మహాభారతం · అధ్యాయం 14.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.12.1
द्विवोधो जायते व्याधिः शारीरो मानसस्तथा ।
परस्परं तयोर्जन्म निर्द्वन्द्वं नोपपद्यते ॥ १४.१२.१ ॥
రోగం రెండు విధాలుగా ఉంటుంది, శారీరకమైనది మరియు మానసికమైనది. ఈ రెండింటి పుట్టుక ఒకదానికొకటి స్వతంత్రంగా ఉండదు.
14.12.2
शरीरे जायते व्याधिः शरीरः स निगद्यते ।
मानसे जायते व्याधिर्मानसस्तु निगद्यते ॥ १४.१२.२ ॥
శరీరంలో కలిగే రోగాన్ని శారీరకమని, మనసులో కలిగే రోగాన్ని మానసికమని అంటారు.
14.12.3
शीतोष्णे चैव वायुश्च गुणा राजञ्शरीरजाः ।
तेषां गुणानां साम्यं चेत्तदाहुः स्वस्थलक्षणम् ॥ १४.१२.३ ॥
ఓ రాజా, శీతోష్ణాలు, వాయువు ఇవి శరీరం నుండి పుట్టే గుణాలు. ఈ గుణాలు సమతుల్యంగా ఉంటే అది ఆరోగ్య లక్షణమని అంటారు.
14.12.4
उष्णेन बाध्यते शीतं शीतेनोष्णं च बाध्यते ॥ १४.१२.४ ॥
వేడితో చలి అణచబడుతుంది, చలితో వేడి అణచబడుతుంది.
14.12.5
सत्वं रजस्तमश्चेति त्रय आत्मगुणाः स्मृताः ।
तेषां गुणानां साम्यं चेत्तदाहुः स्वस्थलक्षणम् ॥ १४.१२.५ ॥
సత్త్వం, రజస్సు, తమస్సు అనే మూడు ఆత్మ గుణాలుగా చెప్పబడ్డాయి. ఈ గుణాలు సమతుల్యంగా ఉంటే అది ఆరోగ్య లక్షణమని అంటారు.
14.12.6
तेषामन्यतमोत्सेके विधानमुपदिश्यते ।
हर्षेण बाध्यते शोको हर्षः शोकेन बाध्यते ॥ १४.१२.६ ॥
వీటిలో ఏదో ఒకటి అధికమైనప్పుడు దానికి విధానం ఉపదేశించబడుతుంది. ఆనందంతో దుఃఖం అణచబడుతుంది; దుఃఖంతో ఆనందం అణచబడుతుంది.
14.12.7
कश्चिद्दुःखे वर्तमानः सुखस्य स्मर्तुमिच्छति ।
कश्चित्सुखे वर्तमानो दुःखस्य स्मर्तुमिच्छति ॥ १४.१२.७ ॥
దుఃఖంలో ఉన్న ఒకరు సుఖాన్ని స్మరించాలనుకుంటారు; సుఖంలో ఉన్న మరొకరు దుఃఖాన్ని స్మరించాలనుకుంటారు.
14.12.8
स त्वं न दुःखी दुःखस्य न सुखी सुसुखस्य वा ।
स्मर्तुमिच्छसि कौन्तेय दैवं हि बलवत्तरम्।
अथवा ते स्वभावोऽयं येन पार्थावकृष्यसे ॥ १४.१२.८ ॥
నీవు దుఃఖంలో దుఃఖితుడవు కావు, గొప్ప సుఖంలో సుఖితుడవు కావు; అయినా, కౌంతేయా, నీవు దానిని స్మరించాలనుకుంటున్నావు. దైవం నిజంగా అత్యంత బలవంతమైనది. లేదా ఇది నీ స్వభావం; దాని వల్ల, పార్థా, నీవు లాగబడుతున్నావు.
14.12.9
दृष्ट्वा सभागतां कृष्णामेकवस्त्रां रजस्वलाम् ।
मिषतां पाण्डवेयानां न तस्य स्मर्तुमिच्छसि ॥ १४.१२.९ ॥
సభకు తీసుకురాబడిన, ఒకే వస్త్రంతో ఉన్న, రజస్వల అయిన కృష్ణను చూసినప్పుడు, పాండవులు చూస్తూ ఉండగా, నీవు దానిని స్మరించాలనుకోవడం లేదా?
14.12.10
प्रव्राजनं च नगरादजिनैश्च विवासनम् ।
महारण्यनिवासश्च न तस्य स्मर्तुमिच्छसि ॥ १४.१२.१० ॥
నగరం నుండి బహిష్కరణ, జింక చర్మాలతో ప్రవాసం, గొప్ప అరణ్యంలో నివాసం—వీటిని నీవు స్మరించాలనుకోవడం లేదా?
14.12.11
जटासुरात्परिक्लेशश्चित्रसेनेन चाहवः ।
सैन्धवाच्च परिक्लेशो न तस्य स्मर्तुमिच्छसि ॥ १४.१२.११ ॥
జటాసురుని వల్ల కలిగిన క్లేశం, చిత్రసేనునితో యుద్ధం, సైంధవుని వల్ల కలిగిన క్లేశం—వీటిని నీవు స్మరించాలనుకోవడం లేదా?
14.12.12
पुनरज्ञातचर्यायां कीचकेन पदा वधः ।
याज्ञसेन्यास्तथा पार्थ न तस्य स्मर्तुमिच्छसि ॥ १४.१२.१२ ॥
మళ్లీ అజ్ఞాతవాస సమయంలో కీచకుడు కాలితో కొట్టిన దెబ్బ, పార్థా, యాజ్ఞసేని (ద్రౌపది)పై అలాంటి దాడి—దానిని నీవు స్మరించాలనుకోవడం లేదా?
14.12.13
यच्च ते द्रोणभीष्माभ्यां युद्धमासीदरिंदम ।
मनसैकेन योद्धव्यं तत्ते युद्धमुपस्थितम् ॥ १४.१२.१३ ॥
శత్రుదమనా! ద్రోణ, భీష్ములతో నీకు జరిగిన యుద్ధం ఇప్పుడు నీ ముందుకు వచ్చింది; దాన్ని ఏకాగ్ర మనస్సుతో పోరాడాలి.
14.12.14
तस्मादभ्युपगन्तव्यं युद्धाय भरतर्षभ ।
परमव्यक्तरूपस्य पारं युक्त्या स्वकर्मभिः ॥ १४.१२.१४ ॥
కాబట్టి, భరతశ్రేష్ఠా! యుద్ధానికి సిద్ధపడాలి; తన కర్మలతో, యుక్తితో పరమ అవ్యక్త రూపం యొక్క తీరాన్ని చేరాలి.
14.12.15
यत्र नैव शरैः कार्यं न भृत्यैर्न च बन्धुभिः ।
आत्मनैकेन योद्धव्यं तत्ते युद्धमुपस्थितम् ॥ १४.१२.१५ ॥
బాణాలతోనూ, సేవకులతోనూ, బంధువులతోనూ పని జరగని చోట, స్వయంగా ఒంటరిగానే పోరాడాలి; ఆ యుద్ధం ఇప్పుడు నీ ముందుకు వచ్చింది.
14.12.16
तस्मिन्ननिर्जिते युद्धे कामवस्थां गमिष्यसि ।
एतज्ज्ञात्वा तु कौन्तेय कृतकृत्यो भविष्यसि ॥ १४.१२.१६ ॥
ఆ యుద్ధాన్ని గెలిచిన తర్వాత నీవు కోరుకున్న స్థితిని పొందుతావు. కుంతీపుత్రా! దీన్ని తెలుసుకుంటే నీ కర్తవ్యం నెరవేరినవాడవు అవుతావు.
14.12.17
एथां बुद्धिं विनिश्चित्य भूतानामागतिं गतिम् ।
पितृपैतामहे वृत्ते शाधि राज्यं यथोचितम् ॥ १४.१२.१७ ॥
ఈ బుద్ధిని దృఢంగా నిశ్చయించుకొని, ప్రాణుల రాకపోకలను గ్రహించి, నీ తండ్రులు, తాతలు నడిచిన మార్గంలో తగినట్లుగా రాజ్యాన్ని పాలించు.