มหาภารตะ · อัธยายะ 14.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.12.1
द्विवोधो जायते व्याधिः शारीरो मानसस्तथा ।
परस्परं तयोर्जन्म निर्द्वन्द्वं नोपपद्यते ॥ १४.१२.१ ॥
โรคมีสองอย่าง คือโรคทางกายและโรคทางใจ และการเกิดขึ้นของทั้งสองนี้ไม่ได้เป็นอิสระต่อกัน
14.12.2
शरीरे जायते व्याधिः शरीरः स निगद्यते ।
मानसे जायते व्याधिर्मानसस्तु निगद्यते ॥ १४.१२.२ ॥
โรคที่เกิดขึ้นในร่างกายเรียกว่าโรคทางกาย ส่วนโรคที่เกิดขึ้นในใจเรียกว่าโรคทางใจ
14.12.3
शीतोष्णे चैव वायुश्च गुणा राजञ्शरीरजाः ।
तेषां गुणानां साम्यं चेत्तदाहुः स्वस्थलक्षणम् ॥ १४.१२.३ ॥
ข้าแต่พระราชา ความหนาวและความร้อน รวมถึงลม เป็นคุณที่เกิดจากร่างกาย เมื่อคุณเหล่านี้อยู่ในภาวะสมดุล ท่านว่านั่นคือลักษณะของความมีสุขภาพดี
14.12.4
उष्णेन बाध्यते शीतं शीतेनोष्णं च बाध्यते ॥ १४.१२.४ ॥
ความหนาวถูกความร้อนข่มไว้ และความร้อนก็ถูกความหนาวข่มไว้
14.12.5
सत्वं रजस्तमश्चेति त्रय आत्मगुणाः स्मृताः ।
तेषां गुणानां साम्यं चेत्तदाहुः स्वस्थलक्षणम् ॥ १४.१२.५ ॥
สัตตวะ รชัสและตมัส ถูกกล่าวไว้ว่าเป็นคุณสามประการของอาตมัน เมื่อคุณเหล่านี้อยู่ในภาวะสมดุล ท่านว่านั่นคือลักษณะของความมีสุขภาพดี
14.12.6
तेषामन्यतमोत्सेके विधानमुपदिश्यते ।
हर्षेण बाध्यते शोको हर्षः शोकेन बाध्यते ॥ १४.१२.६ ॥
เมื่อสิ่งใดสิ่งหนึ่งในสามนี้เพิ่มพูนเกินประมาณ ก็มีวิธีแก้ไขที่ได้รับการสอนไว้ คือความยินดีถูกความโศกข่มไว้ และความโศกก็ถูกความยินดีข่มไว้
14.12.7
कश्चिद्दुःखे वर्तमानः सुखस्य स्मर्तुमिच्छति ।
कश्चित्सुखे वर्तमानो दुःखस्य स्मर्तुमिच्छति ॥ १४.१२.७ ॥
ผู้ที่อยู่ในความทุกข์ย่อมปรารถนาจะนึกถึงความสุข และผู้ที่อยู่ในความสุขย่อมปรารถนาจะนึกถึงความทุกข์
14.12.8
स त्वं न दुःखी दुःखस्य न सुखी सुसुखस्य वा ।
स्मर्तुमिच्छसि कौन्तेय दैवं हि बलवत्तरम्।
अथवा ते स्वभावोऽयं येन पार्थावकृष्यसे ॥ १४.१२.८ ॥
ท่านไม่ได้ทุกข์เพราะความทุกข์ และไม่ได้สุขเพราะความสุขอันยิ่งใหญ่ แต่ข้าแต่โอรสของกุนตี ท่านก็ยังปรารถนาจะนึกถึงมัน ความอ่อนโยนของชะตาย่อมทรงพลังยิ่งนัก หรือนี่เป็นธรรมชาติของท่าน ที่ทำให้ท่าน ข้าแต่โอรสของปฤถา ถูกดึงไปสู่สิ่งนั้น
14.12.9
दृष्ट्वा सभागतां कृष्णामेकवस्त्रां रजस्वलाम् ।
मिषतां पाण्डवेयानां न तस्य स्मर्तुमिच्छसि ॥ १४.१२.९ ॥
เมื่อได้เห็นเทราปทีถูกนำเข้าสู่ที่ประชุม นุ่งผ้าผืนเดียวและอยู่ในระหว่างมีประจำเดือน ขณะที่บรรดาโอรสของปาณฑุจ้องมองอยู่ ท่านไม่ปรารถนาจะนึกถึงเรื่องนั้นหรือ
14.12.10
प्रव्राजनं च नगरादजिनैश्च विवासनम् ।
महारण्यनिवासश्च न तस्य स्मर्तुमिच्छसि ॥ १४.१२.१० ॥
การถูกขับไล่ออกจากนคร การถูกเนรเทศให้นุ่งหนังกวาง และการอยู่อาศัยในป่าใหญ่ ท่านไม่ปรารถนาจะนึกถึงเรื่องนั้นหรือ
14.12.11
जटासुरात्परिक्लेशश्चित्रसेनेन चाहवः ।
सैन्धवाच्च परिक्लेशो न तस्य स्मर्तुमिच्छसि ॥ १४.१२.११ ॥
ความลำบากจากชฏาสูร การรบกับจิตรเสน และความทุกข์ทรมานจากกษัตริย์แห่งสินธุ ท่านไม่ปรารถนาจะนึกถึงเรื่องนั้นหรือ
14.12.12
पुनरज्ञातचर्यायां कीचकेन पदा वधः ।
याज्ञसेन्यास्तथा पार्थ न तस्य स्मर्तुमिच्छसि ॥ १४.१२.१२ ॥
อีกทั้งการถูกกีจกทำร้ายด้วยเท้า ในช่วงเวลาที่ต้องปกปิดตน และการถูกทำร้ายเช่นเดียวกันต่อยาชญเสนี ข้าแต่โอรสของปฤถา ท่านไม่ปรารถนาจะนึกถึงเรื่องนั้นหรือ
14.12.13
यच्च ते द्रोणभीष्माभ्यां युद्धमासीदरिंदम ।
मनसैकेन योद्धव्यं तत्ते युद्धमुपस्थितम् ॥ १४.१२.१३ ॥
ข้าแต่ผู้ปราบศัตรู การรบที่ท่านเคยทำกับโทรณะและภีษมะ บัดนี้ได้มาถึงท่านแล้ว ต้องต่อสู้ด้วยจิตใจที่มั่นคงเพียงหนึ่งเดียว
14.12.14
तस्मादभ्युपगन्तव्यं युद्धाय भरतर्षभ ।
परमव्यक्तरूपस्य पारं युक्त्या स्वकर्मभिः ॥ १४.१२.१४ ॥
เพราะฉะนั้น ข้าแต่ผู้เป็นเลิศในหมู่ภรตะ ท่านต้องออกไปทำสงคราม และด้วยปัญญาและการกระทำของตน จงไปถึงฝั่งฟากโน้นแห่งรูปอันสูงสุดที่ไม่ปรากฏ
14.12.15
यत्र नैव शरैः कार्यं न भृत्यैर्न च बन्धुभिः ।
आत्मनैकेन योद्धव्यं तत्ते युद्धमुपस्थितम् ॥ १४.१२.१५ ॥
ที่ซึ่งทั้งลูกศร ข้ารับใช้ และญาติพี่น้องต่างช่วยไม่ได้ ต้องต่อสู้เพียงลำพังด้วยตนเอง การรบนั้นได้มาถึงท่านแล้ว
14.12.16
तस्मिन्ननिर्जिते युद्धे कामवस्थां गमिष्यसि ।
एतज्ज्ञात्वा तु कौन्तेय कृतकृत्यो भविष्यसि ॥ १४.१२.१६ ॥
เมื่อการรบนั้นได้รับชัยชนะ ท่านจะบรรลุสภาวะที่ปรารถนา และข้าแต่โอรสของกุนตี เมื่อรู้เช่นนี้แล้ว ท่านจะเป็นผู้ที่กิจของตนสำเร็จ
14.12.17
एथां बुद्धिं विनिश्चित्य भूतानामागतिं गतिम् ।
पितृपैतामहे वृत्ते शाधि राज्यं यथोचितम् ॥ १४.१२.१७ ॥
เมื่อตั้งปัญญานี้ให้มั่นคงแล้ว และรู้การมาและการไปของสรรพสัตว์ จงปกครองแผ่นดินให้เหมาะสม ตามแบบแผนที่บิดาและปู่ของท่านได้ประพฤติมา