ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 14.118
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.118.1
देशान्तरगते विप्रे संयुक्ते कालधर्मणा ।
शरीरनाशे संप्राप्ते कथं प्रेतत्वकल्पना ॥ १४.११८.१ ॥
ਦੇਸ਼ਾਂਤਰ ਗਏ, ਕਾਲਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਸਰੀਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰੇਤਪਣ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
14.118.2
श्रूयतामाहिताग्नेस्तु तथाभूतस्य संस्क्रिया ।
पालाशबृन्दैः प्रतिमा कर्तव्या कल्पचोदिता ॥ १४.११८.२ ॥
ਆਹਿਤਾਗਨੀ ਦੀ ਉਸ ਹਾਲਤ ਦਾ ਸੰਸਕਾਰ ਸੁਣ। ਕਲਪ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਢਾਕ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
14.118.3
त्रीणि षष्टिशतान्याहुरस्थीन्यस्य युधिष्ठिर ।
तेषां विकल्पना कार्या यथाशास्त्रं विनिश्चितम् ॥ १४.११८.३ ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਇਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸੱਠ ਹੱਡੀਆਂ ਕਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
14.118.4
अशीत्यर्धं शिरसि च ग्रीवायां दश एव च ।
बाह्वोश्चापि शतं दद्यादङ्गुलीषु पुनर्दश ॥ १४.११८.४ ॥
ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚਾਲੀ, ਗਲੇ ਉੱਤੇ ਦਸ, ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਤੇ ਸੌ ਅਤੇ ਉਂਗਲਾਂ ਉੱਤੇ ਫਿਰ ਦਸ ਹੱਡੀਆਂ ਰੱਖਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
14.118.5
उरसि त्रिंशतं दद्याज्जठरे वाऽपि विंशतिम् ।
वृषणे द्वादशार्धं तु शिश्ने चाष्टार्धमेव च ॥ १४.११८.५ ॥
ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਤੀਹ, ਢਿੱਡ ਉੱਤੇ ਵੀਹ, ਫੋਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਛੇ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਉੱਤੇ ਚਾਰ ਹੱਡੀਆਂ ਰੱਖਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
14.118.6
दद्यात्तु शतमूर्वोस्तु षष्ट्यर्थं जानुजङ्घयोः ।
दश दद्याच्चरणयोरेषा प्रेतस्य निष्कृतिः ॥ १४.११८.६ ॥
ਪੱਟਾਂ ਉੱਤੇ ਸੌ, ਗੋਡਿਆਂ ਤੇ ਪਿੰਡਲੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸੱਠ, ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਦਸ ਹੱਡੀਆਂ ਰੱਖਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰੇਤ ਦੀ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਤੀ ਇਹੀ ਹੈ।
14.118.7
विशेषतीर्थं सर्वेषामशक्तानामनुग्रहात् ।
भक्तानां तारणार्तं तु वक्तुमर्हसि धर्मतः ॥ १४.११८.७ ॥
ਸਭ ਲਈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਅਸਮਰਥਾਂ ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਧਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੀਰਥ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੋ।
14.118.8
पावनं सर्वतीर्थानां सत्यं गायन्ति सामगाः ।
सत्यस्य वचनं तीर्थमहिंसा तीर्थमुच्यते ॥ १४.११८.८ ॥
ਸਾਮਗਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਹੀ ਪਾਵਨ ਹੈ; ਸੱਚਾ ਬਚਨ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਹਿੰਸਾ ਵੀ ਤੀਰਥ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
14.118.9
तपस्तीर्थं दया तीर्थं शीलं तीर्थं युधिष्ठिर ।
अल्पसंतोषकं तीर्थं नारी तीर्थं पतिव्रता ॥ १४.११८.९ ॥
ਤਪ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਦਇਆ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਸ਼ੀਲ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ; ਥੋੜ੍ਹਾ ਸੰਤੋਸ਼ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਤੀਬ੍ਰਤਾ ਨਾਰੀ ਤੀਰਥ ਹੈ।
14.118.10
संतुष्टो ब्राह्मणस्तीर्थं ज्ञानं वा तीर्थमुच्यते ।
मद्भक्तः सततं तीर्थं शङ्करस्य विशेषतः ॥ १४.११८.१० ॥
ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੀਰਥ ਹੈ; ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਹੀ ਤੀਰਥ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਸਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਭਗਤ ਤੀਰਥ ਹੈ।
14.118.11
यतयस्तीर्थमित्येवं विद्वांसस्तीर्थमुच्यते ।
शरण्यपुरुषस्तीर्थमभयं तीर्थमुच्यते ॥ १४.११८.११ ॥
ਯਤੀ ਤੀਰਥ ਹਨ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਦਵਾਨ ਵੀ ਤੀਰਥ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸ਼ਰਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪੁਰਖ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਭੈ ਤੀਰਥ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
14.118.12
त्रैलोक्येऽस्मिन्निरुद्विग्नो न बिभेमि कुतश्चन ।
न दिवा यदि वा रात्रावुद्वेगः शूद्रलङ्घनात् ॥ १४.११८.१२ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਬੇਚਿੰਤ ਹਾਂ, ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ; ਦਿਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਾਤ, ਸ਼ੂਦਰ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਬੇਚੈਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
14.118.13
न भयं देवदैत्येभ्यो रक्षोभ्यश्चैव मे नृप ।
शूद्रवक्त्राच्च्युतं ब्रह्म भयं तु मम सर्वदा ॥ १४.११८.१३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦੈਂਤਾਂ ਤੋਂ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਸ਼ੂਦਰ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਡਿੱਗੇ ਬ੍ਰਹਮ (ਵੇਦ) ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਸਦਾ ਡਰ ਹੈ।
14.118.14
तस्मात्सप्रणवं शूद्रो मन्नामापि न कीर्तयेत् ।
प्रणवं हि परं लोके ब्रह्म ब्रह्मविदो विदुः ॥ १४.११८.१४ ॥
ਇਸ ਲਈ ਸ਼ੂਦਰ ਪ੍ਰਣਵ ਸਮੇਤ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਵੀ ਉਚਾਰਨ ਨਾ ਕਰੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਣਵ ਹੀ ਪਰਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
14.118.15
द्विजशुश्रूषणं धर्मः शूद्राणां भक्तितो मयि ।
तेन गच्छन्ति ते स्वर्गं चिन्तयन्तो हि मां सदा ॥ १४.११८.१५ ॥
ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਹੈ। ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਸਦਾ ਧਿਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਉਸੇ ਰਾਹੀਂ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
14.118.16
द्विजशुश्रूषया शूद्रः परं श्रेयोऽधिगच्छति ।
द्विजशुश्रूषणादन्यन्नास्ति शूद्रस्य निष्कृतिः ॥ १४.११८.१६ ॥
ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਸ਼ੂਦਰ ਪਰਮ ਕਲਿਆਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦ੍ਵਿਜ-ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੂਦਰ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
14.118.17
रागो द्वेषश्च मोहश्च पारुष्यं चानृशंसता ।
शाठ्यं च दीर्घवैरित्वमतिमानमनार्जवम् ॥ १४.११८.१७ ॥
ਰਾਗ, ਦ੍ਵੇਸ਼, ਮੋਹ, ਕਠੋਰਤਾ, ਨਿਰਦਇਆ, ਛਲ, ਲੰਮਾ ਵੈਰ, ਅਤਿ ਮਾਣ ਅਤੇ ਟੇਢਾਪਣ—
14.118.18
अनृतं चापवादं च पैशुन्यमतिलोभता ।
हिंसा स्तेयो मृषावादो वञ्चना रोषलोभता ॥ १४.११८.१८ ॥
ਝੂਠ, ਨਿੰਦਿਆ, ਚੁਗਲੀ, ਅਤਿ ਲੋਭ, ਹਿੰਸਾ, ਚੋਰੀ, ਝੂਠ ਬੋਲਣਾ, ਧੋਖਾ, ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਲੋਭ—
14.118.19
अबुद्धिता च नास्तिक्यं भयमालस्यमेव च ।
अशौचं चाकृतज्ञत्वं डंभता स्तंभ एव च।
निकृतिश्चाप्यविज्ञानं जातके शूद्रमाविशेत् ॥ १४.११८.१९ ॥
ਅਗਿਆਨ, ਨਾਸਤਿਕਤਾ, ਭੈ, ਆਲਸ, ਅਸ਼ੁੱਧੀ, ਕ੍ਰਿਤਘਣਤਾ, ਪਾਖੰਡ, ਹੰਕਾਰ, ਛਲ ਅਤੇ ਅਵਿਵੇਕ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਹੀ ਸ਼ੂਦਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
14.118.20
सृष्ट्वा पितामहः शूद्रमभिभूतं तु तामसैः ।
द्विजशुश्रूषणं धर्मं शूद्राणां तु प्रयुक्तवान्।
नश्यन्ति तामसा भावाः शूद्रस्य द्विजभक्तितः ॥ १४.११८.२० ॥
ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਤਮੋਗੁਣ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਸ਼ੂਦਰ ਨੂੰ ਰਚ ਕੇ, ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਠਹਿਰਾਇਆ। ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ੂਦਰ ਦੇ ਤਾਮਸੀ ਭਾਵ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
14.118.21
पत्रं पुष्पं फलं तोयं यो मे भक्त्या प्रयच्छति ।
तदहं भक्त्युपहृतं मूर्ध्ना गृह्णामि शूद्रतः ॥ १४.११८.२१ ॥
ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਪੱਤਾ, ਫੁੱਲ, ਫਲ ਜਾਂ ਜਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਲਿਆਂਦੀ ਭੇਟ ਮੈਂ ਸ਼ੂਦਰ ਤੋਂ ਵੀ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
14.118.22
अग्रजो वाऽपि यः कश्चित्सर्वपापसमन्वितः ।
यदि मां सततं ध्यायेत्सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १४.११८.२२ ॥
ਅਗ੍ਰਜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਨਿਰੰਤਰ ਮੇਰਾ ਧਿਆਨ ਧਰੇ ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
14.118.23
विद्याविनयसंपन्ना ब्राह्मणा वेदपारगाः ।
मयि भक्ति न कुर्वन्ति चण्डालसदृशा हि ते ॥ १४.११८.२३ ॥
ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਜੇ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਨਾ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਚੰਡਾਲ ਵਰਗੇ ਹੀ ਹਨ।
14.118.24
वृथा दानं वृथा तप्तं वृथा चेष्टं वृथा हुतम् ।
वृथाऽऽतिथ्यं च तत्तस्य यो न भक्तो मम द्विजः ॥ १४.११८.२४ ॥
ਜੋ ਦ੍ਵਿਜ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਨਹੀਂ, ਉਸਦਾ ਦਾਨ ਵਿਅਰਥ, ਤਪ ਵਿਅਰਥ, ਯਗ ਵਿਅਰਥ, ਹਵਨ ਵਿਅਰਥ, ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨ-ਨਵਾਜ਼ੀ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਹੈ।
14.118.25
यत्कृतं च हुतं चापि यदिष्टं दत्तमेव च ।
अभक्तिमत्कृतं सर्वं राक्षसा एव भुञ्जते ॥ १४.११८.२५ ॥
ਜੋ ਕੁਝ ਕੀਤਾ, ਹਵਨ ਕੀਤਾ, ਯੱਗ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਸਭ ਜੇ ਭਗਤੀ ਬਿਨਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੀ ਭੋਗਦੇ ਹਨ।
14.118.26
स्थावरे जङ्गमे वाऽपि सर्वभूतेषु पाण्डव ।
समत्वेन यदा कुर्यान्मद्भक्तो मित्रशत्रुषु ॥ १४.११८.२६ ॥
ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਜਦੋਂ ਸਥਾਵਰ ਤੇ ਜੰਗਮ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਭਾਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—
14.118.27
आनृशंस्यमहिंसा च यथा सत्यं तथाऽऽर्जवम् ।
अद्रोहश्चैव भूतानां मद्गतानां व्रतं नृप ॥ १४.११८.२७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦਇਆ ਅਤੇ ਅਹਿੰਸਾ, ਸੱਚ ਅਤੇ ਸਰਲਤਾ, ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਹ ਨਾ ਕਰਨਾ—ਇਹੀ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਹੈ।
14.118.28
नम इत्येव यो ब्रूयान्मद्भक्तं श्रुद्धयाऽन्वितः ।
तस्याक्षयाऽभवँल्लोकाः श्वपाकस्यापि पार्थिव ॥ १४.११८.२८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਕੇਵਲ 'ਨਮਃ' ਆਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸ਼ਵਪਾਕ ਲਈ ਵੀ ਅਕਸ਼ੈ ਲੋਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
14.118.29
किं पुनर्ये यजन्ते मां सदारं विधिपूर्वकम् ।
मद्भक्ता मद्गतप्राणाः कथयन्तश्च मां सदा ॥ १४.११८.२९ ॥
ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਮੇਰਾ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਸਦਾ ਮੇਰਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਕੀ ਆਖਣਾ!
14.118.30
बहुवर्षसहस्राणि तपस्तप्यति यो नरः ।
नासौ पदमवाप्नोति मद्भक्तैर्यदवाप्यते ॥ १४.११८.३० ॥
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹੇ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉਹ ਪਦ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ ਜੋ ਮੇਰੇ ਭਗਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
14.118.31
मामेव तस्माद्राजेन्द्र ध्यायन्नित्यमतन्द्रितः ।
अवाप्स्यति ततः सिद्धिं द्रक्ष्यत्येव परं पदम् ॥ १४.११८.३१ ॥
ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਜੋ ਸਦਾ ਆਲਸ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰਾ ਹੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪਦ ਜ਼ਰੂਰ ਵੇਖੇਗਾ।
14.118.32
अपार्थकं प्रभाषन्तः शूद्रा भागवता इति ।
न शूद्रा भगवद्भक्ता विप्रा भागवताः स्मृताः ॥ १४.११८.३२ ॥
ਸ਼ੂਦਰ 'ਭਾਗਵਤ' ਕਹਿਣਾ ਵਿਅਰਥ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੂਦਰ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਭਗਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੀ ਭਾਗਵਤ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ।
14.118.33
द्वादशाक्षरतत्वज्ञश्चतुर्व्यूहविभागवित् ।
अच्छिद्रपञ्चकालज्ञः स वै भागवतः स्मृतः ॥ १४.११८.३३ ॥
ਜੋ ਦੁਆਦਸ਼ਾਖਰ ਮੰਤਰ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਚਤੁਰਵਿਊਹ ਦੀ ਵੰਡ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪੰਜਕਾਲ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਭਾਗਵਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
14.118.34
ऋग्वेदेनैव होता च यजुषाऽध्वर्युरेव च ।
सामवेदेन चोद्गाता पुण्येनाभिष्टुवन्ति माम् ॥ १४.११८.३४ ॥
ਰਿਗਵੇਦ ਨਾਲ ਹੋਤਾ, ਯਜੁਰਵੇਦ ਨਾਲ ਅਧਵਰਯੂ ਅਤੇ ਸਾਮਵੇਦ ਨਾਲ ਉਦਗਾਤਾ ਪੁੰਨ ਭਰੀ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
14.118.35
अथर्वशिरसा चैव नित्यमाथर्वाणा द्विजाः ।
स्तुवन्ति सततं ये मां ते वै भागवताः स्मृताः ॥ १४.११८.३५ ॥
ਅਥਰਵਸ਼ਿਰਸ ਨਾਲ ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਦ੍ਵਿਜ ਸਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਮੇਰੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹੀ ਭਾਗਵਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
14.118.36
वेदाधीनाः सदा यज्ञा यज्ञाधीनास्तु देवताः ।
देवता ब्राह्मणाधीनास्तस्माद्विप्रास्तु देवताः ॥ १४.११८.३६ ॥
ਯੱਗ ਸਦਾ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ; ਦੇਵਤੇ ਯੱਗਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ; ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਵਿਪ੍ਰ ਹੀ ਦੇਵਤਾ ਹਨ।
14.118.37
अनाश्रित्योच्छ्रयं नास्ति मुख्यमानश्रयमाश्रयेत् ।
रुद्रं समाश्रिता देवा रुद्रो ब्रह्माणमाश्रितः ॥ १४.११८.३७ ॥
ਆਸਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉੱਨਤੀ ਨਹੀਂ; ਮੁੱਖ ਆਸਰੇ ਦਾ ਹੀ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤੇ ਰੁਦਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਰੁਦਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
14.118.38
ब्रह्मा मामाश्रितो राजन्नाहं कंचिदुपाश्रितः ।
ममाश्रयो न कश्चित्तु सर्वेषामाश्रयो ह्यहम् ॥ १४.११८.३८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਹੈ; ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਨਹੀਂ ਲਈ। ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਹੀ ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹਾਂ।
14.118.39
एवमेतन्मया प्रोक्तं रहस्यमिदमुत्तमम् ।
धर्मप्रियस्य ते नित्यं राजन्नेवं समाचर ॥ १४.११८.३९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਇਹ ਉੱਤਮ ਰਹੱਸ ਆਖਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੂੰ ਸਦਾ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਚਰਨ ਕਰ।
14.118.40
इदं पवित्रमाख्यानं पुण्यं वेदेन संमितम् ।
यः पठेन्मामकं धर्ममहन्यहनि पाण्डव ॥ १४.११८.४० ॥
ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਵਾਲਾ ਆਖਿਆਨ ਵੇਦ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਇਸ ਧਰਮ ਦਾ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ—
14.118.41
धर्मोति वर्धते तस्य बुद्धिश्चापि प्रसीदति ।
पापक्षयमुपेत्यैवं कल्याणं च विवर्धते ॥ १४.११८.४१ ॥
ਉਸ ਦਾ ਧਰਮ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਕਲਿਆਣ ਵੀ ਵਧਦਾ ਹੈ।
14.118.42
एतत्पुण्यं पवित्रं च पामनाशनमुत्तमम् ।
श्रोतव्यं श्रद्धया युक्तैः श्रोत्रियैश्च विशेषतः ॥ १४.११८.४२ ॥
ਇਹ ਪੁੰਨ ਵਾਲਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉੱਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ; ਸ਼ਰਧਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਵੇਦ-ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ, ਇਹ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
14.118.43
श्रावयेद्यस्त्विदं भक्त्या प्रयतोथ शृणोति वा ।
स गच्छेन्मम सायुज्यं नात्र कार्या विचारणा ॥ १४.११८.४३ ॥
ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਇਹ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਸਾਯੁਜ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
14.118.44
यश्चेमं श्रावयेच्छ्राद्धे मद्भक्तो मत्परायणः ।
पितरस्तस्य तृप्यन्ति यावदाभूतसंप्लवम् ॥ १४.११८.४४ ॥
ਜੋ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੁਣਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਰ ਪ੍ਰਲੈ ਤੱਕ ਤ੍ਰਿਪਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
14.118.45
श्रुत्वा भागवतान्धर्मान्साक्षाद्विष्णोर्जगद्गुरोः ।
प्रहृष्टमनसो भूत्वा चिन्तयन्तोद्भुताः कथाः ॥ १४.११८.४५ ॥
ਜਗਤ-ਗੁਰੂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਭਾਗਵਤ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਵਾਲੇ ਹੋ ਕੇ, ਅਦਭੁਤ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ...
14.118.46
ऋषय पाण्डवाश्चैव प्रणेमुस्तं जनार्दनम् ।
पूजयामास गोविन्दं धर्मपुत्रः पुनः पुनः ॥ १४.११८.४६ ॥
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ; ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਨੇ ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
14.118.47
देवा ब्रह्मर्षयः सिद्धा गन्धर्वाप्सरसस्तथा ।
ऋषयस्च महात्मानो गुह्यका भुजगास्तता ॥ १४.११८.४७ ॥
ਦੇਵਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਗੁਹਿਆਕ ਤੇ ਨਾਗ ਵੀ (ਉੱਥੇ ਸਨ)।
14.118.48
वालखिल्या महात्मानो योगिनस्तत्वदर्शिनः ।
तथा भागवताश्चापि पञ्चकालमुपासकाः ॥ १४.११८.४८ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਵਾਲਖਿਲਯ, ਤੱਤਵਦਰਸ਼ੀ ਯੋਗੀ, ਪੰਚਕਾਲ-ਉਪਾਸਕ ਭਾਗਵਤ ਵੀ (ਉੱਥੇ ਸਨ)।
14.118.49
कौतूहलसमायुक्ता भगवद्भक्तिमागताः ।
श्रुत्वा तु परमं पुण्यं वैष्णवं धर्मशासनम् ॥ १४.११८.४९ ॥
ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਸੰਬੰਧੀ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਮ-ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ।
14.118.50
विमुक्तपापाः पूतास्ते संवृत्तास्तत्क्षणेन् तु ।
प्रणम्य शिरसा विष्णु प्रतिनन्द्य च ताः कथाः ॥ १४.११८.५० ॥
ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਉਸੇ ਪਲ ਹੋ ਗਏ। ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
14.118.51
द्रष्टारो द्वारकायां वै वयं सर्वे जगद्गुरुम् ।
इति प्रहृष्टमनसो ययुर्देवगणैः सह।
सर्वे ऋषिगणा राजन्ययुः स्वंस्वं निवेशनम् ॥ १४.११८.५१ ॥
"ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਜਗਤ-ਗੁਰੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਂਗੇ" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਉਹ ਦੇਵਗਣਾਂ ਨਾਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਗਣ ਵੀ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।
14.118.52
गतेषु तेषु सर्वेषु केशवः केशिहा हरिः ।
सस्मार दारुकं राजन्स च सात्यकिना सह।
समीपस्थोऽभवत्सूतो याहि देवेति चाब्रवीत् ॥ १४.११८.५२ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੇਸ਼ੀ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੇਸ਼ਵ ਹਰੀ ਨੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦਾਰੁਕ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸਾਤਿਅਕੀ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਆ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬੋਲਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵ, ਚੱਲੋ।"
14.118.53
ततो विषण्णवदनाः पाण्डवाः पुरुषोत्तमम् ।
अञ्जलिं मूर्ध्नि संधाय नेत्रैरश्रुपरिप्लुतैः।
पिबन्तः सततं कृष्णं नोचुरार्ततरास्तदा ॥ १४.११८.५३ ॥
ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਦਾਸ ਮੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਪਾਂਡਵ, ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਨੂੰ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਅੰਜਲੀ ਰੱਖ ਕੇ, ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦੇ ਹੋਏ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੁਝ ਨਾ ਬੋਲੇ।
14.118.54
कृष्णोपि भगवान्देवः पृथामामन्त्र्य चार्तवत् ।
धृतराष्ट्रं च गान्धारीं विगदुरं द्रौपदीं तथा ॥ १४.११८.५४ ॥
ਭਗਵਾਨ ਦੇਵ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਵੀ ਪ੍ਰਿਥਾ ਤੋਂ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਗਾਂਧਾਰੀ, ਵਿਦੁਰ ਅਤੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲਈ।
14.118.55
कृष्णद्वैपायनं व्यासमृषीनन्यांस्च मन्त्रिणः ।
सुभद्रामात्मजयुतामुत्तरां स्पृश्य पाणिना।
निर्गत्य वेश्मनस्तस्मादारुरोह तदा रथम् ॥ १४.११८.५५ ॥
ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਵਿਆਸ, ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਸਹਿਤ ਸੁਭਦਰਾ ਤੇ ਉੱਤਰਾ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾਲ ਛੂਹ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ।
14.118.56
वाजिभिः शैव्यसुग्रीवमेघपुष्पबलाहकैः ।
युक्तं तु ध्वजभूतेन पतगेन्द्रेण धीमता ॥ १४.११८.५६ ॥
ਸ਼ੈਬ੍ਯ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਮੇਘਪੁਸ਼ਪ ਅਤੇ ਬਲਾਹਕ ਨਾਮਕ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ, ਅਤੇ ਧਵਜ ਬਣੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਉਹ ਰਥ।
14.118.57
अन्वारुरोह चाप्येन प्रेम्या राजा युधिष्ठिरः ।
अपास्य चाशु यन्तारं दारुकं सूतसत्तमम्।
अभीशून्प्रतिजग्राह स्वयं कुरुपतिस्तदा ॥ १४.११८.५७ ॥
ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਵੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ; ਤੁਰੰਤ ਸਾਰਥੀ ਦਾਰੁਕ, ਸੂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਨੂੰ ਪਰੇ ਕਰਕੇ ਕੁਰੂਪਤੀ ਨੇ ਆਪ ਲਗਾਮਾਂ ਫੜ ਲਈਆਂ।
14.118.58
उपारुह्यार्जुनश्चापि चामरव्यजनं शुभम् ।
रुक्मदण्डं बृहन्मूर्ध्नि दुधावाभिप्रदक्षिणम् ॥ १४.११८.५८ ॥
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਵੀ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੁੱਠ ਵਾਲਾ, ਵੱਡਾ, ਸ਼ੁਭ ਚਾਮਰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਘੁਮਾ ਕੇ ਝੱਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
14.118.59
तथैव भीमसेनोपि रथमारुह्य वीर्यवान् ।
छत्रं शतशलाकं च दिव्यमाल्योपशोभितम् ॥ १४.११८.५९ ॥
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਲਵਾਨ ਭੀਮਸੇਨ ਵੀ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਅਤੇ ਸੌ ਤੀਲੀਆਂ ਵਾਲਾ, ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਛਤਰ ਫੜਿਆ।
14.118.60
वैडूर्यमणिदण्डं च चामीकरविभूषितम् ।
दधार तरसा भीमश्छत्रं तच्छार्ङ्गधन्वनः ॥ १४.११८.६० ॥
ਵੈਡੂਰਯ ਮਣੀ ਦੇ ਦੰਡੇ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਉਹ ਛਤਰ, ਸ਼ਾਰੰਗਧਨਵਾ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਦਾ, ਭੀਮ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਫੜ ਲਿਆ।
14.118.61
उपारुह्य रथं शीघ्रं चामरव्यजने सिते ।
नकुलः सहदेवश्च धूयमानौ जनार्दनम् ॥ १४.११८.६१ ॥
ਰਥ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨਕੁਲ ਅਤੇ ਸਹਦੇਵ ਨੇ ਚਿੱਟੇ ਚਾਮਰ ਅਤੇ ਪੱਖੇ ਜਨਾਰਦਨ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਉੱਤੇ ਝੱਲੇ।
14.118.62
भीमसेनोऽर्जुनश्चैव यमावप्यरिसूदनौ ।
पृष्ठतोऽनुययुः कृष्णं माशब्द इति हर्षिताः ॥ १४.११८.६२ ॥
ਭੀਮਸੇਨ, ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਜੁੜਵੇਂ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ, 'ਮਾਸ਼ਬਦ' ਆਖਦੇ ਹੋਏ ਹਰਸ਼ਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰ ਪਏ।
14.118.63
त्रियोजने व्यतीते तु परिष्वज्य च पाण्डवान् ।
विसृज्य कृष्णस्तान्सर्वान्प्रणतान्द्वारका ययौ ॥ १४.११८.६३ ॥
ਤਿੰਨ ਯੋਜਨ ਬੀਤਣ ਤੇ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾ ਕੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਚਲੇ ਗਏ।
14.118.64
तथा प्रणम्य गोविन्दं तदाप्रभृति पाण्डवाः ।
कपिलाद्यानि दानानि ददुर्धर्मपरायणाः ॥ १४.११८.६४ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਧਰਮਪਰਾਇਣ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਕਪਿਲਾ ਆਦਿ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ।
14.118.65
मधुसूदनवाक्यानि स्मृत्वास्मृत्वा पुनःपुनः ।
मनसा पूजयामासुर्हदयस्थानि पाण्डवाः ॥ १४.११८.६५ ॥
ਮਧੂਸੂਦਨ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਭੁੱਲ ਕੇ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵਸੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਮਨ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ।
14.118.66
युधिष्ठिरस्तु धर्मात्मा हृदि कृत्वा जनार्दनम् ।
तद्भक्तस्तन्मना युक्तस्तद्याजी तत्परोऽभवत् ॥ १४.११८.६६ ॥
ਧਰਮਾਤਮਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਧਾਰਿਆ; ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਭਗਤ ਬਣਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲਾਇਆ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਹੀ ਪੂਜਕ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤਤਪਰ ਹੋ ਗਿਆ।
14.118.67
एवमुक्तं पुरावृत्तं वैष्णवं धर्मशासनम् ।
मया ते कथितं राजन्पिवित्रं पापनाशनम् ॥ १४.११८.६७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਿਰਤਾਂਤ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਸੰਬੰਧੀ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਨ ਸੁਣਾਇਆ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
14.118.68
तच्छृणुष्व महाराज विष्णुप्रोक्तं कुरूद्वह ।
तेन गच्छसि नान्येन तद्विष्णोः परमं पदम् ॥ १४.११८.६८ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੁਆਰਾ ਕਹੀ ਗਈ ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ। ਉਸੇ ਰਾਹੀਂ ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ।