మహాభారతం · అధ్యాయం 14.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.17.1
सभायां वसतोस्तत्र निहत्यारीन्महात्मनोः ।
केशवार्जुनयोः का नु कथा समभवद्द्विज ॥ १४.१७.१ ॥
ఓ ద్విజా, అక్కడ సభలో నివసిస్తున్నప్పుడు, శత్రువులను సంహరించిన మహాత్ములైన కేశవునికి, అర్జునునికి మధ్య ఏ కథ జరిగింది?
14.17.2
कृष्णेन सहितः पार्थः स्वं राज्यं प्राप्य केवलम् ।
तस्यां सभायां दिव्यायां विजहार मुदा युतः ॥ १४.१७.२ ॥
కృష్ణునితో కలిసిన పృథాపుత్రుడు పార్థుడు, తన రాజ్యాన్ని పూర్తిగా పొంది, ఆ దివ్య సభలో ఆనందంతో విహరించాడు.
14.17.3
तत्र कञ्चित्सभोद्देशं स्वर्गोद्देशसमं नृप ।
यदृच्छया तौ मुदितौ जग्मतुः स्वजनावृतौ ॥ १४.१७.३ ॥
అక్కడ సభలోని ఒక భాగానికి — స్వర్గంలోని ఒక భాగంతో సమానమైన దానికి — ఓ రాజా, ఆ ఇద్దరూ సంతోషంతో, తమ బంధువులతో చుట్టుముట్టబడి, తమ ఇష్టానుసారం వెళ్లారు.
14.17.4
ततः प्रतीतः कृष्णेन सहितः पाण्डवोऽर्जुनः ।
निरीक्ष्य तां सभां रम्यामिदं वचनमब्रवीत् ॥ १४.१७.४ ॥
అప్పుడు కృష్ణునితో కలిసిన సంతోషవంతుడైన పాండవుడు అర్జునుడు ఆ రమణీయ సభను చూసి ఈ మాటలు పలికాడు.
14.17.5
विदितं मे महाबाहो सङ्ग्रामे समुपस्थिते ।
महात्म्यं देवकीपुत्र तच्च ते रूपमैश्वरम् ॥ १४.१७.५ ॥
ఓ మహాబాహో, యుద్ధం సమీపించినప్పుడు నీ మహిమ నాకు తెలిసింది; ఓ దేవకీపుత్రా, నీ ఆ ఐశ్వర్య రూపమూ తెలిసింది.
14.17.6
यत्तु तद्भवता प्रोक्तं पुरा केशव सौहृदात् ।
तत्सर्वं पुरुषव्याघ्र नष्टं मे व्यग्रचेतसः ॥ १४.१७.६ ॥
ఓ కేశవా, పూర్వం స్నేహంతో నీవు చెప్పినదంతా, ఓ పురుషశ్రేష్ఠా, కలత చెందిన నా మనసులో నశించిపోయింది.
14.17.7
मम कौतूहलं त्वस्ति तेष्वर्थेषु पुनः पुनः ।
भवांस्तु द्वारकां गन्ता नचिरादिव माधव ॥ १४.१७.७ ॥
ఆ విషయాల గురించి నాకు మళ్ళీ మళ్ళీ కుతూహలం ఉంది. కానీ మాధవా, మీరు త్వరలోనే ద్వారకకు వెళ్తారు.
14.17.8
एवमुक्तस्तु तं कृष्णः फाल्गुनं प्रत्यभाषत ।
परिष्वज्य महातेजा वचनं वदतांवरः ॥ १४.१७.८ ॥
ఇలా అనగా, మహాతేజస్వి, వక్తలలో శ్రేష్ఠుడైన కృష్ణుడు ఆ ఫాల్గునుడిని ఆలింగనం చేసుకుని ఇలా బదులిచ్చాడు.
14.17.9
श्रावितस्त्वं मया गुह्यं ज्ञापितश्च सनातनम् ।
धर्मं स्वरूपिणं पार्त सर्वलोकांश्च शाश्वतान् ॥ १४.१७.९ ॥
పార్థా, నేను నీకు రహస్యాన్ని వినిపించాను; సనాతన ధర్మాన్ని దాని నిజ స్వరూపంలో తెలియజేశాను, శాశ్వత లోకాలను కూడా తెలియజేశాను.
14.17.10
अबुद्ध्या यन्न गृह्णीतास्तन्मे सुमहदप्रियम् ।
न च साऽद्य पुनर्भूयः स्मृतिर्मे सम्भविष्यति ॥ १४.१७.१० ॥
అవివేకంతో నీవు గ్రహించనిది నాకు ఎంతో అప్రియం. ఇప్పుడు ఆ స్మృతి నాకు మళ్ళీ కలగదు.
14.17.11
नूनमश्रद्दधानोऽसि दुर्मेधा ह्यसि पाण्डव ।
न च शक्यं पुनर्वक्तुमशेषेण धनंजय ॥ १४.१७.११ ॥
నిశ్చయంగా నీవు శ్రద్ధ లేనివాడవు; పాండవా, నీవు మందబుద్ధివి. ధనంజయా, దాన్ని మళ్ళీ పూర్తిగా చెప్పడం సాధ్యం కాదు.
14.17.12
स हि धर्मः सुपर्याप्तो ब्रह्मणः पदवेदने ।
न शक्यं तन्मया भूयस्तथा वक्तुमशेषतः ॥ १४.१७.१२ ॥
ఆ ధర్మం బ్రహ్మపదాన్ని తెలుసుకోవడంలో పూర్తిగా సరిపోతుంది. దాన్ని నేను మళ్ళీ అలాగే పూర్తిగా చెప్పడం సాధ్యం కాదు.
14.17.13
परं हि ब्रह्म कथितं योगयुक्तेन तन्मया ।
इतिहासं तु वक्ष्यामि तस्मिन्नर्थे पुरातनम् ॥ १४.१७.१३ ॥
యోగయుక్తుడనైన నేను పరమ బ్రహ్మాన్ని ఇప్పటికే వివరించాను. ఇప్పుడు ఆ విషయంపై ఒక పురాతన ఇతిహాసాన్ని చెబుతాను.
14.17.14
यथा तां बुद्धिमास्थाय गतिमग्र्यां गमिष्यसि ।
शृणु धर्मभृतांश्रेष्ठ गदतः सर्वमेव मे ॥ १४.१७.१४ ॥
ఆ బుద్ధిని అనుసరించి నీవు ఉత్తమ గతిని పొందుతావు. ధర్మధారులలో శ్రేష్ఠుడా, నేను చెప్పేదంతా వినుము.
14.17.15
आगच्छद्ब्राह्मणः कश्चित्स्वर्गलोकादरिंदम ।
ब्रह्मलोकाच्च दुर्धर्षः सोस्माभिः पूजितोऽभवत् ॥ १४.१७.१५ ॥
శత్రునాశకుడా, స్వర్గలోకం నుండి ఒక బ్రాహ్మణుడు వచ్చాడు. బ్రహ్మలోకంలోనూ అజేయుడైన అతడిని మేము సత్కరించాము.
14.17.16
अस्माभिः परिपृष्ठश्च यदाह भरतर्षभ ।
दिव्येन विधिना पार्थ तच्छृणुष्वाविचारयन् ॥ १४.१७.१६ ॥
భరతర్షభా, మేము అడిగినప్పుడు అతడు చెప్పినదాన్ని, పార్థా, దివ్య విధానంతో సందేహం లేకుండా వినుము.
14.17.17
मोक्षधर्मं समाश्रित्य कृष्ण यन्माऽनुपृच्छसि ।
भूतानामनुकम्पार्थं मन्मोहच्छेदनं विभो ॥ १४.१७.१७ ॥
కృష్ణా, మోక్షధర్మాన్ని ఆశ్రయించి నీవు నన్ను అడుగుతున్నది, ఓ విభూ, ప్రాణులపై దయతో, నా మోహాన్ని ఛేదించడానికి.
14.17.18
तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि यथावन्मधुसूदन ।
शृणुष्वावहितो भूत्वा गदतो मम माधव ॥ १४.१७.१८ ॥
మధుసూదనా, దాన్ని నేను నీకు యథాతథంగా పూర్తిగా చెబుతాను. మాధవా, శ్రద్ధగా విను నేను చెప్పేది.
14.17.19
कश्चिद्विप्रस्तपोयुक्तः काश्यपो धर्मवित्तमः ।
आससाद द्विजं कंचिद्धर्माणामागतागमम् ॥ १४.१७.१९ ॥
తపస్సుతో కూడిన, ధర్మాన్ని అత్యంత బాగా తెలిసిన కాశ్యపుడు, ధర్మాల రాకపోకలను తెలిసిన ఒక ద్విజుని సమీపించాడు.
14.17.20
गतागमं सुबहुशो ज्ञानविज्ञानपारगम् ।
लोकतत्त्वार्थकुशलं ज्ञातरं सुखदुःखयोः ॥ १४.१७.२० ॥
అనేకసార్లు రాకపోకలను తెలిసినవాడు, జ్ఞాన విజ్ఞానాలలో పారంగతుడు, లోకతత్త్వార్థంలో నిపుణుడు, సుఖదుఃఖాలను తెలిసినవాడు.
14.17.21
जातिस्मरणतत्त्वज्ञं कोविदं पापपुण्ययोः ।
द्रष्टारमुच्चनीचानां कर्मभिर्देहिनां गतिम् ॥ १४.१७.२१ ॥
పూర్వజన్మ స్మరణ తత్త్వాన్ని తెలిసినవాడు, పాపపుణ్యాలలో నిపుణుడు, కర్మల ద్వారా దేహధారుల ఉన్నత నీచ గతులను చూసేవాడు.
14.17.22
चरन्तं मुक्तवत्सिद्धं प्रशान्तं संयतेन्द्रियम् ।
दीप्यमानं श्रिया ब्राह्मया क्रममाणं च सर्वशः ॥ १४.१७.२२ ॥
ముక్తుడిలా సంచరించేవాడు, సిద్ధుడు, అత్యంత ప్రశాంతుడు, ఇంద్రియాలను నియమించినవాడు, బ్రాహ్మీ కాంతితో ప్రకాశించేవాడు, సర్వత్రా సంచరించేవాడు.
14.17.23
अन्तर्धानगतिज्ञं च श्रुत्वा तत्त्वेन काश्यपः ।
तथैवान्तर्हितैः सिद्धैर्यान्तं चक्रधरैः सह ॥ १४.१७.२३ ॥
అంతర్ధాన గతిని తెలిసినవాడని కాశ్యపుడు నిజంగా విని ఉన్నాడు; అదేవిధంగా అదృశ్య సిద్ధులతో, చక్రధారులతో కలిసి వెళ్తున్నవాడు.
14.17.24
सम्भाषमाणमेकान्ते समासीनं च तैः सह ।
यदृच्छया च गच्छन्तमसक्तं पवनं यथा ॥ १४.१७.२४ ॥
వారితో ఏకాంతంలో కూర్చుని సంభాషిస్తున్నవాడు, ఇష్టానుసారంగా వెళ్తున్నవాడు, గాలిలా అనాసక్తుడు.
14.17.25
तं समासाद्य मेधावी स तदा द्विजसत्तमः ।
चरणौ धर्मकामो वै स तस्य सुसमाहितः।
प्रतिपदे यथान्यायं भक्त्या परमया युतः ॥ १४.१७.२५ ॥
ఆ గురువును సమీపించి, బుద్ధిమంతుడైన ఆ ద్విజోత్తముడు, ధర్మాన్ని కోరినవాడై, ఆయన పాదాలను సమాహిత మనస్సుతో, యథావిధిగా పరమ భక్తితో సేవించాడు.
14.17.26
विस्मितश्चाद्भुतं दृष्ट्वा काश्यपस्तं द्विजोत्तमम् ।
परिचारेण महता गुरुं तं पर्यतोषयत् ॥ १४.१७.२६ ॥
ఆ అద్భుతాన్ని చూసి ఆశ్చర్యపోయిన కాశ్యపుడు ఆ ద్విజోత్తముడైన గురువును గొప్ప సేవతో పూర్తిగా సంతోషపెట్టాడు.
14.17.27
उपपन्नं च तत्सर्वं श्रुतचारित्रसंयुतम् ।
भौमेनातोषयच्चैनं गुरुवृत्तिं समास्थितः ॥ १४.१७.२७ ॥
శ్రుతము, చారిత్ర్యము కలిగిన అదంతా తగినదే; గురువృత్తిని స్వీకరించి, భూమి పుత్రుడు (అంగారకుడు) ఆయనను సంతోషపెట్టాడు.
14.17.28
तस्मै तुष्टः स शिष्याय यत्प्रसन्नोऽब्रवीद्गुरुः ।
सिद्धिं परामभिप्रेक्ष्य शृणु मत्तो जनार्दन ॥ १४.१७.२८ ॥
ఆ శిష్యునిపై సంతోషించిన గురువు ప్రసన్నుడై పలికాడు: పరమ సిద్ధిని దృష్టిలో ఉంచుకుని, జనార్దనా, నా నుండి వినుము.
14.17.29
विविधैः कर्मभिस्तात पुण्ययोगैश्च केवलैः ।
गच्छन्तीह गतिं मर्त्या देवलोके च वा स्थितिम् ॥ १४.१७.२९ ॥
అయ్యా, వివిధ కర్మల ద్వారా, కేవల పుణ్యయోగాల ద్వారా మర్త్యులు ఇక్కడ గతిని, లేదా దేవలోకంలో స్థితిని పొందుతారు.
14.17.30
न क्वचित्सुखमत्यन्तं न क्वचिच्छाश्वती स्थितिः ।
स्थानाच्च महतो भ्रंशो दुःखलब्दात्पुनः पुनः ॥ १४.१७.३० ॥
ఎక్కడా అత్యంత సుఖం లేదు; ఎక్కడా శాశ్వత స్థితి లేదు. గొప్ప స్థానం నుండి పతనం కలుగుతుంది; కష్టంతో పొందిన స్థానం నుండి మళ్ళీ మళ్ళీ పతనం కలుగుతుంది.
14.17.31
अशुभा गतयः प्राप्ताः कष्टा मे पापसेवनात् ।
काममन्युपरीतेन तृष्णया मोहितेन च ॥ १४.१७.३१ ॥
పాప సేవనం వల్ల నేను అశుభ గతులను, కష్టమైన స్థితులను పొందాను; కామక్రోధాలతో చుట్టుముట్టబడి, తృష్ణతో మోహితుడనై ఉన్నాను.
14.17.32
पुनः पुनश्च मरणं जन्म चैव पुनः पुनः ।
आहारा विविधा भुक्ताःपीता नानाविधाःस्तनाः ॥ १४.१७.३२ ॥
మళ్లీ మళ్లీ మరణమూ, మళ్లీ మళ్లీ జననమూ జరిగాయి; అనేక విధాల ఆహారాన్ని తిన్నాను, అనేక విధాల స్తన్యాన్ని త్రాగాను.
14.17.33
मातरो विविधा दृष्टाः पितरश्च पृथग्विधाः ।
सुखानि च विचित्राणि दुःखानि च मयाऽनघ ॥ १४.१७.३३ ॥
అనేక విధాల తల్లులను, వేర్వేరు విధాల తండ్రులను నేను చూశాను; ఓ పాపరహితుడా, విచిత్రమైన సుఖాలనూ దుఃఖాలనూ నేను అనుభవించాను.
14.17.34
प्रियैर्विवासो बहुशः संवासश्चाप्रियैः सह ।
धननाशश्च सम्प्राप्तो लब्ध्वा दुःखेन तद्धनम् ॥ १४.१७.३४ ॥
ప్రియులనుండి అనేకసార్లు విడిపోవడమూ, అప్రియులతో కలిసి ఉండటమూ జరిగాయి; కష్టంతో సంపాదించిన ఆ ధనమూ నష్టమైంది.
14.17.35
अवमानाः सुकष्टाश्च परतः स्वजनात्तथा ।
शारीरा मानसा वाऽपि वेदना भृशदारुणाः ॥ १४.१७.३५ ॥
ఇతరులనుండీ, తన వారినుండీ కలిగిన అవమానాలు మిక్కిలి కష్టంగా ఉన్నాయి; శరీర సంబంధమైన లేదా మనోవేదనలూ అతి భయంకరమైనవి.
14.17.36
प्राप्ता विमाननाश्चोग्रा वधबन्धाश्च दारुणाः ।
पतनं निरये चैव यातनाश्च यमक्षये ॥ १४.१७.३६ ॥
ఘోరమైన అవమానాలనూ, భయంకరమైన వధలనూ బంధనాలనూ పొందాను; నరకంలో పతనమూ, యమలోకంలో యాతనలూ కలిగాయి.
14.17.37
जरारोगाश्च सततं व्यसनानि च भूरिशः ।
लोकेऽस्मिन्ननुभूतानि द्वन्द्वजानि भृशं मया ॥ १४.१७.३७ ॥
ముసలితనం, రోగాలు, ఎడతెగని అనేక కష్టాలు ఈ లోకంలో నేను ఎంతో అనుభవించాను; అవి ద్వంద్వాల నుండి పుట్టినవి.
14.17.38
ततः कदाचिन्निर्वेदान्निकारान्निकृतेन च ।
लोकतन्त्रं परित्यक्तं दुःखार्तेन भृशं मया ॥ १४.१७.३८ ॥
అప్పుడు ఒకప్పుడు విరక్తితో, అవమానంతో, గాయపడి, దుఃఖంతో ఎంతో బాధపడి, నేను లోక వ్యవహారాన్ని విడిచిపెట్టాను.
14.17.39
लोकेऽस्मिन्ननुभूयाहमिमं मार्गमनुष्ठितः ।
ततः सिद्धिरियं प्राप्ता प्रसादादात्मनो मया।
नाहं पुनरिहागन्ता लोकानालोकयाम्यहम् ॥ १४.१७.३९ ॥
ఈ లోకంలో అనుభవించి నేను ఈ మార్గాన్ని అనుసరించాను; తరువాత నా స్వీయ అనుగ్రహం వల్ల ఈ సిద్ధి నాకు లభించింది. నేను మళ్లీ ఇక్కడకు రాను; లోకాలను నేను చూస్తున్నాను.
14.17.40
आसिद्धेराप्रजासर्गादात्मनोपि गतीः शुभाः ।
उपलब्धा द्विजश्रेष्ठ तथेयं सिद्धिरुत्तमा ॥ १४.१७.४० ॥
సిద్ధి నుండి సంతాన సృష్టి వరకు, నా స్వీయ ఆత్మ ద్వారా శుభ గతులను కూడా నేను పొందాను. ద్విజశ్రేష్ఠా, ఈ విధంగానే ఈ ఉత్తమ సిద్ధి కూడా లభించింది.
14.17.41
इतः परं गमिष्यामि ततः परतरं पुनः ।
ब्रह्मणः पदमव्यक्तं मा तेऽभूतत्र संशयः ॥ १४.१७.४१ ॥
ఇక్కడ నుండి నేను ముందుకు వెళ్తాను; తరువాత దానికి మించి, బ్రహ్మం యొక్క అవ్యక్త పదానికి. అందులో నీకు సందేహం లేకుండు.
14.17.42
नाहं पुनरिहागन्ता मर्त्यलोकं परन्तप ।
प्रीतोस्मि ते महाप्राज्ञ ब्रूहि किं करवाणि ते ॥ १४.१७.४२ ॥
శత్రువులను దహించేవాడా, నేను మళ్లీ ఈ మర్త్యలోకానికి రాను. మహాప్రాజ్ఞా, నేను నీపై ప్రసన్నుడను; చెప్పు, నీకు నేను ఏమి చేయాలి?
14.17.43
यदीप्सुरुपपन्नस्त्वं तस्य कालोऽयमागतः ।
अभिजाने च तदहं यदर्थं मामुपागतः ॥ १४.१७.४३ ॥
నీవు దానిని కోరి వచ్చి ఉంటే, ఇప్పుడు దాని సమయం వచ్చింది. నీవు ఏ ఉద్దేశంతో నా వద్దకు వచ్చావో అది నాకు తెలుసు.
14.17.44
अचिरात्तु गमिष्यामि येनाहं त्वामचूचुदम् ।
भृशं प्रीतोस्मि भवतश्चारित्रेण विचक्षण ॥ १४.१७.४४ ॥
త్వరలో నేను వెళ్ళిపోతాను; నేను నీకు బోధించినదంతా ఇచ్చాను. ఓ విచక్షణుడా, నీ ప్రవర్తనతో నేను చాలా సంతోషించాను.
14.17.45
परिपृच्छ यावद्भवतो भाषे यद्यत्तवेप्सितम् ॥ १४.१७.४५ ॥
నీకు ఇష్టమైనంత వరకు అడుగు; నీకు కావలసినది నేను చెబుతాను.
14.17.46
बहुमन्ये च ते बुद्धिं भृशं सम्पूजयामि च ।
येनाहं भवता बुद्धो मेधावी ह्यसि काश्यप ॥ १४.१७.४६ ॥
నీ బుద్ధిని నేను ఎంతగానో గౌరవిస్తాను, చాలా పూజిస్తాను; ఎందుకంటే, ఓ కాశ్యప, నీవు నన్ను జాగృతం చేశావు; నీవు నిజంగా మేధావివి.