ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 14.13
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.13.1
न बाह्यं द्रव्यमुत्सृज्य सिद्धिर्भवति भारत ।
शारीरं द्रव्यमुत्सृज्य सिद्धिर्बवति वा न वा ॥ १४.१३.१ ॥
ହେ ଭରତ, ବାହ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ତ୍ୟାଗ ନ କଲେ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ ନାହିଁ। ଶାରୀରିକ ଦ୍ରବ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କଲେ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ କି ନାହିଁ?
14.13.2
बाह्यद्रव्यविमुक्तस्य शारीरेषु च गृह्यतः ।
यो धर्मो यत्सुखं चैव द्विषतामस्तु तत्तव ॥ १४.१३.२ ॥
ବାହ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରୁ ମୁକ୍ତ ଓ ଶାରୀରିକ ବିଷୟ ଗ୍ରହଣକାରୀଙ୍କର ଯେଉଁ ଧର୍ମ ଓ ସୁଖ, ତାହା ତୁମ ଶତ୍ରୁଙ୍କର ହେଉ।
14.13.3
द्व्यक्षरस्तु भवेन्मृत्युस्त्र्यक्षरं ब्रह्म शाश्वतम् ।
ममेति द्व्यक्षरो मृत्युर्नममेति च शाश्वतम् ॥ १४.१३.३ ॥
'ମମ' ଦୁଇ ଅକ୍ଷରର ଶବ୍ଦ ମୃତ୍ୟୁ; ତିନି ଅକ୍ଷରର 'ବ୍ରହ୍ମ' ଶାଶ୍ୱତ। 'ମମ' ଦୁଇ ଅକ୍ଷରର ମୃତ୍ୟୁ; 'ନ ମମ' ଶାଶ୍ୱତ।
14.13.4
ब्रह्ममृत्यू ततो राजन्नात्मन्येव व्यवस्थितौ ।
अदृश्यमानौ भूतानि योधयेतामसंशयम् ॥ १४.१३.४ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ବ୍ରହ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଉଭୟେ ଆତ୍ମାରେ ହିଁ ଅବସ୍ଥିତ। ଅଦୃଶ୍ୟ ରହି ସେମାନେ ନିଃସନ୍ଦେହ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି।
14.13.5
अविनाशोऽस्य तत्त्वस्य नियतो यदि भारत ।
भित्त्वा शरीरं भूतानामहिंसां प्रतिपद्यते ॥ १४.१३.५ ॥
ହେ ଭରତ, ଏହି ତତ୍ତ୍ୱର ଅବିନାଶିତା ଯଦି ନିଶ୍ଚିତ, ତେବେ ଶରୀରକୁ ଭେଦ କରି ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅହିଂସା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
14.13.6
लब्ध्वा हि पृथिवीं कृत्स्नां सहस्थावरजङ्गमाम् ।
ममत्वं यस्य नैव स्यात्किं तया स करिष्यति ॥ १४.१३.६ ॥
ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ପ୍ରାଣୀ ସହିତ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଲାଭ କରି ମଧ୍ୟ ଯାହାର 'ମୋର' ଭାବ ନ ଥାଏ, ସେ ତାହା ନେଇ କଣ କରିବ?
14.13.7
अथवा वसतः पार्थ वने वन्येन जीवतः ।
ममता यस्य वित्तेषु मृत्योरांस्ये स वर्तते ॥ १४.१३.७ ॥
ଅଥବା ହେ ପାର୍ଥ, ଯେ ବନରେ ରହି ବନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟରେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରେ, କିନ୍ତୁ ଯାହାର ଧନରେ ମମତା ଅଛି, ସେ ମୃତ୍ୟୁର ମୁଖରେ ହିଁ ରହେ।
14.13.8
ब्राह्यान्तराणां शत्रूणां स्वभावं पश्य भारत ।
यन्न पश्यति तद्भूतं मुच्यते स महाभयात् ॥ १४.१३.८ ॥
ହେ ଭରତବଂଶଧର, ବାହ୍ୟ ଓ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସ୍ୱଭାବ ଦେଖ। ଯିଏ ସେହି ସତ୍ୟକୁ ଦେଖେ ନାହିଁ, ସେ ମହାଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
14.13.9
द्योगी योगं सारमार्गं विचिन्त्य ॥ १४.१३.९ ॥
ଯୋଗୀ ଯୋଗ ଓ ସାରମାର୍ଗକୁ ବିଚାର କରି।
14.13.10
नयो धर्मो नियमस्तस्य मूलम् ॥ १४.१३.१० ॥
ନୟ, ଧର୍ମ, ନିୟମ — ତାହାର ମୂଳ।
14.13.11
अत्र गाथाः कामगीताः कीर्तयन्ति पुराविदः ।
शृणु सङ्कीर्त्यमानास्ता अखिलेन युधिष्ठिर ॥ १४.१३.११ ॥
ଏଠାରେ ପୁରାଣଜ୍ଞମାନେ କାମଗୀତ ନାମକ ଗାଥା କୀର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି। ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସେଗୁଡ଼ିକ କୀର୍ତ୍ତନ ହେଉଥିବା ଭଳି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଣ।
14.13.12
नाहं शक्योऽनुपायेन हन्तुं भूतेन केनचित् ॥ १४.१३.१२ ॥
କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ଦ୍ୱାରା, କୌଣସି ଉପାୟ ବିନା, ମୋତେ ବଧ କରାଯାଇ ପାରିବ ନାହିଁ।
14.13.13
यो मां प्रयतते हन्तुं ज्ञात्वा प्रहरणे बलम् ।
तस्य तस्मिन्प्रहरणे पुनः प्रादुर्भवाम्यहम् ॥ १४.१३.१३ ॥
ଯିଏ ମୋତେ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ଅସ୍ତ୍ରର ବଳ ଜାଣି, ସେହି ଅସ୍ତ୍ରରେ ମୁଁ ପୁଣି ପ୍ରକଟ ହୁଏ।
14.13.14
यो मां प्रयतते हन्तुं यज्ञैर्विविधदक्षिणैः ।
जङ्गमेष्विव धर्मात्मा पुनः प्रादुर्भवाम्यहम् ॥ १४.१३.१४ ॥
ଧର୍ମାତ୍ମା ହୋଇ, ବିବିଧ ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ମୁଁ ଚଳନ୍ତି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କରେ ପୁଣି ପ୍ରକଟ ହୁଏ।
14.13.15
यो मां प्रयतते हन्तुं वेदैर्वेदान्तसाधनैः ।
स्थावरेष्विव भूतात्मा तस्य प्रादुर्भवाम्यहम् ॥ १४.१३.१५ ॥
ବେଦ ଓ ବେଦାନ୍ତ ସାଧନ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ, ସ୍ଥାବର ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କରେ ଭୂତାତ୍ମା ହୋଇ ମୁଁ ପ୍ରକଟ ହୁଏ।
14.13.16
यो मां प्रयतते हन्तुं धृत्या सत्यपराक्रमः ।
भावो भवामि तस्याहं स च मां नावबुध्यते ॥ १४.१३.१६ ॥
ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ସତ୍ୟ ପରାକ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ଲୋକର ଭାବ ମୁଁ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ସେ ମୋତେ ଚିହ୍ନେ ନାହିଁ।
14.13.17
यो मां प्रयतते हन्तुं तपसा संशितव्रतः ।
ततस्पपसि तस्यथ पुनः प्रादुर्भवाम्यहम् ॥ १४.१३.१७ ॥
ତପ ଓ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ଲୋକର ତପସ୍ୟାରେ ମୁଁ ପୁଣି ପ୍ରକଟ ହୁଏ।
14.13.18
यो मां प्रयतते हन्तुं मोक्षमास्थाय पण्डितः ।
तस्य मोक्षरतिस्थस्य नृत्यामि च हसामि च।
अवध्यः सर्वभूतानामहमेकः सनातनः ॥ १४.१३.१८ ॥
ମୋକ୍ଷକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ମୋତେ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ପଣ୍ଡିତ ପାଖରେ, ମୋକ୍ଷରେ ରତ ତାହାର ସାମନାରେ ମୁଁ ନାଚେ ଓ ହସେ। ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅବଧ୍ୟ, ଏକାକୀ, ସନାତନ ମୁଁ।
14.13.19
तस्मात्त्वमपि तं कामं यज्ञैर्विविधदक्षिणैः ।
धर्मे कुरु महाराज तत्र ते स भविष्यति ॥ १४.१३.१९ ॥
ତେଣୁ ହେ ମହାରାଜ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ବିବିଧ ଦକ୍ଷିଣାଯୁକ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ସେହି କାମନାକୁ ଧର୍ମରେ ପୂରଣ କର; ସେଠାରେ ତାହା ତୁମର ହେବ।
14.13.20
मा ते व्यथाऽस्तु निहतान्बन्धून्वीक्ष्य पुनःपुनः ।
न शक्यास्ते पुनर्द्रष्ट्रं येऽहतास्मिन्रणाजिरे ॥ १४.१३.२० ॥
ନିହତ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ଦେଖି ତୁମର ଦୁଃଖ ନ ହେଉ; ଏହି ରଣଭୂମିରେ ଯେଉଁମାନେ ମରି ନାହାଁନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ପୁନର୍ବାର ଦେଖି ପାରିବ ନାହିଁ।
14.13.21
स त्वमिष्ट्वा महायज्ञैः समृद्धैराप्तदक्षिणैः ।
कीर्तिं लोके परां प्राप्य गतिमग्र्यां गमिष्यसि ॥ १४.१३.२१ ॥
ତୁମେ ସମୃଦ୍ଧ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦକ୍ଷିଣାଯୁକ୍ତ ମହାଯଜ୍ଞ କରି, ଜଗତରେ ପରମ କୀର୍ତ୍ତି ଲାଭ କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତି ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।