ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 14.118
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.118.1
देशान्तरगते विप्रे संयुक्ते कालधर्मणा ।
शरीरनाशे संप्राप्ते कथं प्रेतत्वकल्पना ॥ १४.११८.१ ॥
ଦେଶାନ୍ତରକୁ ଯାଇଥିବା, କାଳଧର୍ମରେ ସଂଯୁକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣର ଶରୀର ନଷ୍ଟ ହେଲେ ତାର ପ୍ରେତତ୍ୱର କଳ୍ପନା କିପରି?
14.118.2
श्रूयतामाहिताग्नेस्तु तथाभूतस्य संस्क्रिया ।
पालाशबृन्दैः प्रतिमा कर्तव्या कल्पचोदिता ॥ १४.११८.२ ॥
ଆହିତାଗ୍ନିଙ୍କ ସେହି ଅବସ୍ଥାର ସଂସ୍କାର ଶୁଣ। କଳ୍ପବିଧି ଅନୁସାରେ ପଳାଶ ଗୁଚ୍ଛରେ ପ୍ରତିମା ନିର୍ମାଣ କରିବା ଉଚିତ।
14.118.3
त्रीणि षष्टिशतान्याहुरस्थीन्यस्य युधिष्ठिर ।
तेषां विकल्पना कार्या यथाशास्त्रं विनिश्चितम् ॥ १४.११८.३ ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଏହାର ଶରୀରରେ ତିନିଶହ ଷାଠିଏ ହାଡ ଅଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ସେଗୁଡ଼ିକର ବିଭାଜନ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ।
14.118.4
अशीत्यर्धं शिरसि च ग्रीवायां दश एव च ।
बाह्वोश्चापि शतं दद्यादङ्गुलीषु पुनर्दश ॥ १४.११८.४ ॥
ମୁଣ୍ଡରେ ଚାଳିଶ, ବେକରେ ଦଶ, ଦୁଇ ବାହୁରେ ଶହେ ଏବଂ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ପୁନର୍ବାର ଦଶ ହାଡ ଦେବା ଉଚିତ।
14.118.5
उरसि त्रिंशतं दद्याज्जठरे वाऽपि विंशतिम् ।
वृषणे द्वादशार्धं तु शिश्ने चाष्टार्धमेव च ॥ १४.११८.५ ॥
ବକ୍ଷରେ ତିରିଶ, ପେଟରେ କୋଡ଼ିଏ, ବୃଷଣରେ ଛଅ ଏବଂ ଲିଙ୍ଗରେ ଚାରି ହାଡ ଦେବା ଉଚିତ।
14.118.6
दद्यात्तु शतमूर्वोस्तु षष्ट्यर्थं जानुजङ्घयोः ।
दश दद्याच्चरणयोरेषा प्रेतस्य निष्कृतिः ॥ १४.११८.६ ॥
ଊରୁରେ ଶହେ, ଆଣ୍ଠୁ ଓ ଗୋଇଠିରେ ଷାଠିଏ, ପାଦରେ ଦଶ ହାଡ ଦେବା ଉଚିତ। ପ୍ରେତର ନିଷ୍କୃତି ଏହା।
14.118.7
विशेषतीर्थं सर्वेषामशक्तानामनुग्रहात् ।
भक्तानां तारणार्तं तु वक्तुमर्हसि धर्मतः ॥ १४.११८.७ ॥
ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ, ବିଶେଷତଃ ଅସମର୍ଥ ଓ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁଗ୍ରହ କରି, ସେମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ଏକ ବିଶେଷ ତୀର୍ଥ ଧର୍ମାନୁସାରେ ଆପଣ କହିବା ଉଚିତ।
14.118.8
पावनं सर्वतीर्थानां सत्यं गायन्ति सामगाः ।
सत्यस्य वचनं तीर्थमहिंसा तीर्थमुच्यते ॥ १४.११८.८ ॥
ସାମଗାୟକମାନେ ଗାନ୍ତି ଯେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟରେ ସତ୍ୟ ହିଁ ପାବନ; ସତ୍ୟ ବଚନ ତୀର୍ଥ, ଏବଂ ଅହିଂସା ମଧ୍ୟ ତୀର୍ଥ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
14.118.9
तपस्तीर्थं दया तीर्थं शीलं तीर्थं युधिष्ठिर ।
अल्पसंतोषकं तीर्थं नारी तीर्थं पतिव्रता ॥ १४.११८.९ ॥
ତପ ତୀର୍ଥ, ଦୟା ତୀର୍ଥ, ଶୀଳ ତୀର୍ଥ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର; ଅଳ୍ପ ସନ୍ତୋଷ ତୀର୍ଥ, ଏବଂ ପତିବ୍ରତା ନାରୀ ତୀର୍ଥ।
14.118.10
संतुष्टो ब्राह्मणस्तीर्थं ज्ञानं वा तीर्थमुच्यते ।
मद्भक्तः सततं तीर्थं शङ्करस्य विशेषतः ॥ १४.११८.१० ॥
ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତୀର୍ଥ; କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନକୁ ତୀର୍ଥ କୁହାଯାଏ; ମୋର ଭକ୍ତ ସର୍ବଦା ତୀର୍ଥ, ବିଶେଷତଃ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଭକ୍ତ ତୀର୍ଥ।
14.118.11
यतयस्तीर्थमित्येवं विद्वांसस्तीर्थमुच्यते ।
शरण्यपुरुषस्तीर्थमभयं तीर्थमुच्यते ॥ १४.११८.११ ॥
ଯତି ତୀର୍ଥ; ଏହିପରି ଭାବେ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ମଧ୍ୟ ତୀର୍ଥ ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି; ଶରଣ ଦେଉଥିବା ପୁରୁଷ ତୀର୍ଥ, ଏବଂ ଅଭୟ ତୀର୍ଥ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
14.118.12
त्रैलोक्येऽस्मिन्निरुद्विग्नो न बिभेमि कुतश्चन ।
न दिवा यदि वा रात्रावुद्वेगः शूद्रलङ्घनात् ॥ १४.११८.१२ ॥
ଏହି ତ୍ରିଲୋକରେ ମୁଁ ଉଦ୍ବେଗରହିତ, କାହାକୁ ଭୟ କରେ ନାହିଁ; ଦିନ କିମ୍ବା ରାତିରେ, ଶୂଦ୍ରଙ୍କୁ ଲଙ୍ଘନ କରିବାରୁ ହିଁ ଉଦ୍ବେଗ ହୁଏ।
14.118.13
न भयं देवदैत्येभ्यो रक्षोभ्यश्चैव मे नृप ।
शूद्रवक्त्राच्च्युतं ब्रह्म भयं तु मम सर्वदा ॥ १४.११८.१३ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଦେବ ଓ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କଠାରୁ ମୋର କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଶୂଦ୍ରର ମୁଖରୁ ଖସିପଡ଼ିଥିବା ବ୍ରହ୍ମ (ବେଦ)ଠାରୁ ମୋର ସର୍ବଦା ଭୟ ଥାଏ।
14.118.14
तस्मात्सप्रणवं शूद्रो मन्नामापि न कीर्तयेत् ।
प्रणवं हि परं लोके ब्रह्म ब्रह्मविदो विदुः ॥ १४.११८.१४ ॥
ତେଣୁ ଶୂଦ୍ର ପ୍ରଣବ ସହିତ ମୋ ନାମ ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବ ନାହିଁ, କାରଣ ଜଗତରେ ପ୍ରଣବ ହିଁ ପରବ୍ରହ୍ମ ବୋଲି ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ ଜାଣନ୍ତି।
14.118.15
द्विजशुश्रूषणं धर्मः शूद्राणां भक्तितो मयि ।
तेन गच्छन्ति ते स्वर्गं चिन्तयन्तो हि मां सदा ॥ १४.११८.१५ ॥
ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସେବା ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କର ଧର୍ମ। ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ମୋତେ ସର୍ବଦା ଧ୍ୟାନ କରି ସେମାନେ ସେଥିରୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
14.118.16
द्विजशुश्रूषया शूद्रः परं श्रेयोऽधिगच्छति ।
द्विजशुश्रूषणादन्यन्नास्ति शूद्रस्य निष्कृतिः ॥ १४.११८.१६ ॥
ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସେବାରେ ଶୂଦ୍ର ପରମ କଲ୍ୟାଣ ଲାଭ କରେ। ଦ୍ୱିଜସେବା ଛଡ଼ା ଶୂଦ୍ରର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନିଷ୍କୃତି ନାହିଁ।
14.118.17
रागो द्वेषश्च मोहश्च पारुष्यं चानृशंसता ।
शाठ्यं च दीर्घवैरित्वमतिमानमनार्जवम् ॥ १४.११८.१७ ॥
ରାଗ, ଦ୍ୱେଷ, ମୋହ, କଠୋରତା, ନିର୍ଦ୍ଦୟତା, ଛଳନା, ଦୀର୍ଘ ବୈର, ଅତିମାନ ଓ କୁଟିଳତା—
14.118.18
अनृतं चापवादं च पैशुन्यमतिलोभता ।
हिंसा स्तेयो मृषावादो वञ्चना रोषलोभता ॥ १४.११८.१८ ॥
ମିଛ, ଅପବାଦ, ପିଶୁନତା, ଅତି ଲୋଭ, ହିଂସା, ଚୋରି, ମିଛ କହିବା, ବଞ୍ଚନା, କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭ—
14.118.19
अबुद्धिता च नास्तिक्यं भयमालस्यमेव च ।
अशौचं चाकृतज्ञत्वं डंभता स्तंभ एव च।
निकृतिश्चाप्यविज्ञानं जातके शूद्रमाविशेत् ॥ १४.११८.१९ ॥
ଅଜ୍ଞାନ, ନାସ୍ତିକ୍ୟ, ଭୟ, ଆଳସ୍ୟ, ଅଶୌଚ, ଅକୃତଜ୍ଞତା, ଦମ୍ଭ, ଅହଂକାର, ପ୍ରବଞ୍ଚନା ଓ ଅବିବେକ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
14.118.20
सृष्ट्वा पितामहः शूद्रमभिभूतं तु तामसैः ।
द्विजशुश्रूषणं धर्मं शूद्राणां तु प्रयुक्तवान्।
नश्यन्ति तामसा भावाः शूद्रस्य द्विजभक्तितः ॥ १४.११८.२० ॥
ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ତମୋଗୁଣରେ ଆବୃତ ଶୂଦ୍ରଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରି ଦ୍ୱିଜସେବାକୁ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଧର୍ମ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଦ୍ୱିଜଭକ୍ତିରେ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ତାମସିକ ଭାବ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
14.118.21
पत्रं पुष्पं फलं तोयं यो मे भक्त्या प्रयच्छति ।
तदहं भक्त्युपहृतं मूर्ध्ना गृह्णामि शूद्रतः ॥ १४.११८.२१ ॥
ଯିଏ ଭକ୍ତିରେ ମୋତେ ପତ୍ର, ପୁଷ୍ପ, ଫଳ ବା ଜଳ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେହି ଭକ୍ତିରେ ଆଣିଥିବା ଉପହାର ମୁଁ ଶୂଦ୍ରଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ମସ୍ତକ ନତ କରି ଗ୍ରହଣ କରେ।
14.118.22
अग्रजो वाऽपि यः कश्चित्सर्वपापसमन्वितः ।
यदि मां सततं ध्यायेत्सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १४.११८.२२ ॥
ଅଗ୍ରଜ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଉ ବା ଅନ୍ୟ କେହି, ଯଦିଓ ସେ ସର୍ବପାପଯୁକ୍ତ, ଯଦି ସେ ନିରନ୍ତର ମୋର ଧ୍ୟାନ କରେ, ତେବେ ସେ ସର୍ବପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
14.118.23
विद्याविनयसंपन्ना ब्राह्मणा वेदपारगाः ।
मयि भक्ति न कुर्वन्ति चण्डालसदृशा हि ते ॥ १४.११८.२३ ॥
ବିଦ୍ୟା ଓ ବିନୟରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ବେଦପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯଦି ମୋ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ନ କରନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନେ ଚଣ୍ଡାଳ ସଦୃଶ।
14.118.24
वृथा दानं वृथा तप्तं वृथा चेष्टं वृथा हुतम् ।
वृथाऽऽतिथ्यं च तत्तस्य यो न भक्तो मम द्विजः ॥ १४.११८.२४ ॥
ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜ ମୋର ଭକ୍ତ ନୁହେଁ, ତାର ଦାନ ବୃଥା, ତପ ବୃଥା, ଯଜ୍ଞ ବୃଥା, ହୋମ ବୃଥା, ଆତିଥ୍ୟ ମଧ୍ୟ ବୃଥା।
14.118.25
यत्कृतं च हुतं चापि यदिष्टं दत्तमेव च ।
अभक्तिमत्कृतं सर्वं राक्षसा एव भुञ्जते ॥ १४.११८.२५ ॥
ଯାହା କିଛି କରାଯାଇଛି, ହୋମ କରାଯାଇଛି, ଯଜ୍ଞ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ଦାନ ଦିଆଯାଇଛି, ଭକ୍ତି ବିନା କରାଯାଇଥିଲେ ସେସବୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ହିଁ ଭୋଗ କରନ୍ତି।
14.118.26
स्थावरे जङ्गमे वाऽपि सर्वभूतेषु पाण्डव ।
समत्वेन यदा कुर्यान्मद्भक्तो मित्रशत्रुषु ॥ १४.११८.२६ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବ, ମୋର ଭକ୍ତ ଯେତେବେଳେ ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ସର୍ବ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରତି, ମିତ୍ର ଓ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ପ୍ରତି ସମଭାବ ରଖେ—
14.118.27
आनृशंस्यमहिंसा च यथा सत्यं तथाऽऽर्जवम् ।
अद्रोहश्चैव भूतानां मद्गतानां व्रतं नृप ॥ १४.११८.२७ ॥
ହେ ନୃପ, କରୁଣା ଓ ଅହିଂସା, ସତ୍ୟ ଓ ସରଳତା, ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଦ୍ରୋହ ନ କରିବା—ଏହା ହିଁ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ବ୍ରତ।
14.118.28
नम इत्येव यो ब्रूयान्मद्भक्तं श्रुद्धयाऽन्वितः ।
तस्याक्षयाऽभवँल्लोकाः श्वपाकस्यापि पार्थिव ॥ १४.११८.२८ ॥
ହେ ନୃପ, ଯେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ମୋର ଭକ୍ତଙ୍କୁ କେବଳ 'ନମଃ' କହେ, ଶ୍ବପାକଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
14.118.29
किं पुनर्ये यजन्ते मां सदारं विधिपूर्वकम् ।
मद्भक्ता मद्गतप्राणाः कथयन्तश्च मां सदा ॥ १४.११८.२९ ॥
ପତ୍ନୀ ସହିତ ବିଧିପୂର୍ବକ ଯେଉଁମାନେ ମୋର ଯଜନ କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ମୋର ଭକ୍ତ, ଯାହାଙ୍କ ପ୍ରାଣ ମୋତେ ଲାଗିଛି, ଯେଉଁମାନେ ସଦା ମୋର କୀର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କ'ଣ କହିବି!
14.118.30
बहुवर्षसहस्राणि तपस्तप्यति यो नरः ।
नासौ पदमवाप्नोति मद्भक्तैर्यदवाप्यते ॥ १४.११८.३० ॥
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ବହୁ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ମୋର ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ ସେହି ପଦ ପାଏ ନାହିଁ।
14.118.31
मामेव तस्माद्राजेन्द्र ध्यायन्नित्यमतन्द्रितः ।
अवाप्स्यति ततः सिद्धिं द्रक्ष्यत्येव परं पदम् ॥ १४.११८.३१ ॥
ତେଣୁ ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଯିଏ ସର୍ବଦା ଆଳସ୍ୟରହିତ ହୋଇ ମୋତେ ହିଁ ଧ୍ୟାନ କରେ, ସେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିବ ଏବଂ ପରମ ପଦ ନିଶ୍ଚୟ ଦେଖିବ।
14.118.32
अपार्थकं प्रभाषन्तः शूद्रा भागवता इति ।
न शूद्रा भगवद्भक्ता विप्रा भागवताः स्मृताः ॥ १४.११८.३२ ॥
ଶୂଦ୍ରମାନେ 'ଭାଗବତ' ବୋଲି ବୃଥା କହନ୍ତି। ଶୂଦ୍ରମାନେ ଭଗବାନଙ୍କ ଭକ୍ତ ନୁହନ୍ତି; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ହିଁ ଭାଗବତ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
14.118.33
द्वादशाक्षरतत्वज्ञश्चतुर्व्यूहविभागवित् ।
अच्छिद्रपञ्चकालज्ञः स वै भागवतः स्मृतः ॥ १४.११८.३३ ॥
ଯିଏ ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣେ, ଚତୁର୍ବ୍ୟୂହର ବିଭାଗ ବୁଝେ ଏବଂ ନିର୍ଦୋଷ ପଞ୍ଚକାଳ-ବିଧି ଜାଣେ, ସେ ହିଁ ଭାଗବତ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
14.118.34
ऋग्वेदेनैव होता च यजुषाऽध्वर्युरेव च ।
सामवेदेन चोद्गाता पुण्येनाभिष्टुवन्ति माम् ॥ १४.११८.३४ ॥
ଋଗ୍ବେଦ ଦ୍ୱାରା ହୋତା, ଯଜୁର୍ବେଦ ଦ୍ୱାରା ଅଧ୍ବର୍ଯୁ ଏବଂ ସାମବେଦ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଗାତା ପୁଣ୍ୟ ସ୍ତୁତିରେ ମୋର ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।
14.118.35
अथर्वशिरसा चैव नित्यमाथर्वाणा द्विजाः ।
स्तुवन्ति सततं ये मां ते वै भागवताः स्मृताः ॥ १४.११८.३५ ॥
ଅଥର୍ବଶିରସ ଦ୍ୱାରା ଅଥର୍ବବେଦଜ୍ଞ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସର୍ବଦା ନିରନ୍ତର ମୋର ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି; ସେମାନେ ହିଁ ଭାଗବତ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
14.118.36
वेदाधीनाः सदा यज्ञा यज्ञाधीनास्तु देवताः ।
देवता ब्राह्मणाधीनास्तस्माद्विप्रास्तु देवताः ॥ १४.११८.३६ ॥
ଯଜ୍ଞ ସର୍ବଦା ବେଦର ଅଧୀନ; ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞର ଅଧୀନ; ଦେବତାମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅଧୀନ; ତେଣୁ ବିପ୍ରମାନେ ହିଁ ଦେବତା।
14.118.37
अनाश्रित्योच्छ्रयं नास्ति मुख्यमानश्रयमाश्रयेत् ।
रुद्रं समाश्रिता देवा रुद्रो ब्रह्माणमाश्रितः ॥ १४.११८.३७ ॥
ଆଶ୍ରୟ ବିନା ଉନ୍ନତି ନାହିଁ; ମୁଖ୍ୟ ଆଶ୍ରୟକୁ ହିଁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ଦେବତାମାନେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି; ରୁଦ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି।
14.118.38
ब्रह्मा मामाश्रितो राजन्नाहं कंचिदुपाश्रितः ।
ममाश्रयो न कश्चित्तु सर्वेषामाश्रयो ह्यहम् ॥ १४.११८.३८ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ବ୍ରହ୍ମା ମୋତେ ଆଶ୍ରୟ କରିଛନ୍ତି; ମୁଁ କାହାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିନାହିଁ। ମୋର କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ; ମୁଁ ହିଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ।
14.118.39
एवमेतन्मया प्रोक्तं रहस्यमिदमुत्तमम् ।
धर्मप्रियस्य ते नित्यं राजन्नेवं समाचर ॥ १४.११८.३९ ॥
ଏହିପରି ମୁଁ ଏହି ଉତ୍ତମ ରହସ୍ୟ କହିଲି। ହେ ରାଜନ୍, ଧର୍ମପ୍ରିୟ ତୁମେ ସଦା ଏହିପରି ଆଚରଣ କର।
14.118.40
इदं पवित्रमाख्यानं पुण्यं वेदेन संमितम् ।
यः पठेन्मामकं धर्ममहन्यहनि पाण्डव ॥ १४.११८.४० ॥
ଏହି ପବିତ୍ର ଓ ପୁଣ୍ୟମୟ ଆଖ୍ୟାନ ବେଦ ସମାନ। ହେ ପାଣ୍ଡବ, ଯେ ମୋର ଏହି ଧର୍ମ ପ୍ରତିଦିନ ପାଠ କରେ—
14.118.41
धर्मोति वर्धते तस्य बुद्धिश्चापि प्रसीदति ।
पापक्षयमुपेत्यैवं कल्याणं च विवर्धते ॥ १४.११८.४१ ॥
ତାହାର ଧର୍ମ ବଢ଼େ; ତାହାର ବୁଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ। ଏହିପରି ପାପକ୍ଷୟ ପାଇ ତାହାର କଲ୍ୟାଣ ମଧ୍ୟ ବଢ଼େ।
14.118.42
एतत्पुण्यं पवित्रं च पामनाशनमुत्तमम् ।
श्रोतव्यं श्रद्धया युक्तैः श्रोत्रियैश्च विशेषतः ॥ १४.११८.४२ ॥
ଏହା ପୁଣ୍ୟମୟ, ପବିତ୍ର ଓ ପାପନାଶକ ଉତ୍ତମ ଉପଦେଶ; ଶ୍ରଦ୍ଧାଯୁକ୍ତ ଲୋକମାନେ, ବିଶେଷତଃ ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏହା ଶୁଣିବା ଉଚିତ।
14.118.43
श्रावयेद्यस्त्विदं भक्त्या प्रयतोथ शृणोति वा ।
स गच्छेन्मम सायुज्यं नात्र कार्या विचारणा ॥ १४.११८.४३ ॥
ଯିଏ ଭକ୍ତିରେ ଏହା ଶୁଣାଏ, କିମ୍ବା ସଂଯମରେ ଏହା ଶୁଣେ, ସେ ମୋର ସାୟୁଜ୍ୟ ପାଏ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
14.118.44
यश्चेमं श्रावयेच्छ्राद्धे मद्भक्तो मत्परायणः ।
पितरस्तस्य तृप्यन्ति यावदाभूतसंप्लवम् ॥ १४.११८.४४ ॥
ଯିଏ ମୋର ଭକ୍ତ ଓ ମୋ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ, ସେ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଏହା ଶୁଣାଇଲେ ତାର ପିତୃଗଣ ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତ ରହନ୍ତି।
14.118.45
श्रुत्वा भागवतान्धर्मान्साक्षाद्विष्णोर्जगद्गुरोः ।
प्रहृष्टमनसो भूत्वा चिन्तयन्तोद्भुताः कथाः ॥ १४.११८.४५ ॥
ଜଗଦ୍ଗୁରୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଭାଗବତ ଧର୍ମ ସାକ୍ଷାତ୍ ଶୁଣି, ପ୍ରସନ୍ନ ମନରେ, ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଚିନ୍ତା କରି...
14.118.46
ऋषय पाण्डवाश्चैव प्रणेमुस्तं जनार्दनम् ।
पूजयामास गोविन्दं धर्मपुत्रः पुनः पुनः ॥ १४.११८.४६ ॥
ଋଷିମାନେ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସେହି ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ; ଧର୍ମପୁତ୍ର ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ପୂଜା କଲେ।
14.118.47
देवा ब्रह्मर्षयः सिद्धा गन्धर्वाप्सरसस्तथा ।
ऋषयस्च महात्मानो गुह्यका भुजगास्तता ॥ १४.११८.४७ ॥
ଦେବତା, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରା, ଏବଂ ମହାତ୍ମା ଋଷି, ଗୁହ୍ୟକ ଓ ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟ (ସେଠାରେ ଥିଲେ)।
14.118.48
वालखिल्या महात्मानो योगिनस्तत्वदर्शिनः ।
तथा भागवताश्चापि पञ्चकालमुपासकाः ॥ १४.११८.४८ ॥
ମହାତ୍ମା ବାଳଖିଲ୍ୟ, ତତ୍ତ୍ୱଦର୍ଶୀ ଯୋଗୀ, ପଞ୍ଚକାଳ-ଉପାସକ ଭାଗବତମାନେ ମଧ୍ୟ (ସେଠାରେ ଥିଲେ)।
14.118.49
कौतूहलसमायुक्ता भगवद्भक्तिमागताः ।
श्रुत्वा तु परमं पुण्यं वैष्णवं धर्मशासनम् ॥ १४.११८.४९ ॥
କୌତୂହଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଭଗବଦ୍ଭକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ବିଷ୍ଣୁ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପରମ ପବିତ୍ର ଧର୍ମୋପଦେଶ ଶୁଣି।
14.118.50
विमुक्तपापाः पूतास्ते संवृत्तास्तत्क्षणेन् तु ।
प्रणम्य शिरसा विष्णु प्रतिनन्द्य च ताः कथाः ॥ १४.११८.५० ॥
ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ଓ ପବିତ୍ର ହୋଇ ସେମାନେ ସେହି କ୍ଷଣରେ ପରିଣତ ହେଲେ। ମସ୍ତକ ନତ କରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ସେହି କଥାମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରତିଗ୍ରହଣ କଲେ।
14.118.51
द्रष्टारो द्वारकायां वै वयं सर्वे जगद्गुरुम् ।
इति प्रहृष्टमनसो ययुर्देवगणैः सह।
सर्वे ऋषिगणा राजन्ययुः स्वंस्वं निवेशनम् ॥ १४.११८.५१ ॥
"ଆମେ ସମସ୍ତେ ଦ୍ୱାରକାରେ ଜଗଦ୍ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବୁ" ଏହା କହି ପ୍ରସନ୍ନ ମନରେ ସେମାନେ ଦେବଗଣଙ୍କ ସହ ଗଲେ। ହେ ରାଜନ୍, ସମସ୍ତ ଋଷିଗଣ ମଧ୍ୟ ନିଜ ନିଜ ନିବାସକୁ ଫେରିଗଲେ।
14.118.52
गतेषु तेषु सर्वेषु केशवः केशिहा हरिः ।
सस्मार दारुकं राजन्स च सात्यकिना सह।
समीपस्थोऽभवत्सूतो याहि देवेति चाब्रवीत् ॥ १४.११८.५२ ॥
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଚାଲିଗଲା ପରେ କେଶିହା କେଶବ ହରି, ହେ ରାଜନ୍, ଦାରୁକଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ସେ ସାତ୍ୟକି ସହ ନିକଟରେ ଠିଆ ହୋଇ କହିଲା, "ହେ ଦେବ, ଚାଲନ୍ତୁ।"
14.118.53
ततो विषण्णवदनाः पाण्डवाः पुरुषोत्तमम् ।
अञ्जलिं मूर्ध्नि संधाय नेत्रैरश्रुपरिप्लुतैः।
पिबन्तः सततं कृष्णं नोचुरार्ततरास्तदा ॥ १४.११८.५३ ॥
ତେବେ ବିଷଣ୍ଣ ମୁଖର ପାଣ୍ଡବମାନେ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ, ମସ୍ତକରେ ଅଞ୍ଜଳି ରଖି, ଲୁହଭରା ଆଖିରେ ନିରନ୍ତର କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ସେତେବେଳେ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
14.118.54
कृष्णोपि भगवान्देवः पृथामामन्त्र्य चार्तवत् ।
धृतराष्ट्रं च गान्धारीं विगदुरं द्रौपदीं तथा ॥ १४.११८.५४ ॥
ଭଗବାନ ଦେବ କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ପୃଥାଙ୍କଠାରୁ, ଦୁଃଖିତ ଭାବେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ଗାନ୍ଧାରୀ, ବିଦୁର ଓ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଲେ।
14.118.55
कृष्णद्वैपायनं व्यासमृषीनन्यांस्च मन्त्रिणः ।
सुभद्रामात्मजयुतामुत्तरां स्पृश्य पाणिना।
निर्गत्य वेश्मनस्तस्मादारुरोह तदा रथम् ॥ १४.११८.५५ ॥
ତା'ପରେ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ବ୍ୟାସ, ଅନ୍ୟ ଋଷି ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ, ଏବଂ ପୁତ୍ରସହ ସୁଭଦ୍ରା ଓ ଉତ୍ତରାଙ୍କୁ ହାତରେ ଛୁଇଁ, ସେହି ଗୃହରୁ ବାହାରି ସେତେବେଳେ ରଥରେ ଆରୋହଣ କଲେ।
14.118.56
वाजिभिः शैव्यसुग्रीवमेघपुष्पबलाहकैः ।
युक्तं तु ध्वजभूतेन पतगेन्द्रेण धीमता ॥ १४.११८.५६ ॥
ଶୈବ୍ୟ, ସୁଗ୍ରୀବ, ମେଘପୁଷ୍ପ ଓ ବଳାହକ ନାମକ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କରେ ଯୋଜିତ, ଧ୍ୱଜରୂପୀ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପକ୍ଷୀରାଜଙ୍କ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ସେହି ରଥ।
14.118.57
अन्वारुरोह चाप्येन प्रेम्या राजा युधिष्ठिरः ।
अपास्य चाशु यन्तारं दारुकं सूतसत्तमम्।
अभीशून्प्रतिजग्राह स्वयं कुरुपतिस्तदा ॥ १४.११८.५७ ॥
ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମଧ୍ୟ ପ୍ରେମପୂର୍ବକ ତା' ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ; ଶୀଘ୍ର ସାରଥି ଦାରୁକଙ୍କୁ, ସୂତଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ, ସରାଇ କୁରୁପତି ନିଜେ ଲଗାମ ଧରିଲେ।
14.118.58
उपारुह्यार्जुनश्चापि चामरव्यजनं शुभम् ।
रुक्मदण्डं बृहन्मूर्ध्नि दुधावाभिप्रदक्षिणम् ॥ १४.११८.५८ ॥
ଅର୍ଜୁନ ମଧ୍ୟ ଚଢ଼ି, ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦଣ୍ଡଯୁକ୍ତ, ବଡ଼, ଶୁଭ ଚାମରକୁ ଡାହାଣ ଦିଗରେ ଘୂରାଇ ଦୋଳାଇଲେ।
14.118.59
तथैव भीमसेनोपि रथमारुह्य वीर्यवान् ।
छत्रं शतशलाकं च दिव्यमाल्योपशोभितम् ॥ १४.११८.५९ ॥
ସେହିପରି ପରାକ୍ରମୀ ଭୀମସେନ ମଧ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଶହେ ଶଳାକାଯୁକ୍ତ ଓ ଦିବ୍ୟ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ ଛତ୍ର ଧାରଣ କଲେ।
14.118.60
वैडूर्यमणिदण्डं च चामीकरविभूषितम् ।
दधार तरसा भीमश्छत्रं तच्छार्ङ्गधन्वनः ॥ १४.११८.६० ॥
ବୈଡୂର୍ଯ୍ୟମଣିର ଦଣ୍ଡ ଓ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ସେ ଛତ୍ର, ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ୱା (କୃଷ୍ଣ)ଙ୍କର, ଭୀମ ଶୀଘ୍ର ଧାରଣ କଲେ।
14.118.61
उपारुह्य रथं शीघ्रं चामरव्यजने सिते ।
नकुलः सहदेवश्च धूयमानौ जनार्दनम् ॥ १४.११८.६१ ॥
ରଥରେ ଶୀଘ୍ର ଚଢ଼ି ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ ଧଳା ଚାମର ଓ ବ୍ୟଜନ ଜନାର୍ଦନ (କୃଷ୍ଣ)ଙ୍କ ଉପରେ ଦୋଳାଉଥିଲେ।
14.118.62
भीमसेनोऽर्जुनश्चैव यमावप्यरिसूदनौ ।
पृष्ठतोऽनुययुः कृष्णं माशब्द इति हर्षिताः ॥ १४.११८.६२ ॥
ଭୀମସେନ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଦୁଇ ଯମଜ, ଶତ୍ରୁସୂଦନ, 'ମାଶବ୍ଦ' କହି ହର୍ଷିତ ହୋଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଛେ ଗଲେ।
14.118.63
त्रियोजने व्यतीते तु परिष्वज्य च पाण्डवान् ।
विसृज्य कृष्णस्तान्सर्वान्प्रणतान्द्वारका ययौ ॥ १४.११८.६३ ॥
ତିନି ଯୋଜନ ବିତିଗଲା ପରେ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଆଳିଙ୍ଗନ କରି ଓ ପ୍ରଣତ ସେମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱାରକା ଗଲେ।
14.118.64
तथा प्रणम्य गोविन्दं तदाप्रभृति पाण्डवाः ।
कपिलाद्यानि दानानि ददुर्धर्मपरायणाः ॥ १४.११८.६४ ॥
ସେହିପରି ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ସେଦିନଠାରୁ ଧର୍ମପରାୟଣ ପାଣ୍ଡବମାନେ କପିଳା ଆଦି ଦାନ ଦେଲେ।
14.118.65
मधुसूदनवाक्यानि स्मृत्वास्मृत्वा पुनःपुनः ।
मनसा पूजयामासुर्हदयस्थानि पाण्डवाः ॥ १४.११८.६५ ॥
ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ବାକ୍ୟ ବାରମ୍ବାର ସ୍ମରଣ ଓ ବିସ୍ମରଣ କରି, ହୃଦୟରେ ରହିଥିବା ସେହି ବାକ୍ୟକୁ ପାଣ୍ଡବମାନେ ମନରେ ପୂଜା କଲେ।
14.118.66
युधिष्ठिरस्तु धर्मात्मा हृदि कृत्वा जनार्दनम् ।
तद्भक्तस्तन्मना युक्तस्तद्याजी तत्परोऽभवत् ॥ १४.११८.६६ ॥
ଧର୍ମାତ୍ମା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ହୃଦୟରେ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଧାରଣ କଲେ; ସେ ତାଙ୍କ ଭକ୍ତ ହେଲେ, ତାଙ୍କଠାରେ ମନ ଲଗାଇଲେ, ତାଙ୍କର ହିଁ ପୂଜକ ଓ ତାଙ୍କରେ ତତ୍ପର ହେଲେ।
14.118.67
एवमुक्तं पुरावृत्तं वैष्णवं धर्मशासनम् ।
मया ते कथितं राजन्पिवित्रं पापनाशनम् ॥ १४.११८.६७ ॥
ଏହିପରି ପୁରାତନ ବୃତ୍ତାନ୍ତ, ବିଷ୍ଣୁ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଧର୍ମଶାସନ, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି। ହେ ରାଜନ, ଏହା ପବିତ୍ର ଏବଂ ପାପନାଶକ।
14.118.68
तच्छृणुष्व महाराज विष्णुप्रोक्तं कुरूद्वह ।
तेन गच्छसि नान्येन तद्विष्णोः परमं पदम् ॥ १४.११८.६८ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କଥିତ ସେହି ଉପଦେଶ ଶୁଣ। ସେଥିରେ ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରମ ପଦକୁ ଯିବ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ ନୁହେଁ।