મહાભારત · અધ્યાય 14.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.16.1
विजिते पाण्डवेयैस्तु प्रशान्ते च द्विजोत्तम ।
राष्ट्रे ते चत्रतुर्वीरौ वासुदेवधनंजयौ ॥ १४.१६.१ ॥
હે દ્વિજોત્તમ! પાંડવોએ જીતી લીધેલા અને શાંત થયેલા તારા રાષ્ટ્રમાં તે બે વીરો — વાસુદેવ અને ધનંજય — હતા.
14.16.2
विजिते पाण्डवै राजन्प्रशान्ते च विशाम्पतौ ।
राष्ट्रे बभूवतुर्हृष्टौ वासुदेवधनंजयौ ॥ १४.१६.२ ॥
હે રાજન! પાંડવોએ જીતેલા અને શાંત થયેલા પ્રજાપાલક રાજાના રાષ્ટ્રમાં વાસુદેવ અને ધનંજય આનંદિત હતા.
14.16.3
विजह्राते मुदा युक्तौ दिवि देवश्वराविव ।
तौ वनेषु विचित्रेषु पर्वतेषु ससानुषुः ॥ १४.१६.३ ॥
તે બંને આનંદથી યુક્ત થઈને, સ્વર્ગમાં દેવરાજોની જેમ, વિચિત્ર વનોમાં અને પર્વતોના ઢોળાવો પર વિહાર કરતા.
14.16.4
तीर्थेषु चैव पुण्येषु पल्वलेषु नदीषु च ।
चंक्रम्यमाणौ संहृष्टावश्विनाविव नन्दने ॥ १४.१६.४ ॥
પવિત્ર તીર્થોમાં, પુણ્ય સરોવરોમાં અને નદીઓમાં ફરતા, અત્યંત આનંદિત તે બંને નંદનવનમાં અશ્વિનીકુમારો જેવા હતા.
14.16.5
इन्द्रप्रस्थे महात्मानौ रेमाते कृष्णपाण्डवौ ।
प्रविश्य तां सभां रम्यां विजह्राते च भारत ॥ १४.१६.५ ॥
હે ભારત! ઇન્દ્રપ્રસ્થમાં મહાત્મા કૃષ્ણ અને પાંડવ રમતા રહ્યા; તે રમણીય સભામાં પ્રવેશીને તેઓ વિહરતા હતા.
14.16.6
तत्र युद्धकथाश्चित्राः परिक्लेशांश्च पार्थिव ।
कथायोगे कथायोगे कथयामासतुः सदा ॥ १४.१६.६ ॥
ત્યાં, હે પાર્થિવ! યુદ્ધની વિચિત્ર કથાઓ અને કષ્ટો, કથાના પ્રસંગોએ, તેઓ સદા કહેતા હતા.
14.16.7
ऋषीणां देवतानां च वंशांस्तावाहतुः सदा ।
प्रीयमाणौ महात्मानौ पुराणावृषिसत्तमौ ॥ १४.१६.७ ॥
તે બંને પ્રસન્ન થઈને હંમેશાં ઋષિઓ અને દેવતાઓના વંશોનું વર્ણન કરતા; તેઓ મહાત્મા, પુરાતન, શ્રેષ્ઠ ઋષિઓ હતા.
14.16.8
मधुरास्तु कथाश्चित्राश्चित्रार्थपदनिश्चयाः ।
निश्चयज्ञः स पार्थाय कथयामास केशवः ॥ १४.१६.८ ॥
મધુર અને વિચિત્ર કથાઓ, જેના અર્થ અને પદ સ્પષ્ટ હતા; નિશ્ચયના જ્ઞાતા કેશવે પાર્થને કહી.
14.16.9
पुत्रशोकाभिसंतप्तं ज्ञातीनां च सहस्रशः ।
कथाभिः शमयामास पार्तं शौरिर्जनार्दनः ॥ १४.१६.९ ॥
પુત્રશોકથી સંતપ્ત પાર્થને અને હજારો જ્ઞાતિજનોને શૌરિ જનાર્દને કથાઓથી શાંત કર્યા.
14.16.10
स तमाश्वास्य विधिवद्विधानज्ञो महातपाः ।
अपहृत्यात्मनो भारं विशश्रामेव सात्वतः ॥ १४.१६.१० ॥
તેને વિધિપૂર્વક આશ્વાસન આપી, વિધાન જાણનાર મહાતપસ્વી સાત્વત પોતાનો ભાર ઉતારી વિશ્રામ પામ્યા જેવા થયા.
14.16.11
ततः कथान्ते गोविन्दो गुडाखेशमुवाच ह ।
सान्त्वयञ्श्लक्ष्णया वाचा हेतुयुक्तमिदं वचः ॥ १४.१६.११ ॥
પછી કથાના અંતે ગોવિંદે ગુડાકેશને કહ્યું; મૃદુ વાણીથી સાંત્વન આપતાં તેમણે આ યુક્તિયુક્ત વચન કહ્યું.
14.16.12
विजितेयं धरा कृत्स्ना सव्यसाचिन्परंतप ।
त्वद्बाहुबलामाश्रित्य राज्ञा धर्मसुतेन ह ॥ १४.१६.१२ ॥
હે સવ્યસાચી, હે શત્રુતાપક! તારા બાહુબળનો આશ્રય લઈ ધર્મપુત્ર રાજાએ આ સમગ્ર ધરતી જીતી છે.
14.16.13
असपत्नां महीं भुङ्क्ते धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
भीमसेनानुभावेन यमयोश्च नरोत्तम ॥ १४.१६.१३ ॥
હે નરોત્તમ, ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિર ભીમસેનના પ્રભાવથી અને યમના બે પુત્રોના બળથી શત્રુરહિત પૃથ્વીનો ભોગ કરે છે.
14.16.14
धर्मेणि राज्ञा धर्मज्ञ प्राप्तं राज्यमकण्टकम् ।
धर्मेण निहतः सङ्ख्ये स च राजा सुयोधनः ॥ १४.१६.१४ ॥
હે ધર્મજ્ઞ, ધર્મથી રાજાને નિષ્કંટક રાજ્ય મળ્યું; અને ધર્મથી જ યુદ્ધમાં રાજા સુયોધન હણાયો.
14.16.15
अधर्मरुचयो लुब्धाः सदा चाप्रियवादिनः ।
धार्तराष्ट्रा दुरात्मानः सानुबन्धा निपातिताः ॥ १४.१६.१५ ॥
અધર્મમાં રુચિ રાખનારા, લોભી, સદા અપ્રિય બોલનારા, દુરાત્મા ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો અનુયાયીઓ સહિત પાડી દેવાયા.
14.16.16
प्रशान्तामखिलां पार्थ पृथिवीं पृथिवीपतिः ।
भुङ्क्ते धर्मसुतो राजा त्वया गुप्तः कुरूद्वह ॥ १४.१६.१६ ॥
હે પાર્થ, હે કુરુશ્રેષ્ઠ, તારા દ્વારા રક્ષિત ધર્મપુત્ર રાજા આ સંપૂર્ણ શાંત પૃથ્વીનો ભોગ કરે છે.
14.16.17
रमे चाहं त्वया सार्धमरण्येष्वपि पाण्डव ।
किमु यत्र जनोऽयं वै पृथा चामित्रकर्मन ॥ १४.१६.१७ ॥
હે પાંડવ, તારી સાથે હું વનોમાં પણ આનંદિત રહું છું; તો પછી આ લોકો અને પૃથા જ્યાં હોય ત્યાંની તો વાત જ શું, હે શત્રુકર્મા!
14.16.18
यत्र धर्मसुतो राजा यत्र यत्र भीमो महाबलः ।
यत्र माद्रवतीपुत्रौ रतिस्तत्र परा मम ॥ १४.१६.१८ ॥
ધર્મપુત્ર રાજા જ્યાં છે, મહાબલી ભીમ જ્યાં જ્યાં છે, માદ્રીના બે પુત્રો જ્યાં છે, ત્યાં જ મને પરમ આનંદ છે.
14.16.19
तथैव स्वर्गलोकेषु सभोद्देशेषु कौरव ।
रमणीयेषु पुष्णेषु सहितस्य त्वयाऽनध ॥ १४.१६.१९ ॥
એ જ રીતે સ્વર્ગલોકોમાં, સભાસ્થાનોમાં, હે કૌરવ, રમણીય અને સમૃદ્ધ સ્થાનોમાં, તારી સાથે રહેતાં, હે નિષ્પાપ.
14.16.20
कालो महांस्त्वतीतो मे शूरसूनुमपश्यतः ।
बलदेवं च कौरव्यं तथाऽन्यान्वृष्णिपुङ्गवान् ॥ १४.१६.२० ॥
શૂરના પુત્ર (વસુદેવ), બલરામ, કૌરવ્ય અને વૃષ્ણિ શ્રેષ્ઠોને ન જોતાં મારો ઘણો સમય વીતી ગયો છે.
14.16.21
सोहं गन्तुमभीप्सामि पुरीं द्वारावतीं प्रति ।
रोचतां गमनं तुभ्यं ममापि पुरुषर्षभ ॥ १४.१६.२१ ॥
હું દ્વારાવતી નગરી તરફ જવા ઇચ્છું છું. હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, તને અને મને પણ આ ગમન ગમે.
14.16.22
उक्तो बहुविधं राजा तत्रतत्र युधिष्ठिरः ।
सह भीष्मेण यद्युक्तमस्माभिः शोकर्शितः ॥ १४.१६.२२ ॥
શોકથી પીડિત રાજા યુધિષ્ઠિરને ભીષ્મ સાથે અમે અનેક પ્રકારે, ઠેર ઠેર જે યોગ્ય હતું તે કહ્યું.
14.16.23
शिष्टो युधिष्टिरोऽस्माभिः शास्ता सन्नपि पाण्डवः ।
तेन तत्तु वचः सम्यग्गृहीतं सुमहात्मना ॥ १४.१६.२३ ॥
યુધિષ્ઠિર પાંડવ શાસક હોવા છતાં અમે તેમને શિક્ષણ આપ્યું; તે મહાત્માએ એ વચન સારી રીતે સ્વીકાર્યું.
14.16.24
धर्मपुत्रे हि धर्मज्ञे कृतज्ञे सत्यवादिनि ।
सत्यं धर्मो मतिश्चाग्र्या स्थितिश्च सततं स्थिरा ॥ १४.१६.२४ ॥
ધર્મપુત્રમાં, જે ધર્મજ્ઞ, કૃતજ્ઞ અને સત્યવાદી છે, તેમાં સત્ય, ધર્મ, શ્રેષ્ઠ બુદ્ધિ અને નિરંતર સ્થિર સ્થિતિ છે.
14.16.25
तत्र गत्वा महात्मानं यदि ते रोचतेऽर्जुन ।
अस्मद्गमनसंयुक्तं वचो ब्रूहि जनाधिपम् ॥ १४.१६.२५ ॥
હે અર્જુન, જો તને યોગ્ય લાગે તો ત્યાં જઈને મહાત્મા જનાધિપને અમારા આગમન વિશે સંદેશ કહે.
14.16.26
न हि तस्याप्रियं कुर्यां प्राणत्योगेऽप्युपस्थिते ।
कुतो गन्तुं महाबाहो पुरीं द्वारावतीं प्रति ॥ १४.१६.२६ ॥
હે મહાબાહુ, પ્રાણસંકટ આવ્યું હોય તોપણ હું તેમનું અપ્રિય નહીં કરું; તો દ્વારાવતી નગર તરફ જવું કેવી રીતે?
14.16.27
सर्वं त्विदमहं पार्त त्वत्प्रीतिहितकाम्यया ।
ब्रवीमि सत्यं कौरव्य न मिथ्यैतत्कथञ्चन ॥ १४.१६.२७ ॥
હે પાર્થ, તારા પ્રેમ અને હિતની ઇચ્છાથી હું આ બધું કહું છું; હે કૌરવ્ય, આ સત્ય છે, કોઈ રીતે અસત્ય નથી.
14.16.28
प्रयोजनं च निर्वृत्तमिह वासेन मेऽर्जुन ।
धार्तराष्ट्रो हतो राजा सबलः सपदानुगः ॥ १४.१६.२८ ॥
હે અર્જુન, અહીં મારા રોકાણનો હેતુ પૂરો થયો છે; ધૃતરાષ્ટ્રનો પુત્ર રાજા સેના અને પદાતિ અનુચરો સહિત માર્યો ગયો છે.
14.16.29
पृथिवी च वशे तात धर्मपुत्रस्य धीमतः ।
स्थिता समुद्रवसना सशैलवनकानना ॥ १४.१६.२९ ॥
હે તાત, બુદ્ધિમાન ધર્મપુત્રના વશમાં પૃથ્વી છે; સમુદ્ર જેનું વસ્ત્ર છે એ પૃથ્વી પર્વતો, વનો અને ઉપવનો સહિત તેના અધિકારમાં છે.
14.16.30
चिता रत्नैर्बहुविधैः कुरुराजस्य पाण्डव ।
धर्मेण राजा धर्मज्ञः पातु सर्वां वसुन्धराम् ॥ १४.१६.३० ॥
હે પાંડવ, કુરુરાજાનો ખજાનો અનેક પ્રકારના રત્નોથી ભરેલો છે; ધર્મજ્ઞ રાજા ધર્મપૂર્વક સમગ્ર પૃથ્વીનું રક્ષણ કરે.
14.16.31
उपास्यमानो मुनिभिः सिद्धैश्चापि महात्मभिः ।
स्तूयमानश्च सततं बन्दिभिर्भरतर्षभ ॥ १४.१६.३१ ॥
મુનિઓ, સિદ્ધો અને મહાત્માઓ દ્વારા સેવાતા, અને બંદીજનો દ્વારા સતત સ્તુતિ પામતા, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
14.16.32
तं मया सह गत्वाऽद्य राजानं कुरुवर्धनम् ।
आपृच्छ कुरुशार्दूल गमनं द्वारकां प्रति ॥ १४.१६.३२ ॥
આજે મારી સાથે જઈને કુરુવંશને વધારનાર તે રાજા પાસે દ્વારકા તરફ પ્રયાણ માટે રજા માગ, હે કુરુશાર્દૂલ.
14.16.33
इदं शरीरं वसु यच्च मे गृहे ।
निवेदितं पार्थ सदा युधिष्ठिरे।
प्रियश्च मान्यश्च हि मे युधिष्ठिरः ।
सदा कुरूणामधिपो महामतिः ॥ १४.१६.३३ ॥
આ શરીર અને મારા ઘરનું જે ધન છે તે સદા યુધિષ્ઠિરને અર્પિત છે, હે પાર્થ. યુધિષ્ઠિર મને પ્રિય અને માનનીય છે; તે સદા કુરુઓના અધિપતિ અને મહામતિ છે.
14.16.34
प्रयोजनं चापि निवासकारणे ।
न विद्यते मे त्वदृते नृपात्मज।
स्थिता हि पृथ्वी तव पार्थ शासने ।
गुरोः सुवृत्तस्य युधिष्ठिरस्य च ॥ १४.१६.३४ ॥
રાજકુમાર, તારા વિના અહીં રહેવાનું મારે બીજું કોઈ કારણ નથી. પાર્થ, પૃથ્વી તારા શાસનમાં અને વડીલ તથા સદાચારી યુધિષ્ઠિરના શાસનમાં સ્થિર છે.
14.16.35
इतीदमुक्तः स तदा महात्मना ।
जनार्दनेनामितविक्रमोऽर्जुनः।
तथेति दुःखादिव वाक्यमैरय-
ज्जनार्दनं सम्प्रतिपूज्य पार्थिव ॥ १४.१६.३५ ॥
મહાત્મા જનાર્દને આ કહ્યું ત્યારે, અમિત પરાક્રમી અર્જુને જાણે દુઃખથી જ "એમ જ થાઓ" કહીને, જનાર્દનનું યથોચિત સન્માન કરીને, હે રાજન, તે શબ્દો ઉચ્ચાર્યા.