ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 14.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.12.1
द्विवोधो जायते व्याधिः शारीरो मानसस्तथा ।
परस्परं तयोर्जन्म निर्द्वन्द्वं नोपपद्यते ॥ १४.१२.१ ॥
ರೋಗವು ಎರಡು ರೀತಿಯದು: ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ. ಇವೆರಡರ ಉದ್ಭವವು ಪರಸ್ಪರ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿಲ್ಲ.
14.12.2
शरीरे जायते व्याधिः शरीरः स निगद्यते ।
मानसे जायते व्याधिर्मानसस्तु निगद्यते ॥ १४.१२.२ ॥
ದೇಹದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ರೋಗವನ್ನು ದೈಹಿಕ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ರೋಗವನ್ನು ಮಾನಸಿಕ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
14.12.3
शीतोष्णे चैव वायुश्च गुणा राजञ्शरीरजाः ।
तेषां गुणानां साम्यं चेत्तदाहुः स्वस्थलक्षणम् ॥ १४.१२.३ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಶೀತ, ಉಷ್ಣ ಮತ್ತು ವಾಯು ಇವು ದೇಹದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಗುಣಗಳು. ಈ ಗುಣಗಳು ಸಮವಾಗಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಆರೋಗ್ಯದ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
14.12.4
उष्णेन बाध्यते शीतं शीतेनोष्णं च बाध्यते ॥ १४.१२.४ ॥
ಉಷ್ಣದಿಂದ ಶೀತ ಬಾಧಿತವಾಗುತ್ತದೆ; ಶೀತದಿಂದ ಉಷ್ಣ ಬಾಧಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
14.12.5
सत्वं रजस्तमश्चेति त्रय आत्मगुणाः स्मृताः ।
तेषां गुणानां साम्यं चेत्तदाहुः स्वस्थलक्षणम् ॥ १४.१२.५ ॥
ಸತ್ತ್ವ, ರಜಸ್ ಮತ್ತು ತಮಸ್ ಎಂಬ ಮೂರು ಆತ್ಮದ ಗುಣಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಣಗಳು ಸಮವಾಗಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಆರೋಗ್ಯದ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
14.12.6
तेषामन्यतमोत्सेके विधानमुपदिश्यते ।
हर्षेण बाध्यते शोको हर्षः शोकेन बाध्यते ॥ १४.१२.६ ॥
ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಅತಿಯಾದಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹರ್ಷದಿಂದ ಶೋಕ ಬಾಧಿತವಾಗುತ್ತದೆ; ಶೋಕದಿಂದ ಹರ್ಷ ಬಾಧಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
14.12.7
कश्चिद्दुःखे वर्तमानः सुखस्य स्मर्तुमिच्छति ।
कश्चित्सुखे वर्तमानो दुःखस्य स्मर्तुमिच्छति ॥ १४.१२.७ ॥
ದುಃಖದಲ್ಲಿರುವ ಒಬ್ಬನು ಸುಖವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ; ಸುಖದಲ್ಲಿರುವ ಒಬ್ಬನು ದುಃಖವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ.
14.12.8
स त्वं न दुःखी दुःखस्य न सुखी सुसुखस्य वा ।
स्मर्तुमिच्छसि कौन्तेय दैवं हि बलवत्तरम्।
अथवा ते स्वभावोऽयं येन पार्थावकृष्यसे ॥ १४.१२.८ ॥
ನೀನು ದುಃಖದಲ್ಲಿ ದುಃಖಿತನೂ ಅಲ್ಲ, ಮಹಾಸುಖದಲ್ಲಿ ಸುಖಿತನೂ ಅಲ್ಲ; ಆದರೂ ಕೌಂತೇಯ, ನೀನು ಅದನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೀಯ. ದೈವವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅತ್ಯಂತ ಬಲಶಾಲಿ. ಅಥವಾ ಇದು ನಿನ್ನ ಸ್ವಭಾವ; ಅದರಿಂದ ಪಾರ್ಥ, ನೀನು ಎಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತೀಯ.
14.12.9
दृष्ट्वा सभागतां कृष्णामेकवस्त्रां रजस्वलाम् ।
मिषतां पाण्डवेयानां न तस्य स्मर्तुमिच्छसि ॥ १४.१२.९ ॥
ಸಭೆಗೆ ತರಲ್ಪಟ್ಟ, ಒಂದೇ ವಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದ, ರಜಸ್ವಲೆಯಾಗಿದ್ದ ಕೃಷ್ಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಪಾಂಡವರು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ನೀನು ಅದನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲವೇ?
14.12.10
प्रव्राजनं च नगरादजिनैश्च विवासनम् ।
महारण्यनिवासश्च न तस्य स्मर्तुमिच्छसि ॥ १४.१२.१० ॥
ನಗರದಿಂದ ಗಡಿಪಾರು, ಜಿಂಕೆ ಚರ್ಮಗಳೊಂದಿಗೆ ವನವಾಸ, ಮಹಾ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸ—ಇವುಗಳನ್ನು ನೀನು ಸ್ಮರಿಸಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲವೇ?
14.12.11
जटासुरात्परिक्लेशश्चित्रसेनेन चाहवः ।
सैन्धवाच्च परिक्लेशो न तस्य स्मर्तुमिच्छसि ॥ १४.१२.११ ॥
ಜಟಾಸುರನಿಂದ ಆದ ಸಂಕಟ, ಚಿತ್ರಸೇನನೊಡನೆ ಯುದ್ಧ, ಸೈಂಧವನಿಂದ ಆದ ಸಂಕಟ—ಇವನ್ನು ನೀನು ಸ್ಮರಿಸಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲವೇ?
14.12.12
पुनरज्ञातचर्यायां कीचकेन पदा वधः ।
याज्ञसेन्यास्तथा पार्थ न तस्य स्मर्तुमिच्छसि ॥ १४.१२.१२ ॥
ಮರುಮಾತ್ರ ಅಜ್ಞಾತವಾಸದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೀಚಕನು ಕಾಲಿನಿಂದ ಹೊಡೆದ ಪ್ರಹಾರ, ಪಾರ್ಥ, ಯಾಜ್ಞಸೇನಿಯ (ದ್ರೌಪದಿಯ) ಮೇಲೆ ಅಂತಹದ್ದೇ ಹಿಂಸೆ—ಇವನ್ನು ನೀನು ಸ್ಮರಿಸಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲವೇ?
14.12.13
यच्च ते द्रोणभीष्माभ्यां युद्धमासीदरिंदम ।
मनसैकेन योद्धव्यं तत्ते युद्धमुपस्थितम् ॥ १४.१२.१३ ॥
ಶತ್ರುದಮನನೇ! ದ್ರೋಣ ಮತ್ತು ಭೀಷ್ಮರೊಂದಿಗೆ ನಿನಗೆ ನಡೆದ ಯುದ್ಧ ಈಗ ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ಬಂದಿದೆ; ಅದನ್ನು ಏಕಾಗ್ರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೋರಾಡಬೇಕು.
14.12.14
तस्मादभ्युपगन्तव्यं युद्धाय भरतर्षभ ।
परमव्यक्तरूपस्य पारं युक्त्या स्वकर्मभिः ॥ १४.१२.१४ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ, ಭರತರ್ಷಭನೇ! ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಾಗಬೇಕು; ತನ್ನ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಯುಕ್ತಿಯಿಂದ ಪರಮ ಅವ್ಯಕ್ತ ರೂಪದ ತೀರವನ್ನು ಸೇರಬೇಕು.
14.12.15
यत्र नैव शरैः कार्यं न भृत्यैर्न च बन्धुभिः ।
आत्मनैकेन योद्धव्यं तत्ते युद्धमुपस्थितम् ॥ १४.१२.१५ ॥
ಬಾಣಗಳಿಂದಲೂ, ಸೇವಕರಿಂದಲೂ, ಬಂಧುಗಳಿಂದಲೂ ಕೆಲಸ ಆಗದ ಕಡೆ, ತಾನೇ ಒಬ್ಬನಾಗಿ ಹೋರಾಡಬೇಕು; ಆ ಯುದ್ಧ ಈಗ ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ಬಂದಿದೆ.
14.12.16
तस्मिन्ननिर्जिते युद्धे कामवस्थां गमिष्यसि ।
एतज्ज्ञात्वा तु कौन्तेय कृतकृत्यो भविष्यसि ॥ १४.१२.१६ ॥
ಆ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಗೆದ್ದ ಬಳಿಕ ನೀನು ಬಯಸಿದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ. ಕೌಂತೇಯನೇ! ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು ನೀನು ಕೃತಕೃತ್ಯನಾಗುವೆ.
14.12.17
एथां बुद्धिं विनिश्चित्य भूतानामागतिं गतिम् ।
पितृपैतामहे वृत्ते शाधि राज्यं यथोचितम् ॥ १४.१२.१७ ॥
ಈ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ಜೀವಿಗಳ ಬರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೋಗುವಿಕೆಯನ್ನು ತಿಳಿದು, ನಿನ್ನ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಅಜ್ಜಂದಿರ ನಡೆತೆಯಂತೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳು.