Mahābhārata · Adhyāya 14.118

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

Leer con significados

14.118.1

देशान्तरगते विप्रे संयुक्ते कालधर्मणा ।
शरीरनाशे संप्राप्ते कथं प्रेतत्वकल्पना ॥ १४.११८.१ ॥

¿Cómo se concibe la condición de preta de un brāhmaṇa que partió a otra tierra, fue alcanzado por la ley del tiempo y cuyo cuerpo ha sido destruido?

14.118.2

श्रूयतामाहिताग्नेस्तु तथाभूतस्य संस्क्रिया ।
पालाशबृन्दैः प्रतिमा कर्तव्या कल्पचोदिता ॥ १४.११८.२ ॥

Escucha ahora el rito fúnebre para quien mantuvo los fuegos sagrados en tal estado: debe hacerse una imagen con haces de ramas de palāśa, según lo prescrito por el manual ritual.

14.118.3

त्रीणि षष्टिशतान्याहुरस्थीन्यस्य युधिष्ठिर ।
तेषां विकल्पना कार्या यथाशास्त्रं विनिश्चितम् ॥ १४.११८.३ ॥

Yudhiṣṭhira, dicen que en su cuerpo hay trescientos sesenta huesos; su distribución debe hacerse con firmeza, según la escritura.

14.118.4

अशीत्यर्धं शिरसि च ग्रीवायां दश एव च ।
बाह्वोश्चापि शतं दद्यादङ्गुलीषु पुनर्दश ॥ १४.११८.४ ॥

Cuarenta deben asignarse a la cabeza, diez al cuello, cien a los dos brazos, y de nuevo diez a los dedos.

14.118.5

उरसि त्रिंशतं दद्याज्जठरे वाऽपि विंशतिम् ।
वृषणे द्वादशार्धं तु शिश्ने चाष्टार्धमेव च ॥ १४.११८.५ ॥

Treinta deben asignarse al pecho, veinte al vientre o bien, seis a los testículos y también cuatro al pene.

14.118.6

दद्यात्तु शतमूर्वोस्तु षष्ट्यर्थं जानुजङ्घयोः ।
दश दद्याच्चरणयोरेषा प्रेतस्य निष्कृतिः ॥ १४.११८.६ ॥

Cien deben asignarse a los muslos, sesenta a las rodillas y canillas, y diez a los pies; esta es la expiación del preta.

14.118.7

विशेषतीर्थं सर्वेषामशक्तानामनुग्रहात् ।
भक्तानां तारणार्तं तु वक्तुमर्हसि धर्मतः ॥ १४.११८.७ ॥

Para todos, y sobre todo para los débiles y los devotos, por compasión, debes explicar según el dharma un tīrtha especial para su salvación.

14.118.8

पावनं सर्वतीर्थानां सत्यं गायन्ति सामगाः ।
सत्यस्य वचनं तीर्थमहिंसा तीर्थमुच्यते ॥ १४.११८.८ ॥

Los cantores del Sāma cantan que la verdad es lo que purifica entre todos los tīrtha; la palabra veraz es un tīrtha, y la no violencia se llama tīrtha.

14.118.9

तपस्तीर्थं दया तीर्थं शीलं तीर्थं युधिष्ठिर ।
अल्पसंतोषकं तीर्थं नारी तीर्थं पतिव्रता ॥ १४.११८.९ ॥

La austeridad es un tīrtha, la compasión es un tīrtha, la buena conducta es un tīrtha, oh Yudhiṣṭhira; el poco contento es un tīrtha, y la mujer devota a su esposo es un tīrtha.

14.118.10

संतुष्टो ब्राह्मणस्तीर्थं ज्ञानं वा तीर्थमुच्यते ।
मद्भक्तः सततं तीर्थं शङ्करस्य विशेषतः ॥ १४.११८.१० ॥

El brahmín contento es un tīrtha, o el conocimiento se llama tīrtha; mi devoto es siempre un tīrtha, y especialmente un devoto de Śaṅkara es un tīrtha.

14.118.11

यतयस्तीर्थमित्येवं विद्वांसस्तीर्थमुच्यते ।
शरण्यपुरुषस्तीर्थमभयं तीर्थमुच्यते ॥ १४.११८.११ ॥

Los ascetas son tīrtha, y así los sabios se llaman tīrtha; el hombre que da refugio es un tīrtha, y la ausencia de miedo se llama tīrtha.

14.118.12

त्रैलोक्येऽस्मिन्निरुद्विग्नो न बिभेमि कुतश्चन ।
न दिवा यदि वा रात्रावुद्वेगः शूद्रलङ्घनात् ॥ १४.११८.१२ ॥

En estos tres mundos estoy libre de inquietud y no temo nada en absoluto; ya sea de día o de noche, la inquietud surge solo al transgredir contra un śūdra.

14.118.13

न भयं देवदैत्येभ्यो रक्षोभ्यश्चैव मे नृप ।
शूद्रवक्त्राच्च्युतं ब्रह्म भयं तु मम सर्वदा ॥ १४.११८.१३ ॥

Oh rey, no temo a los dioses, a los daitya ni a los rākṣasa. Pero el brahman (Veda) caído de la boca de un śūdra siempre me inspira temor.

14.118.14

तस्मात्सप्रणवं शूद्रो मन्नामापि न कीर्तयेत् ।
प्रणवं हि परं लोके ब्रह्म ब्रह्मविदो विदुः ॥ १४.११८.१४ ॥

Por tanto, un śūdra no debe recitar ni siquiera mi nombre junto con la sílaba oṃ, pues en el mundo el praṇava es el brahman supremo, como saben los conocedores del Brahman.

14.118.15

द्विजशुश्रूषणं धर्मः शूद्राणां भक्तितो मयि ।
तेन गच्छन्ति ते स्वर्गं चिन्तयन्तो हि मां सदा ॥ १४.११८.१५ ॥

El servicio a los dvija (los dos nacidos) es el dharma de los śūdra. Con devoción, meditándome siempre, por ello alcanzan el cielo.

14.118.16

द्विजशुश्रूषया शूद्रः परं श्रेयोऽधिगच्छति ।
द्विजशुश्रूषणादन्यन्नास्ति शूद्रस्य निष्कृतिः ॥ १४.११८.१६ ॥

Sirviendo a los dvija, el śūdra alcanza el bien supremo; no hay para el śūdra otra expiación que el servicio a los dvija.

14.118.17

रागो द्वेषश्च मोहश्च पारुष्यं चानृशंसता ।
शाठ्यं च दीर्घवैरित्वमतिमानमनार्जवम् ॥ १४.११८.१७ ॥

Pasión, odio, ofuscación, aspereza, crueldad, engaño, enemistad prolongada, orgullo excesivo y deshonestidad—

14.118.18

अनृतं चापवादं च पैशुन्यमतिलोभता ।
हिंसा स्तेयो मृषावादो वञ्चना रोषलोभता ॥ १४.११८.१८ ॥

Falsedad, calumnia, murmuración, avaricia excesiva, violencia, robo, habla mentirosa, fraude, ira y codicia—

14.118.19

अबुद्धिता च नास्तिक्यं भयमालस्यमेव च ।
अशौचं चाकृतज्ञत्वं डंभता स्तंभ एव च।
निकृतिश्चाप्यविज्ञानं जातके शूद्रमाविशेत् ॥ १४.११८.१९ ॥

La ignorancia, la incredulidad, el miedo, la pereza, la impureza, la ingratitud, la hipocresía, la arrogancia, el engaño y la falta de discernimiento entran en el śūdra desde el nacimiento.

14.118.20

सृष्ट्वा पितामहः शूद्रमभिभूतं तु तामसैः ।
द्विजशुश्रूषणं धर्मं शूद्राणां तु प्रयुक्तवान्।
नश्यन्ति तामसा भावाः शूद्रस्य द्विजभक्तितः ॥ १४.११८.२० ॥

Tras crear al śūdra, dominado por las cualidades de la oscuridad, el abuelo prescribió como deber de los śūdras el servicio a los dos veces nacidos. Por la devoción a los dos veces nacidos, los estados oscuros del śūdra perecen.

14.118.21

पत्रं पुष्पं फलं तोयं यो मे भक्त्या प्रयच्छति ।
तदहं भक्त्युपहृतं मूर्ध्ना गृह्णामि शूद्रतः ॥ १४.११८.२१ ॥

Quien me ofrece con devoción una hoja, una flor, un fruto o agua, esa ofrenda traída con devoción la acepto con la cabeza inclinada, incluso de un śūdra.

14.118.22

अग्रजो वाऽपि यः कश्चित्सर्वपापसमन्वितः ।
यदि मां सततं ध्यायेत्सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १४.११८.२२ ॥

Sea un brahmán primogénito o cualquiera, incluso quien esté cargado de todos los pecados, si me medita constantemente, queda libre de todos sus pecados.

14.118.23

विद्याविनयसंपन्ना ब्राह्मणा वेदपारगाः ।
मयि भक्ति न कुर्वन्ति चण्डालसदृशा हि ते ॥ १४.११८.२३ ॥

Los brahmanes dotados de saber y humildad, maestros de los Vedas, que no me profesan devoción, son en verdad como chandālas.

14.118.24

वृथा दानं वृथा तप्तं वृथा चेष्टं वृथा हुतम् ।
वृथाऽऽतिथ्यं च तत्तस्य यो न भक्तो मम द्विजः ॥ १४.११८.२४ ॥

Para el dos veces nacido que no me es devoto, las donaciones son vanas, la austeridad es vana, el sacrificio es vano, la oblación es vana y también es vana la hospitalidad.

14.118.25

यत्कृतं च हुतं चापि यदिष्टं दत्तमेव च ।
अभक्तिमत्कृतं सर्वं राक्षसा एव भुञ्जते ॥ १४.११८.२५ ॥

Todo lo que se hace, se ofrece al fuego, se sacrifica o se da en don, si se hace sin devoción, lo consumen solo los rākṣasas.

14.118.26

स्थावरे जङ्गमे वाऽपि सर्वभूतेषु पाण्डव ।
समत्वेन यदा कुर्यान्मद्भक्तो मित्रशत्रुषु ॥ १४.११८.२६ ॥

Oh Pāṇḍava, cuando mi devoto trata con igual ecuanimidad a todos los seres, inmóviles y móviles, y a amigos y enemigos—

14.118.27

आनृशंस्यमहिंसा च यथा सत्यं तथाऽऽर्जवम् ।
अद्रोहश्चैव भूतानां मद्गतानां व्रतं नृप ॥ १४.११८.२७ ॥

Oh rey, compasión y no violencia, verdad y rectitud, y no abrigar odio hacia los seres: este es el voto de quienes están vueltos hacia mí.

14.118.28

नम इत्येव यो ब्रूयान्मद्भक्तं श्रुद्धयाऽन्वितः ।
तस्याक्षयाऽभवँल्लोकाः श्वपाकस्यापि पार्थिव ॥ १४.११८.२८ ॥

Oh rey, quien, lleno de fe, dice simplemente «namaḥ» a mi devoto: incluso para un cocinero de perros surgen mundos imperecederos.

14.118.29

किं पुनर्ये यजन्ते मां सदारं विधिपूर्वकम् ।
मद्भक्ता मद्गतप्राणाः कथयन्तश्च मां सदा ॥ १४.११८.२९ ॥

¡Qué decir entonces de quienes me adoran según la norma junto con sus esposas, son mis devotos, tienen su vida puesta en mí y siempre proclaman mis alabanzas!

14.118.30

बहुवर्षसहस्राणि तपस्तप्यति यो नरः ।
नासौ पदमवाप्नोति मद्भक्तैर्यदवाप्यते ॥ १४.११८.३० ॥

El hombre que practica austeridades durante muchos miles de años no alcanza ese estado que alcanzan mis devotos.

14.118.31

मामेव तस्माद्राजेन्द्र ध्यायन्नित्यमतन्द्रितः ।
अवाप्स्यति ततः सिद्धिं द्रक्ष्यत्येव परं पदम् ॥ १४.११८.३१ ॥

Por tanto, oh señor de reyes, quien medite constantemente en Mí sin pereza alcanzará la perfección y verá, sin duda, el estado supremo.

14.118.32

अपार्थकं प्रभाषन्तः शूद्रा भागवता इति ।
न शूद्रा भगवद्भक्ता विप्रा भागवताः स्मृताः ॥ १४.११८.३२ ॥

Los śūdras que se llaman 'bhāgavatas' hablan en vano. Los śūdras no son devotos del Señor; los brahmanes son considerados los bhāgavatas.

14.118.33

द्वादशाक्षरतत्वज्ञश्चतुर्व्यूहविभागवित् ।
अच्छिद्रपञ्चकालज्ञः स वै भागवतः स्मृतः ॥ १४.११८.३३ ॥

Aquel que conoce la verdad del mantra de doce sílabas, comprende la división de los cuatro vyūhas y conoce la regla quíntuple sin defectos, es en verdad considerado un bhāgavata.

14.118.34

ऋग्वेदेनैव होता च यजुषाऽध्वर्युरेव च ।
सामवेदेन चोद्गाता पुण्येनाभिष्टुवन्ति माम् ॥ १४.११८.३४ ॥

Con el Ṛgveda el hotṛ, con el Yajurveda el adhvaryu y con el Sāmaveda el udgātṛ me ensalzan con alabanzas meritorias.

14.118.35

अथर्वशिरसा चैव नित्यमाथर्वाणा द्विजाः ।
स्तुवन्ति सततं ये मां ते वै भागवताः स्मृताः ॥ १४.११८.३५ ॥

Con el Atharvaśiras, los dvija conocedores del Atharvaveda me alaban constantemente; ellos son considerados en verdad bhāgavatas.

14.118.36

वेदाधीनाः सदा यज्ञा यज्ञाधीनास्तु देवताः ।
देवता ब्राह्मणाधीनास्तस्माद्विप्रास्तु देवताः ॥ १४.११८.३६ ॥

Los sacrificios dependen siempre de los Vedas, los dioses dependen del sacrificio, y los dioses dependen de los brahmanes; por tanto, los brahmanes son en verdad los dioses.

14.118.37

अनाश्रित्योच्छ्रयं नास्ति मुख्यमानश्रयमाश्रयेत् ।
रुद्रं समाश्रिता देवा रुद्रो ब्रह्माणमाश्रितः ॥ १४.११८.३७ ॥

Sin apoyarse en un sostén no hay elevación; hay que refugiarse en el sostén principal. Los dioses se han refugiado en Rudra, y Rudra se ha refugiado en Brahmā.

14.118.38

ब्रह्मा मामाश्रितो राजन्नाहं कंचिदुपाश्रितः ।
ममाश्रयो न कश्चित्तु सर्वेषामाश्रयो ह्यहम् ॥ १४.११८.३८ ॥

Oh rey, Brahmā se ha refugiado en mí; yo no me he refugiado en nadie. Para mí no hay sostén alguno, pues yo soy el sostén de todos.

14.118.39

एवमेतन्मया प्रोक्तं रहस्यमिदमुत्तमम् ।
धर्मप्रियस्य ते नित्यं राजन्नेवं समाचर ॥ १४.११८.३९ ॥

Así te he revelado este supremo secreto. Oh rey, amante del dharma, procede siempre de esta manera.

14.118.40

इदं पवित्रमाख्यानं पुण्यं वेदेन संमितम् ।
यः पठेन्मामकं धर्ममहन्यहनि पाण्डव ॥ १४.११८.४० ॥

Este relato sagrado y meritorio, equivalente al Veda: quien recite día tras día esta enseñanza mía, oh Pāṇḍava—

14.118.41

धर्मोति वर्धते तस्य बुद्धिश्चापि प्रसीदति ।
पापक्षयमुपेत्यैवं कल्याणं च विवर्धते ॥ १४.११८.४१ ॥

Su dharma crece, y también su intelecto se aclara; así, alcanzada la destrucción del pecado, su bienestar también aumenta.

14.118.42

एतत्पुण्यं पवित्रं च पामनाशनमुत्तमम् ।
श्रोतव्यं श्रद्धया युक्तैः श्रोत्रियैश्च विशेषतः ॥ १४.११८.४२ ॥

Esta es una enseñanza meritoria, purificadora y suprema que destruye el pecado; debe ser escuchada por quienes poseen fe, y especialmente por los brahmanes versados en el Veda.

14.118.43

श्रावयेद्यस्त्विदं भक्त्या प्रयतोथ शृणोति वा ।
स गच्छेन्मम सायुज्यं नात्र कार्या विचारणा ॥ १४.११८.४३ ॥

Quien recite esto con devoción, o lo escuche con dominio de sí, alcanzará la unión conmigo; no debe haber duda al respecto.

14.118.44

यश्चेमं श्रावयेच्छ्राद्धे मद्भक्तो मत्परायणः ।
पितरस्तस्य तृप्यन्ति यावदाभूतसंप्लवम् ॥ १४.११८.४४ ॥

Quien, devoto mío y consagrado a mí, haga recitar esto en el rito del śrāddha, sus antepasados quedan saciados hasta la disolución del mundo.

14.118.45

श्रुत्वा भागवतान्धर्मान्साक्षाद्विष्णोर्जगद्गुरोः ।
प्रहृष्टमनसो भूत्वा चिन्तयन्तोद्भुताः कथाः ॥ १४.११८.४५ ॥

Habiendo oído directamente los deberes bhāgavata de Viṣṇu, maestro del mundo, con ánimo gozoso, meditando en los relatos maravillosos...

14.118.46

ऋषय पाण्डवाश्चैव प्रणेमुस्तं जनार्दनम् ।
पूजयामास गोविन्दं धर्मपुत्रः पुनः पुनः ॥ १४.११८.४६ ॥

Los sabios y los Pāṇḍava se postraron ante Janārdana, y el hijo de Dharma adoró una y otra vez a Govinda.

14.118.47

देवा ब्रह्मर्षयः सिद्धा गन्धर्वाप्सरसस्तथा ।
ऋषयस्च महात्मानो गुह्यका भुजगास्तता ॥ १४.११८.४७ ॥

Los dioses, los brahmarṣis, los perfectos (siddhas), los gandharvas y apsarasas, asimismo los sabios magnánimos, los guhyakas y las serpientes.

14.118.48

वालखिल्या महात्मानो योगिनस्तत्वदर्शिनः ।
तथा भागवताश्चापि पञ्चकालमुपासकाः ॥ १४.११८.४८ ॥

Los magnánimos Vālakhilya, los yoguis videntes de la verdad, y asimismo los bhāgavatas adoradores según el rito pañcakāla, también estaban allí.

14.118.49

कौतूहलसमायुक्ता भगवद्भक्तिमागताः ।
श्रुत्वा तु परमं पुण्यं वैष्णवं धर्मशासनम् ॥ १४.११८.४९ ॥

Llenos de ávida curiosidad, habiendo llegado a la devoción al Señor, y tras haber escuchado la suprema y sagrada enseñanza del dharma acerca de Viṣṇu,

14.118.50

विमुक्तपापाः पूतास्ते संवृत्तास्तत्क्षणेन् तु ।
प्रणम्य शिरसा विष्णु प्रतिनन्द्य च ताः कथाः ॥ १४.११८.५० ॥

Libres del pecado y purificados, en ese mismo instante quedaron transformados. Inclinando la cabeza ante Viṣṇu y acogiendo con alegría aquellas narraciones,

14.118.51

द्रष्टारो द्वारकायां वै वयं सर्वे जगद्गुरुम् ।
इति प्रहृष्टमनसो ययुर्देवगणैः सह।
सर्वे ऋषिगणा राजन्ययुः स्वंस्वं निवेशनम् ॥ १४.११८.५१ ॥

«Todos veremos seguramente al maestro del mundo en Dvārakā», y así, con el ánimo alegre, partieron junto con las huestes de los dioses. Oh rey, todos los grupos de sabios también se marcharon, cada uno a su propia morada.

14.118.52

गतेषु तेषु सर्वेषु केशवः केशिहा हरिः ।
सस्मार दारुकं राजन्स च सात्यकिना सह।
समीपस्थोऽभवत्सूतो याहि देवेति चाब्रवीत् ॥ १४.११८.५२ ॥

Cuando todos se hubieron marchado, Keśava Hari, matador del demonio Keśin, oh rey, recordó a Dāruka. Él se acercó junto con Sātyaki y dijo: «Adelante, oh dios».

14.118.53

ततो विषण्णवदनाः पाण्डवाः पुरुषोत्तमम् ।
अञ्जलिं मूर्ध्नि संधाय नेत्रैरश्रुपरिप्लुतैः।
पिबन्तः सततं कृष्णं नोचुरार्ततरास्तदा ॥ १४.११८.५३ ॥

Entonces los Pāṇḍavas, con los rostros abatidos, colocaron sus palmas juntas sobre la cabeza, y con los ojos empapados en lágrimas, bebiendo sin cesar a Kṛṣṇa, el mejor de los seres, se hallaban en la mayor aflicción y no dijeron nada en aquel momento.