మహాభారతం · అధ్యాయం 14.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.16.1
विजिते पाण्डवेयैस्तु प्रशान्ते च द्विजोत्तम ।
राष्ट्रे ते चत्रतुर्वीरौ वासुदेवधनंजयौ ॥ १४.१६.१ ॥
ద్విజోత్తమా! పాండవులచే జయించబడి శాంతించిన నీ రాజ్యంలో ఆ ఇద్దరు వీరులు — వాసుదేవుడు, ధనంజయుడు — ఉన్నారు.
14.16.2
विजिते पाण्डवै राजन्प्रशान्ते च विशाम्पतौ ।
राष्ट्रे बभूवतुर्हृष्टौ वासुदेवधनंजयौ ॥ १४.१६.२ ॥
రాజా! పాండవులచే జయించబడి శాంతించిన ప్రజాపతి రాజ్యంలో వాసుదేవుడు, ధనంజయుడు సంతోషంగా ఉన్నారు.
14.16.3
विजह्राते मुदा युक्तौ दिवि देवश्वराविव ।
तौ वनेषु विचित्रेषु पर्वतेषु ससानुषुः ॥ १४.१६.३ ॥
వారిద్దరూ ఆనందంతో, స్వర్గంలో దేవరాజుల వలె, విచిత్రమైన వనాలలోను పర్వతాల శిఖరాలపైనా విహరించారు.
14.16.4
तीर्थेषु चैव पुण्येषु पल्वलेषु नदीषु च ।
चंक्रम्यमाणौ संहृष्टावश्विनाविव नन्दने ॥ १४.१६.४ ॥
పవిత్రమైన తీర్థాలలో, పుణ్య సరస్సులలో, నదులలో సంచరిస్తూ, అత్యంత సంతోషంగా ఉన్న వారిద్దరూ నందన వనంలో అశ్వినీదేవతల వలె ఉన్నారు.
14.16.5
इन्द्रप्रस्थे महात्मानौ रेमाते कृष्णपाण्डवौ ।
प्रविश्य तां सभां रम्यां विजह्राते च भारत ॥ १४.१६.५ ॥
భారతా! ఇంద్రప్రస్థంలో మహాత్ములైన కృష్ణుడు, పాండవుడు రమించారు; ఆ రమణీయమైన సభలో ప్రవేశించి విహరించారు.
14.16.6
तत्र युद्धकथाश्चित्राः परिक्लेशांश्च पार्थिव ।
कथायोगे कथायोगे कथयामासतुः सदा ॥ १४.१६.६ ॥
అక్కడ, రాజా! యుద్ధ విచిత్ర కథలను, కష్టాలను, కథా సందర్భం వచ్చినప్పుడల్లా ఎల్లప్పుడూ వారు వివరించారు.
14.16.7
ऋषीणां देवतानां च वंशांस्तावाहतुः सदा ।
प्रीयमाणौ महात्मानौ पुराणावृषिसत्तमौ ॥ १४.१६.७ ॥
ఆ ఇద్దరు ప్రీతితో ఎల్లప్పుడూ ఋషుల, దేవతల వంశాలను వివరించారు; వారు మహాత్ములు, పురాతనులు, శ్రేష్ఠ ఋషులు.
14.16.8
मधुरास्तु कथाश्चित्राश्चित्रार्थपदनिश्चयाः ।
निश्चयज्ञः स पार्थाय कथयामास केशवः ॥ १४.१६.८ ॥
మధురమైన, విచిత్రమైన కథలను, అర్థపదాలు స్పష్టమైనవిగా కలవాటిని, నిశ్చయాలను తెలిసిన కేశవుడు పార్థునకు చెప్పాడు.
14.16.9
पुत्रशोकाभिसंतप्तं ज्ञातीनां च सहस्रशः ।
कथाभिः शमयामास पार्तं शौरिर्जनार्दनः ॥ १४.१६.९ ॥
పుత్రశోకంతో తపించిన పార్థుని, వేలాది జ్ఞాతులను శౌరి జనార్దనుడు కథలతో శాంతింపజేశాడు.
14.16.10
स तमाश्वास्य विधिवद्विधानज्ञो महातपाः ।
अपहृत्यात्मनो भारं विशश्रामेव सात्वतः ॥ १४.१६.१० ॥
అతనిని విధివత్తుగా ఓదార్చి, విధానమెరిగిన, మహాతపస్వి సాత్వతుడు తన భారాన్ని దించుకుని విశ్రమించినట్లు ఉన్నాడు.
14.16.11
ततः कथान्ते गोविन्दो गुडाखेशमुवाच ह ।
सान्त्वयञ्श्लक्ष्णया वाचा हेतुयुक्तमिदं वचः ॥ १४.१६.११ ॥
అప్పుడు కథ ముగిసిన తర్వాత గోవిందుడు గుడాకేశునితో మాట్లాడాడు; మృదువైన మాటలతో ఓదారుస్తూ, హేతుయుక్తమైన ఈ మాటను పలికాడు.
14.16.12
विजितेयं धरा कृत्स्ना सव्यसाचिन्परंतप ।
त्वद्बाहुबलामाश्रित्य राज्ञा धर्मसुतेन ह ॥ १४.१६.१२ ॥
సవ్యసాచీ, శత్రుతాపకా! నీ బాహుబలాన్ని ఆశ్రయించి, ధర్మపుత్రుడైన రాజు ఈ సమస్త భూమిని జయించాడు.
14.16.13
असपत्नां महीं भुङ्क्ते धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
भीमसेनानुभावेन यमयोश्च नरोत्तम ॥ १४.१६.१३ ॥
నరోత్తమా, ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు భీమసేనుని ప్రభావంతో, యమ యుగళ సోదరుల బలంతో శత్రువులు లేని భూమిని అనుభవిస్తున్నాడు.
14.16.14
धर्मेणि राज्ञा धर्मज्ञ प्राप्तं राज्यमकण्टकम् ।
धर्मेण निहतः सङ्ख्ये स च राजा सुयोधनः ॥ १४.१६.१४ ॥
ధర్మజ్ఞుడా, ధర్మంతోనే రాజు నిష్కంటక రాజ్యాన్ని పొందాడు; ధర్మం వల్లనే యుద్ధంలో రాజు సుయోధనుడు హతుడయ్యాడు.
14.16.15
अधर्मरुचयो लुब्धाः सदा चाप्रियवादिनः ।
धार्तराष्ट्रा दुरात्मानः सानुबन्धा निपातिताः ॥ १४.१६.१५ ॥
అధర్మంలో ఆసక్తి కలవారు, లోభులు, ఎల్లప్పుడూ అప్రియ వచనాలు పలికేవారు, దురాత్ములైన ధృతరాష్ట్ర పుత్రులు తమ అనుచరులతో సహా కూలిపోయారు.
14.16.16
प्रशान्तामखिलां पार्थ पृथिवीं पृथिवीपतिः ।
भुङ्क्ते धर्मसुतो राजा त्वया गुप्तः कुरूद्वह ॥ १४.१६.१६ ॥
పార్థా, కురువంశ శ్రేష్ఠుడా, నీచే రక్షించబడిన ధర్మపుత్రుడైన రాజు ఈ సమస్త శాంతియుత భూమిని అనుభవిస్తున్నాడు.
14.16.17
रमे चाहं त्वया सार्धमरण्येष्वपि पाण्डव ।
किमु यत्र जनोऽयं वै पृथा चामित्रकर्मन ॥ १४.१६.१७ ॥
పాండవా, నీతో అడవులలో కూడా నేను సంతోషిస్తాను; ఇక్కడ ఈ జనులు, పృథ కూడా ఉన్న చోటు గురించి చెప్పనవసరం లేదు, శత్రుకర్మా!
14.16.18
यत्र धर्मसुतो राजा यत्र यत्र भीमो महाबलः ।
यत्र माद्रवतीपुत्रौ रतिस्तत्र परा मम ॥ १४.१६.१८ ॥
ధర్మపుత్రుడైన రాజు ఎక్కడ ఉన్నాడో, మహాబలుడైన భీముడు ఎక్కడెక్కడ ఉన్నాడో, మాద్రి కుమారులు ఎక్కడ ఉన్నారో, అక్కడే నాకు పరమానందం.
14.16.19
तथैव स्वर्गलोकेषु सभोद्देशेषु कौरव ।
रमणीयेषु पुष्णेषु सहितस्य त्वयाऽनध ॥ १४.१६.१९ ॥
అలాగే స్వర్గలోకాలలో, సభా ప్రదేశాలలో, ఓ కౌరవా, రమణీయమైన సమృద్ధ ప్రదేశాలలో, నీతో కలిసి ఉన్నప్పుడు, ఓ నిష్కల్మషుడా.
14.16.20
कालो महांस्त्वतीतो मे शूरसूनुमपश्यतः ।
बलदेवं च कौरव्यं तथाऽन्यान्वृष्णिपुङ्गवान् ॥ १४.१६.२० ॥
శూరుని కుమారుడిని (వసుదేవుని), బలరాముని, కౌరవ్యుని, ఇతర వృష్ణి శ్రేష్ఠులను చూడకుండా నాకు చాలా కాలం గడిచిపోయింది.
14.16.21
सोहं गन्तुमभीप्सामि पुरीं द्वारावतीं प्रति ।
रोचतां गमनं तुभ्यं ममापि पुरुषर्षभ ॥ १४.१६.२१ ॥
నేను ద్వారావతి నగరానికి వెళ్లాలనుకుంటున్నాను. ఓ పురుషశ్రేష్ఠా, నీకు కూడా ఈ ప్రయాణం అంగీకారమైతే మంచిది.
14.16.22
उक्तो बहुविधं राजा तत्रतत्र युधिष्ठिरः ।
सह भीष्मेण यद्युक्तमस्माभिः शोकर्शितः ॥ १४.१६.२२ ॥
శోకంతో బాధపడుతున్న రాజు యుధిష్ఠిరునికి, భీష్ముని సహితంగా మేము అనేక విధాలుగా, అక్కడక్కడ తగినదాన్ని చెప్పాము.
14.16.23
शिष्टो युधिष्टिरोऽस्माभिः शास्ता सन्नपि पाण्डवः ।
तेन तत्तु वचः सम्यग्गृहीतं सुमहात्मना ॥ १४.१६.२३ ॥
యుధిష్ఠిరుడు పాండవుడు, పాలకుడైనప్పటికీ, మేము అతనికి బోధించాము; ఆ మహాత్ముడు ఆ మాటను సరిగ్గా స్వీకరించాడు.
14.16.24
धर्मपुत्रे हि धर्मज्ञे कृतज्ञे सत्यवादिनि ।
सत्यं धर्मो मतिश्चाग्र्या स्थितिश्च सततं स्थिरा ॥ १४.१६.२४ ॥
ధర్మపుత్రుడు, ధర్మజ్ఞుడు, కృతజ్ఞుడు, సత్యవాది అయిన అతనిలో సత్యం, ధర్మం, శ్రేష్ఠమైన బుద్ధి, నిరంతర స్థిరమైన స్థితి ఉన్నాయి.
14.16.25
तत्र गत्वा महात्मानं यदि ते रोचतेऽर्जुन ।
अस्मद्गमनसंयुक्तं वचो ब्रूहि जनाधिपम् ॥ १४.१६.२५ ॥
అర్జునా, నీకు ఇష్టమైతే అక్కడికి వెళ్ళి, మహాత్ముడైన ఆ రాజాధిపతితో మా రాకను గురించిన మాటను చెప్పు.
14.16.26
न हि तस्याप्रियं कुर्यां प्राणत्योगेऽप्युपस्थिते ।
कुतो गन्तुं महाबाहो पुरीं द्वारावतीं प्रति ॥ १४.१६.२६ ॥
మహాబాహుడా, ప్రాణాపాయం కలిగినా నేను ఆయనకు అప్రియమైనది చేయను; ఇక ద్వారావతి నగరం వైపు వెళ్లడం ఎలా?
14.16.27
सर्वं त्विदमहं पार्त त्वत्प्रीतिहितकाम्यया ।
ब्रवीमि सत्यं कौरव्य न मिथ्यैतत्कथञ्चन ॥ १४.१६.२७ ॥
పార్థా, నీ ప్రేమను, హితాన్ని కోరి ఇదంతా నేను చెబుతున్నాను; కౌరవ్యా, ఇది సత్యం, ఏ విధంగానూ అసత్యం కాదు.
14.16.28
प्रयोजनं च निर्वृत्तमिह वासेन मेऽर्जुन ।
धार्तराष्ट्रो हतो राजा सबलः सपदानुगः ॥ १४.१६.२८ ॥
అర్జునా, ఇక్కడ నా ఉండటానికి కారణం నెరవేరింది; ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడైన రాజు తన సేన, పదాతి అనుచరులతో సహా హతమయ్యాడు.
14.16.29
पृथिवी च वशे तात धर्मपुत्रस्य धीमतः ।
स्थिता समुद्रवसना सशैलवनकानना ॥ १४.१६.२९ ॥
తాత, ధీమంతుడైన ధర్మపుత్రునికి భూమి వశమై ఉంది; సముద్రమే వస్త్రంగా గల ఈ భూమి పర్వతాలు, అడవులు, తోటలతో అతని అధీనంలో ఉంది.
14.16.30
चिता रत्नैर्बहुविधैः कुरुराजस्य पाण्डव ।
धर्मेण राजा धर्मज्ञः पातु सर्वां वसुन्धराम् ॥ १४.१६.३० ॥
పాండవా, కురురాజు ఖజానా అనేక విధాల రత్నాలతో నిండి ఉంది; ధర్మజ్ఞుడైన రాజు ధర్మంతో సమస్త భూమిని పాలించుగాక.
14.16.31
उपास्यमानो मुनिभिः सिद्धैश्चापि महात्मभिः ।
स्तूयमानश्च सततं बन्दिभिर्भरतर्षभ ॥ १४.१६.३१ ॥
మునులచేత, సిద్ధులచేత, మహాత్ములచేత సేవింపబడుచు, బంధీజనులచే నిరంతరం స్తుతింపబడుచు, భరతశ్రేష్ఠుడా.
14.16.32
तं मया सह गत्वाऽद्य राजानं कुरुवर्धनम् ।
आपृच्छ कुरुशार्दूल गमनं द्वारकां प्रति ॥ १४.१६.३२ ॥
ఈ రోజు నాతో కలిసి వెళ్లి, కురువంశాన్ని వర్ధిల్లజేసే ఆ రాజును ద్వారకకు వెళ్లేందుకు అనుమతి అడుగు, కురుశార్దూలా.
14.16.33
इदं शरीरं वसु यच्च मे गृहे ।
निवेदितं पार्थ सदा युधिष्ठिरे।
प्रियश्च मान्यश्च हि मे युधिष्ठिरः ।
सदा कुरूणामधिपो महामतिः ॥ १४.१६.३३ ॥
ఈ శరీరం, నా ఇంట ఉన్న ధనం అన్నీ ఎప్పుడూ యుధిష్ఠిరునికే అర్పితం, పార్థా. యుధిష్ఠిరుడు నాకు ప్రియుడు, గౌరవనీయుడు; ఆయన ఎల్లప్పుడూ కురువుల అధిపతి, మహామతి.
14.16.34
प्रयोजनं चापि निवासकारणे ।
न विद्यते मे त्वदृते नृपात्मज।
स्थिता हि पृथ्वी तव पार्थ शासने ।
गुरोः सुवृत्तस्य युधिष्ठिरस्य च ॥ १४.१६.३४ ॥
రాజకుమారా, నీవు లేకుండా ఇక్కడ నివసించడానికి నాకు వేరే కారణం లేదు. పార్థా, భూమి నీ పాలనలో, పెద్దవాడూ సదాచారుడూ అయిన యుధిష్ఠిరుని పాలనలో స్థిరంగా ఉంది.
14.16.35
इतीदमुक्तः स तदा महात्मना ।
जनार्दनेनामितविक्रमोऽर्जुनः।
तथेति दुःखादिव वाक्यमैरय-
ज्जनार्दनं सम्प्रतिपूज्य पार्थिव ॥ १४.१६.३५ ॥
మహాత్ముడైన జనార్దనుడు ఇలా చెప్పగా, అమిత పరాక్రమశాలి అర్జునుడు దుఃఖంతోనే "అలాగే" అని పలికి, జనార్దనుని గౌరవించి, రాజా, ఆ మాటలు పలికాడు.