มหาภารตะ · อัธยายะ 14.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.16.1
विजिते पाण्डवेयैस्तु प्रशान्ते च द्विजोत्तम ।
राष्ट्रे ते चत्रतुर्वीरौ वासुदेवधनंजयौ ॥ १४.१६.१ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในพราหมณ์ เมื่อแคว้นถูกพิชิตและสงบลงโดยปาณฑพแล้ว ในแว่นแคว้นของท่าน วีรบุรุษทั้งสองคือวาสุเทพและธนัญชัยก็ได้อยู่ที่นั่น
14.16.2
विजिते पाण्डवै राजन्प्रशान्ते च विशाम्पतौ ।
राष्ट्रे बभूवतुर्हृष्टौ वासुदेवधनंजयौ ॥ १४.१६.२ ॥
ข้าแต่พระราชา ในแว่นแคว้นของผู้เป็นใหญ่แห่งประชาชน ซึ่งถูกพิชิตและสงบลงโดยปาณฑพแล้ว วาสุเทพและธนัญชัยทั้งสองต่างก็ปีติยินดี
14.16.3
विजह्राते मुदा युक्तौ दिवि देवश्वराविव ।
तौ वनेषु विचित्रेषु पर्वतेषु ससानुषुः ॥ १४.१६.३ ॥
ทั้งสองร่วมใจกันด้วยความยินดี ท่องเที่ยวไปในป่าอันหลากหลาย และบนภูเขาพร้อมทั้งเชิงเขา เหมือนเจ้าแห่งเทพทั้งสองบนสวรรค์
14.16.4
तीर्थेषु चैव पुण्येषु पल्वलेषु नदीषु च ।
चंक्रम्यमाणौ संहृष्टावश्विनाविव नन्दने ॥ १४.१६.४ ॥
ทั้งสองเดินเล่นอยู่ที่ท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์ สระน้ำเล็ก และแม่น้ำทั้งหลาย ด้วยความปีติยินดีอย่างยิ่ง เหมือนอัศวินทั้งสองในสวนนันทนะ
14.16.5
इन्द्रप्रस्थे महात्मानौ रेमाते कृष्णपाण्डवौ ।
प्रविश्य तां सभां रम्यां विजह्राते च भारत ॥ १४.१६.५ ॥
ข้าแต่ภารตะ ในอินทรปัสถ์ กฤษณะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่และปาณฑพต่างก็รื่นรมย์ เมื่อเข้าไปในท้องพระโรงอันงดงามนั้นแล้ว ทั้งสองก็ท่องเที่ยวอยู่ในที่นั้น
14.16.6
तत्र युद्धकथाश्चित्राः परिक्लेशांश्च पार्थिव ।
कथायोगे कथायोगे कथयामासतुः सदा ॥ १४.१६.६ ॥
ข้าแต่พระราชา ที่นั่นทั้งสองได้เล่าเรื่องการรบอันน่าอัศจรรย์และความทุกข์ยากลำบากเสมอ ทุกครั้งที่มีโอกาสให้เรื่องราวเกิดขึ้น
14.16.7
ऋषीणां देवतानां च वंशांस्तावाहतुः सदा ।
प्रीयमाणौ महात्मानौ पुराणावृषिसत्तमौ ॥ १४.१६.७ ॥
ทั้งสองผู้ปีติยินดีอยู่เสมอ ได้เล่าสืบเชื้อสายของฤๅษีและเทพทั้งหลาย ทั้งสองเป็นผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ เก่าแก่ และเป็นผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ฤๅษี
14.16.8
मधुरास्तु कथाश्चित्राश्चित्रार्थपदनिश्चयाः ।
निश्चयज्ञः स पार्थाय कथयामास केशवः ॥ १४.१६.८ ॥
เรื่องราวทั้งหลายนั้นไพเราะและหลากหลาย ความหมายและถ้อยคำชัดเจนแน่นอน เกศวะผู้รู้ความจริงอันแน่นอน ได้เล่าให้ปารถะฟัง
14.16.9
पुत्रशोकाभिसंतप्तं ज्ञातीनां च सहस्रशः ।
कथाभिः शमयामास पार्तं शौरिर्जनार्दनः ॥ १४.१६.९ ॥
ชนาร์ทนะ บุตรแห่งศูระ ได้ปลอบโยนปารถะผู้เร่าร้อนด้วยความโศกเศร้าถึงบุตรชาย และญาติพี่น้องนับพันด้วยเรื่องราวทั้งหลาย
14.16.10
स तमाश्वास्य विधिवद्विधानज्ञो महातपाः ।
अपहृत्यात्मनो भारं विशश्रामेव सात्वतः ॥ १४.१६.१० ॥
สาตวตะผู้เป็นนักบำเพ็ญตบะยิ่งใหญ่ ผู้รู้วิธีการอันถูกต้อง ได้ปลอบโยนปารถะตามแบบแผน แล้วพักผ่อนราวกับได้วางภาระของตนลงแล้ว
14.16.11
ततः कथान्ते गोविन्दो गुडाखेशमुवाच ह ।
सान्त्वयञ्श्लक्ष्णया वाचा हेतुयुक्तमिदं वचः ॥ १४.१६.११ ॥
ครั้นเรื่องเล่าจบลง โควินทะได้กล่าวกับคุฑากศะ ปลอบโยนด้วยถ้อยคำอ่อนหวาน และกล่าวถ้อยคำที่มีเหตุผลนี้
14.16.12
विजितेयं धरा कृत्स्ना सव्यसाचिन्परंतप ।
त्वद्बाहुबलामाश्रित्य राज्ञा धर्मसुतेन ह ॥ १४.१६.१२ ॥
ข้าแต่สวยสาจินผู้ทำลายข้าศึก แผ่นดินทั้งสิ้นนี้ถูกพิชิตแล้ว เพราะพระราชาผู้เป็นบุตรแห่งธรรมได้อาศัยกำลังแขนของท่าน
14.16.13
असपत्नां महीं भुङ्क्ते धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
भीमसेनानुभावेन यमयोश्च नरोत्तम ॥ १४.१६.१३ ॥
พระยุธิษฐิระ พระราชาแห่งธรรม ทรงครองแผ่นดินโดยปราศจากศัตรู ด้วยอานุภาพของภีมเสนและของบุตรทั้งสองแห่งยมะ ข้าแต่บุรุษผู้ประเสริฐ
14.16.14
धर्मेणि राज्ञा धर्मज्ञ प्राप्तं राज्यमकण्टकम् ।
धर्मेण निहतः सङ्ख्ये स च राजा सुयोधनः ॥ १४.१६.१४ ॥
ข้าแต่ผู้รู้ธรรม พระราชาได้ราชสมบัติที่ปราศจากหนามด้วยธรรม และด้วยธรรม พระสุโยธนะผู้เป็นกษัตริย์ก็ถูกสังหารในการรบ
14.16.15
अधर्मरुचयो लुब्धाः सदा चाप्रियवादिनः ।
धार्तराष्ट्रा दुरात्मानः सानुबन्धा निपातिताः ॥ १४.१६.१५ ॥
บุตรทั้งหลายของธฤตราษฎร์ ผู้ชื่นชอบความอธรรม โลภมาก พูดถ้อยคำไม่เป็นที่รัก และมีใจชั่วร้าย ถูกโค่นลงพร้อมทั้งบริวารของตน
14.16.16
प्रशान्तामखिलां पार्थ पृथिवीं पृथिवीपतिः ।
भुङ्क्ते धर्मसुतो राजा त्वया गुप्तः कुरूद्वह ॥ १४.१६.१६ ॥
ข้าแต่ปารถะ ผู้เป็นยอดของกุรุ พระราชาผู้เป็นบุตรแห่งธรรม ได้รับการคุ้มครองจากท่าน ทรงครองแผ่นดินทั้งสิ้นที่สงบแล้วนี้
14.16.17
रमे चाहं त्वया सार्धमरण्येष्वपि पाण्डव ।
किमु यत्र जनोऽयं वै पृथा चामित्रकर्मन ॥ १४.१६.१७ ॥
ข้าแต่ปาณฑพ แม้ในป่าเราก็ยินดีอยู่กับท่าน ยิ่งกว่านั้นเล่าเมื่ออยู่ในที่ที่ผู้คนเหล่านี้อยู่ และปฤถา ข้าแต่ผู้กระทำการต่อศัตรู
14.16.18
यत्र धर्मसुतो राजा यत्र यत्र भीमो महाबलः ।
यत्र माद्रवतीपुत्रौ रतिस्तत्र परा मम ॥ १४.१६.१८ ॥
ที่ใดที่พระราชาบุตรแห่งธรรมประทับ ที่ใดที่ภีมะผู้มีกำลังมหาศาลอยู่ ที่ใดที่บุตรทั้งสองของมาทรวตีอยู่ ที่นั่นคือความยินดีอันสูงสุดของเรา
14.16.19
तथैव स्वर्गलोकेषु सभोद्देशेषु कौरव ।
रमणीयेषु पुष्णेषु सहितस्य त्वयाऽनध ॥ १४.१६.१९ ॥
ข้าแต่กาวรวะ เช่นเดียวกันนั้นในโลกสวรรค์ ในท้องพระโรง และในที่งดงามรุ่งเรือง ขณะที่เราอยู่ร่วมกับท่าน ข้าแต่ผู้ไร้บาป
14.16.20
कालो महांस्त्वतीतो मे शूरसूनुमपश्यतः ।
बलदेवं च कौरव्यं तथाऽन्यान्वृष्णिपुङ्गवान् ॥ १४.१६.२० ॥
ระยะเวลาอันยาวนานได้ผ่านไปสำหรับเรา เพราะไม่ได้เห็นบุตรแห่งศูระ พลเทวะ กาวรวะ และผู้ประเสริฐอื่นๆ ในวฤษณิ
14.16.21
सोहं गन्तुमभीप्सामि पुरीं द्वारावतीं प्रति ।
रोचतां गमनं तुभ्यं ममापि पुरुषर्षभ ॥ १४.१६.२१ ॥
ข้าพเจ้าปรารถนาจะไปยังเมืองทวารวดี ขอให้การเดินทางนั้นเป็นที่พอใจของท่านและของข้าพเจ้าด้วย โอ้ผู้เป็นวัวแห่งมนุษย์
14.16.22
उक्तो बहुविधं राजा तत्रतत्र युधिष्ठिरः ।
सह भीष्मेण यद्युक्तमस्माभिः शोकर्शितः ॥ १४.१६.२२ ॥
พระเจ้ายุธิษฐิระผู้ถูกความโศกเบียดเบียน ได้ถูกพวกเราพร้อมกับภีษมะกล่าวเตือนด้วยหลายวิธี ในทุกที่ทุกแห่ง ตามที่เหมาะควร
14.16.23
शिष्टो युधिष्टिरोऽस्माभिः शास्ता सन्नपि पाण्डवः ।
तेन तत्तु वचः सम्यग्गृहीतं सुमहात्मना ॥ १४.१६.२३ ॥
แม้ยุธิษฐิระ โอรสของปาณฑุ จะเป็นผู้ปกครองเอง แต่ก็ได้รับคำสั่งสอนจากพวกเรา และผู้มีจิตใจอันสูงส่งยิ่งนั้นก็รับคำแนะนำนั้นไว้ด้วยดี
14.16.24
धर्मपुत्रे हि धर्मज्ञे कृतज्ञे सत्यवादिनि ।
सत्यं धर्मो मतिश्चाग्र्या स्थितिश्च सततं स्थिरा ॥ १४.१६.२४ ॥
เพราะในโอรสของธรรม ผู้รู้ธรรม รู้คุณ และกล่าวแต่สัตย์ ย่อมมีความจริง ธรรม ปัญญาอันประเสริฐ และความมั่นคงที่ไม่เสื่อมคลายอยู่เสมอ
14.16.25
तत्र गत्वा महात्मानं यदि ते रोचतेऽर्जुन ।
अस्मद्गमनसंयुक्तं वचो ब्रूहि जनाधिपम् ॥ १४.१६.२५ ॥
อรชุน หากท่านเห็นว่าควร จงไปยังที่นั้น และกล่าวถ่อยคำเกี่ยวกับการมาของพวกเรา แก่ผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ผู้มีจิตใจอันยิ่งใหญ่
14.16.26
न हि तस्याप्रियं कुर्यां प्राणत्योगेऽप्युपस्थिते ।
कुतो गन्तुं महाबाहो पुरीं द्वारावतीं प्रति ॥ १४.१६.२६ ॥
แม้เมื่อภัยต่อชีวิตมาถึงแล้ว ข้าพเจ้าก็จะไม่ทำสิ่งที่ไม่เป็นที่พอใจแก่พระองค์ โอ้ผู้มีแขนทรงพลัง ข้าพเจ้าจะปฏิเสธการไปยังเมืองทวารวดีได้อย่างไรเล่า
14.16.27
सर्वं त्विदमहं पार्त त्वत्प्रीतिहितकाम्यया ।
ब्रवीमि सत्यं कौरव्य न मिथ्यैतत्कथञ्चन ॥ १४.१६.२७ ॥
อรชุน โอรสของปฤถา ข้าพเจ้ากล่าวทั้งหมดนี้ด้วยความปรารถนาให้ท่านได้รับความรักใคร่และประโยชน์สุข โอ้ผู้สืบเชื้อสายแห่งกุรุ นี่คือความจริง มิใช่เท็จแต่อย่างใด
14.16.28
प्रयोजनं च निर्वृत्तमिह वासेन मेऽर्जुन ।
धार्तराष्ट्रो हतो राजा सबलः सपदानुगः ॥ १४.१६.२८ ॥
อรชุน จุดประสงค์ของการพำนักของข้าพเจ้าที่นี่สำเร็จแล้ว โอรสของธฤตราษฎร์ พระราชา ได้ถูกสังหารพร้อมกับกองทัพ ทหารราบ และผู้ติดตามทั้งหลาย
14.16.29
पृथिवी च वशे तात धर्मपुत्रस्य धीमतः ।
स्थिता समुद्रवसना सशैलवनकानना ॥ १४.१६.२९ ॥
ลูกรัก แผ่นดินตั้งอยู่ภายใต้การควบคุมของโอรสแห่งธรรมผู้มีปัญญา แผ่นดินที่มีมหาสมุทรเป็นอาภรณ์ พร้อมทั้งภูเขา ป่าไม้ และสวนป่า
14.16.30
चिता रत्नैर्बहुविधैः कुरुराजस्य पाण्डव ।
धर्मेण राजा धर्मज्ञः पातु सर्वां वसुन्धराम् ॥ १४.१६.३० ॥
โอ้ปาณฑพ คลังของพระราชาแห่งกุรุเต็มไปด้วยอัญมณีหลายชนิด ขอให้พระราชาผู้รู้ธรรมพิทักษ์แผ่นดินทั้งหมดด้วยธรรม
14.16.31
उपास्यमानो मुनिभिः सिद्धैश्चापि महात्मभिः ।
स्तूयमानश्च सततं बन्दिभिर्भरतर्षभ ॥ १४.१६.३१ ॥
โอ้ผู้เป็นวัวแห่งภรตะ พระองค์ได้รับการปรนนิบัติจากฤๅษี สิทธาทั้งหลาย และผู้ยิ่งใหญ่ทั้งหลาย ทั้งยังได้รับการสรรเสริญอยู่เสมอจากนักกวีและนักขับร้อง
14.16.32
तं मया सह गत्वाऽद्य राजानं कुरुवर्धनम् ।
आपृच्छ कुरुशार्दूल गमनं द्वारकां प्रति ॥ १४.१६.३२ ॥
วันนี้จงไปกับข้าพเจ้า ทูลขอลาพระราชานั้น ผู้เป็นผู้เพิ่มพูนวงศ์กุรุ เพื่อเดินทางไปยังทวารกา โอ้ผู้เป็นราชสีห์แห่งกุรุ
14.16.33
इदं शरीरं वसु यच्च मे गृहे ।
निवेदितं पार्थ सदा युधिष्ठिरे।
प्रियश्च मान्यश्च हि मे युधिष्ठिरः ।
सदा कुरूणामधिपो महामतिः ॥ १४.१६.३३ ॥
ร่างกายนี้ และทรัพย์สมบัติทั้งหมดที่อยู่ในเรือนของข้าพเจ้า ข้าพเจ้าถวายแด่ยุธิษฐิระเสมอมา โอ้โอรสของปฤถา ยุธิษฐิระเป็นที่รักและเป็นที่เคารพของข้าพเจ้า เป็นผู้ปกครองแห่งกุรุอยู่เสมอ ผู้มีปัญญาอันยิ่งใหญ่
14.16.34
प्रयोजनं चापि निवासकारणे ।
न विद्यते मे त्वदृते नृपात्मज।
स्थिता हि पृथ्वी तव पार्थ शासने ।
गुरोः सुवृत्तस्य युधिष्ठिरस्य च ॥ १४.१६.३४ ॥
ข้าพเจ้าไม่มีเหตุผลอื่นใดในการพำนักที่นี่ นอกจากเพราะท่าน โอ้เจ้าชาย โอ้โอรสของปฤถา แผ่นดินตั้งอยู่ใต้การปกครองของท่าน และใต้การปกครองของยุธิษฐิระผู้เป็นผู้อาวุโสและมีความประพฤติดี
14.16.35
इतीदमुक्तः स तदा महात्मना ।
जनार्दनेनामितविक्रमोऽर्जुनः।
तथेति दुःखादिव वाक्यमैरय-
ज्जनार्दनं सम्प्रतिपूज्य पार्थिव ॥ १४.१६.३५ ॥
เมื่อพระชนารทนะผู้ยิ่งใหญ่กล่าวดังนี้แล้ว อรชุนผู้มีพลานุภาพหาประมาณมิได้ ราวกับด้วยความโศก จึงตอบว่า "เป็นเช่นนั้น" และถวายความเคารพแด่พระชนารทนะแล้วกล่าวถ้อยคำเหล่านี้ โอ้พระราชา