മഹാഭാരതം · അധ്യായം 14.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.16.1
विजिते पाण्डवेयैस्तु प्रशान्ते च द्विजोत्तम ।
राष्ट्रे ते चत्रतुर्वीरौ वासुदेवधनंजयौ ॥ १४.१६.१ ॥
ദ്വിജോത്തമാ! പാണ്ഡവരാൽ ജയിക്കപ്പെട്ടും ശാന്തമായും ഇരുന്ന നിന്റെ രാജ്യത്ത് ആ രണ്ടു വീരന്മാരായ വാസുദേവനും ധനഞ്ജയനും ഉണ്ടായിരുന്നു.
14.16.2
विजिते पाण्डवै राजन्प्रशान्ते च विशाम्पतौ ।
राष्ट्रे बभूवतुर्हृष्टौ वासुदेवधनंजयौ ॥ १४.१६.२ ॥
രാജാവേ! പാണ്ഡവരാൽ ജയിക്കപ്പെട്ടും ശാന്തമായും ഇരുന്ന പ്രജാപതിയുടെ രാജ്യത്ത് വാസുദേവനും ധനഞ്ജയനും സന്തോഷത്തോടെ ഇരുന്നു.
14.16.3
विजह्राते मुदा युक्तौ दिवि देवश्वराविव ।
तौ वनेषु विचित्रेषु पर्वतेषु ससानुषुः ॥ १४.१६.३ ॥
അവർ ഇരുവരും സന്തോഷത്തോടെ, സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ദേവേന്ദ്രന്മാരെപ്പോലെ, വിചിത്രമായ വനങ്ങളിലും പർവതങ്ങളുടെ ചരിവുകളിലും വിഹരിച്ചു.
14.16.4
तीर्थेषु चैव पुण्येषु पल्वलेषु नदीषु च ।
चंक्रम्यमाणौ संहृष्टावश्विनाविव नन्दने ॥ १४.१६.४ ॥
പുണ്യതീർത്ഥങ്ങളിലും പുണ്യകുളങ്ങളിലും നദികളിലും സഞ്ചരിച്ച്, അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ, നന്ദനവനത്തിൽ അശ്വിനീദേവന്മാരെപ്പോലെ ആ ഇരുവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
14.16.5
इन्द्रप्रस्थे महात्मानौ रेमाते कृष्णपाण्डवौ ।
प्रविश्य तां सभां रम्यां विजह्राते च भारत ॥ १४.१६.५ ॥
ഭാരതാ! ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥത്തിൽ മഹാത്മാക്കളായ കൃഷ്ണനും പാണ്ഡവനും രമിച്ചു; ആ മനോഹരമായ സഭയിൽ പ്രവേശിച്ച് അവർ വിഹരിച്ചു.
14.16.6
तत्र युद्धकथाश्चित्राः परिक्लेशांश्च पार्थिव ।
कथायोगे कथायोगे कथयामासतुः सदा ॥ १४.१६.६ ॥
അവിടെ, രാജാവേ! യുദ്ധത്തിന്റെ വിചിത്രകഥകളും ക്ലേശങ്ങളും, കഥാസന്ദർഭങ്ങളിൽ ഓരോന്നിലും, എപ്പോഴും അവർ പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നു.
14.16.7
ऋषीणां देवतानां च वंशांस्तावाहतुः सदा ।
प्रीयमाणौ महात्मानौ पुराणावृषिसत्तमौ ॥ १४.१६.७ ॥
ആ ഇരുവരും സന്തോഷത്തോടെ എപ്പോഴും ഋഷിമാരുടെയും ദേവതകളുടെയും വംശങ്ങൾ വിവരിച്ചു; അവർ മഹാത്മാക്കളും പുരാതനരും ശ്രേഷ്ഠ ഋഷികളുമായിരുന്നു.
14.16.8
मधुरास्तु कथाश्चित्राश्चित्रार्थपदनिश्चयाः ।
निश्चयज्ञः स पार्थाय कथयामास केशवः ॥ १४.१६.८ ॥
മധുരവും വിചിത്രവുമായ കഥകൾ, അർത്ഥവും പദവും വ്യക്തമായവ, നിശ്ചയങ്ങളറിയുന്ന കേശവൻ പാർത്ഥനോട് പറഞ്ഞു.
14.16.9
पुत्रशोकाभिसंतप्तं ज्ञातीनां च सहस्रशः ।
कथाभिः शमयामास पार्तं शौरिर्जनार्दनः ॥ १४.१६.९ ॥
പുത്രശോകത്താൽ വെന്തുരുകിയ പാർത്ഥനെയും ആയിരക്കണക്കിന് ബന്ധുക്കളെയും ശൗരി ജനാർദ്ദനൻ കഥകളാൽ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
14.16.10
स तमाश्वास्य विधिवद्विधानज्ञो महातपाः ।
अपहृत्यात्मनो भारं विशश्रामेव सात्वतः ॥ १४.१६.१० ॥
അവനെ ചട്ടപ്രകാരം ആശ്വസിപ്പിച്ച്, വിധിയറിയുന്ന മഹാതപസ്വിയായ സാത്വതൻ തന്റെ ഭാരം ഇറക്കി വിശ്രമിച്ചതുപോലെ ആയി.
14.16.11
ततः कथान्ते गोविन्दो गुडाखेशमुवाच ह ।
सान्त्वयञ्श्लक्ष्णया वाचा हेतुयुक्तमिदं वचः ॥ १४.१६.११ ॥
പിന്നെ കഥയുടെ അവസാനം ഗോവിന്ദൻ ഗുഡാകേശനോട് പറഞ്ഞു; മൃദുവായ വാക്കുകളാൽ ആശ്വസിപ്പിച്ച്, യുക്തിയോടെ ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
14.16.12
विजितेयं धरा कृत्स्ना सव्यसाचिन्परंतप ।
त्वद्बाहुबलामाश्रित्य राज्ञा धर्मसुतेन ह ॥ १४.१६.१२ ॥
സവ്യസാചീ, ശത്രുതാപകാ! നിന്റെ ഭുജബലത്തെ ആശ്രയിച്ച്, ധർമ്മപുത്രനായ രാജാവ് ഈ സമസ്ത ഭൂമിയും ജയിച്ചു.
14.16.13
असपत्नां महीं भुङ्क्ते धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
भीमसेनानुभावेन यमयोश्च नरोत्तम ॥ १४.१६.१३ ॥
നരോത്തമാ, ധർമ്മരാജനായ യുധിഷ്ഠിരൻ ഭീമസേനന്റെ പ്രഭാവത്താലും യമളരുടെ ബലത്താലും ശത്രുവില്ലാത്ത ഭൂമി ഭുജിക്കുന്നു.
14.16.14
धर्मेणि राज्ञा धर्मज्ञ प्राप्तं राज्यमकण्टकम् ।
धर्मेण निहतः सङ्ख्ये स च राजा सुयोधनः ॥ १४.१६.१४ ॥
ധർമ്മജ്ഞാ, ധർമ്മത്താൽ രാജാവ് ശത്രുരഹിതമായ രാജ്യം നേടി; ധർമ്മത്താൽ യുദ്ധത്തിൽ സുയോധനൻ എന്ന രാജാവ് വധിക്കപ്പെട്ടു.
14.16.15
अधर्मरुचयो लुब्धाः सदा चाप्रियवादिनः ।
धार्तराष्ट्रा दुरात्मानः सानुबन्धा निपातिताः ॥ १४.१६.१५ ॥
അധർമ്മത്തിൽ രുചിയുള്ളവരും, ലോഭികളും, എപ്പോഴും അപ്രിയം പറയുന്നവരും, ദുരാത്മാക്കളുമായ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ അനുയായികളോടൊപ്പം വീഴ്ത്തപ്പെട്ടു.
14.16.16
प्रशान्तामखिलां पार्थ पृथिवीं पृथिवीपतिः ।
भुङ्क्ते धर्मसुतो राजा त्वया गुप्तः कुरूद्वह ॥ १४.१६.१६ ॥
പാർത്ഥാ, കുരുശ്രേഷ്ഠാ, നിന്നാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ട ധർമ്മപുത്രനായ രാജാവ് ഈ ശാന്തമായ സമസ്ത ഭൂമിയെ ഭുജിക്കുന്നു.
14.16.17
रमे चाहं त्वया सार्धमरण्येष्वपि पाण्डव ।
किमु यत्र जनोऽयं वै पृथा चामित्रकर्मन ॥ १४.१६.१७ ॥
പാണ്ഡവാ, നിന്നോടൊപ്പം കാടുകളിലും ഞാൻ സന്തോഷിക്കുന്നു; ഈ ജനങ്ങളും പൃഥയും ഉള്ളിടത്തെക്കുറിച്ച് പറയേണ്ടതുണ്ടോ, ശത്രുകർമ്മീ!
14.16.18
यत्र धर्मसुतो राजा यत्र यत्र भीमो महाबलः ।
यत्र माद्रवतीपुत्रौ रतिस्तत्र परा मम ॥ १४.१६.१८ ॥
ധർമ്മപുത്രനായ രാജാവ് എവിടെയോ, മഹാബലനായ ഭീമൻ എവിടെയെല്ലാമോ, മാദ്രിയുടെ രണ്ടു പുത്രന്മാർ എവിടെയോ, അവിടെയാണ് എനിക്ക് പരമാനന്ദം.
14.16.19
तथैव स्वर्गलोकेषु सभोद्देशेषु कौरव ।
रमणीयेषु पुष्णेषु सहितस्य त्वयाऽनध ॥ १४.१६.१९ ॥
അതുപോലെ സ്വർഗ്ഗലോകങ്ങളിലും, സഭാസ്ഥലങ്ങളിലും, ഹേ കൗരവ, രമണീയവും സമൃദ്ധവുമായ സ്ഥലങ്ങളിലും, നിന്നോടൊപ്പം ആയിരുന്നപ്പോൾ, ഹേ നിഷ്കളങ്കാ.
14.16.20
कालो महांस्त्वतीतो मे शूरसूनुमपश्यतः ।
बलदेवं च कौरव्यं तथाऽन्यान्वृष्णिपुङ्गवान् ॥ १४.१६.२० ॥
ശൂരന്റെ പുത്രനെ (വസുദേവൻ), ബലരാമനെ, കൗരവ്യനെ, വൃഷ്ണിവീരരിൽ ശ്രേഷ്ഠരായ മറ്റുള്ളവരെ കാണാതെ എനിക്ക് വളരെയധികം കാലം കഴിഞ്ഞുപോയി.
14.16.21
सोहं गन्तुमभीप्सामि पुरीं द्वारावतीं प्रति ।
रोचतां गमनं तुभ्यं ममापि पुरुषर्षभ ॥ १४.१६.२१ ॥
ഞാൻ ദ്വാരാവതി നഗരത്തിലേക്ക് പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഹേ പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, നിനക്കും എനിക്കും ഈ യാത്ര ഇഷ്ടമാകട്ടെ.
14.16.22
उक्तो बहुविधं राजा तत्रतत्र युधिष्ठिरः ।
सह भीष्मेण यद्युक्तमस्माभिः शोकर्शितः ॥ १४.१६.२२ ॥
ദുഃഖത്താൽ പീഡിതനായ രാജാവ് യുധിഷ്ഠിരനോട്, ഭീഷ്മരോടൊപ്പം ഞങ്ങൾ പലവിധത്തിൽ, പലയിടത്തും യുക്തമായതു പറഞ്ഞു.
14.16.23
शिष्टो युधिष्टिरोऽस्माभिः शास्ता सन्नपि पाण्डवः ।
तेन तत्तु वचः सम्यग्गृहीतं सुमहात्मना ॥ १४.१६.२३ ॥
യുധിഷ്ഠിരൻ പാണ്ഡവനും ഭരണാധികാരിയുമായിരുന്നെങ്കിലും ഞങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തെ ഉപദേശിച്ചു; ആ മഹാത്മാവ് ആ വാക്ക് യഥാവിധി സ്വീകരിച്ചു.
14.16.24
धर्मपुत्रे हि धर्मज्ञे कृतज्ञे सत्यवादिनि ।
सत्यं धर्मो मतिश्चाग्र्या स्थितिश्च सततं स्थिरा ॥ १४.१६.२४ ॥
ധർമ്മപുത്രനിൽ, ധർമ്മജ്ഞനും കൃതജ്ഞനും സത്യവാദിയുമായവനിൽ, സത്യം, ധർമ്മം, ശ്രേഷ്ഠമായ ബുദ്ധി, നിരന്തരം സ്ഥിരമായ നില എന്നിവയുണ്ട്.
14.16.25
तत्र गत्वा महात्मानं यदि ते रोचतेऽर्जुन ।
अस्मद्गमनसंयुक्तं वचो ब्रूहि जनाधिपम् ॥ १४.१६.२५ ॥
അർജുനാ, നിനക്ക് ഇഷ്ടമെങ്കിൽ അവിടെ ചെന്ന്, മഹാത്മാവായ ജനാധിപനോട് ഞങ്ങളുടെ വരവിനെക്കുറിച്ചുള്ള സന്ദേശം പറയുക.
14.16.26
न हि तस्याप्रियं कुर्यां प्राणत्योगेऽप्युपस्थिते ।
कुतो गन्तुं महाबाहो पुरीं द्वारावतीं प्रति ॥ १४.१६.२६ ॥
മഹാബാഹോ, പ്രാണഹാനി വന്നാലും ഞാൻ അവന് അപ്രിയമായത് ചെയ്യില്ല; പിന്നെ ദ്വാരാവതിയിലേക്ക് പോകുന്നത് എങ്ങനെ?
14.16.27
सर्वं त्विदमहं पार्त त्वत्प्रीतिहितकाम्यया ।
ब्रवीमि सत्यं कौरव्य न मिथ्यैतत्कथञ्चन ॥ १४.१६.२७ ॥
പാർത്ഥാ, നിന്റെ സ്നേഹവും ഹിതവും ആഗ്രഹിച്ചാണ് ഇതെല്ലാം ഞാൻ പറയുന്നത്; കൗരവ്യാ, ഇത് സത്യമാണ്, ഒരിക്കലും അസത്യമല്ല.
14.16.28
प्रयोजनं च निर्वृत्तमिह वासेन मेऽर्जुन ।
धार्तराष्ट्रो हतो राजा सबलः सपदानुगः ॥ १४.१६.२८ ॥
അർജുനാ, ഇവിടെ എന്റെ താമസത്തിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം നിറവേറി; ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രനായ രാജാവ് സേനയും കാലാൾ അനുചരന്മാരുമായി വധിക്കപ്പെട്ടു.
14.16.29
पृथिवी च वशे तात धर्मपुत्रस्य धीमतः ।
स्थिता समुद्रवसना सशैलवनकानना ॥ १४.१६.२९ ॥
പ്രിയനേ, ബുദ്ധിമാനായ ധർമ്മപുത്രന്റെ വശത്ത് ഭൂമി നിലകൊള്ളുന്നു; സമുദ്രം വസ്ത്രമായ ഇത് പർവതങ്ങളും വനങ്ങളും ഉപവനങ്ങളും സഹിതം അവന്റെ അധീനത്തിലാണ്.
14.16.30
चिता रत्नैर्बहुविधैः कुरुराजस्य पाण्डव ।
धर्मेण राजा धर्मज्ञः पातु सर्वां वसुन्धराम् ॥ १४.१६.३० ॥
പാണ്ഡവാ, കുരുരാജാവിന്റെ നിധി പലതരം രത്നങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ധർമ്മജ്ഞനായ രാജാവ് ധർമ്മത്തോടെ ഈ ഭൂമി മുഴുവൻ പാലിക്കട്ടെ.
14.16.31
उपास्यमानो मुनिभिः सिद्धैश्चापि महात्मभिः ।
स्तूयमानश्च सततं बन्दिभिर्भरतर्षभ ॥ १४.१६.३१ ॥
മുനിമാരാലും സിദ്ധന്മാരാലും മഹാത്മാക്കളാലും സേവിക്കപ്പെട്ടവനും ബന്ദികളാൽ നിരന്തരം സ്തുതിക്കപ്പെട്ടവനുമായി, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ.
14.16.32
तं मया सह गत्वाऽद्य राजानं कुरुवर्धनम् ।
आपृच्छ कुरुशार्दूल गमनं द्वारकां प्रति ॥ १४.१६.३२ ॥
ഇന്ന് എന്നോടൊപ്പം പോയി, കുരുവംശത്തെ വർധിപ്പിക്കുന്ന ആ രാജാവിനോട് ദ്വാരകയിലേക്ക് പോകാൻ അനുവാദം ചോദിക്കൂ, കുരുശാർദൂലാ.
14.16.33
इदं शरीरं वसु यच्च मे गृहे ।
निवेदितं पार्थ सदा युधिष्ठिरे।
प्रियश्च मान्यश्च हि मे युधिष्ठिरः ।
सदा कुरूणामधिपो महामतिः ॥ १४.१६.३३ ॥
ഈ ശരീരവും എന്റെ വീട്ടിലുള്ള സമ്പത്തും എപ്പോഴും യുധിഷ്ഠിരനു സമർപ്പിതമാണ്, പാർത്ഥാ. യുധിഷ്ഠിരൻ എനിക്ക് പ്രിയനും ബഹുമാന്യനുമാണ്; അദ്ദേഹം എപ്പോഴും കുരുക്കളുടെ അധിപനും മഹാമതിയുമാണ്.
14.16.34
प्रयोजनं चापि निवासकारणे ।
न विद्यते मे त्वदृते नृपात्मज।
स्थिता हि पृथ्वी तव पार्थ शासने ।
गुरोः सुवृत्तस्य युधिष्ठिरस्य च ॥ १४.१६.३४ ॥
രാജപുത്രാ, നിന്നെക്കൂടാതെ ഇവിടെ വസിക്കാൻ എനിക്ക് മറ്റൊരു കാരണവുമില്ല. പാർത്ഥാ, ഭൂമി നിന്റെ ഭരണത്തിലും മൂത്തവനും സദാചാരിയുമായ യുധിഷ്ഠിരന്റെ ഭരണത്തിലും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
14.16.35
इतीदमुक्तः स तदा महात्मना ।
जनार्दनेनामितविक्रमोऽर्जुनः।
तथेति दुःखादिव वाक्यमैरय-
ज्जनार्दनं सम्प्रतिपूज्य पार्थिव ॥ १४.१६.३५ ॥
മഹാത്മാവായ ജനാർദ്ദനൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അമിതവിക്രമനായ അർജുനൻ ദുഃഖത്തോടെയെന്നപോലെ "അങ്ങനെയാകട്ടെ" എന്ന് പറഞ്ഞ് ജനാർദ്ദനനെ ആദരിച്ചുകൊണ്ട്, രാജാവേ, ആ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.