Mahābhārata · Adhyāya 14.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.17.1
सभायां वसतोस्तत्र निहत्यारीन्महात्मनोः ।
केशवार्जुनयोः का नु कथा समभवद्द्विज ॥ १४.१७.१ ॥
Oh nacido dos veces, ¿qué historia surgió entre el magnánimo Keśava y Arjuna, que moraban en la sala de la asamblea tras abatir a sus enemigos?
14.17.2
कृष्णेन सहितः पार्थः स्वं राज्यं प्राप्य केवलम् ।
तस्यां सभायां दिव्यायां विजहार मुदा युतः ॥ १४.१७.२ ॥
Pārtha, hijo de Pṛthā, acompañado de Kṛṣṇa, habiendo obtenido su reino por completo, se deleitaba con alegría en aquella divina sala de asamblea.
14.17.3
तत्र कञ्चित्सभोद्देशं स्वर्गोद्देशसमं नृप ।
यदृच्छया तौ मुदितौ जग्मतुः स्वजनावृतौ ॥ १४.१७.३ ॥
Allí, oh rey, a cierta parte de la sala de asamblea, igual a una parte del cielo, los dos marcharon a su antojo, alegres y rodeados de sus parientes.
14.17.4
ततः प्रतीतः कृष्णेन सहितः पाण्डवोऽर्जुनः ।
निरीक्ष्य तां सभां रम्यामिदं वचनमब्रवीत् ॥ १४.१७.४ ॥
Entonces Arjuna, el Pāṇḍava, complacido y junto a Kṛṣṇa, habiendo contemplado aquella encantadora sala de asamblea, pronunció estas palabras.
14.17.5
विदितं मे महाबाहो सङ्ग्रामे समुपस्थिते ।
महात्म्यं देवकीपुत्र तच्च ते रूपमैश्वरम् ॥ १४.१७.५ ॥
Oh de poderosos brazos, cuando la batalla se acercó, tu grandeza me fue revelada, oh hijo de Devakī, y también tu forma soberana.
14.17.6
यत्तु तद्भवता प्रोक्तं पुरा केशव सौहृदात् ।
तत्सर्वं पुरुषव्याघ्र नष्टं मे व्यग्रचेतसः ॥ १४.१७.६ ॥
Oh Keśava, todo lo que antes me dijiste por amistad, oh tigre entre los hombres, se ha perdido para mi mente turbada.
14.17.7
मम कौतूहलं त्वस्ति तेष्वर्थेषु पुनः पुनः ।
भवांस्तु द्वारकां गन्ता नचिरादिव माधव ॥ १४.१७.७ ॥
Siento una y otra vez curiosidad por aquellos asuntos. Pero tú, Mādhava, pronto partirás hacia Dvārakā.
14.17.8
एवमुक्तस्तु तं कृष्णः फाल्गुनं प्रत्यभाषत ।
परिष्वज्य महातेजा वचनं वदतांवरः ॥ १४.१७.८ ॥
Así interpelado, Kṛṣṇa, de gran esplendor y el mejor de los oradores, abrazó a Arjuna y le respondió.
14.17.9
श्रावितस्त्वं मया गुह्यं ज्ञापितश्च सनातनम् ।
धर्मं स्वरूपिणं पार्त सर्वलोकांश्च शाश्वतान् ॥ १४.१७.९ ॥
Oh Pārtha, te hice oír el secreto y te di a conocer el dharma eterno en su forma verdadera, y los mundos eternos.
14.17.10
अबुद्ध्या यन्न गृह्णीतास्तन्मे सुमहदप्रियम् ।
न च साऽद्य पुनर्भूयः स्मृतिर्मे सम्भविष्यति ॥ १४.१७.१० ॥
Lo que no captaste por falta de comprensión me resulta profundamente desagradable; y ese recuerdo no volverá a surgir en mí hoy.
14.17.11
नूनमश्रद्दधानोऽसि दुर्मेधा ह्यसि पाण्डव ।
न च शक्यं पुनर्वक्तुमशेषेण धनंजय ॥ १४.१७.११ ॥
Sin duda careces de fe, oh Pāṇḍava, y eres de entendimiento torpe. Oh Dhanañjaya, no puede volver a contarse por completo.
14.17.12
स हि धर्मः सुपर्याप्तो ब्रह्मणः पदवेदने ।
न शक्यं तन्मया भूयस्तथा वक्तुमशेषतः ॥ १४.१७.१२ ॥
Ese dharma basta por completo para conocer el estado de Brahman. No me es posible volver a decirlo así, por completo.
14.17.13
परं हि ब्रह्म कथितं योगयुक्तेन तन्मया ।
इतिहासं तु वक्ष्यामि तस्मिन्नर्थे पुरातनम् ॥ १४.१७.१३ ॥
Unido en yoga, ya he expuesto el Brahman supremo. Ahora contaré una antigua historia sobre este asunto.
14.17.14
यथा तां बुद्धिमास्थाय गतिमग्र्यां गमिष्यसि ।
शृणु धर्मभृतांश्रेष्ठ गदतः सर्वमेव मे ॥ १४.१७.१४ ॥
Adoptando ese entendimiento alcanzarás la meta más alta. Escucha, el mejor de los que sostienen el dharma, todo lo que te digo.
14.17.15
आगच्छद्ब्राह्मणः कश्चित्स्वर्गलोकादरिंदम ।
ब्रह्मलोकाच्च दुर्धर्षः सोस्माभिः पूजितोऽभवत् ॥ १४.१७.१५ ॥
Oh domador de enemigos, llegó un brahmín desde el mundo celestial; invencible incluso desde el mundo de Brahmā, fue honrado por nosotros.
14.17.16
अस्माभिः परिपृष्ठश्च यदाह भरतर्षभ ।
दिव्येन विधिना पार्थ तच्छृणुष्वाविचारयन् ॥ १४.१७.१६ ॥
Toro de los Bharatas, lo que él dijo cuando lo interrogamos, hijo de Pṛthā, escúchalo según el modo divino, sin dudar.
14.17.17
मोक्षधर्मं समाश्रित्य कृष्ण यन्माऽनुपृच्छसि ।
भूतानामनुकम्पार्थं मन्मोहच्छेदनं विभो ॥ १४.१७.१७ ॥
Kṛṣṇa, lo que me preguntas apoyándote en el dharma de la liberación, oh poderoso, es por compasión hacia los seres y para disipar mi confusión.
14.17.18
तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि यथावन्मधुसूदन ।
शृणुष्वावहितो भूत्वा गदतो मम माधव ॥ १४.१७.१८ ॥
Eso te lo explicaré tal cual es, Madhusūdana. Escucha, Mādhava, con atención lo que digo.
14.17.19
कश्चिद्विप्रस्तपोयुक्तः काश्यपो धर्मवित्तमः ।
आससाद द्विजं कंचिद्धर्माणामागतागमम् ॥ १४.१७.१९ ॥
Un cierto Kāśyapa, dotado de austeridad y el más versado en el dharma, se acercó a un dvija que conocía la llegada y la partida de los dharmas.
14.17.20
गतागमं सुबहुशो ज्ञानविज्ञानपारगम् ।
लोकतत्त्वार्थकुशलं ज्ञातरं सुखदुःखयोः ॥ १४.१७.२० ॥
Que había conocido muchas veces el ir y venir, que había llegado más allá del conocimiento y el discernimiento, diestro en el sentido verdadero de la naturaleza de los mundos, y conocedor del placer y del dolor.
14.17.21
जातिस्मरणतत्त्वज्ञं कोविदं पापपुण्ययोः ।
द्रष्टारमुच्चनीचानां कर्मभिर्देहिनां गतिम् ॥ १४.१७.२१ ॥
Que conocía la verdad del recuerdo de las vidas anteriores, experto en el pecado y el mérito, observador de los destinos elevados y bajos de los seres encarnados según sus obras.
14.17.22
चरन्तं मुक्तवत्सिद्धं प्रशान्तं संयतेन्द्रियम् ।
दीप्यमानं श्रिया ब्राह्मया क्रममाणं च सर्वशः ॥ १४.१७.२२ ॥
Que vagaba como un liberado, un ser perfeccionado, muy sereno, con los sentidos dominados, resplandeciente con la gloria de Brahmā, y que avanzaba por todas partes.
14.17.23
अन्तर्धानगतिज्ञं च श्रुत्वा तत्त्वेन काश्यपः ।
तथैवान्तर्हितैः सिद्धैर्यान्तं चक्रधरैः सह ॥ १४.१७.२३ ॥
Kāśyapa había oído con verdad que era quien conocía el camino de la desaparición, y así, que iba junto a los seres perfectos invisibles y los portadores de la rueda.
14.17.24
सम्भाषमाणमेकान्ते समासीनं च तैः सह ।
यदृच्छया च गच्छन्तमसक्तं पवनं यथा ॥ १४.१७.२४ ॥
Conversando en soledad y sentado con ellos, yendo a voluntad, desapegado como el viento.
14.17.25
तं समासाद्य मेधावी स तदा द्विजसत्तमः ।
चरणौ धर्मकामो वै स तस्य सुसमाहितः।
प्रतिपदे यथान्यायं भक्त्या परमया युतः ॥ १४.१७.२५ ॥
Habiéndose acercado a él, aquel sabio, el mejor de los nacidos dos veces, deseoso de dharma, sirvió a sus pies con la mente recogida, según la norma y con suprema devoción.
14.17.26
विस्मितश्चाद्भुतं दृष्ट्वा काश्यपस्तं द्विजोत्तमम् ।
परिचारेण महता गुरुं तं पर्यतोषयत् ॥ १४.१७.२६ ॥
Asombrado al ver aquella maravilla, Kāśyapa complació plenamente a aquel maestro, el mejor de los nacidos dos veces, con gran servicio.
14.17.27
उपपन्नं च तत्सर्वं श्रुतचारित्रसंयुतम् ।
भौमेनातोषयच्चैनं गुरुवृत्तिं समास्थितः ॥ १४.१७.२७ ॥
Todo aquello era apropiado, unido al saber y a la conducta; adoptando la conducta de un maestro, complació a aquel nacido de la tierra.
14.17.28
तस्मै तुष्टः स शिष्याय यत्प्रसन्नोऽब्रवीद्गुरुः ।
सिद्धिं परामभिप्रेक्ष्य शृणु मत्तो जनार्दन ॥ १४.१७.२८ ॥
Complacido con aquel discípulo, el maestro, satisfecho, habló: 'Teniendo en vista la suprema perfección, escúchame, oh Janārdana.'
14.17.29
विविधैः कर्मभिस्तात पुण्ययोगैश्च केवलैः ।
गच्छन्तीह गतिं मर्त्या देवलोके च वा स्थितिम् ॥ १४.१७.२९ ॥
Querido mío, por diversas acciones y solo por conjunciones de mérito, los mortales aquí alcanzan un destino o una morada en el mundo de los dioses.
14.17.30
न क्वचित्सुखमत्यन्तं न क्वचिच्छाश्वती स्थितिः ।
स्थानाच्च महतो भ्रंशो दुःखलब्दात्पुनः पुनः ॥ १४.१७.३० ॥
En ninguna parte hay felicidad absoluta, en ninguna parte una morada perdurable. Hay caída desde una gran posición, y una y otra vez desde un lugar conquistado con sufrimiento.
14.17.31
अशुभा गतयः प्राप्ताः कष्टा मे पापसेवनात् ।
काममन्युपरीतेन तृष्णया मोहितेन च ॥ १४.१७.३१ ॥
Por practicar el mal, alcancé destinos aciagos y dolorosos, asediado por el deseo y la ira, cegado por la sed de placer.
14.17.32
पुनः पुनश्च मरणं जन्म चैव पुनः पुनः ।
आहारा विविधा भुक्ताःपीता नानाविधाःस्तनाः ॥ १४.१७.३२ ॥
Una y otra vez hubo muerte, y una y otra vez nacimiento; comí alimentos de muchas clases y bebí la leche de innumerables pechos.
14.17.33
मातरो विविधा दृष्टाः पितरश्च पृथग्विधाः ।
सुखानि च विचित्राणि दुःखानि च मयाऽनघ ॥ १४.१७.३३ ॥
Vi muchas madres de diversas clases y padres de distintas clases; oh sin mancha, experimenté placeres y dolores variados.
14.17.34
प्रियैर्विवासो बहुशः संवासश्चाप्रियैः सह ।
धननाशश्च सम्प्राप्तो लब्ध्वा दुःखेन तद्धनम् ॥ १४.१७.३४ ॥
Muchas veces me separé de los seres queridos y conviví con los no amados; se perdió la riqueza, y aquella riqueza que había obtenido con gran esfuerzo.
14.17.35
अवमानाः सुकष्टाश्च परतः स्वजनात्तथा ।
शारीरा मानसा वाऽपि वेदना भृशदारुणाः ॥ १४.१७.३५ ॥
Las humillaciones, tanto de extraños como de los de mi propia sangre, fueron muy dolorosas; los dolores del cuerpo o de la mente fueron sumamente terribles.
14.17.36
प्राप्ता विमाननाश्चोग्रा वधबन्धाश्च दारुणाः ।
पतनं निरये चैव यातनाश्च यमक्षये ॥ १४.१७.३६ ॥
Sufrí feroces deshonras, terribles muertes y cadenas; caí en el infierno y padecí los tormentos en el reino de Yama.
14.17.37
जरारोगाश्च सततं व्यसनानि च भूरिशः ।
लोकेऽस्मिन्ननुभूतानि द्वन्द्वजानि भृशं मया ॥ १४.१७.३७ ॥
La vejez y las enfermedades, y las calamidades en gran número, sin cesar, las he padecido en gran medida en este mundo, nacidas de los pares de opuestos.
14.17.38
ततः कदाचिन्निर्वेदान्निकारान्निकृतेन च ।
लोकतन्त्रं परित्यक्तं दुःखार्तेन भृशं मया ॥ १४.१७.३८ ॥
Entonces, en cierto momento, por aversión, por humillación y herido, muy afligido por el dolor, abandoné el orden del mundo.
14.17.39
लोकेऽस्मिन्ननुभूयाहमिमं मार्गमनुष्ठितः ।
ततः सिद्धिरियं प्राप्ता प्रसादादात्मनो मया।
नाहं पुनरिहागन्ता लोकानालोकयाम्यहम् ॥ १४.१७.३९ ॥
Habiéndolo experimentado en este mundo, seguí este camino; luego alcancé esta perfección por la gracia de mi propio ser. No volveré aquí otra vez; contemplo los mundos.
14.17.40
आसिद्धेराप्रजासर्गादात्मनोपि गतीः शुभाः ।
उपलब्धा द्विजश्रेष्ठ तथेयं सिद्धिरुत्तमा ॥ १४.१७.४० ॥
Hasta la perfección y hasta la creación de la progenie, por mi propio ser alcancé también caminos auspiciosos; así, oh el mejor de los dos veces nacidos, esta suprema perfección también ha sido alcanzada.
14.17.41
इतः परं गमिष्यामि ततः परतरं पुनः ।
ब्रह्मणः पदमव्यक्तं मा तेऽभूतत्र संशयः ॥ १४.१७.४१ ॥
Desde aquí iré más allá, y luego aún más lejos, hacia el estado no manifestado de Brahman; que no haya en ti duda al respecto.
14.17.42
नाहं पुनरिहागन्ता मर्त्यलोकं परन्तप ।
प्रीतोस्मि ते महाप्राज्ञ ब्रूहि किं करवाणि ते ॥ १४.१७.४२ ॥
Oh tú que atormentas a los enemigos, no volveré otra vez a este mundo mortal. Oh tú de gran mente, estoy complacido contigo; dime, ¿qué puedo hacer por ti?
14.17.43
यदीप्सुरुपपन्नस्त्वं तस्य कालोऽयमागतः ।
अभिजाने च तदहं यदर्थं मामुपागतः ॥ १४.१७.४३ ॥
Si has venido deseándolo, ha llegado el momento para ello. Sé el propósito por el que te has acercado a mí.
14.17.44
अचिरात्तु गमिष्यामि येनाहं त्वामचूचुदम् ।
भृशं प्रीतोस्मि भवतश्चारित्रेण विचक्षण ॥ १४.१७.४४ ॥
Pronto partiré, pues te he instruido. Oh sabio, estoy muy complacido con tu conducta.
14.17.45
परिपृच्छ यावद्भवतो भाषे यद्यत्तवेप्सितम् ॥ १४.१७.४५ ॥
Pregunta cuanto quieras; te diré lo que sea que desees.
14.17.46
बहुमन्ये च ते बुद्धिं भृशं सम्पूजयामि च ।
येनाहं भवता बुद्धो मेधावी ह्यसि काश्यप ॥ १४.१७.४६ ॥
Tengo en gran estima tu intelecto y lo honro profundamente, pues por ti, oh Kāśyapa, he sido despertado; en verdad eres inteligente.