ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 14.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.17.1
सभायां वसतोस्तत्र निहत्यारीन्महात्मनोः ।
केशवार्जुनयोः का नु कथा समभवद्द्विज ॥ १४.१७.१ ॥
ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਉੱਥੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਮਗਰੋਂ ਮਹਾਤਮਾ ਕੇਸ਼ਵ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਹੜੀ ਕਥਾ ਵਾਪਰੀ?
14.17.2
कृष्णेन सहितः पार्थः स्वं राज्यं प्राप्य केवलम् ।
तस्यां सभायां दिव्यायां विजहार मुदा युतः ॥ १४.१७.२ ॥
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੋਏ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪਾਰਥ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਕੀਤਾ।
14.17.3
तत्र कञ्चित्सभोद्देशं स्वर्गोद्देशसमं नृप ।
यदृच्छया तौ मुदितौ जग्मतुः स्वजनावृतौ ॥ १४.१७.३ ॥
ਉੱਥੇ ਸਭਾ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵੱਲ — ਸਵਰਗ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਰਗੇ ਉਸ ਥਾਂ ਵੱਲ — ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਨਬੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਗਏ।
14.17.4
ततः प्रतीतः कृष्णेन सहितः पाण्डवोऽर्जुनः ।
निरीक्ष्य तां सभां रम्यामिदं वचनमब्रवीत् ॥ १४.१७.४ ॥
ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਪਾਂਡਵ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਸਭਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
14.17.5
विदितं मे महाबाहो सङ्ग्रामे समुपस्थिते ।
महात्म्यं देवकीपुत्र तच्च ते रूपमैश्वरम् ॥ १४.१७.५ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਯੁੱਧ ਸਮੀਪ ਆਉਣ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਿਮਾ ਪਤਾ ਲੱਗੀ; ਹੇ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੁਹਾਡਾ ਉਹ ਐਸ਼ਵਰਜਮਈ ਰੂਪ ਵੀ।
14.17.6
यत्तु तद्भवता प्रोक्तं पुरा केशव सौहृदात् ।
तत्सर्वं पुरुषव्याघ्र नष्टं मे व्यग्रचेतसः ॥ १४.१७.६ ॥
ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਪਹਿਲਾਂ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਾਰਨ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘ੍ਰ, ਉਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਵਿਆਕੁਲ ਮਨ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਆਚ ਗਿਆ ਹੈ।
14.17.7
मम कौतूहलं त्वस्ति तेष्वर्थेषु पुनः पुनः ।
भवांस्तु द्वारकां गन्ता नचिरादिव माधव ॥ १४.१७.७ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਤਸੁਕਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਹੇ ਮਾਧਵ, ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਦਵਾਰਕਾ ਜਾਓਗੇ।
14.17.8
एवमुक्तस्तु तं कृष्णः फाल्गुनं प्रत्यभाषत ।
परिष्वज्य महातेजा वचनं वदतांवरः ॥ १४.१७.८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਮਹਾਤੇਜਸ਼ਵੀ, ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸ ਫਾਲਗੁਨ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
14.17.9
श्रावितस्त्वं मया गुह्यं ज्ञापितश्च सनातनम् ।
धर्मं स्वरूपिणं पार्त सर्वलोकांश्च शाश्वतान् ॥ १४.१७.९ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਗੁਹਿਆ ਸੁਣਾਇਆ, ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਉਸਦੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਗਿਆਨ ਕਰਵਾਇਆ।
14.17.10
अबुद्ध्या यन्न गृह्णीतास्तन्मे सुमहदप्रियम् ।
न च साऽद्य पुनर्भूयः स्मृतिर्मे सम्भविष्यति ॥ १४.१७.१० ॥
ਜੋ ਤੂੰ ਅਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਅਪ੍ਰਿਯ ਹੈ। ਅਤੇ ਅੱਜ ਉਹ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ।
14.17.11
नूनमश्रद्दधानोऽसि दुर्मेधा ह्यसि पाण्डव ।
न च शक्यं पुनर्वक्तुमशेषेण धनंजय ॥ १४.१७.११ ॥
ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤੂੰ ਸ਼ਰਧਾਹੀਣ ਹੈਂ, ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਤੂੰ ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਹੈਂ। ਹੇ ਧਨੰਜਯ, ਉਸਨੂੰ ਫਿਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ।
14.17.12
स हि धर्मः सुपर्याप्तो ब्रह्मणः पदवेदने ।
न शक्यं तन्मया भूयस्तथा वक्तुमशेषतः ॥ १४.१७.१२ ॥
ਉਹ ਧਰਮ ਬ੍ਰਹਮਪਦ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਫਿਰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ।
14.17.13
परं हि ब्रह्म कथितं योगयुक्तेन तन्मया ।
इतिहासं तु वक्ष्यामि तस्मिन्नर्थे पुरातनम् ॥ १४.१७.१३ ॥
ਯੋਗਯੁਕਤ ਮੈਂ ਪਰਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਵਰਣਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਉਸ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਤਨ ਇਤਿਹਾਸ ਦੱਸਾਂਗਾ।
14.17.14
यथा तां बुद्धिमास्थाय गतिमग्र्यां गमिष्यसि ।
शृणु धर्मभृतांश्रेष्ठ गदतः सर्वमेव मे ॥ १४.१७.१४ ॥
ਉਸ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ ਤੂੰ ਉੱਤਮ ਗਤੀ ਪਾਵੇਂਗਾ। ਧਰਮਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੇਰੇ ਕਹੇ ਸਭ ਕੁਝ ਨੂੰ ਸੁਣ।
14.17.15
आगच्छद्ब्राह्मणः कश्चित्स्वर्गलोकादरिंदम ।
ब्रह्मलोकाच्च दुर्धर्षः सोस्माभिः पूजितोऽभवत् ॥ १४.१७.१५ ॥
ਹੇ ਅਰਿੰਦਮ, ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਇਆ। ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਜੇਤੂ ਉਸ ਦਾ ਅਸੀਂ ਆਦਰ ਕੀਤਾ।
14.17.16
अस्माभिः परिपृष्ठश्च यदाह भरतर्षभ ।
दिव्येन विधिना पार्थ तच्छृणुष्वाविचारयन् ॥ १४.१७.१६ ॥
ਹੇ ਭਰਤਰਸ਼ਭ, ਸਾਡੇ ਪੁੱਛਣ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਉਹ ਦਿਵ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਸੁਣ।
14.17.17
मोक्षधर्मं समाश्रित्य कृष्ण यन्माऽनुपृच्छसि ।
भूतानामनुकम्पार्थं मन्मोहच्छेदनं विभो ॥ १४.१७.१७ ॥
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਮੋਕਸ਼ ਧਰਮ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਵਿਭੂ, ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਲਈ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਮੋਹ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਲਈ।
14.17.18
तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि यथावन्मधुसूदन ।
शृणुष्वावहितो भूत्वा गदतो मम माधव ॥ १४.१७.१८ ॥
ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਯਥਾਵਤ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਹੇ ਮਾਧਵ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਕਹਿਣਾ ਸੁਣ।
14.17.19
कश्चिद्विप्रस्तपोयुक्तः काश्यपो धर्मवित्तमः ।
आससाद द्विजं कंचिद्धर्माणामागतागमम् ॥ १४.१७.१९ ॥
ਤਪ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਕਾਸ਼ਯਪ, ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਅਤੇ ਜਾਣ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਦ੍ਵਿਜ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ।
14.17.20
गतागमं सुबहुशो ज्ञानविज्ञानपारगम् ।
लोकतत्त्वार्थकुशलं ज्ञातरं सुखदुःखयोः ॥ १४.१७.२० ॥
ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪਾਰੰਗਤ, ਲੋਕਤੱਤਵ ਦੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ।
14.17.21
जातिस्मरणतत्त्वज्ञं कोविदं पापपुण्ययोः ।
द्रष्टारमुच्चनीचानां कर्मभिर्देहिनां गतिम् ॥ १४.१७.२१ ॥
ਪੂਰਬਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਪਾਪ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਦੀ ਉੱਚੀ ਤੇ ਨੀਵੀਂ ਗਤੀ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ।
14.17.22
चरन्तं मुक्तवत्सिद्धं प्रशान्तं संयतेन्द्रियम् ।
दीप्यमानं श्रिया ब्राह्मया क्रममाणं च सर्वशः ॥ १४.१७.२२ ॥
ਮੁਕਤ ਵਾਂਗ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਿੱਧ, ਅਤਿ ਸ਼ਾਂਤ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ।
14.17.23
अन्तर्धानगतिज्ञं च श्रुत्वा तत्त्वेन काश्यपः ।
तथैवान्तर्हितैः सिद्धैर्यान्तं चक्रधरैः सह ॥ १४.१७.२३ ॥
ਅੰਤਰਧਾਨ ਦੀ ਗਤੀ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਬਾਰੇ ਕਾਸ਼ਯਪ ਨੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੁਣਿਆ ਸੀ; ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਚੱਕਰਧਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ।
14.17.24
सम्भाषमाणमेकान्ते समासीनं च तैः सह ।
यदृच्छया च गच्छन्तमसक्तं पवनं यथा ॥ १४.१७.२४ ॥
ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ, ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਨਿਰਲੇਪ।
14.17.25
तं समासाद्य मेधावी स तदा द्विजसत्तमः ।
चरणौ धर्मकामो वै स तस्य सुसमाहितः।
प्रतिपदे यथान्यायं भक्त्या परमया युतः ॥ १४.१७.२५ ॥
ਉਸ ਗੁਰੂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੇ ਇਕਾਗਰ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
14.17.26
विस्मितश्चाद्भुतं दृष्ट्वा काश्यपस्तं द्विजोत्तमम् ।
परिचारेण महता गुरुं तं पर्यतोषयत् ॥ १४.१७.२६ ॥
ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ ਕਾਸ਼ਯਪ ਨੇ ਉਸ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ।
14.17.27
उपपन्नं च तत्सर्वं श्रुतचारित्रसंयुतम् ।
भौमेनातोषयच्चैनं गुरुवृत्तिं समास्थितः ॥ १४.१७.२७ ॥
ਸ਼ਾਸਤਰ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਉਹ ਸਭ ਯੋਗ ਸੀ; ਗੁਰੂ-ਵ੍ਰਿੱਤੀ ਅਪਣਾ ਕੇ ਭੌਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ।
14.17.28
तस्मै तुष्टः स शिष्याय यत्प्रसन्नोऽब्रवीद्गुरुः ।
सिद्धिं परामभिप्रेक्ष्य शृणु मत्तो जनार्दन ॥ १४.१७.२८ ॥
ਉਸ ਚੇਲੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਗੁਰੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣ।
14.17.29
विविधैः कर्मभिस्तात पुण्ययोगैश्च केवलैः ।
गच्छन्तीह गतिं मर्त्या देवलोके च वा स्थितिम् ॥ १४.१७.२९ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਮਾਂ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਪੁੰਨ ਯੋਗਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਗਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਦੇਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
14.17.30
न क्वचित्सुखमत्यन्तं न क्वचिच्छाश्वती स्थितिः ।
स्थानाच्च महतो भ्रंशो दुःखलब्दात्पुनः पुनः ॥ १४.१७.३० ॥
ਕਿਤੇ ਵੀ ਅਤਿਅੰਤ ਸੁਖ ਨਹੀਂ, ਕਿਤੇ ਵੀ ਸਦੀਵੀ ਸਥਿਤੀ ਨਹੀਂ। ਵੱਡੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਡਿੱਗਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਡਿੱਗਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
14.17.31
अशुभा गतयः प्राप्ताः कष्टा मे पापसेवनात् ।
काममन्युपरीतेन तृष्णया मोहितेन च ॥ १४.१७.३१ ॥
ਪਾਪ ਕਰਮਾਂ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਅਸ਼ੁਭ ਗਤੀਆਂ ਅਤੇ ਦੁਖਦਾਈ ਹਾਲਤਾਂ ਪਾਈਆਂ; ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋਇਆ।
14.17.32
पुनः पुनश्च मरणं जन्म चैव पुनः पुनः ।
आहारा विविधा भुक्ताःपीता नानाविधाःस्तनाः ॥ १४.१७.३२ ॥
ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮੌਤ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜਨਮ ਹੋਇਆ; ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਭੋਜਨ ਖਾਧਾ, ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀਤਾ।
14.17.33
मातरो विविधा दृष्टाः पितरश्च पृथग्विधाः ।
सुखानि च विचित्राणि दुःखानि च मयाऽनघ ॥ १४.१७.३३ ॥
ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮੈਂ ਵੇਖੇ; ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਵਿਚਿੱਤਰ ਸੁੱਖ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਵੀ ਮੈਂ ਭੋਗੇ।
14.17.34
प्रियैर्विवासो बहुशः संवासश्चाप्रियैः सह ।
धननाशश्च सम्प्राप्तो लब्ध्वा दुःखेन तद्धनम् ॥ १४.१७.३४ ॥
ਪਿਆਰਿਆਂ ਤੋਂ ਕਈ ਵਾਰ ਵਿਛੋੜਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬੇਪਿਆਰਿਆਂ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾ ਪਿਆ; ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਉਹ ਧਨ ਵੀ ਨਾਸ਼ ਹੋਇਆ।
14.17.35
अवमानाः सुकष्टाश्च परतः स्वजनात्तथा ।
शारीरा मानसा वाऽपि वेदना भृशदारुणाः ॥ १४.१७.३५ ॥
ਦੂਜਿਆਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਅਪਮਾਨ ਬਹੁਤ ਦੁਖਦਾਈ ਸਨ; ਸਰੀਰਕ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਪੀੜਾਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਸਨ।
14.17.36
प्राप्ता विमाननाश्चोग्रा वधबन्धाश्च दारुणाः ।
पतनं निरये चैव यातनाश्च यमक्षये ॥ १४.१७.३६ ॥
ਭਿਆਨਕ ਅਪਮਾਨ, ਕਰੂਰ ਵਧ ਅਤੇ ਬੰਧਨ ਮੈਂ ਪਾਏ; ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪਤਨ ਅਤੇ ਯਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਯਾਤਨਾਵਾਂ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲੀਆਂ।
14.17.37
जरारोगाश्च सततं व्यसनानि च भूरिशः ।
लोकेऽस्मिन्ननुभूतानि द्वन्द्वजानि भृशं मया ॥ १४.१७.३७ ॥
ਬੁਢਾਪਾ, ਰੋਗ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਸੰਕਟ ਲਗਾਤਾਰ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਭੋਗੇ ਹਨ; ਉਹ ਦਵੰਦਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹਨ।
14.17.38
ततः कदाचिन्निर्वेदान्निकारान्निकृतेन च ।
लोकतन्त्रं परित्यक्तं दुःखार्तेन भृशं मया ॥ १४.१७.३८ ॥
ਫਿਰ ਕਦੇ ਵੈਰਾਗ ਤੋਂ, ਅਪਮਾਨ ਤੋਂ ਅਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਲੋਕ-ਵਿਹਾਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
14.17.39
लोकेऽस्मिन्ननुभूयाहमिमं मार्गमनुष्ठितः ।
ततः सिद्धिरियं प्राप्ता प्रसादादात्मनो मया।
नाहं पुनरिहागन्ता लोकानालोकयाम्यहम् ॥ १४.१७.३९ ॥
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਨੁਭਵ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਇਹ ਮਾਰਗ ਅਪਣਾਇਆ; ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਹੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ। ਮੈਂ ਫਿਰ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਆਵਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
14.17.40
आसिद्धेराप्रजासर्गादात्मनोपि गतीः शुभाः ।
उपलब्धा द्विजश्रेष्ठ तथेयं सिद्धिरुत्तमा ॥ १४.१७.४० ॥
ਸਿੱਧੀ ਤੱਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾ-ਸਿਰਜਣਾ ਤੱਕ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸ਼ੁਭ ਗਤੀਆਂ ਵੀ ਪਾਈਆਂ। ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਉੱਤਮ ਸਿੱਧੀ ਵੀ ਮਿਲੀ।
14.17.41
इतः परं गमिष्यामि ततः परतरं पुनः ।
ब्रह्मणः पदमव्यक्तं मा तेऽभूतत्र संशयः ॥ १४.१७.४१ ॥
ਇੱਥੋਂ ਮੈਂ ਅੱਗੇ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਅਵਿਅਕਤ ਪਦ ਵੱਲ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਸੰਸਾ ਨਾ ਹੋਵੇ।
14.17.42
नाहं पुनरिहागन्ता मर्त्यलोकं परन्तप ।
प्रीतोस्मि ते महाप्राज्ञ ब्रूहि किं करवाणि ते ॥ १४.१७.४२ ॥
ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਫਿਰ ਇਸ ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਵਾਂਗਾ। ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਗਿਆ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਦੱਸ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?
14.17.43
यदीप्सुरुपपन्नस्त्वं तस्य कालोऽयमागतः ।
अभिजाने च तदहं यदर्थं मामुपागतः ॥ १४.१७.४३ ॥
ਜੇ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁਣ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ।
14.17.44
अचिरात्तु गमिष्यामि येनाहं त्वामचूचुदम् ।
भृशं प्रीतोस्मि भवतश्चारित्रेण विचक्षण ॥ १४.१७.४४ ॥
ਛੇਤੀ ਹੀ ਮੈਂ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਵਿਚਕਸ਼ਣ, ਤੇਰੇ ਆਚਰਨ ਨਾਲ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ।
14.17.45
परिपृच्छ यावद्भवतो भाषे यद्यत्तवेप्सितम् ॥ १४.१७.४५ ॥
ਜਿੰਨਾ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ ਪੁੱਛ; ਜੋ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਇੱਛਤ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਹ ਦੱਸਾਂਗਾ।
14.17.46
बहुमन्ये च ते बुद्धिं भृशं सम्पूजयामि च ।
येनाहं भवता बुद्धो मेधावी ह्यसि काश्यप ॥ १४.१७.४६ ॥
ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਾਣ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਬੜਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਹੇ ਕਾਸ਼ਯਪ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜਗਾਇਆ ਹੈ; ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੇਧਾਵੀ ਹੈਂ।