ്ട്. രാജാവേ, വിഷുവമെന്ന് പേരുള്ള ആ മുഹൂർത്തം അത്യന്തം പുണ്യമുള്ളതാണ്.
14.115.7
तदेवाद्यक्षरं ब्रह्म परं ब्रह्मेति कीर्तितम् ।
तस्मिन्मुहूर्ते सर्वे तु चिन्तयन्ति परं पदम् ॥ १४.११५.७ ॥
അതുതന്നെ അക്ഷരമായ ബ്രഹ്മം, പരബ്രഹ്മം എന്ന് പ്രകീർത്തിക്കപ്പെടുന്നു. ആ മുഹൂർത്തത്തിൽ എല്ലാവരും പരമപദത്തെ ധ്യാനിക്കുന്നു.
14.115.8
देवाश्च वसवो रुद्राः पितरश्चाश्विनौ तथा ।
साध्याश्च विश्वे गन्धर्वाः सिद्धा ब्रह्मर्षयस्तथा ॥ १४.११५.८ ॥
ദേവന്മാർ, വസുക്കൾ, രുദ്രന്മാർ, പിതൃക്കൾ, അശ്വിനീദേവന്മാർ, സാധ്യന്മാർ, വിശ്വദേവന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, സിദ്ധന്മാർ, ബ്രഹ്മർഷികൾ എന്നിവരും അപ്രകാരം.
14.115.9
सोमादयो ग्रहाश्चैव सरितः सागरास्तथा ।
मरुतोत्सरसो नागा यक्षराक्षसगुह्यकाः ॥ १४.११५.९ ॥
ചന്ദ്രൻ മുതലായ ഗ്രഹങ്ങൾ, നദികൾ, സമുദ്രങ്ങൾ, മരുത്തുക്കൾ, അപ്സരസ്സുകൾ, നാഗങ്ങൾ, യക്ഷന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ, ഗുഹ്യകർ എന്നിവരും.
14.115.10
एते चान्ये च राजेन्द्र विषुवे संयतेन्द्रियाः ।
सोपवासाः प्रयत्नेन भवन्ति ध्यानतत्पराः ॥ १४.११५.१० ॥
രാജേന്ദ്രാ! ഇവരും മറ്റുള്ളവരും വിഷുവകാലത്ത് ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ച്, ഉപവസിച്ച്, പരിശ്രമത്തോടെ ധ്യാനത്തിൽ മുഴുകുന്നു.
14.115.11
अन्नं गावस्तिलान्भूमिं कन्यादानं तथैव च ।
गृहमायतनं धान्यं वाहनं शयनं तथा। ॥ १४.११५.११ ॥
ഭക്ഷണം, പശുക്കൾ, എള്ള്, ഭൂമി, കന്യാദാനം, അതുപോലെ വീട്, ആലയം, ധാന്യം, വാഹനം, ശയ്യ.
14.115.12
यच्चान्यच्च मया प्रोक्तं तत्प्रयच्छ युधिष्ठिर ।
दीयते विषुवेष्वेवं श्रोत्रियेभ्यो विशेषतः ॥ १४.११५.१२ ॥
ഞാൻ പറഞ്ഞതും മറ്റുള്ളതും നൽകുക, യുധിഷ്ഠിരാ! വിഷുവങ്ങളിൽ ഇപ്രകാരം പ്രത്യേകിച്ച് ശ്രോത്രിയ ബ്രാഹ്മണർക്ക് ദാനം നൽകപ്പെടുന്നു.
14.115.13
तस्य दानस्य कौन्तेय क्षयं नैवोपपद्यते ।
वर्धतेऽहरहः पुण्यं तद्दानं कोटिसंमितम् ॥ १४.११५.१३ ॥
കൗന്തേയാ, ആ ദാനത്തിന് ഒരിക്കലും ക്ഷയമില്ല. അതിന്റെ പുണ്യം ദിനംതോറും വർധിക്കുന്നു; ആ ദാനം കോടിക്കു തുല്യമാണ്.
14.115.14
विषुवे स्नपनं यस्तु मम कुर्याद्धरस्य वा ।
अर्चनां च यतान्यायं तस्य पुण्यफलं शृणु ॥ १४.११५.१४ ॥
വിഷുവ ദിനത്തിൽ എന്നെയോ ഹരനെയോ അഭിഷേകം ചെയ്ത് വിധിപ്രകാരം പൂജിക്കുന്നവന്റെ പുണ്യഫലം കേൾക്കുക.
14.115.15
दशजन्मकृतं पापं तस्य सद्यो विनश्यति ।
दशानामश्वमेधानामिष्टानां लभते फलम् ॥ १४.११५.१५ ॥
അവന്റെ പത്തു ജന്മങ്ങളിൽ ചെയ്ത പാപം ഉടൻ നശിക്കുന്നു; പത്ത് അശ്വമേധ യാഗങ്ങളുടെ ഫലം അവൻ നേടുന്നു.
14.115.16
विमानं दिव्यमारूढः कामरूपी यथासुखम् ।
स याति मामकं लोकं रुद्रलोकमथापि वा ॥ १४.११५.१६ ॥
ദിവ്യവിമാനത്തിൽ കയറി, ഇഷ്ടരൂപം ധരിച്ച്, സുഖമായി അവൻ എന്റെ ലോകത്തേക്കോ രുദ്രലോകത്തേക്കോ പോകുന്നു.
14.115.17
तत्रस्थैर्देवगन्धर्वेर्गीयमानो यथासुखम् ।
दिव्यवर्षसहस्राणि कोटिमेकं तु मोदते ॥ १४.११५.१७ ॥
അവിടെ വസിച്ച്, ദേവഗന്ധർവന്മാരാൽ സുഖമായി പാടപ്പെട്ടുകൊണ്ട്, ദിവ്യവർഷങ്ങൾ ആയിരവും ഒരു കോടിയും അവൻ ആനന്ദിക്കുന്നു.
14.115.18
ततश्चापि च्युतः कालादिह लोके द्विजोत्तमः ।
चतुर्णामपि वेदानां पारगो ब्रह्मिविद्भवेत् ॥ १४.११५.१८ ॥
പിന്നെ, കാലം കഴിഞ്ഞ് അവിടെനിന്ന് വീണ്ടും ഈ ലോകത്ത് ദ്വിജോത്തമനായി, നാല് വേദങ്ങളിലും പാരംഗതനായ ബ്രഹ്മജ്ഞനായിത്തീരുന്നു.
14.115.19
चन्द्रसूर्यग्रहे व्योम्नि मम वा शङ्करस्य वा ।
गायत्रीं मामिकां वाऽपि जपेद्यः शङ्करस्य वा ॥ १४.११५.१९ ॥
ചന്ദ്ര-സൂര്യ ഗ്രഹണസമയത്ത് ആകാശത്തിൽ എന്റേതോ ശങ്കരന്റേതോ, അല്ലെങ്കിൽ എന്റെയോ ശങ്കരന്റെയോ ഗായത്രി ആരു ജപിക്കുന്നുവോ.
14.115.20
शङ्खर्तूर्यस्वनैश्चैव कांस्यघण्टास्वनैरपि ।
कारयेत्तु ध्वनिं भक्त्या तस्य पुण्यफलं शृणु ॥ १४.११५.२० ॥
ശംഖ്, തൂര്യം എന്നിവയുടെ ഒലികളാലും ഓട്ടുമണിയുടെ ഒലികളാലും ഭക്തിയോടെ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കുന്നവന്റെ പുണ്യഫലം കേൾക്കുക.
14.115.21
गान्धर्वैर्होमजप्यैश्च जप्तैरुत्कृष्टनामभिः ।
दुर्बलोपि भवेद्राहुः सोमश्च बलवान्भवेत् ॥ १४.११५.२१ ॥
ഗാന്ധർവ്വ സംഗീതത്താലും ഹോമ-ജപങ്ങളാലും ഉത്കൃഷ്ട നാമജപത്താലും രാഹു ദുർബലനാകുന്നു; ചന്ദ്രൻ ബലവാനാകുന്നു.
14.115.22
सूर्येन्दूपप्लवे चैव श्रोत्रियेभ्यः प्रदीयते ।
तत्सहस्रगुणं भूत्वा दांतारमुपतिष्ठति ॥ १४.११५.२२ ॥
സൂര്യ-ചന്ദ്ര ഗ്രഹണസമയത്ത് ശ്രോത്രിയ ബ്രാഹ്മണർക്ക് നൽകുന്നത് ആയിരം മടങ്ങായി ദാതാവിനെ സമീപിക്കുന്നു.
14.115.23
महापातकयुक्तोपि यद्यपि स्यान्नरोत्तम ।
निष्पापस्तत्क्षणादेव तेन दानेन जायते ॥ १४.११५.२३ ॥
നരോത്തമാ, മഹാപാതകങ്ങളോടുകൂടിയവനായാലും ആ ദാനത്താൽ ആ നിമിഷത്തിൽത്തന്നെ പാപരഹിതനാകുന്നു.
14.115.24
चन्द्रसूर्यप्रकाशेन विमानेन विराजता ।
याति सोमपुरं रम्यं सेव्यमानोप्सरोगणैः ॥ १४.११५.२४ ॥
ചന്ദ്ര-സൂര്യ പ്രകാശത്താൽ തിളങ്ങുന്ന വിമാനത്തിൽ അപ്സരസ്സുകളാൽ സേവിക്കപ്പെട്ട് അവൻ രമണീയമായ സോമപുരത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
14.115.25
यावदृक्षाणि तिष्ठन्ति गगने शशिना सह ।
तावत्कालं स रजेन्द्र सोमलोके महीयते ॥ १४.११५.२५ ॥
ചന്ദ്രനോടൊപ്പം നക്ഷത്രങ്ങൾ ആകാശത്ത് നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം കാലം, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, അവൻ സോമലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
14.115.26
ततश्चापि च्युतः कालादिह लोके युधिष्ठिर ।
वेदवेदाङ्गविद्विप्रः कोटीधनपतिर्भवेत् ॥ १४.११५.२६ ॥
പിന്നീട്, ഹേ യുധിഷ്ഠിരാ, കാലം കഴിഞ്ഞ് ഇവിടെ ലോകത്തിൽ വീണ്ടും വീണ്, വേദവേദാംഗങ്ങൾ അറിയുന്ന ആ ബ്രാഹ്മണൻ കോടി ധനത്തിന്റെ അധിപതിയാകുന്നു.
14.115.27
भगवंस्तव गायत्री जप्यते च कथं विभो ।
किं वा तस्य फळं देव ममाचक्ष्व सुरेश्वर ॥ १४.११५.२७ ॥
ഭഗവാനേ, വിഭോ, അങ്ങയുടെ ഗായത്രി എങ്ങനെ ജപിക്കപ്പെടുന്നു? ദേവാ, സുരേശ്വരാ, അതിന്റെ ഫലമെന്ത്? എന്നോട് പറഞ്ഞാലും.
14.115.28
द्वादश्यां विषुवे चैव चन्द्रसूर्यग्रहे तथा ।
अयने श्रवणे चैव व्यतीपाते तथैव च ॥ १४.११५.२८ ॥
ദ്വാദശി ദിവസത്തിലും വിഷുവത്തിലും ചന്ദ്ര-സൂര്യഗ്രഹണത്തിലും, അയനത്തിലും ശ്രവണനക്ഷത്രത്തിലും വ്യതീപാതത്തിലും അതുപോലെ.
14.115.29
अश्वत्तदर्शने चैव तथा मद्दर्शनेऽपि च ।
जप्या तु मम गायत्री चाथवाऽष्टाक्षरं नृप।
आर्जितं दुष्कृतं तस्य नाशयेन्नात्र संशयः ॥ १४.११५.२९ ॥
അശ്വത്ഥവൃക്ഷം കാണുമ്പോഴും എന്നെ കാണുമ്പോഴും എന്റെ ഗായത്രിയോ എട്ടക്ഷരമന്ത്രമോ ജപിക്കണം, ഹേ നൃപാ. അവന്റെ സഞ്ചിതമായ പാപത്തെ അത് നശിപ്പിക്കും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
14.115.30
अश्वत्थदर्शनं चैव किं त्वद्दर्शनसंमितम् ।
एतत्कथय मे देव परं कौतूहलं हि मे ॥ १४.११५.३० ॥
അശ്വത്ഥദർശനവും അങ്ങയുടെ ദർശനത്തിന് തുല്യമാകുന്നത് എങ്ങനെ? ദേവാ, ഇത് എന്നോട് പറഞ്ഞാലും; എനിക്ക് വലിയ കൗതുകമുണ്ട്.
14.115.31
अहमश्वत्थरूपेण पालयामि जगत्त्रयम् ।
अस्वत्थो न स्थितो यत्र नाहं तत्र प्रतिष्ठितः ॥ १४.११५.३१ ॥
ഞാൻ അശ്വത്ഥ രൂപത്തിൽ മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും പാലിക്കുന്നു. അശ്വത്ഥം ഇല്ലാത്തിടത്ത് ഞാൻ സ്ഥിതനല്ല.
14.115.32
यत्राहं संस्थितो राजन्नस्वत्थश्चापि तिष्ठति ।
यस्त्वेनमर्चयेद्भक्त्या स मां साक्षात्समर्चति ॥ १४.११५.३२ ॥
രാജാവേ, ഞാൻ എവിടെ സ്ഥിതനാകുന്നുവോ അവിടെ അശ്വത്ഥവും നിൽക്കുന്നു. ഭക്തിയോടെ ഇതിനെ ആരാധിക്കുന്നവൻ എന്നെത്തന്നെ നേരിട്ട് ആരാധിക്കുന്നു.
14.115.33
यस्त्वेनं प्रहरेत्कोपान्मामेव प्रहरेत्तु सः ।
तस्मात्प्रदक्षिणं कुर्यान्न चिन्द्यादेनमन्वहम् ॥ १४.११५.३३ ॥
കോപത്താൽ ആരെങ്കിലും ഇതിനെ പ്രഹരിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്നെയാണ് പ്രഹരിക്കുന്നത്. അതിനാൽ ഇതിനെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യണം; ദിവസവും ഇതിനെ വെട്ടരുത്.
14.115.34
व्रतस्य पारणं तीर्थमार्जवं तीर्थमुच्यते ।
देवशुश्रूषणं तीर्तचं गुरुशुश्रूषणं तथा ॥ १४.११५.३४ ॥
വ്രതത്തിന്റെ പാരണം തീർത്ഥമാണ്; ഋജുത്വം തീർത്ഥമെന്നു പറയുന്നു. ദേവശുശ്രൂഷ തീർത്ഥം; ഗുരുശുശ്രൂഷയും അതുപോലെ.
14.115.35
पितृशुश्रूषणं तीर्थं मातृशुश्रूषणं तथा ।
दाराणां तोषणं तीर्तं गार्हस्थ्यं तीर्थमुच्यते ॥ १४.११५.३५ ॥
പിതൃശുശ്രൂഷ തീർത്ഥം; അതുപോലെ മാതൃശുശ്രൂഷയും. ഭാര്യമാരെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നത് തീർത്ഥം; ഗാർഹസ്ഥ്യം തീർത്ഥമെന്നു പറയുന്നു.
14.115.36
आतिथेयः परं तीर्थं ब्रह्मतीर्थं सनातनम् ।
ब्रह्मिचर्यं परं तीर्तं त्रेताग्निस्तीर्थमुच्यते ॥ १४.११५.३६ ॥
അതിഥിസത്കാരം പരമതീർത്ഥം; അത് സനാതനമായ ബ്രഹ്മതീർത്ഥം. ബ്രഹ്മചര്യം പരമതീർത്ഥം; ത്രേതാഗ്നി തീർത്ഥമെന്നു പറയുന്നു.
14.115.37
मूलं धर्मं तु विज्ञाय मनस्तत्रावधार्यताम् ।
गच्छ तीर्थानि कौन्तेय धर्मो धर्मेण वर्धते ॥ १४.११५.३७ ॥
ധർമ്മത്തിന്റെ മൂലം അറിഞ്ഞ് അതിൽ മനസ്സ് ഉറപ്പിക്കുക. കൗന്തേയാ, തീർത്ഥങ്ങളിലേക്ക് പോകുക. ധർമ്മത്താൽ ധർമ്മം വളരുന്നു.
14.115.38
द्विविधं तीर्थमित्याहुः स्थावरं जङ्गमं तथा ।
स्तावराज्जङ्गमं तीर्थं ततो ज्ञानपरिग्रहः ॥ १४.११५.३८ ॥
തീർത്ഥം രണ്ടുവിധമെന്ന് പറയുന്നു: സ്ഥാവരവും ജംഗമവും. സ്ഥാവരത്തേക്കാൾ ജംഗമതീർത്ഥം ശ്രേഷ്ഠം; അതിനേക്കാൾ ജ്ഞാനസ്വീകരണം.
14.115.39
कर्म्णाऽपि विशुद्धस्य पुरुषस्येह भारत ।
हृदये सर्वतीर्थानि तीर्थभूतः स उच्यते ॥ १४.११५.३९ ॥
ഭാരതാ, ഇവിടെ കർമ്മത്താലും വിശുദ്ധനായ പുരുഷന്റെ ഹൃദയത്തിൽ സർവ്വ തീർത്ഥങ്ങളുമുണ്ട്; അവൻ തീർത്ഥരൂപനെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
14.115.40
गुरुतीर्थं परं ज्ञानमतस्तीर्तं न विद्यते ।
ज्ञानतीर्तं परं तीर्तं ब्रह्मतीर्तं सनातनम् ॥ १४.११५.४० ॥
ഗുരുവാണ് പരമതീർത്ഥം; ജ്ഞാനം പരമം. ഇതിനേക്കാൾ വലിയ തീർത്ഥമില്ല. ജ്ഞാനതീർത്ഥം പരമതീർത്ഥം; ബ്രഹ്മതീർത്ഥം സനാതനം.
14.115.41
क्षमा तु परमं तीर्तं सर्वतीर्थेषु पाण्डव ।
क्षमावतामयं लोकः परश्चैव क्षमावताम् ॥ १४.११५.४१ ॥
പാണ്ഡവാ, സർവ്വ തീർത്ഥങ്ങളിലും ക്ഷമയാണ് പരമതീർത്ഥം. ക്ഷമയുള്ളവർക്ക് ഈ ലോകം; പരലോകവും ക്ഷമയുള്ളവർക്കുതന്നെ.
14.115.42
मानितोऽमानितो वाऽपि पूजितोऽपूजितोपि वा ।
आक्रुष्टस्तर्जितो वाऽपि क्षमावांस्तीर्थमुच्यते ॥ १४.११५.४२ ॥
ആദരിക്കപ്പെട്ടാലും അവഹേളിക്കപ്പെട്ടാലും, പൂജിക്കപ്പെട്ടാലും പൂജിക്കപ്പെടാതിരുന്നാലും, ആക്ഷേപിക്കപ്പെട്ടാലും ഭീഷണിപ്പെടുത്തപ്പെട്ടാലും — ക്ഷമയുള്ളവൻ തീർത്ഥമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
14.115.43
क्षमा यशः क्षमा दानं क्षमा यज्ञः क्षमा दमः ।
क्षमाऽहिंसा क्षमा धर्मः क्षमा चेन्द्रियनिग्रहः ॥ १४.११५.४३ ॥
ക്ഷമ യശസ്സാണ്, ക്ഷമ ദാനമാണ്, ക്ഷമ യജ്ഞമാണ്, ക്ഷമ ദമമാണ്. ക്ഷമ അഹിംസയാണ്, ക്ഷമ ധർമ്മമാണ്, ക്ഷമയാണ് ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം.
14.115.44
क्षमा दया क्षमा यज्ञः क्षमयैव धृतं जगत् ।
क्षमावान्ब्राह्मणो देवः क्षमावान्ब्राह्मणो वरः ॥ १४.११५.४४ ॥
ക്ഷമ ദയയാണ്, ക്ഷമ യജ്ഞമാണ്; ക്ഷമയാൽ തന്നെ ലോകം ധരിക്കപ്പെടുന്നു. ക്ഷമയുള്ള ബ്രാഹ്മണൻ ദേവനാണ്, ക്ഷമയുള്ള ബ്രാഹ്മണൻ ശ്രേഷ്ഠനാണ്.
14.115.45
क्षमावानाप्नुयात्स्वर्गं क्षमावानाप्नुयाद्यशः ।
क्षमावान्प्राप्नुयान्मोक्षं तस्मात्साद्युः स उच्यते ॥ १४.११५.४५ ॥
ക്ഷമയുള്ളവൻ സ്വർഗ്ഗം നേടുന്നു, ക്ഷമയുള്ളവൻ യശസ്സ് നേടുന്നു. ക്ഷമയുള്ളവൻ മോക്ഷം നേടുന്നു; അതിനാൽ അവൻ സാധു എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
14.115.46
आत्मा नदी भारतपुण्यतीर्थ-
मात्मा तीर्थं सर्वतीर्थप्रधानम्।
आत्मा यज्ञः सततं मन्यते वै ।
स्वर्गो मोक्षः सर्वमात्मन्यधीनम् ॥ १४.११५.४६ ॥
ആത്മാവ് ഒരു നദിയാണ്, ഭാരതാ, പുണ്യതീർത്ഥം. ആത്മാവ് തീർത്ഥമാണ്, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും പ്രധാനം. ആത്മാവ് എപ്പോഴും യജ്ഞമായി കരുതപ്പെടുന്നു. സ്വർഗ്ഗവും മോക്ഷവും എല്ലാം ആത്മാവിന് അധീനമാണ്.
14.115.47
आचारनैर्मल्यमुपागतेन ।
सत्यक्षमानिस्तुलशीतलेन।
ज्ञानांबुना स्नाति हि नित्यमेवं ।
किं तस्य भूयः सलिलेन तीर्थम् ॥ १४.११५.४७ ॥
ആചാരശുദ്ധി നേടിയവനും, സത്യവും ക്ഷമയും കൊണ്ട് അതുല്യമായ തണുപ്പ് നേടിയവനുമായവൻ ജ്ഞാനജലത്തിൽ എപ്പോഴും ഇങ്ങനെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നു. അവന് പിന്നെ ജലംകൊണ്ടുള്ള തീർത്ഥം എന്തിന്?
14.115.48
भगवन्सर्वपापघ्नं प्रायश्चित्तमदुष्करम् ।
त्वद्भक्तस्य सुरश्रेष्ठ मम त्वं वक्तुमर्हसि ॥ १४.११५.४८ ॥
ഭഗവാനേ, എല്ലാ പാപങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്ന, കഠിനമല്ലാത്ത പ്രായശ്ചിത്തം ഏതാണ്? ദേവശ്രേഷ്ഠാ, നിന്റെ ഭക്തനായ എനിക്ക് അത് പറയാൻ നീ തന്നെ അർഹനാണ്.
14.115.49
रहलस्यमिदमत्यर्थमश्राव्यं पापकर्मणाम् ।
अधार्मिकाणामश्राव्यं प्रायश्चित्तं ब्रवीमि ते ॥ १४.११५.४९ ॥
ഇത് അത്യന്തം രഹസ്യമാണ്; പാപകർമ്മികൾക്കും അധാർമ്മികർക്കും കേൾക്കാൻ പാടില്ലാത്തതാണ്. നിനക്ക് പ്രായശ്ചിത്തം ഞാൻ പറയുന്നു.
14.115.50
पावनं ब्राह्ममं दृष्ट्वा मद्गतेनान्तरात्मना ।
नमो ब्रह्मण्यदेवायेत्यभिवादनमाचरेत् ॥ १४.११५.५० ॥
പാവനമായ ബ്രാഹ്മത്തെ (തീർത്ഥം) കണ്ട്, അന്തരാത്മാവോടെ എന്നിൽ ലയിച്ച്, 'ബ്രഹ്മണ്യദേവന് നമസ്കാരം' എന്നു വന്ദിക്കണം.
14.115.51
प्रदक्षिणं च यः कुर्यात्पुनरष्टाक्षरेण तु ।
तेन तुष्टेन विप्रेणि तत्पापं क्षपयाम्यहम् ॥ १४.११५.५१ ॥
അഷ്ടാക്ഷര മന്ത്രത്തോടെ വീണ്ടും പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നവന്റെ പാപം, അവനാൽ തൃപ്തനായ വിപ്രനിലൂടെ ഞാൻ ഇല്ലാതാക്കുന്നു.
14.115.52
पोत्रकृष्टां वराहस्य मृत्तिकां शिरसा वहन् ।
प्राणायामशतं कृत्वा नरः पापैः प्रमुच्यते ॥ १४.११५.५२ ॥
വരാഹത്തിന്റെ മൂക്ക് കുഴിച്ചെടുത്ത മണ്ണ് തലയിൽ വഹിച്ച്, നൂറു പ്രാണായാമം ചെയ്ത് മനുഷ്യൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മുക്തനാകുന്നു.
14.115.53
दक्षिणावर्तशङ्खाद्वा कपिलाशृङ्गतोपि वा ।
प्राक्स्रोतसं नदीं गत्वा ममायतनसंनिधौ ॥ १४.११५.५३ ॥
വലംപിരി ശംഖിൽ നിന്നോ കപിലപ്പശുവിന്റെ കൊമ്പിൽ നിന്നോ (ജലം എടുത്ത്), അല്ലെങ്കിൽ കിഴക്കോട്ടൊഴുകുന്ന നദിയിൽ ചെന്ന്, എന്റെ ക്ഷേത്രസമീപത്ത്.
14.115.54
सलिलेन तु यः स्नायात्सकृदेव रविग्रहे ।
तस्य यत्संचितं पापं तत्क्षणादेव नश्यति ॥ १४.११५.५४ ॥
സൂര്യഗ്രഹണസമയത്ത് ഒരിക്കൽ മാത്രം വെള്ളത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവന്റെ സഞ്ചിത പാപം ആ നിമിഷത്തിൽത്തന്നെ നശിക്കുന്നു.
14.115.55
मस्तकान्निस्सृतैस्तोयैः कपिलाया युधिष्ठिर ।
गोमूत्रेणापि यः स्नायाद्रोहिण्यां मम वा दिने। ॥ १४.११५.५५ ॥
യുധിഷ്ഠിരാ, കപില പശുവിന്റെ തലയിൽ നിന്നൊഴുകുന്ന ജലംകൊണ്ടോ ഗോമൂത്രംകൊണ്ടോ പോലും, രോഹിണിയിലോ എന്റെ ദിവസത്തിലോ ആരെങ്കിലും സ്നാനം ചെയ്യുന്നുവോ—
14.115.56
विप्रपादच्युतैर्वाऽपि तोयैः पापं प्रणश्यति ।
नमस्येद्यस्तु मद्भक्त्या शिंशुमारं प्रजापतिम्।
चतुर्दशाङ्गसंयुक्तं तस्य पापं प्रणस्यति ॥ १४.११५.५६ ॥
ബ്രാഹ്മണന്റെ പാദത്തിൽ നിന്നുവീണ ജലംകൊണ്ടുപോലും പാപം നശിക്കുന്നു. എന്റെ ഭക്തിയോടെ പതിന്നാലംഗങ്ങളുള്ള പ്രജാപതി ശിംശുമാരനെ നമസ്കരിക്കുന്നവന്റെ പാപം നശിക്കുന്നു.
14.115.57
ततश्चतुर्दशाङ्गानि शृणु तस्य युधिष्ठिर ।
शिरो धर्मो हनुर्ब्रह्मा वृषावुत्तरदक्षिणौ ॥ १४.११५.५७ ॥
ഇനി, യുധിഷ്ഠിരാ, അവന്റെ പതിന്നാലംഗങ്ങൾ കേൾക്കൂ: തല ധർമ്മം, താടി ബ്രഹ്മാവ്, ഉത്തര-ദക്ഷിണ എന്ന രണ്ടു വൃഷഭങ്ങൾ.
14.115.58
हृदयं तु भवेद्विष्णुरंसौ स्यातां तथाऽश्विनौ ।
अत्रिर्मध्यं भवेद्राजँल्लिङ्गं संवत्सरं भवेत् ॥ १४.११५.५८ ॥
ഹൃദയം വിഷ്ണു; രണ്ടു തോളുകൾ അശ്വിനിമാർ ആകട്ടെ. രാജാവേ, മധ്യഭാഗം അത്രി; ലിംഗം സംവത്സരം ആകട്ടെ.
14.115.59
मित्रावरुणकौ पादावूरुद्वन्द्वं हुताशनः ।
ततः पश्चाद्भवेदिन्द्रस्ततः पश्चात्प्रजापतिः ॥ १४.११५.५९ ॥
മിത്രനും വരുണനും രണ്ടു പാദങ്ങൾ; രണ്ടു തുടകൾ അഗ്നി. പിന്നെ ഇന്ദ്രൻ; അതിനുശേഷം പ്രജാപതി.
14.115.60
अभयं च ततः पश्चात्स एव ध्रुवसंज्ञिकः ।
एतान्यङ्गानि सर्वाणि शिंशुमारप्रजापतेः ॥ १४.११५.६० ॥
പിന്നെ അഭയം; അതിനുശേഷം ധ്രുവനെന്ന് പേരുള്ളവൻ തന്നെ. ഇവയെല്ലാം പ്രജാപതി ശിംശുമാരന്റെ അംഗങ്ങൾ.
14.115.61
विबेत्तु पञ्चगव्यं यः पौर्णमास्यामुपोष्य तु ।
तस्य नश्यति यत्पापं तत्पापं पूर्वसंचितम्
तथैव ब्रह्मकूर्च तु समन्त्रं तु पृथक्पृथक्। ॥ १४.११५.६१ ॥
പൗർണമി ദിവസം ഉപവസിച്ച് പഞ്ചഗവ്യം സേവിക്കുന്നവന്റെ മുൻകാലത്ത് സഞ്ചിതമായ പാപം നശിക്കുന്നു. അതുപോലെ മന്ത്രങ്ങളോടുകൂടി ബ്രഹ്മകൂർച്ചവും വെവ്വേറെ (ചെയ്യണം).
14.115.62
मासिमासि विबेद्यस्तु तस्य पापं प्रणश्यति ।
पात्रं च ब्रह्मकूर्चं च शृणु तत्र च भारत। ॥ १४.११५.६२ ॥
മാസംതോറും (പഞ്ചഗവ്യം) സേവിക്കുന്നവന്റെ പാപം പൂർണ്ണമായി നശിക്കുന്നു. ഭാരത, പാത്രത്തെക്കുറിച്ചും ബ്രഹ്മകൂർച്ചത്തെക്കുറിച്ചും അവിടെ കേൾക്കുക.
14.115.63
पालाशं पद्मपत्रं च ताम्रं वाऽथ हिरण्ययम् ।
सादयित्वा तु गृह्णीयात्तत्तु पात्रमुदाहृतम् ॥ १४.११५.६३ ॥
പലാശവൃക്ഷത്തിന്റെയോ താമരയിലയുടെയോ ചെമ്പിന്റെയോ സ്വർണ്ണത്തിന്റെയോ പാത്രം വെച്ച് എടുക്കണം; അതാണ് പാത്രം എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
14.115.64
गायत्र्या गृह्णते मूत्रं गन्धद्वारेति गोमयम् ।
आप्यायस्वेति च क्षीरं दधिक्राण्वेति वै दधि ॥ १४.११५.६४ ॥
ഗായത്രി മന്ത്രത്തോടെ മൂത്രം എടുക്കുന്നു; "ഗന്ധദ്വാരാ" (മന്ത്രം) കൊണ്ട് ചാണകം; "ആപ്യായസ്വ" എന്നതിനാൽ പാൽ, "ദധിക്രാണ്വാ" (മന്ത്രം) കൊണ്ട് തൈര്.
14.115.65
तेजोसिशुक्लमित्याज्यं देवस्यत्वेति कुशोदकम् ।
आपोहिष्ठेत्यृचा गृह्यि यवचूर्णं यथाविधि ॥ १४.११५.६५ ॥
"തേജോസി ശുക്ലം" കൊണ്ട് നെയ്യും, "ദേവസ്യ ത്വാ" കൊണ്ട് ദർഭജലവും, "ആപോ ഹി ഷ്ഠാ" എന്ന ഋക്കുകൊണ്ട് വിധിപ്രകാരം യവപ്പൊടിയും എടുക്കണം.
14.115.66
ब्रह्मणे च यथा हुत्वा समिद्धे च हुताशने ।
आलोड्य प्रणवेनैव निर्मथ्य प्रणवेन तु ॥ १४.११५.६६ ॥
ബ്രഹ്മാവിന് ഹോമം ചെയ്ത്, ജ്വലിക്കുന്ന ഹോമാഗ്നിയിൽ ആഹുതി നൽകി, പ്രണവത്താൽ ഇളക്കി, പ്രണവത്താൽത്തന്നെ കടഞ്ഞ് (ചെയ്യണം).
14.115.67
उद्धृत्य प्रणवेनैव पिबेतु प्रणवेन तु ।
महताऽपि स पापेन त्वचेवाहिर्विमुच्यते ॥ १४.११५.६७ ॥
പ്രണവംകൊണ്ടുതന്നെ എടുത്ത്, പ്രണവംകൊണ്ടുതന്നെ കുടിക്കണം. മഹാപാപത്തിൽനിന്നുപോലും അവൻ പാമ്പ് തന്റെ തോലിൽനിന്ന് വിമുക്തമാകുംപോലെ വിമുക്തനാകുന്നു.
14.115.68
भद्रं न हति यः पादं पठन्नृक्सहितां तदा ।
अन्तर्जले वाऽभ्यादित्ये तस्य पापं प्रणश्यति ॥ १४.११५.६८ ॥
വെള്ളത്തിനുള്ളിലോ സൂര്യനുനേരെയോ ഋക്കോടുകൂടി ഒരു പാദം ഓതുന്നവന്റെ പാപം നശിക്കുന്നു.
14.115.69
मम सूक्तं जपेद्यस्तु नित्यं मद्गतमानसः ।
न पापेन स लिप्येत पद्मपत्रमिवांभसा ॥ १४.११५.६९ ॥
എപ്പോഴും എന്നിൽ മനസ്സുറപ്പിച്ച് എന്റെ സൂക്തം ജപിക്കുന്നവൻ പാപത്താൽ പറ്റപ്പെടുന്നില്ല, താമരയില വെള്ളത്താൽ നനയാത്തതുപോലെ.