మహాభారతం · అధ్యాయం 14.118
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.118.1
देशान्तरगते विप्रे संयुक्ते कालधर्मणा ।
शरीरनाशे संप्राप्ते कथं प्रेतत्वकल्पना ॥ १४.११८.१ ॥
దేశాంతరానికి వెళ్లి, కాలధర్మంతో కలిసిన బ్రాహ్మణుని శరీరం నశించినప్పుడు అతని ప్రేతత్వాన్ని ఎలా భావించాలి?
14.118.2
श्रूयतामाहिताग्नेस्तु तथाभूतस्य संस्क्रिया ।
पालाशबृन्दैः प्रतिमा कर्तव्या कल्पचोदिता ॥ १४.११८.२ ॥
ఆహితాగ్ని ఆ స్థితిలో ఉన్నప్పుడు చేయవలసిన సంస్కారాన్ని వినుము. కల్పసూత్రం చెప్పినట్లు పలాశ కట్టలతో ఒక ప్రతిమ చేయాలి.
14.118.3
त्रीणि षष्टिशतान्याहुरस्थीन्यस्य युधिष्ठिर ।
तेषां विकल्पना कार्या यथाशास्त्रं विनिश्चितम् ॥ १४.११८.३ ॥
యుధిష్ఠిరా, ఇతని శరీరంలో మూడు వందల అరవై ఎముకలు ఉన్నాయని చెబుతారు. శాస్త్రానుసారం వాటి విభజన నిశ్చయంగా చేయాలి.
14.118.4
अशीत्यर्धं शिरसि च ग्रीवायां दश एव च ।
बाह्वोश्चापि शतं दद्यादङ्गुलीषु पुनर्दश ॥ १४.११८.४ ॥
తలపై నలభై, మెడపై పది, రెండు చేతులపై వంద, వేళ్లపై మళ్లీ పది ఎముకలను కేటాయించాలి.
14.118.5
उरसि त्रिंशतं दद्याज्जठरे वाऽपि विंशतिम् ।
वृषणे द्वादशार्धं तु शिश्ने चाष्टार्धमेव च ॥ १४.११८.५ ॥
ఛాతీపై ముప్పై, పొట్టపై ఇరవై, వృషణాలపై ఆరు, లింగంపై నాలుగు ఎముకలను కేటాయించాలి.
14.118.6
दद्यात्तु शतमूर्वोस्तु षष्ट्यर्थं जानुजङ्घयोः ।
दश दद्याच्चरणयोरेषा प्रेतस्य निष्कृतिः ॥ १४.११८.६ ॥
తొడలపై వంద, మోకాళ్లు మరియు పిక్కలపై అరవై, పాదాలపై పది ఎముకలను కేటాయించాలి. ప్రేతుని నిష్కృతి ఇదే.
14.118.7
विशेषतीर्थं सर्वेषामशक्तानामनुग्रहात् ।
भक्तानां तारणार्तं तु वक्तुमर्हसि धर्मतः ॥ १४.११८.७ ॥
అందరికీ, ముఖ్యంగా అశక్తులకు మరియు భక్తులకు అనుగ్రహంతో, వారి ఉద్ధారం కోసం ఒక విశేష తీర్థాన్ని ధర్మానుసారం మీరు చెప్పాలి.
14.118.8
पावनं सर्वतीर्थानां सत्यं गायन्ति सामगाः ।
सत्यस्य वचनं तीर्थमहिंसा तीर्थमुच्यते ॥ १४.११८.८ ॥
సామగానం చేసేవారు సత్యమే అన్ని తీర్థాలలో పావనమైనదని పాడుతారు; సత్య వచనం తీర్థం; అహింస కూడా తీర్థమని చెప్పబడుతుంది.
14.118.9
तपस्तीर्थं दया तीर्थं शीलं तीर्थं युधिष्ठिर ।
अल्पसंतोषकं तीर्थं नारी तीर्थं पतिव्रता ॥ १४.११८.९ ॥
తపస్సు తీర్థం, దయ తీర్థం, శీలం తీర్థం, యుధిష్ఠిరా; అల్ప సంతోషం తీర్థం, పతివ్రత అయిన స్త్రీ తీర్థం.
14.118.10
संतुष्टो ब्राह्मणस्तीर्थं ज्ञानं वा तीर्थमुच्यते ।
मद्भक्तः सततं तीर्थं शङ्करस्य विशेषतः ॥ १४.११८.१० ॥
సంతుష్టుడైన బ్రాహ్మణుడు తీర్థం; లేదా జ్ఞానమే తీర్థం అని చెప్పబడుతుంది; నా భక్తుడు ఎల్లప్పుడూ తీర్థం, ముఖ్యంగా శంకరుని భక్తుడు తీర్థం.
14.118.11
यतयस्तीर्थमित्येवं विद्वांसस्तीर्थमुच्यते ।
शरण्यपुरुषस्तीर्थमभयं तीर्थमुच्यते ॥ १४.११८.११ ॥
యతులు తీర్థం; ఈ విధంగా విద్వాంసులు కూడా తీర్థం అని చెప్పబడతారు; శరణమిచ్చే పురుషుడు తీర్థం; అభయం తీర్థం అని చెప్పబడుతుంది.
14.118.12
त्रैलोक्येऽस्मिन्निरुद्विग्नो न बिभेमि कुतश्चन ।
न दिवा यदि वा रात्रावुद्वेगः शूद्रलङ्घनात् ॥ १४.११८.१२ ॥
ఈ మూడు లోకాలలో నేను నిశ్చింతగా ఉన్నాను, ఎవరికీ భయపడను; పగలైనా రాత్రైనా, శూద్రుని అతిక్రమించడం వల్లనే ఉద్వేగం కలుగుతుంది.
14.118.13
न भयं देवदैत्येभ्यो रक्षोभ्यश्चैव मे नृप ।
शूद्रवक्त्राच्च्युतं ब्रह्म भयं तु मम सर्वदा ॥ १४.११८.१३ ॥
ఓ రాజా, దేవులు, దైత్యులు, రాక్షసుల వల్ల నాకు భయం లేదు. కానీ శూద్రుని నోటి నుండి జారిపడిన బ్రహ్మ (వేదం) వల్ల నాకు ఎల్లప్పుడూ భయం ఉంటుంది.
14.118.14
तस्मात्सप्रणवं शूद्रो मन्नामापि न कीर्तयेत् ।
प्रणवं हि परं लोके ब्रह्म ब्रह्मविदो विदुः ॥ १४.११८.१४ ॥
కాబట్టి శూద్రుడు ప్రణవంతో కూడిన నా నామాన్ని కూడా కీర్తించరాదు. లోకంలో ప్రణవమే పరమ బ్రహ్మమని బ్రహ్మజ్ఞానులు తెలుసుకున్నారు.
14.118.15
द्विजशुश्रूषणं धर्मः शूद्राणां भक्तितो मयि ।
तेन गच्छन्ति ते स्वर्गं चिन्तयन्तो हि मां सदा ॥ १४.११८.१५ ॥
ద్విజులకు సేవ చేయడమే శూద్రుల ధర్మం. భక్తితో నన్ను సదా ధ్యానిస్తూ, దాని ద్వారా వారు స్వర్గానికి వెళ్తారు.
14.118.16
द्विजशुश्रूषया शूद्रः परं श्रेयोऽधिगच्छति ।
द्विजशुश्रूषणादन्यन्नास्ति शूद्रस्य निष्कृतिः ॥ १४.११८.१६ ॥
ద్విజులకు సేవ చేయడం ద్వారా శూద్రుడు పరమ శ్రేయస్సును పొందుతాడు. ద్విజసేవ తప్ప శూద్రునికి వేరే నిష్కృతి లేదు.
14.118.17
रागो द्वेषश्च मोहश्च पारुष्यं चानृशंसता ।
शाठ्यं च दीर्घवैरित्वमतिमानमनार्जवम् ॥ १४.११८.१७ ॥
రాగం, ద్వేషం, మోహం, కఠినత్వం, క్రూరత్వం, మోసం, దీర్ఘ వైరం, అతిమానం, వంకర తనం—
14.118.18
अनृतं चापवादं च पैशुन्यमतिलोभता ।
हिंसा स्तेयो मृषावादो वञ्चना रोषलोभता ॥ १४.११८.१८ ॥
అసత్యం, నిందా, చాడీలు, అతి లోభం, హింస, దొంగతనం, అబద్ధం, వంచన, కోపం మరియు లోభం—
14.118.19
अबुद्धिता च नास्तिक्यं भयमालस्यमेव च ।
अशौचं चाकृतज्ञत्वं डंभता स्तंभ एव च।
निकृतिश्चाप्यविज्ञानं जातके शूद्रमाविशेत् ॥ १४.११८.१९ ॥
అజ్ఞానం, నాస్తికత్వం, భయం, బద్ధకం, అశుద్ధత, కృతఘ్నత, డంబం, గర్వం, మోసం, అవిజ్ఞానం జన్మతోనే శూద్రుడిలో ప్రవేశిస్తాయి.
14.118.20
सृष्ट्वा पितामहः शूद्रमभिभूतं तु तामसैः ।
द्विजशुश्रूषणं धर्मं शूद्राणां तु प्रयुक्तवान्।
नश्यन्ति तामसा भावाः शूद्रस्य द्विजभक्तितः ॥ १४.११८.२० ॥
పితామహుడు బ్రహ్మ తామస గుణాలతో ఆవరించబడిన శూద్రుడిని సృష్టించి, ద్విజులకు సేవ చేయడమే శూద్రుల ధర్మమని నియమించాడు. ద్విజులపై భక్తితో శూద్రుడి తామస భావాలు నశిస్తాయి.
14.118.21
पत्रं पुष्पं फलं तोयं यो मे भक्त्या प्रयच्छति ।
तदहं भक्त्युपहृतं मूर्ध्ना गृह्णामि शूद्रतः ॥ १४.११८.२१ ॥
ఎవరు భక్తితో నాకు ఆకును, పువ్వును, పండును, నీటిని సమర్పిస్తారో, భక్తితో తెచ్చిన ఆ కానుకను నేను శూద్రుని నుండైనా తలవంచి స్వీకరిస్తాను.
14.118.22
अग्रजो वाऽपि यः कश्चित्सर्वपापसमन्वितः ।
यदि मां सततं ध्यायेत्सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १४.११८.२२ ॥
అగ్రజుడైన బ్రాహ్మణుడైనా, మరెవరైనా, అన్ని పాపాలు కలిగినవాడైనా, అతడు నన్ను నిరంతరం ధ్యానిస్తే అన్ని పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు.
14.118.23
विद्याविनयसंपन्ना ब्राह्मणा वेदपारगाः ।
मयि भक्ति न कुर्वन्ति चण्डालसदृशा हि ते ॥ १४.११८.२३ ॥
విద్యా వినయ సంపన్నులు, వేదపారగులైన బ్రాహ్మణులు కూడా నాపై భక్తి చూపకపోతే, వారు నిజంగా చండాలులతో సమానమే.
14.118.24
वृथा दानं वृथा तप्तं वृथा चेष्टं वृथा हुतम् ।
वृथाऽऽतिथ्यं च तत्तस्य यो न भक्तो मम द्विजः ॥ १४.११८.२४ ॥
నా భక్తుడు కాని ద్విజుని దానం వ్యర్థం, తపస్సు వ్యర్థం, యజ్ఞం వ్యర్థం, హవనం వ్యర్థం, అతిథి సత్కారం కూడా వ్యర్థం.
14.118.25
यत्कृतं च हुतं चापि यदिष्टं दत्तमेव च ।
अभक्तिमत्कृतं सर्वं राक्षसा एव भुञ्जते ॥ १४.११८.२५ ॥
చేసినది, హోమం చేసినది, యజ్ఞం చేసినది, దానం చేసినది అన్నీ, భక్తి లేకుండా చేస్తే వాటిని రాక్షసులే అనుభవిస్తారు.
14.118.26
स्थावरे जङ्गमे वाऽपि सर्वभूतेषु पाण्डव ।
समत्वेन यदा कुर्यान्मद्भक्तो मित्रशत्रुषु ॥ १४.११८.२६ ॥
ఓ పాండవా, నా భక్తుడు స్థావర జంగమ సర్వ ప్రాణులపైనా, మిత్రులు శత్రువులపైనా సమభావంతో ఉన్నప్పుడు—
14.118.27
आनृशंस्यमहिंसा च यथा सत्यं तथाऽऽर्जवम् ।
अद्रोहश्चैव भूतानां मद्गतानां व्रतं नृप ॥ १४.११८.२७ ॥
ఓ రాజా, దయ, అహింస, సత్యం, ఋజుత్వం, ప్రాణులపట్ల ద్రోహం చేయకపోవడం—ఇవే నన్ను చేరినవారి వ్రతం.
14.118.28
नम इत्येव यो ब्रूयान्मद्भक्तं श्रुद्धयाऽन्वितः ।
तस्याक्षयाऽभवँल्लोकाः श्वपाकस्यापि पार्थिव ॥ १४.११८.२८ ॥
ఓ రాజా, శ్రద్ధతో నా భక్తునికి కేవలం 'నమః' అని పలికేవానికి, శ్వపాకునికి కూడా అక్షయ లోకాలు లభిస్తాయి.
14.118.29
किं पुनर्ये यजन्ते मां सदारं विधिपूर्वकम् ।
मद्भक्ता मद्गतप्राणाः कथयन्तश्च मां सदा ॥ १४.११८.२९ ॥
ఇక భార్యతో కలిసి విధిప్రకారం నన్ను యజించేవారు, నా భక్తులు, ప్రాణాలు నాలో నిలిపినవారు, ఎల్లప్పుడూ నన్ను కీర్తించేవారు—వారి గురించి చెప్పేదేముంది!
14.118.30
बहुवर्षसहस्राणि तपस्तप्यति यो नरः ।
नासौ पदमवाप्नोति मद्भक्तैर्यदवाप्यते ॥ १४.११८.३० ॥
అనేక వేల సంవత్సరాలు తపస్సు చేసే మనిషి కూడా, నా భక్తులు పొందే ఆ స్థానాన్ని పొందలేడు.
14.118.31
मामेव तस्माद्राजेन्द्र ध्यायन्नित्यमतन्द्रितः ।
अवाप्स्यति ततः सिद्धिं द्रक्ष्यत्येव परं पदम् ॥ १४.११८.३१ ॥
కాబట్టి ఓ రాజేంద్రా, ఎల్లప్పుడూ అలసటలేకుండా నన్నే ధ్యానించేవాడు సిద్ధిని పొందుతాడు; పరమ పదాన్ని తప్పక చూస్తాడు.
14.118.32
अपार्थकं प्रभाषन्तः शूद्रा भागवता इति ।
न शूद्रा भगवद्भक्ता विप्रा भागवताः स्मृताः ॥ १४.११८.३२ ॥
శూద్రులు 'భాగవతులు' అని వ్యర్థంగా మాట్లాడుతారు. శూద్రులు భగవంతుని భక్తులు కారు; బ్రాహ్మణులే భాగవతులుగా స్మరించబడ్డారు.
14.118.33
द्वादशाक्षरतत्वज्ञश्चतुर्व्यूहविभागवित् ।
अच्छिद्रपञ्चकालज्ञः स वै भागवतः स्मृतः ॥ १४.११८.३३ ॥
పన్నెండు అక్షరాల మంత్ర తత్త్వాన్ని తెలిసినవాడు, చతుర్వ్యూహ విభాగాన్ని అర్థం చేసుకున్నవాడు, దోషరహిత పంచకాల విధిని తెలిసినవాడే భాగవతుడుగా స్మరించబడతాడు.
14.118.34
ऋग्वेदेनैव होता च यजुषाऽध्वर्युरेव च ।
सामवेदेन चोद्गाता पुण्येनाभिष्टुवन्ति माम् ॥ १४.११८.३४ ॥
ఋగ్వేదంతో హోత, యజుర్వేదంతో అధ్వర్యువు, సామవేదంతో ఉద్గాత పుణ్య స్తుతితో నన్ను స్తుతిస్తారు.
14.118.35
अथर्वशिरसा चैव नित्यमाथर्वाणा द्विजाः ।
स्तुवन्ति सततं ये मां ते वै भागवताः स्मृताः ॥ १४.११८.३५ ॥
అథర్వశిరస్సుతో అథర్వవేద జ్ఞాతలైన ద్విజులు ఎల్లప్పుడూ నిరంతరం నన్ను స్తుతిస్తారు; వారే భాగవతులుగా స్మరించబడతారు.
14.118.36
वेदाधीनाः सदा यज्ञा यज्ञाधीनास्तु देवताः ।
देवता ब्राह्मणाधीनास्तस्माद्विप्रास्तु देवताः ॥ १४.११८.३६ ॥
యజ్ఞాలు ఎల్లప్పుడూ వేదాలపై ఆధారపడి ఉంటాయి; దేవతలు యజ్ఞాలపై ఆధారపడి ఉంటారు; దేవతలు బ్రాహ్మణులపై ఆధారపడి ఉంటారు; అందువల్ల విప్రులే దేవతలు.
14.118.37
अनाश्रित्योच्छ्रयं नास्ति मुख्यमानश्रयमाश्रयेत् ।
रुद्रं समाश्रिता देवा रुद्रो ब्रह्माणमाश्रितः ॥ १४.११८.३७ ॥
ఆధారం లేకుండా ఉన్నతి లేదు; ప్రధాన ఆధారాన్నే ఆశ్రయించాలి. దేవతలు రుద్రుని ఆశ్రయించారు; రుద్రుడు బ్రహ్మను ఆశ్రయించాడు.
14.118.38
ब्रह्मा मामाश्रितो राजन्नाहं कंचिदुपाश्रितः ।
ममाश्रयो न कश्चित्तु सर्वेषामाश्रयो ह्यहम् ॥ १४.११८.३८ ॥
రాజా, బ్రహ్మ నన్ను ఆశ్రయించాడు; నేను ఎవరినీ ఆశ్రయించలేదు. నాకు ఆధారం ఏదీ లేదు; నేనే అందరికీ ఆధారం.
14.118.39
एवमेतन्मया प्रोक्तं रहस्यमिदमुत्तमम् ।
धर्मप्रियस्य ते नित्यं राजन्नेवं समाचर ॥ १४.११८.३९ ॥
ఈ విధంగా నేను ఈ ఉత్తమ రహస్యాన్ని చెప్పాను. రాజా, ధర్మప్రియుడవైన నీవు ఎల్లప్పుడూ ఈ విధంగానే ప్రవర్తించు.
14.118.40
इदं पवित्रमाख्यानं पुण्यं वेदेन संमितम् ।
यः पठेन्मामकं धर्ममहन्यहनि पाण्डव ॥ १४.११८.४० ॥
ఈ పవిత్రమైన, పుణ్యమైన ఆఖ్యానం వేదానికి సమానమైనది. ఓ పాండవా, నా ఈ ధర్మాన్ని ప్రతిరోజూ పఠించేవాడు—
14.118.41
धर्मोति वर्धते तस्य बुद्धिश्चापि प्रसीदति ।
पापक्षयमुपेत्यैवं कल्याणं च विवर्धते ॥ १४.११८.४१ ॥
అతని ధర్మం వృద్ధి చెందుతుంది; అతని బుద్ధి కూడా ప్రసన్నమవుతుంది. ఈ విధంగా పాపాలు నశించి అతని శ్రేయస్సు కూడా పెరుగుతుంది.
14.118.42
एतत्पुण्यं पवित्रं च पामनाशनमुत्तमम् ।
श्रोतव्यं श्रद्धया युक्तैः श्रोत्रियैश्च विशेषतः ॥ १४.११८.४२ ॥
ఇది పుణ్యమైనది, పవిత్రమైనది, పాపాలను నాశనం చేసేది, ఉత్తమమైనది; శ్రద్ధతో కూడినవారు దీనిని వినాలి, ముఖ్యంగా వేద పండితులైన బ్రాహ్మణులు.
14.118.43
श्रावयेद्यस्त्विदं भक्त्या प्रयतोथ शृणोति वा ।
स गच्छेन्मम सायुज्यं नात्र कार्या विचारणा ॥ १४.११८.४३ ॥
ఎవరు భక్తితో దీనిని వినిపిస్తాడో, లేదా నియమంతో దీనిని వింటాడో, అతడు నాతో ఐక్యాన్ని పొందుతాడు; ఇందులో సందేహం లేదు.
14.118.44
यश्चेमं श्रावयेच्छ्राद्धे मद्भक्तो मत्परायणः ।
पितरस्तस्य तृप्यन्ति यावदाभूतसंप्लवम् ॥ १४.११८.४४ ॥
నా భక్తుడై, నాపై ఆధారపడినవాడై, శ్రాద్ధ సమయంలో దీనిని వినిపించేవాడి పితరులు ప్రళయం వరకు తృప్తి చెందుతారు.
14.118.45
श्रुत्वा भागवतान्धर्मान्साक्षाद्विष्णोर्जगद्गुरोः ।
प्रहृष्टमनसो भूत्वा चिन्तयन्तोद्भुताः कथाः ॥ १४.११८.४५ ॥
జగద్గురువైన విష్ణువు యొక్క భాగవత ధర్మాలను ప్రత్యక్షంగా విని, సంతోషించిన మనస్సుతో అద్భుత కథలను ధ్యానిస్తూ...
14.118.46
ऋषय पाण्डवाश्चैव प्रणेमुस्तं जनार्दनम् ।
पूजयामास गोविन्दं धर्मपुत्रः पुनः पुनः ॥ १४.११८.४६ ॥
ఋషులు, పాండవులు ఆ జనార్దనుడికి నమస్కరించారు; ధర్మపుత్రుడు గోవిందుడిని పదే పదే పూజించాడు.
14.118.47
देवा ब्रह्मर्षयः सिद्धा गन्धर्वाप्सरसस्तथा ।
ऋषयस्च महात्मानो गुह्यका भुजगास्तता ॥ १४.११८.४७ ॥
దేవతలు, బ్రహ్మర్షులు, సిద్ధులు, గంధర్వులు, అప్సరసలు, అలాగే మహాత్ములైన ఋషులు, గుహ్యకులు, నాగులు కూడా (అక్కడ ఉన్నారు).
14.118.48
वालखिल्या महात्मानो योगिनस्तत्वदर्शिनः ।
तथा भागवताश्चापि पञ्चकालमुपासकाः ॥ १४.११८.४८ ॥
మహాత్ములైన వాలఖిల్యులు, తత్త్వదర్శులైన యోగులు, పంచకాల ఉపాసకులైన భాగవతులు కూడా (అక్కడ ఉన్నారు).
14.118.49
कौतूहलसमायुक्ता भगवद्भक्तिमागताः ।
श्रुत्वा तु परमं पुण्यं वैष्णवं धर्मशासनम् ॥ १४.११८.४९ ॥
కుతూహలంతో నిండినవారై, భగవద్భక్తిని పొందినవారై, విష్ణువుకు సంబంధించిన పరమ పవిత్రమైన ధర్మోపదేశాన్ని విని.
14.118.50
विमुक्तपापाः पूतास्ते संवृत्तास्तत्क्षणेन् तु ।
प्रणम्य शिरसा विष्णु प्रतिनन्द्य च ताः कथाः ॥ १४.११८.५० ॥
పాపాలు విడిచి వారు అదే క్షణంలో పవిత్రులయ్యారు. తల వంచి విష్ణువుకు నమస్కరించి ఆ కథలను ఆనందంగా ప్రతిస్పందించారు.
14.118.51
द्रष्टारो द्वारकायां वै वयं सर्वे जगद्गुरुम् ।
इति प्रहृष्टमनसो ययुर्देवगणैः सह।
सर्वे ऋषिगणा राजन्ययुः स्वंस्वं निवेशनम् ॥ १४.११८.५१ ॥
"మనమందరం ద్వారకలో జగద్గురువును దర్శిద్దాం" అని సంతోషమనస్కులై వారు దేవగణాలతో కలిసి వెళ్ళారు. ఓ రాజా, ఋషిగణాలన్నీ తమ తమ నివాసాలకు వెళ్ళారు.
14.118.52
गतेषु तेषु सर्वेषु केशवः केशिहा हरिः ।
सस्मार दारुकं राजन्स च सात्यकिना सह।
समीपस्थोऽभवत्सूतो याहि देवेति चाब्रवीत् ॥ १४.११८.५२ ॥
వారందరూ వెళ్లిపోయిన తర్వాత, కేశిని సంహరించిన కేశవుడు హరి, ఓ రాజా, దారుకుని స్మరించాడు. అతడు సాత్యకితో కలిసి సమీపంలో నిలిచి, "దేవా, వెళ్దాం" అని పలికాడు.
14.118.53
ततो विषण्णवदनाः पाण्डवाः पुरुषोत्तमम् ।
अञ्जलिं मूर्ध्नि संधाय नेत्रैरश्रुपरिप्लुतैः।
पिबन्तः सततं कृष्णं नोचुरार्ततरास्तदा ॥ १४.११८.५३ ॥
అప్పుడు దుఃఖించిన ముఖాలతో ఉన్న పాండవులు, పురుషోత్తముడిని, అంజలిని తలపై ఉంచి, కన్నీటితో నిండిన కళ్ళతో నిరంతరం కృష్ణుని చూస్తూ, అత్యంత వ్యథతో అప్పుడు ఏమీ మాట్లాడలేదు.
14.118.54
कृष्णोपि भगवान्देवः पृथामामन्त्र्य चार्तवत् ।
धृतराष्ट्रं च गान्धारीं विगदुरं द्रौपदीं तथा ॥ १४.११८.५४ ॥
భగవంతుడైన దేవ కృష్ణుడు కూడా పృథ వద్ద, దుఃఖితుడిగా ధృతరాష్ట్రుడు, గాంధారి, విదురుడు, ద్రౌపది వద్ద వీడ్కోలు తీసుకున్నాడు.
14.118.55
कृष्णद्वैपायनं व्यासमृषीनन्यांस्च मन्त्रिणः ।
सुभद्रामात्मजयुतामुत्तरां स्पृश्य पाणिना।
निर्गत्य वेश्मनस्तस्मादारुरोह तदा रथम् ॥ १४.११८.५५ ॥
అప్పుడు కృష్ణద్వైపాయనుడైన వ్యాసుడిని, ఇతర ఋషులను, మంత్రులను, కుమారుడితో కూడిన సుభద్రను, ఉత్తరను చేతితో తాకి, ఆ భవనం నుండి బయటికి వచ్చి రథమెక్కాడు.
14.118.56
वाजिभिः शैव्यसुग्रीवमेघपुष्पबलाहकैः ।
युक्तं तु ध्वजभूतेन पतगेन्द्रेण धीमता ॥ १४.११८.५६ ॥
శైబ్యుడు, సుగ్రీవుడు, మేఘపుష్పుడు, బలాహకుడు అనే గుర్రాలతో కట్టబడి, ధ్వజంగా ఉన్న బుద్ధిమంతుడైన పక్షిరాజుతో కూడినది.
14.118.57
अन्वारुरोह चाप्येन प्रेम्या राजा युधिष्ठिरः ।
अपास्य चाशु यन्तारं दारुकं सूतसत्तमम्।
अभीशून्प्रतिजग्राह स्वयं कुरुपतिस्तदा ॥ १४.११८.५७ ॥
రాజు యుధిష్ఠిరుడు కూడా ప్రేమతో దానిపై ఎక్కాడు; వెంటనే సారథి దారుకుడు, సూతశ్రేష్ఠుడు, ను పక్కకు తప్పించి, కురుపతి తానే కళ్లెములు పట్టుకున్నాడు.
14.118.58
उपारुह्यार्जुनश्चापि चामरव्यजनं शुभम् ।
रुक्मदण्डं बृहन्मूर्ध्नि दुधावाभिप्रदक्षिणम् ॥ १४.११८.५८ ॥
అర్జునుడు కూడా ఎక్కి, తల మీద బంగారు పిడి కలిగిన పెద్ద, శుభకరమైన చామరాన్ని కుడివైపు తిప్పుతూ వీచాడు.
14.118.59
तथैव भीमसेनोपि रथमारुह्य वीर्यवान् ।
छत्रं शतशलाकं च दिव्यमाल्योपशोभितम् ॥ १४.११८.५९ ॥
అలాగే పరాక్రమవంతుడైన భీమసేనుడు కూడా రథమెక్కి, వంద శలాకలు కలిగి దివ్య మాలలతో అలంకరించబడిన ఛత్రాన్ని పట్టుకున్నాడు.
14.118.60
वैडूर्यमणिदण्डं च चामीकरविभूषितम् ।
दधार तरसा भीमश्छत्रं तच्छार्ङ्गधन्वनः ॥ १४.११८.६० ॥
వైడూర్యమణి దండముతో, బంగారముతో అలంకరించబడిన ఆ ఛత్రాన్ని, శార్ఙ్గధన్వి (కృష్ణుని) ది, భీముడు వేగంగా పట్టుకున్నాడు.
14.118.61
उपारुह्य रथं शीघ्रं चामरव्यजने सिते ।
नकुलः सहदेवश्च धूयमानौ जनार्दनम् ॥ १४.११८.६१ ॥
రథముపై వేగంగా ఎక్కి, నకులుడు, సహదేవుడు తెల్లని చామరములు, వ్యజనములు జనార్దనుని (కృష్ణుని) మీద వీచారు.
14.118.62
भीमसेनोऽर्जुनश्चैव यमावप्यरिसूदनौ ।
पृष्ठतोऽनुययुः कृष्णं माशब्द इति हर्षिताः ॥ १४.११८.६२ ॥
భీమసేనుడు, అర్జునుడు, ఇద్దరు యమజులు, శత్రునాశకులు, 'మాశబ్ద' అని ఆనందంతో కృష్ణుని వెనుక నడిచారు.
14.118.63
त्रियोजने व्यतीते तु परिष्वज्य च पाण्डवान् ।
विसृज्य कृष्णस्तान्सर्वान्प्रणतान्द्वारका ययौ ॥ १४.११८.६३ ॥
మూడు యోజనములు గడిచిన తరువాత, పాండవులను కౌగిలించుకొని, నమస్కరించిన వారందరినీ పంపి, కృష్ణుడు ద్వారకకు వెళ్లాడు.
14.118.64
तथा प्रणम्य गोविन्दं तदाप्रभृति पाण्डवाः ।
कपिलाद्यानि दानानि ददुर्धर्मपरायणाः ॥ १४.११८.६४ ॥
అలాగే గోవిందుని నమస్కరించి, అప్పటినుండి ధర్మపరాయణులైన పాండవులు కపిల మొదలైన దానములు ఇచ్చారు.
14.118.65
मधुसूदनवाक्यानि स्मृत्वास्मृत्वा पुनःपुनः ।
मनसा पूजयामासुर्हदयस्थानि पाण्डवाः ॥ १४.११८.६५ ॥
మధుసూదనుని మాటలను మళ్ళీ మళ్ళీ స్మరించి, హృదయంలో నిలిచిన వాటిని పాండవులు మనసులో పూజించారు.
14.118.66
युधिष्ठिरस्तु धर्मात्मा हृदि कृत्वा जनार्दनम् ।
तद्भक्तस्तन्मना युक्तस्तद्याजी तत्परोऽभवत् ॥ १४.११८.६६ ॥
ధర్మాత్ముడైన యుధిష్ఠిరుడు జనార్దనుడిని హృదయంలో నిలుపుకొని, ఆయనకు భక్తుడై, ఆయనపైనే మనసు లగ్నం చేసి, ఆయననే పూజిస్తూ ఆయనకు అంకితుడయ్యాడు.
14.118.67
एवमुक्तं पुरावृत्तं वैष्णवं धर्मशासनम् ।
मया ते कथितं राजन्पिवित्रं पापनाशनम् ॥ १४.११८.६७ ॥
ఇలా పూర్వకాలపు వృత్తాంతమైన విష్ణు సంబంధిత ధర్మశాసనాన్ని నేను నీకు చెప్పాను. ఓ రాజా, ఇది పవిత్రమైనది, పాపాన్ని నశింపజేసేది.
14.118.68
तच्छृणुष्व महाराज विष्णुप्रोक्तं कुरूद्वह ।
तेन गच्छसि नान्येन तद्विष्णोः परमं पदम् ॥ १४.११८.६८ ॥
మహారాజా, కురువంశశ్రేష్ఠుడా, విష్ణువు చెప్పిన ఆ ఉపదేశాన్ని విను. దానివల్లనే నీవు విష్ణువు పరమపదాన్ని చేరుకుంటావు; మరే మార్గంతోనూ కాదు.