മഹാഭാരതം · അധ്യായം 14.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.12.1
द्विवोधो जायते व्याधिः शारीरो मानसस्तथा ।
परस्परं तयोर्जन्म निर्द्वन्द्वं नोपपद्यते ॥ १४.१२.१ ॥
രോഗം രണ്ടുതരമാണ്: ശാരീരികവും മാനസികവും. ഇവ രണ്ടിന്റെയും ഉത്ഭവം പരസ്പരം സ്വതന്ത്രമല്ല.
14.12.2
शरीरे जायते व्याधिः शरीरः स निगद्यते ।
मानसे जायते व्याधिर्मानसस्तु निगद्यते ॥ १४.१२.२ ॥
ശരീരത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന രോഗം ശാരീരികം എന്നും മനസ്സിൽ ഉണ്ടാകുന്ന രോഗം മാനസികം എന്നും പറയപ്പെടുന്നു.
14.12.3
शीतोष्णे चैव वायुश्च गुणा राजञ्शरीरजाः ।
तेषां गुणानां साम्यं चेत्तदाहुः स्वस्थलक्षणम् ॥ १४.१२.३ ॥
രാജാവേ, ശീതം, ഉഷ്ണം, വായു എന്നിവ ശരീരത്തിൽനിന്ന് ഉണ്ടാകുന്ന ഗുണങ്ങളാണ്. ഈ ഗുണങ്ങളുടെ സമത്വമുണ്ടെങ്കിൽ അത് ആരോഗ്യത്തിന്റെ ലക്ഷണമെന്നു പറയുന്നു.
14.12.4
उष्णेन बाध्यते शीतं शीतेनोष्णं च बाध्यते ॥ १४.१२.४ ॥
ഉഷ്ണത്താൽ ശീതം ബാധിക്കപ്പെടുന്നു; ശീതത്താൽ ഉഷ്ണം ബാധിക്കപ്പെടുന്നു.
14.12.5
सत्वं रजस्तमश्चेति त्रय आत्मगुणाः स्मृताः ।
तेषां गुणानां साम्यं चेत्तदाहुः स्वस्थलक्षणम् ॥ १४.१२.५ ॥
സത്വം, രജസ്, തമസ് എന്നിവ ആത്മാവിന്റെ മൂന്നു ഗുണങ്ങളായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ ഗുണങ്ങളുടെ സമത്വമുണ്ടെങ്കിൽ അത് ആരോഗ്യത്തിന്റെ ലക്ഷണമെന്നു പറയുന്നു.
14.12.6
तेषामन्यतमोत्सेके विधानमुपदिश्यते ।
हर्षेण बाध्यते शोको हर्षः शोकेन बाध्यते ॥ १४.१२.६ ॥
ഇവയിലൊന്ന് അധികമാകുമ്പോൾ അതിനുള്ള പ്രതിവിധി ഉപദേശിക്കപ്പെടുന്നു. സന്തോഷത്താൽ ദുഃഖം ബാധിക്കപ്പെടുന്നു; ദുഃഖത്താൽ സന്തോഷം ബാധിക്കപ്പെടുന്നു.
14.12.7
कश्चिद्दुःखे वर्तमानः सुखस्य स्मर्तुमिच्छति ।
कश्चित्सुखे वर्तमानो दुःखस्य स्मर्तुमिच्छति ॥ १४.१२.७ ॥
ദുഃഖത്തിലിരിക്കുന്ന ഒരാൾ സുഖത്തെ ഓർക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; സുഖത്തിലിരിക്കുന്ന ഒരാൾ ദുഃഖത്തെ ഓർക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
14.12.8
स त्वं न दुःखी दुःखस्य न सुखी सुसुखस्य वा ।
स्मर्तुमिच्छसि कौन्तेय दैवं हि बलवत्तरम्।
अथवा ते स्वभावोऽयं येन पार्थावकृष्यसे ॥ १४.१२.८ ॥
നീ ദുഃഖത്തിൽ ദുഃഖിതനല്ല, അത്യന്ത സുഖത്തിൽ സുഖിതനുമല്ല; എന്നിട്ടും കൗന്തേയാ, നീ അതിനെ ഓർക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ദൈവം തീർച്ചയായും അതിശക്തമാണ്. അല്ലെങ്കിൽ ഇത് നിന്റെ സ്വഭാവമാണ്; അതിനാൽ പാർത്ഥാ, നീ വലിച്ചിഴക്കപ്പെടുന്നു.
14.12.9
दृष्ट्वा सभागतां कृष्णामेकवस्त्रां रजस्वलाम् ।
मिषतां पाण्डवेयानां न तस्य स्मर्तुमिच्छसि ॥ १४.१२.९ ॥
സഭയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരപ്പെട്ട, ഒരേയൊരു വസ്ത്രമണിഞ്ഞ, ആർത്തവാവസ്ഥയിലായിരുന്ന കൃഷ്ണയെ കണ്ടിട്ടും, പാണ്ഡവന്മാർ നോക്കിനിൽക്കെ, നീ അതിനെ ഓർക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ലേ?
14.12.10
प्रव्राजनं च नगरादजिनैश्च विवासनम् ।
महारण्यनिवासश्च न तस्य स्मर्तुमिच्छसि ॥ १४.१२.१० ॥
നഗരത്തിൽ നിന്നുള്ള പുറംതള്ളലും മാൻതോലുകളോടെയുള്ള പ്രവാസവും മഹാവനത്തിലെ വാസവും—അതിനെ നീ ഓർക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ലേ?
14.12.11
जटासुरात्परिक्लेशश्चित्रसेनेन चाहवः ।
सैन्धवाच्च परिक्लेशो न तस्य स्मर्तुमिच्छसि ॥ १४.१२.११ ॥
ജടാസുരനിൽ നിന്നുള്ള ക്ലേശവും ചിത്രസേനനോടുള്ള യുദ്ധവും സൈന്ധവനിൽ നിന്നുള്ള ക്ലേശവും—അതിനെ നീ ഓർക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ലേ?
14.12.12
पुनरज्ञातचर्यायां कीचकेन पदा वधः ।
याज्ञसेन्यास्तथा पार्थ न तस्य स्मर्तुमिच्छसि ॥ १४.१२.१२ ॥
വീണ്ടും അജ്ഞാതവാസകാലത്ത് കീചകൻ കാലുകൊണ്ട് നടത്തിയ പ്രഹരവും, പാർത്ഥാ, യാജ്ഞസേനിയോട് (ദ്രൗപദിയോട്) അതുപോലെയുള്ള അതിക്രമവും—അതിനെ നീ ഓർക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ലേ?
14.12.13
यच्च ते द्रोणभीष्माभ्यां युद्धमासीदरिंदम ।
मनसैकेन योद्धव्यं तत्ते युद्धमुपस्थितम् ॥ १४.१२.१३ ॥
ശത്രുദമനാ! ദ്രോണരോടും ഭീഷ്മരോടും നിനക്കുണ്ടായ യുദ്ധം ഇപ്പോൾ നിന്റെ മുന്നിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു; അത് ഏകാഗ്രമനസ്സോടെ പോരാടണം.
14.12.14
तस्मादभ्युपगन्तव्यं युद्धाय भरतर्षभ ।
परमव्यक्तरूपस्य पारं युक्त्या स्वकर्मभिः ॥ १४.१२.१४ ॥
അതിനാൽ, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ! യുദ്ധത്തിന് ഒരുങ്ങണം; സ്വന്തം കർമ്മങ്ങളാലും യുക്തിയാലും പരമമായ അവ്യക്തരൂപത്തിന്റെ തീരം പ്രാപിക്കണം.
14.12.15
यत्र नैव शरैः कार्यं न भृत्यैर्न च बन्धुभिः ।
आत्मनैकेन योद्धव्यं तत्ते युद्धमुपस्थितम् ॥ १४.१२.१५ ॥
അമ്പുകൊണ്ടോ ഭൃത്യന്മാരെക്കൊണ്ടോ ബന്ധുക്കളെക്കൊണ്ടോ കാര്യം നടക്കാത്തിടത്ത്, സ്വയം ഒറ്റയ്ക്ക് പോരാടണം; ആ യുദ്ധം ഇപ്പോൾ നിന്റെ മുന്നിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു.
14.12.16
तस्मिन्ननिर्जिते युद्धे कामवस्थां गमिष्यसि ।
एतज्ज्ञात्वा तु कौन्तेय कृतकृत्यो भविष्यसि ॥ १४.१२.१६ ॥
ആ യുദ്ധം ജയിച്ചാൽ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്ന അവസ്ഥ പ്രാപിക്കും. കൗന്തേയാ! ഇത് അറിഞ്ഞാൽ നീ കൃതകൃത്യനാകും.
14.12.17
एथां बुद्धिं विनिश्चित्य भूतानामागतिं गतिम् ।
पितृपैतामहे वृत्ते शाधि राज्यं यथोचितम् ॥ १४.१२.१७ ॥
ഈ ബുദ്ധി ഉറപ്പിച്ച്, ജീവികളുടെ വരവും പോക്കും അറിഞ്ഞ്, നിന്റെ പിതാക്കന്മാരുടെയും മുത്തച്ഛന്മാരുടെയും നടപ്പനുസരിച്ച് രാജ്യം യഥോചിതം ഭരിക്കുക.