महाभारत · अध्याय 14.118
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.118.1
देशान्तरगते विप्रे संयुक्ते कालधर्मणा ।
शरीरनाशे संप्राप्ते कथं प्रेतत्वकल्पना ॥ १४.११८.१ ॥
देशांतरास गेलेल्या, कालधर्माने संयुक्त झालेल्या ब्राह्मणाचे शरीर नष्ट झाल्यावर त्याच्या प्रेतत्वाची कल्पना कशी करावी?
14.118.2
श्रूयतामाहिताग्नेस्तु तथाभूतस्य संस्क्रिया ।
पालाशबृन्दैः प्रतिमा कर्तव्या कल्पचोदिता ॥ १४.११८.२ ॥
आहिताग्नीच्या त्या अवस्थेतील संस्कार ऐक. कल्पाने सांगितल्याप्रमाणे पळसाच्या जुडक्यांनी प्रतिमा करावी.
14.118.3
त्रीणि षष्टिशतान्याहुरस्थीन्यस्य युधिष्ठिर ।
तेषां विकल्पना कार्या यथाशास्त्रं विनिश्चितम् ॥ १४.११८.३ ॥
युधिष्ठिरा, याच्या शरीरात तीनशे साठ हाडे आहेत असे म्हणतात. शास्त्राप्रमाणे त्यांची विभागणी निश्चितपणे करावी.
14.118.4
अशीत्यर्धं शिरसि च ग्रीवायां दश एव च ।
बाह्वोश्चापि शतं दद्यादङ्गुलीषु पुनर्दश ॥ १४.११८.४ ॥
डोक्यावर चाळीस, मानेवर दहा, दोन्ही बाहूंवर शंभर आणि बोटांवर पुन्हा दहा हाडे द्यावीत.
14.118.5
उरसि त्रिंशतं दद्याज्जठरे वाऽपि विंशतिम् ।
वृषणे द्वादशार्धं तु शिश्ने चाष्टार्धमेव च ॥ १४.११८.५ ॥
छातीवर तीस, पोटावर वीस, वृषणावर सहा आणि शिश्नावर चार हाडे द्यावीत.
14.118.6
दद्यात्तु शतमूर्वोस्तु षष्ट्यर्थं जानुजङ्घयोः ।
दश दद्याच्चरणयोरेषा प्रेतस्य निष्कृतिः ॥ १४.११८.६ ॥
मांड्यांवर शंभर, गुडघे व पोटऱ्यांवर साठ, पायांवर दहा हाडे द्यावीत. प्रेताची निष्कृती हीच आहे.
14.118.7
विशेषतीर्थं सर्वेषामशक्तानामनुग्रहात् ।
भक्तानां तारणार्तं तु वक्तुमर्हसि धर्मतः ॥ १४.११८.७ ॥
सर्वांसाठी, विशेषतः असमर्थ आणि भक्त यांच्यावरील अनुग्रहाने, त्यांच्या उद्धारासाठी एक विशेष तीर्थ धर्मानुसार तुम्ही सांगावे.
14.118.8
पावनं सर्वतीर्थानां सत्यं गायन्ति सामगाः ।
सत्यस्य वचनं तीर्थमहिंसा तीर्थमुच्यते ॥ १४.११८.८ ॥
सामगायक गातात की सर्व तीर्थांमध्ये सत्यच पावन आहे; सत्याचे वचन हेच तीर्थ, आणि अहिंसाही तीर्थ म्हटली जाते.
14.118.9
तपस्तीर्थं दया तीर्थं शीलं तीर्थं युधिष्ठिर ।
अल्पसंतोषकं तीर्थं नारी तीर्थं पतिव्रता ॥ १४.११८.९ ॥
तप हे तीर्थ, दया हे तीर्थ, शील हे तीर्थ, हे युधिष्ठिरा; अल्प संतोष हे तीर्थ, आणि पतिव्रता स्त्री हे तीर्थ.
14.118.10
संतुष्टो ब्राह्मणस्तीर्थं ज्ञानं वा तीर्थमुच्यते ।
मद्भक्तः सततं तीर्थं शङ्करस्य विशेषतः ॥ १४.११८.१० ॥
संतुष्ट ब्राह्मण हे तीर्थ; किंवा ज्ञानालाच तीर्थ म्हटले जाते; माझा भक्त सदैव तीर्थ आहे, विशेषतः शंकराचा भक्त तीर्थ आहे.
14.118.11
यतयस्तीर्थमित्येवं विद्वांसस्तीर्थमुच्यते ।
शरण्यपुरुषस्तीर्थमभयं तीर्थमुच्यते ॥ १४.११८.११ ॥
यती हे तीर्थ; अशाप्रमाणेच विद्वानांनाही तीर्थ म्हटले जाते; शरण देणारा पुरुष तीर्थ आहे, आणि अभय हे तीर्थ म्हटले जाते.
14.118.12
त्रैलोक्येऽस्मिन्निरुद्विग्नो न बिभेमि कुतश्चन ।
न दिवा यदि वा रात्रावुद्वेगः शूद्रलङ्घनात् ॥ १४.११८.१२ ॥
या त्रिलोकात मी निश्चिंत आहे, कोणापासूनही भीत नाही; दिवसा असो वा रात्री, शूद्राचे उल्लंघन केल्यानेच उद्वेग होतो.
14.118.13
न भयं देवदैत्येभ्यो रक्षोभ्यश्चैव मे नृप ।
शूद्रवक्त्राच्च्युतं ब्रह्म भयं तु मम सर्वदा ॥ १४.११८.१३ ॥
हे राजा, देव, दैत्य किंवा राक्षसांपासून मला कोणतेही भय नाही. परंतु शूद्राच्या मुखातून च्युत झालेल्या ब्रह्मापासून (वेदापासून) मला नेहमी भय वाटते.
14.118.14
तस्मात्सप्रणवं शूद्रो मन्नामापि न कीर्तयेत् ।
प्रणवं हि परं लोके ब्रह्म ब्रह्मविदो विदुः ॥ १४.११८.१४ ॥
म्हणून शूद्राने प्रणवासह माझेही नाव उच्चारू नये, कारण जगात प्रणवच परम ब्रह्म आहे असे ब्रह्मज्ञानी जाणतात.
14.118.15
द्विजशुश्रूषणं धर्मः शूद्राणां भक्तितो मयि ।
तेन गच्छन्ति ते स्वर्गं चिन्तयन्तो हि मां सदा ॥ १४.११८.१५ ॥
द्विजांची सेवा करणे हाच शूद्रांचा धर्म आहे. भक्तिभावाने माझे सतत चिंतन करत ते त्यामुळेच स्वर्गाला जातात.
14.118.16
द्विजशुश्रूषया शूद्रः परं श्रेयोऽधिगच्छति ।
द्विजशुश्रूषणादन्यन्नास्ति शूद्रस्य निष्कृतिः ॥ १४.११८.१६ ॥
द्विजांच्या सेवेने शूद्र परम कल्याण प्राप्त करतो. द्विजसेवेशिवाय शूद्रासाठी दुसरे निष्कृतीचे साधन नाही.
14.118.17
रागो द्वेषश्च मोहश्च पारुष्यं चानृशंसता ।
शाठ्यं च दीर्घवैरित्वमतिमानमनार्जवम् ॥ १४.११८.१७ ॥
राग, द्वेष, मोह, कठोरपणा, निर्दयता, कपट, दीर्घ वैर, अतिमान आणि कुटिलता—
14.118.18
अनृतं चापवादं च पैशुन्यमतिलोभता ।
हिंसा स्तेयो मृषावादो वञ्चना रोषलोभता ॥ १४.११८.१८ ॥
असत्य, निंदा, चहाडी, अति लोभ, हिंसा, चोरी, खोटे बोलणे, फसवणूक, क्रोध आणि लोभ—
14.118.19
अबुद्धिता च नास्तिक्यं भयमालस्यमेव च ।
अशौचं चाकृतज्ञत्वं डंभता स्तंभ एव च।
निकृतिश्चाप्यविज्ञानं जातके शूद्रमाविशेत् ॥ १४.११८.१९ ॥
अज्ञान, नास्तिकता, भय, आळस, अशुद्धता, कृतघ्नता, ढोंग, अहंकार, कपट आणि अविवेक जन्मतःच शूद्रात प्रवेश करतात.
14.118.20
सृष्ट्वा पितामहः शूद्रमभिभूतं तु तामसैः ।
द्विजशुश्रूषणं धर्मं शूद्राणां तु प्रयुक्तवान्।
नश्यन्ति तामसा भावाः शूद्रस्य द्विजभक्तितः ॥ १४.११८.२० ॥
पितामह ब्रह्मदेवाने तमोगुणांनी आच्छादलेल्या शूद्राची निर्मिती करून, द्विजांची सेवा हाच शूद्रांचा धर्म ठरवला. द्विजभक्तीने शूद्राचे तामसी भाव नष्ट होतात.
14.118.21
पत्रं पुष्पं फलं तोयं यो मे भक्त्या प्रयच्छति ।
तदहं भक्त्युपहृतं मूर्ध्ना गृह्णामि शूद्रतः ॥ १४.११८.२१ ॥
जो मला भक्तीने पान, फूल, फळ किंवा पाणी अर्पण करतो, त्या भक्तीने आणलेली ती भेट मी शूद्राकडूनही मस्तक नमवून स्वीकारतो.
14.118.22
अग्रजो वाऽपि यः कश्चित्सर्वपापसमन्वितः ।
यदि मां सततं ध्यायेत्सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १४.११८.२२ ॥
अग्रज ब्राह्मण असो वा कोणीही, सर्व पापांनी युक्त असला तरी, जर तो सतत माझे ध्यान करील तर तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो.
14.118.23
विद्याविनयसंपन्ना ब्राह्मणा वेदपारगाः ।
मयि भक्ति न कुर्वन्ति चण्डालसदृशा हि ते ॥ १४.११८.२३ ॥
विद्या व विनयाने संपन्न, वेदपारंगत ब्राह्मण सुद्धा जर माझी भक्ती करत नसतील, तर ते खरोखर चांडाळासारखे आहेत.
14.118.24
वृथा दानं वृथा तप्तं वृथा चेष्टं वृथा हुतम् ।
वृथाऽऽतिथ्यं च तत्तस्य यो न भक्तो मम द्विजः ॥ १४.११८.२४ ॥
जो द्विज माझा भक्त नाही, त्याचे दान व्यर्थ, तप व्यर्थ, यज्ञ व्यर्थ, हवन व्यर्थ आणि अतिथिसत्कारही व्यर्थ आहे.
14.118.25
यत्कृतं च हुतं चापि यदिष्टं दत्तमेव च ।
अभक्तिमत्कृतं सर्वं राक्षसा एव भुञ्जते ॥ १४.११८.२५ ॥
जे जे केले, होम केला, यज्ञ केला आणि दान दिले, ते सर्व भक्तिरहित केले असेल तर राक्षसच त्याचा उपभोग घेतात.
14.118.26
स्थावरे जङ्गमे वाऽपि सर्वभूतेषु पाण्डव ।
समत्वेन यदा कुर्यान्मद्भक्तो मित्रशत्रुषु ॥ १४.११८.२६ ॥
हे पांडवा, माझा भक्त स्थावर-जंगम सर्व प्राण्यांशी, मित्र आणि शत्रूंशी समभावाने वागतो तेव्हा—
14.118.27
आनृशंस्यमहिंसा च यथा सत्यं तथाऽऽर्जवम् ।
अद्रोहश्चैव भूतानां मद्गतानां व्रतं नृप ॥ १४.११८.२७ ॥
हे राजा, दया आणि अहिंसा, सत्य आणि ऋजुता, प्राण्यांशी द्रोह न करणे—हेच माझ्या ठायी स्थिर झालेल्यांचे व्रत आहे.
14.118.28
नम इत्येव यो ब्रूयान्मद्भक्तं श्रुद्धयाऽन्वितः ।
तस्याक्षयाऽभवँल्लोकाः श्वपाकस्यापि पार्थिव ॥ १४.११८.२८ ॥
हे राजा, जो श्रद्धेने माझ्या भक्ताला केवळ 'नमः' असे म्हणतो, त्या श्वपाकालाही अक्षय लोक प्राप्त होतात.
14.118.29
किं पुनर्ये यजन्ते मां सदारं विधिपूर्वकम् ।
मद्भक्ता मद्गतप्राणाः कथयन्तश्च मां सदा ॥ १४.११८.२९ ॥
पत्नीसह विधिपूर्वक जे माझे यजन करतात, जे माझे भक्त आहेत, ज्यांचे प्राण माझ्यात लागले आहेत आणि जे सदैव माझे कीर्तन करतात—त्यांच्याविषयी काय सांगावे!
14.118.30
बहुवर्षसहस्राणि तपस्तप्यति यो नरः ।
नासौ पदमवाप्नोति मद्भक्तैर्यदवाप्यते ॥ १४.११८.३० ॥
जो मनुष्य अनेक हजारो वर्षे तप करतो, तोही माझ्या भक्तांना प्राप्त होणारे ते पद मिळवत नाही.
14.118.31
मामेव तस्माद्राजेन्द्र ध्यायन्नित्यमतन्द्रितः ।
अवाप्स्यति ततः सिद्धिं द्रक्ष्यत्येव परं पदम् ॥ १४.११८.३१ ॥
म्हणून हे राजेंद्रा, जो सदैव आळस न करता माझेच ध्यान करतो, तो सिद्धी प्राप्त करील आणि परम पद निश्चितपणे पाहील.
14.118.32
अपार्थकं प्रभाषन्तः शूद्रा भागवता इति ।
न शूद्रा भगवद्भक्ता विप्रा भागवताः स्मृताः ॥ १४.११८.३२ ॥
शूद्र 'भागवत' म्हणतात ते निरर्थक बोलतात. शूद्र हे भगवंताचे भक्त नसतात; ब्राह्मणच भागवत मानले गेले आहेत.
14.118.33
द्वादशाक्षरतत्वज्ञश्चतुर्व्यूहविभागवित् ।
अच्छिद्रपञ्चकालज्ञः स वै भागवतः स्मृतः ॥ १४.११८.३३ ॥
जो द्वादशाक्षर मंत्राचे तत्त्व जाणतो, चतुर्व्यूहाचा विभाग समजतो आणि निर्दोष पंचकाल-विधी जाणतो, तोच भागवत मानला जातो.
14.118.34
ऋग्वेदेनैव होता च यजुषाऽध्वर्युरेव च ।
सामवेदेन चोद्गाता पुण्येनाभिष्टुवन्ति माम् ॥ १४.११८.३४ ॥
ऋग्वेदाने होता, यजुर्वेदाने अध्वर्यू आणि सामवेदाने उद्गाता पुण्य स्तुतीने माझी स्तुती करतात.
14.118.35
अथर्वशिरसा चैव नित्यमाथर्वाणा द्विजाः ।
स्तुवन्ति सततं ये मां ते वै भागवताः स्मृताः ॥ १४.११८.३५ ॥
अथर्वशिरसाने अथर्ववेदज्ञ द्विज सदैव निरंतर माझी स्तुती करतात; तेच भागवत मानले जातात.
14.118.36
वेदाधीनाः सदा यज्ञा यज्ञाधीनास्तु देवताः ।
देवता ब्राह्मणाधीनास्तस्माद्विप्रास्तु देवताः ॥ १४.११८.३६ ॥
यज्ञ सदैव वेदांच्या अधीन आहेत; देवता यज्ञांच्या अधीन आहेत; देवता ब्राह्मणांच्या अधीन आहेत; म्हणून विप्रच देवता आहेत.
14.118.37
अनाश्रित्योच्छ्रयं नास्ति मुख्यमानश्रयमाश्रयेत् ।
रुद्रं समाश्रिता देवा रुद्रो ब्रह्माणमाश्रितः ॥ १४.११८.३७ ॥
आश्रय घेतल्याशिवाय उन्नती नाही; मुख्य आश्रयाचाच स्वीकार करावा. देव रुद्राचा आश्रय घेतात; रुद्र ब्रह्मदेवाचा आश्रय घेतो.
14.118.38
ब्रह्मा मामाश्रितो राजन्नाहं कंचिदुपाश्रितः ।
ममाश्रयो न कश्चित्तु सर्वेषामाश्रयो ह्यहम् ॥ १४.११८.३८ ॥
हे राजा, ब्रह्मदेवांनी माझा आश्रय घेतला आहे; मी कोणाचाही आश्रय घेतलेला नाही. माझा कोणी आश्रय नाही; मीच सर्वांचा आश्रय आहे.
14.118.39
एवमेतन्मया प्रोक्तं रहस्यमिदमुत्तमम् ।
धर्मप्रियस्य ते नित्यं राजन्नेवं समाचर ॥ १४.११८.३९ ॥
असे हे उत्तम रहस्य मी सांगितले आहे. हे राजा, धर्मप्रिय असलेल्या तू नेहमी असेच आचरण कर.
14.118.40
इदं पवित्रमाख्यानं पुण्यं वेदेन संमितम् ।
यः पठेन्मामकं धर्ममहन्यहनि पाण्डव ॥ १४.११८.४० ॥
हे पवित्र आणि पुण्यकारक आख्यान वेदासमान आहे. हे पाण्डवा, जो माझा हा धर्म दररोज पठण करतो—
14.118.41
धर्मोति वर्धते तस्य बुद्धिश्चापि प्रसीदति ।
पापक्षयमुपेत्यैवं कल्याणं च विवर्धते ॥ १४.११८.४१ ॥
त्याचा धर्म वाढतो, त्याची बुद्धीही प्रसन्न होते; अशा प्रकारे पापांचा क्षय होऊन त्याचे कल्याणही वाढते.
14.118.42
एतत्पुण्यं पवित्रं च पामनाशनमुत्तमम् ।
श्रोतव्यं श्रद्धया युक्तैः श्रोत्रियैश्च विशेषतः ॥ १४.११८.४२ ॥
हे पुण्यकारक, पवित्र आणि पापनाशक उत्तम उपदेश आहे; श्रद्धायुक्त लोकांनी, विशेषतः श्रोत्रिय ब्राह्मणांनी, हे ऐकले पाहिजे.
14.118.43
श्रावयेद्यस्त्विदं भक्त्या प्रयतोथ शृणोति वा ।
स गच्छेन्मम सायुज्यं नात्र कार्या विचारणा ॥ १४.११८.४३ ॥
जो भक्तिभावाने हे वाचून इतरांना ऐकवितो, किंवा संयमाने हे ऐकतो, तो माझे सायुज्य प्राप्त करतो; यात शंका करू नये.
14.118.44
यश्चेमं श्रावयेच्छ्राद्धे मद्भक्तो मत्परायणः ।
पितरस्तस्य तृप्यन्ति यावदाभूतसंप्लवम् ॥ १४.११८.४४ ॥
जो माझा भक्त व माझ्यातच निष्ठ आहे, त्याने श्राद्धात हे ऐकविले तर त्याचे पितर प्रलयापर्यंत तृप्त राहतात.
14.118.45
श्रुत्वा भागवतान्धर्मान्साक्षाद्विष्णोर्जगद्गुरोः ।
प्रहृष्टमनसो भूत्वा चिन्तयन्तोद्भुताः कथाः ॥ १४.११८.४५ ॥
जगद्गुरू विष्णूचे भागवत धर्म प्रत्यक्ष ऐकून, प्रसन्न मनाने अद्भुत कथांचे चिंतन करीत...
14.118.46
ऋषय पाण्डवाश्चैव प्रणेमुस्तं जनार्दनम् ।
पूजयामास गोविन्दं धर्मपुत्रः पुनः पुनः ॥ १४.११८.४६ ॥
ऋषी व पांडव त्या जनार्दनाला नमस्कार करते झाले; धर्मपुत्राने गोविंदाची वारंवार पूजा केली.
14.118.47
देवा ब्रह्मर्षयः सिद्धा गन्धर्वाप्सरसस्तथा ।
ऋषयस्च महात्मानो गुह्यका भुजगास्तता ॥ १४.११८.४७ ॥
देव, ब्रह्मर्षी, सिद्ध, गंधर्व व अप्सरा, तसेच महात्मे ऋषी, गुह्यक व नाग (तेथे होते).
14.118.48
वालखिल्या महात्मानो योगिनस्तत्वदर्शिनः ।
तथा भागवताश्चापि पञ्चकालमुपासकाः ॥ १४.११८.४८ ॥
महात्मे वालखिल्य, तत्त्वदर्शी योगी, तसेच पंचकाल-उपासक भागवत (तेथे होते).
14.118.49
कौतूहलसमायुक्ता भगवद्भक्तिमागताः ।
श्रुत्वा तु परमं पुण्यं वैष्णवं धर्मशासनम् ॥ १४.११८.४९ ॥
कुतूहलाने भरलेले, भगवद्भक्तीला प्राप्त झालेले, विष्णूसंबंधीचा परम पवित्र धर्मोपदेश ऐकून.
14.118.50
विमुक्तपापाः पूतास्ते संवृत्तास्तत्क्षणेन् तु ।
प्रणम्य शिरसा विष्णु प्रतिनन्द्य च ताः कथाः ॥ १४.११८.५० ॥
पापांपासून मुक्त व पवित्र होऊन ते त्याच क्षणी झाले. मस्तक नमवून विष्णूला प्रणाम करून, त्या कथांना आनंदाने प्रत्युत्तर दिले.
14.118.51
द्रष्टारो द्वारकायां वै वयं सर्वे जगद्गुरुम् ।
इति प्रहृष्टमनसो ययुर्देवगणैः सह।
सर्वे ऋषिगणा राजन्ययुः स्वंस्वं निवेशनम् ॥ १४.११८.५१ ॥
"आम्ही सर्व द्वारकेत जगद्गुरूचे दर्शन घेऊ" असे म्हणत प्रसन्न मनाने ते देवगणांसह गेले. हे राजा, सर्व ऋषिगणही आपापल्या निवासस्थानी परतले.
14.118.52
गतेषु तेषु सर्वेषु केशवः केशिहा हरिः ।
सस्मार दारुकं राजन्स च सात्यकिना सह।
समीपस्थोऽभवत्सूतो याहि देवेति चाब्रवीत् ॥ १४.११८.५२ ॥
ते सर्व गेल्यावर केशिहा केशव हरीने, हे राजा, दारुकाचे स्मरण केले. तो सात्यकीसह जवळ येऊन उभा राहिला आणि म्हणाला, "हे देवा, चला."
14.118.53
ततो विषण्णवदनाः पाण्डवाः पुरुषोत्तमम् ।
अञ्जलिं मूर्ध्नि संधाय नेत्रैरश्रुपरिप्लुतैः।
पिबन्तः सततं कृष्णं नोचुरार्ततरास्तदा ॥ १४.११८.५३ ॥
तेव्हा विषण्ण मुखाचे पांडव, पुरुषोत्तमाला, मस्तकावर अंजली ठेवून, अश्रूंनी भरलेल्या डोळ्यांनी सतत कृष्णाकडे पाहत, अत्यंत व्याकुळ होऊन तेव्हा काहीच बोलले नाहीत.
14.118.54
कृष्णोपि भगवान्देवः पृथामामन्त्र्य चार्तवत् ।
धृतराष्ट्रं च गान्धारीं विगदुरं द्रौपदीं तथा ॥ १४.११८.५४ ॥
भगवान देव कृष्णानेही पृथेचा, दुःखी होऊन धृतराष्ट्र, गांधारी, विदुर आणि द्रौपदी यांचा निरोप घेतला.
14.118.55
कृष्णद्वैपायनं व्यासमृषीनन्यांस्च मन्त्रिणः ।
सुभद्रामात्मजयुतामुत्तरां स्पृश्य पाणिना।
निर्गत्य वेश्मनस्तस्मादारुरोह तदा रथम् ॥ १४.११८.५५ ॥
मग कृष्णद्वैपायन व्यास, इतर ऋषी व मंत्री यांना, आणि पुत्रासह सुभद्रा व उत्तरा यांना हाताने स्पर्श करून, त्या राजवाड्यातून बाहेर पडून त्याने तेव्हा रथावर आरोहण केले.
14.118.56
वाजिभिः शैव्यसुग्रीवमेघपुष्पबलाहकैः ।
युक्तं तु ध्वजभूतेन पतगेन्द्रेण धीमता ॥ १४.११८.५६ ॥
शैब्य, सुग्रीव, मेघपुष्प व बलाहक या घोड्यांनी जुंपलेला, आणि ध्वजरूप बुद्धिमान पक्षिराजाने युक्त तो रथ होता.
14.118.57
अन्वारुरोह चाप्येन प्रेम्या राजा युधिष्ठिरः ।
अपास्य चाशु यन्तारं दारुकं सूतसत्तमम्।
अभीशून्प्रतिजग्राह स्वयं कुरुपतिस्तदा ॥ १४.११८.५७ ॥
राजा युधिष्ठिरानेही प्रेमाने त्यावर आरोहण केले; लगेच सारथी दारुकाला, सूतश्रेष्ठाला, बाजूला सारून कुरुपतीने स्वतःच लगाम हाती घेतली.
14.118.58
उपारुह्यार्जुनश्चापि चामरव्यजनं शुभम् ।
रुक्मदण्डं बृहन्मूर्ध्नि दुधावाभिप्रदक्षिणम् ॥ १४.११८.५८ ॥
अर्जुनानेही आरोहण करून, डोक्यावर सोनेरी दांड्याचा मोठा, शुभ चामरव्यजन प्रदक्षिणेने फिरवत वारा घातला.
14.118.59
तथैव भीमसेनोपि रथमारुह्य वीर्यवान् ।
छत्रं शतशलाकं च दिव्यमाल्योपशोभितम् ॥ १४.११८.५९ ॥
तसेच पराक्रमी भीमसेनही रथावर चढून, शंभर सळ्यांचे आणि दिव्य माळांनी शोभिवंत असे छत्र धरले.
14.118.60
वैडूर्यमणिदण्डं च चामीकरविभूषितम् ।
दधार तरसा भीमश्छत्रं तच्छार्ङ्गधन्वनः ॥ १४.११८.६० ॥
वैडूर्यमणींचा दांडा असलेले आणि सोन्याने शोभिवंत केलेले ते छत्र, शार्ङ्गधन्वा (कृष्णा) चे, भीमाने वेगाने धरले.
14.118.61
उपारुह्य रथं शीघ्रं चामरव्यजने सिते ।
नकुलः सहदेवश्च धूयमानौ जनार्दनम् ॥ १४.११८.६१ ॥
रथावर त्वरेने चढून नकुल आणि सहदेव श्वेत चामरे व व्यजने जनार्दनावर (कृष्णावर) ढाळत होते.
14.118.62
भीमसेनोऽर्जुनश्चैव यमावप्यरिसूदनौ ।
पृष्ठतोऽनुययुः कृष्णं माशब्द इति हर्षिताः ॥ १४.११८.६२ ॥
भीमसेन, अर्जुन आणि दोन यमज, शत्रुसंहारक, 'माशब्द' म्हणत आनंदाने कृष्णाच्या मागे चालले.
14.118.63
त्रियोजने व्यतीते तु परिष्वज्य च पाण्डवान् ।
विसृज्य कृष्णस्तान्सर्वान्प्रणतान्द्वारका ययौ ॥ १४.११८.६३ ॥
तीन योजने गेल्यावर, पाण्डवांना आलिंगन देऊन आणि प्रणाम करणाऱ्या त्या सर्वांना निरोप देऊन कृष्ण द्वारकेला गेला.
14.118.64
तथा प्रणम्य गोविन्दं तदाप्रभृति पाण्डवाः ।
कपिलाद्यानि दानानि ददुर्धर्मपरायणाः ॥ १४.११८.६४ ॥
तसेच गोविंदाला प्रणाम करून, तेव्हापासून धर्मपरायण पाण्डवांनी कपिला इत्यादी दाने दिली.
14.118.65
मधुसूदनवाक्यानि स्मृत्वास्मृत्वा पुनःपुनः ।
मनसा पूजयामासुर्हदयस्थानि पाण्डवाः ॥ १४.११८.६५ ॥
मधुसूदनाचे शब्द वारंवार आठवून व विसरून, हृदयात असलेले ते शब्द पाण्डवांनी मनाने पूजिले.
14.118.66
युधिष्ठिरस्तु धर्मात्मा हृदि कृत्वा जनार्दनम् ।
तद्भक्तस्तन्मना युक्तस्तद्याजी तत्परोऽभवत् ॥ १४.११८.६६ ॥
धर्मात्मा युधिष्ठिराने तर्र हृदयात जनार्दनाला धारण केले; तो त्याचा भक्त झाला, त्याच्यातच मन रमवले, त्याचीच पूजा करणारा आणि त्याच्यासाठीच तत्पर झाला.
14.118.67
एवमुक्तं पुरावृत्तं वैष्णवं धर्मशासनम् ।
मया ते कथितं राजन्पिवित्रं पापनाशनम् ॥ १४.११८.६७ ॥
अशा प्रकारे पुरातन वृत्तांत, विष्णूसंबंधीचे धर्मशासन, मी तुला सांगितले. हे राजा, हे पवित्र असून पापाचा नाश करणारे आहे.
14.118.68
तच्छृणुष्व महाराज विष्णुप्रोक्तं कुरूद्वह ।
तेन गच्छसि नान्येन तद्विष्णोः परमं पदम् ॥ १४.११८.६८ ॥
हे महाराजा, हे कुरुश्रेष्ठा, विष्णूने सांगितलेले ते ऐक. त्यानेच तू विष्णूच्या परम पदाला जाशील, इतर कोणत्याही मार्गाने नाही.