മഹാഭാരതം · അധ്യായം 14.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.17.1
सभायां वसतोस्तत्र निहत्यारीन्महात्मनोः ।
केशवार्जुनयोः का नु कथा समभवद्द्विज ॥ १४.१७.१ ॥
ഹേ ദ്വിജാ, അവിടെ സഭയിൽ വസിക്കുമ്പോൾ, ശത്രുക്കളെ വധിച്ച മഹാത്മാക്കളായ കേശവനും അർജുനനും തമ്മിൽ എന്തു കഥയുണ്ടായി?
14.17.2
कृष्णेन सहितः पार्थः स्वं राज्यं प्राप्य केवलम् ।
तस्यां सभायां दिव्यायां विजहार मुदा युतः ॥ १४.१७.२ ॥
കൃഷ്ണനോടൊപ്പമുള്ള പൃഥാപുത്രൻ പാർത്ഥൻ, തന്റെ രാജ്യം പൂർണമായി നേടി, ആ ദിവ്യസഭയിൽ സന്തോഷത്തോടെ വിഹരിച്ചു.
14.17.3
तत्र कञ्चित्सभोद्देशं स्वर्गोद्देशसमं नृप ।
यदृच्छया तौ मुदितौ जग्मतुः स्वजनावृतौ ॥ १४.१७.३ ॥
അവിടെ സഭയുടെ ഒരു ഭാഗത്തേക്ക് — സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗത്തിന് തുല്യമായ ഇടത്തേക്ക് — ഹേ രാജാവേ, ആ ഇരുവരും സന്തോഷത്തോടെ, സ്വജനങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ഇഷ്ടപ്രകാരം പോയി.
14.17.4
ततः प्रतीतः कृष्णेन सहितः पाण्डवोऽर्जुनः ।
निरीक्ष्य तां सभां रम्यामिदं वचनमब्रवीत् ॥ १४.१७.४ ॥
പിന്നെ, കൃഷ്ണനോടൊപ്പമുള്ള സന്തുഷ്ടനായ പാണ്ഡവൻ അർജുനൻ ആ മനോഹരമായ സഭ കണ്ട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
14.17.5
विदितं मे महाबाहो सङ्ग्रामे समुपस्थिते ।
महात्म्यं देवकीपुत्र तच्च ते रूपमैश्वरम् ॥ १४.१७.५ ॥
ഹേ മഹാബാഹോ, യുദ്ധം സമീപിച്ചപ്പോൾ നിന്റെ മഹത്ത്വം എനിക്ക് അറിയപ്പെട്ടു; ഹേ ദേവകീപുത്രാ, നിന്റെ ആ ഐശ്വര്യരൂപവും.
14.17.6
यत्तु तद्भवता प्रोक्तं पुरा केशव सौहृदात् ।
तत्सर्वं पुरुषव्याघ्र नष्टं मे व्यग्रचेतसः ॥ १४.१७.६ ॥
ഹേ കേശവാ, മുമ്പ് സൗഹൃദത്താൽ നീ പറഞ്ഞതെല്ലാം, ഹേ പുരുഷവ്യാഘ്രാ, വ്യാകുലചിത്തനായ എനിക്ക് നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയി.
14.17.7
मम कौतूहलं त्वस्ति तेष्वर्थेषु पुनः पुनः ।
भवांस्तु द्वारकां गन्ता नचिरादिव माधव ॥ १४.१७.७ ॥
ആ വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് വീണ്ടും വീണ്ടും കൗതുകമുണ്ട്. എന്നാൽ മാധവാ, അങ്ങ് വേഗം ദ്വാരകയിലേക്ക് പോകും.
14.17.8
एवमुक्तस्तु तं कृष्णः फाल्गुनं प्रत्यभाषत ।
परिष्वज्य महातेजा वचनं वदतांवरः ॥ १४.१७.८ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ മഹാതേജസ്വിയും വക്താക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായ കൃഷ്ണൻ ആ ഫാൽഗുനനെ ആലിംഗനം ചെയ്ത് മറുപടി പറഞ്ഞു.
14.17.9
श्रावितस्त्वं मया गुह्यं ज्ञापितश्च सनातनम् ।
धर्मं स्वरूपिणं पार्त सर्वलोकांश्च शाश्वतान् ॥ १४.१७.९ ॥
പാർത്ഥാ, ഞാൻ നിനക്ക് രഹസ്യം കേൾപ്പിച്ചു; സനാതനധർമ്മത്തെ അതിന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപത്തിൽ അറിയിച്ചു, ശാശ്വതമായ ലോകങ്ങളെയും അറിയിച്ചു.
14.17.10
अबुद्ध्या यन्न गृह्णीतास्तन्मे सुमहदप्रियम् ।
न च साऽद्य पुनर्भूयः स्मृतिर्मे सम्भविष्यति ॥ १४.१७.१० ॥
അബുദ്ധികൊണ്ട് നീ ഗ്രഹിക്കാതിരുന്നത് എനിക്ക് അത്യന്തം അപ്രിയമാണ്. ഇന്ന് ആ ഓർമ്മ എനിക്ക് വീണ്ടും ഉണ്ടാകില്ല.
14.17.11
नूनमश्रद्दधानोऽसि दुर्मेधा ह्यसि पाण्डव ।
न च शक्यं पुनर्वक्तुमशेषेण धनंजय ॥ १४.१७.११ ॥
തീർച്ചയായും നീ വിശ്വാസമില്ലാത്തവനാണ്; പാണ്ഡവാ, നീ മന്ദബുദ്ധിയാണ്. ധനഞ്ജയാ, അത് വീണ്ടും പൂർണ്ണമായി പറയാൻ സാധ്യമല്ല.
14.17.12
स हि धर्मः सुपर्याप्तो ब्रह्मणः पदवेदने ।
न शक्यं तन्मया भूयस्तथा वक्तुमशेषतः ॥ १४.१७.१२ ॥
ആ ധർമ്മം ബ്രഹ്മപദം അറിയുന്നതിൽ പൂർണ്ണമായി മതിയായതാണ്. അത് ഞാൻ വീണ്ടും അതുപോലെ പൂർണ്ണമായി പറയാൻ സാധ്യമല്ല.
14.17.13
परं हि ब्रह्म कथितं योगयुक्तेन तन्मया ।
इतिहासं तु वक्ष्यामि तस्मिन्नर्थे पुरातनम् ॥ १४.१७.१३ ॥
യോഗയുക്തനായ ഞാൻ പരബ്രഹ്മത്തെ ഇതിനകം വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇനി ആ വിഷയത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു പുരാതന ഇതിഹാസം ഞാൻ പറയാം.
14.17.14
यथा तां बुद्धिमास्थाय गतिमग्र्यां गमिष्यसि ।
शृणु धर्मभृतांश्रेष्ठ गदतः सर्वमेव मे ॥ १४.१७.१४ ॥
ആ ബുദ്ധിയെ സ്വീകരിച്ച് നീ ഉത്തമമായ ഗതി പ്രാപിക്കും. ധർമ്മധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, ഞാൻ പറയുന്നതെല്ലാം കേൾക്കൂ.
14.17.15
आगच्छद्ब्राह्मणः कश्चित्स्वर्गलोकादरिंदम ।
ब्रह्मलोकाच्च दुर्धर्षः सोस्माभिः पूजितोऽभवत् ॥ १४.१७.१५ ॥
ശത്രുനിഗ്രഹിയേ, സ്വർഗ്ഗലോകത്തുനിന്ന് ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ വന്നു. ബ്രഹ്മലോകത്തിലും അജയനായ അദ്ദേഹത്തെ ഞങ്ങൾ ആദരിച്ചു.
14.17.16
अस्माभिः परिपृष्ठश्च यदाह भरतर्षभ ।
दिव्येन विधिना पार्थ तच्छृणुष्वाविचारयन् ॥ १४.१७.१६ ॥
ഭരതർഷഭാ, ഞങ്ങൾ ചോദിച്ചപ്പോൾ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞത്, പാർത്ഥാ, ദിവ്യമായ രീതിയിൽ സംശയമില്ലാതെ കേൾക്കൂ.
14.17.17
मोक्षधर्मं समाश्रित्य कृष्ण यन्माऽनुपृच्छसि ।
भूतानामनुकम्पार्थं मन्मोहच्छेदनं विभो ॥ १४.१७.१७ ॥
കൃഷ്ണാ, മോക്ഷധർമ്മത്തെ ആശ്രയിച്ച് നീ എന്നോട് ചോദിക്കുന്നത്, വിഭോ, ജീവികളോടുള്ള കാരുണ്യത്താലും എന്റെ മോഹം ഛേദിക്കാനുമാണ്.
14.17.18
तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि यथावन्मधुसूदन ।
शृणुष्वावहितो भूत्वा गदतो मम माधव ॥ १४.१७.१८ ॥
മധുസൂദനാ, അത് ഞാൻ നിനക്ക് യഥാവിധി പൂർണ്ണമായി പറഞ്ഞുതരാം. മാധവാ, ശ്രദ്ധയോടെ ഞാൻ പറയുന്നത് കേൾക്കൂ.
14.17.19
कश्चिद्विप्रस्तपोयुक्तः काश्यपो धर्मवित्तमः ।
आससाद द्विजं कंचिद्धर्माणामागतागमम् ॥ १४.१७.१९ ॥
തപസ്സോടുകൂടിയ, ധർമ്മം ഏറ്റവും നന്നായി അറിയുന്ന കാശ്യപൻ, ധർമ്മങ്ങളുടെ വരവും പോക്കും അറിയുന്ന ഒരു ദ്വിജനെ സമീപിച്ചു.
14.17.20
गतागमं सुबहुशो ज्ञानविज्ञानपारगम् ।
लोकतत्त्वार्थकुशलं ज्ञातरं सुखदुःखयोः ॥ १४.१७.२० ॥
പലതവണ വരവും പോക്കും അറിഞ്ഞവൻ, ജ്ഞാനവിജ്ഞാനങ്ങളുടെ പാരംഗതൻ, ലോകതത്ത്വാർത്ഥത്തിൽ കുശലൻ, സുഖദുഃഖങ്ങൾ അറിയുന്നവൻ.
14.17.21
जातिस्मरणतत्त्वज्ञं कोविदं पापपुण्ययोः ।
द्रष्टारमुच्चनीचानां कर्मभिर्देहिनां गतिम् ॥ १४.१७.२१ ॥
മുൻജന്മസ്മരണയുടെ തത്ത്വം അറിയുന്നവൻ, പാപപുണ്യങ്ങളിൽ വിദഗ്ധൻ, കർമ്മങ്ങളാൽ ദേഹികളുടെ ഉയർന്നതും താഴ്ന്നതുമായ ഗതികൾ കാണുന്നവൻ.
14.17.22
चरन्तं मुक्तवत्सिद्धं प्रशान्तं संयतेन्द्रियम् ।
दीप्यमानं श्रिया ब्राह्मया क्रममाणं च सर्वशः ॥ १४.१७.२२ ॥
മുക്തനെപ്പോലെ സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ, സിദ്ധൻ, അത്യന്തം ശാന്തൻ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ചവൻ, ബ്രാഹ്മീ തേജസ്സിൽ പ്രകാശിക്കുന്നവൻ, എല്ലായിടത്തും സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ.
14.17.23
अन्तर्धानगतिज्ञं च श्रुत्वा तत्त्वेन काश्यपः ।
तथैवान्तर्हितैः सिद्धैर्यान्तं चक्रधरैः सह ॥ १४.१७.२३ ॥
അന്തർധാനഗതി അറിയുന്നവനെന്ന് കാശ്യപൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ കേട്ടിരുന്നു; അതുപോലെ മറഞ്ഞ സിദ്ധന്മാരോടും ചക്രധാരികളോടുമൊപ്പം പോകുന്നവൻ.
14.17.24
सम्भाषमाणमेकान्ते समासीनं च तैः सह ।
यदृच्छया च गच्छन्तमसक्तं पवनं यथा ॥ १४.१७.२४ ॥
അവരോടൊപ്പം ഏകാന്തത്തിൽ ഇരുന്ന് സംഭാഷണം ചെയ്യുന്നവൻ, ഇച്ഛപോലെ സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ, കാറ്റുപോലെ അസക്തൻ.
14.17.25
तं समासाद्य मेधावी स तदा द्विजसत्तमः ।
चरणौ धर्मकामो वै स तस्य सुसमाहितः।
प्रतिपदे यथान्यायं भक्त्या परमया युतः ॥ १४.१७.२५ ॥
ആ ഗുരുവിനെ സമീപിച്ച്, ബുദ്ധിമാനായ ആ ദ്വിജോത്തമൻ, ധർമ്മം ആഗ്രഹിച്ചവനായി, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പാദങ്ങളെ ഏകാഗ്രമനസ്സോടെ, ചട്ടപ്രകാരം പരമഭക്തിയോടെ ശുശ്രൂഷിച്ചു.
14.17.26
विस्मितश्चाद्भुतं दृष्ट्वा काश्यपस्तं द्विजोत्तमम् ।
परिचारेण महता गुरुं तं पर्यतोषयत् ॥ १४.१७.२६ ॥
ആ അത്ഭുതം കണ്ട് വിസ്മയിച്ച കാശ്യപൻ, ആ ദ്വിജോത്തമനായ ഗുരുവെ വലിയ ശുശ്രൂഷയാൽ പൂർണ്ണമായി സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
14.17.27
उपपन्नं च तत्सर्वं श्रुतचारित्रसंयुतम् ।
भौमेनातोषयच्चैनं गुरुवृत्तिं समास्थितः ॥ १४.१७.२७ ॥
ശ്രുതവും സ്വഭാവവും ചേർന്ന അതെല്ലാം യുക്തമായിരുന്നു; ഗുരുവൃത്തി സ്വീകരിച്ച്, ഭൂമിപുത്രൻ അദ്ദേഹത്തെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
14.17.28
तस्मै तुष्टः स शिष्याय यत्प्रसन्नोऽब्रवीद्गुरुः ।
सिद्धिं परामभिप्रेक्ष्य शृणु मत्तो जनार्दन ॥ १४.१७.२८ ॥
ആ ശിഷ്യനിൽ സന്തുഷ്ടനായ ഗുരു പ്രസന്നനായി പറഞ്ഞു: പരമസിദ്ധി ലക്ഷ്യമാക്കി, ജനാർദ്ദനാ, എന്നിൽ നിന്ന് കേൾക്കുക.
14.17.29
विविधैः कर्मभिस्तात पुण्ययोगैश्च केवलैः ।
गच्छन्तीह गतिं मर्त्या देवलोके च वा स्थितिम् ॥ १४.१७.२९ ॥
മകനേ, വിവിധ കർമ്മങ്ങളാലും കേവല പുണ്യയോഗങ്ങളാലും മർത്ത്യർ ഇവിടെ ഗതി നേടുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ ദേവലോകത്തിൽ സ്ഥിതി നേടുന്നു.
14.17.30
न क्वचित्सुखमत्यन्तं न क्वचिच्छाश्वती स्थितिः ।
स्थानाच्च महतो भ्रंशो दुःखलब्दात्पुनः पुनः ॥ १४.१७.३० ॥
ഒരിടത്തും അത്യന്തസുഖമില്ല; ഒരിടത്തും ശാശ്വതമായ സ്ഥിതിയില്ല. മഹത്തായ സ്ഥാനത്തുനിന്ന് പതനമുണ്ട്; ദുഃഖത്താൽ നേടിയ സ്ഥാനത്തുനിന്ന് വീണ്ടും വീണ്ടും പതനമുണ്ട്.
14.17.31
अशुभा गतयः प्राप्ताः कष्टा मे पापसेवनात् ।
काममन्युपरीतेन तृष्णया मोहितेन च ॥ १४.१७.३१ ॥
പാപാചരണം കാരണം ഞാൻ അശുഭ ഗതികളും ദുഃഖകരമായ അവസ്ഥകളും പ്രാപിച്ചു; കാമക്രോധങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, തൃഷ്ണയാൽ മോഹിതനായി.
14.17.32
पुनः पुनश्च मरणं जन्म चैव पुनः पुनः ।
आहारा विविधा भुक्ताःपीता नानाविधाःस्तनाः ॥ १४.१७.३२ ॥
വീണ്ടും വീണ്ടും മരണവും വീണ്ടും വീണ്ടും ജനനവും ഉണ്ടായി; പലതരം ആഹാരങ്ങൾ ഭക്ഷിച്ചു, പലതരം മുലപ്പാൽ കുടിച്ചു.
14.17.33
मातरो विविधा दृष्टाः पितरश्च पृथग्विधाः ।
सुखानि च विचित्राणि दुःखानि च मयाऽनघ ॥ १४.१७.३३ ॥
പലതരം അമ്മമാരെയും വ്യത്യസ്ത തരം അച്ഛന്മാരെയും ഞാൻ കണ്ടു; ഹേ പാപരഹിതാ, വിചിത്രമായ സുഖങ്ങളും ദുഃഖങ്ങളും ഞാൻ അനുഭവിച്ചു.
14.17.34
प्रियैर्विवासो बहुशः संवासश्चाप्रियैः सह ।
धननाशश्च सम्प्राप्तो लब्ध्वा दुःखेन तद्धनम् ॥ १४.१७.३४ ॥
പ്രിയപ്പെട്ടവരിൽനിന്ന് പലതവണ വേർപിരിയലും അപ്രിയരോടൊപ്പം ജീവിതവും ഉണ്ടായി; കഷ്ടപ്പെട്ട് നേടിയ ആ ധനവും നഷ്ടപ്പെട്ടു.
14.17.35
अवमानाः सुकष्टाश्च परतः स्वजनात्तथा ।
शारीरा मानसा वाऽपि वेदना भृशदारुणाः ॥ १४.१७.३५ ॥
മറ്റുള്ളവരിൽനിന്നും സ്വന്തക്കാരിൽനിന്നും ഉണ്ടായ അപമാനങ്ങൾ വളരെ കഠിനമായിരുന്നു; ശാരീരികമോ മാനസികമോ ആയ വേദനകളും അതീവ ഭയങ്കരമായിരുന്നു.
14.17.36
प्राप्ता विमाननाश्चोग्रा वधबन्धाश्च दारुणाः ।
पतनं निरये चैव यातनाश्च यमक्षये ॥ १४.१७.३६ ॥
കഠിനമായ അപമാനങ്ങളും ക്രൂരമായ വധവും ബന്ധനങ്ങളും ഞാൻ പ്രാപിച്ചു; നരകത്തിൽ വീഴ്ചയും യമലോകത്തിൽ യാതനകളും ഉണ്ടായി.
14.17.37
जरारोगाश्च सततं व्यसनानि च भूरिशः ।
लोकेऽस्मिन्ननुभूतानि द्वन्द्वजानि भृशं मया ॥ १४.१७.३७ ॥
വാർദ്ധക്യവും രോഗങ്ങളും നിരന്തരം, അനേകം ദുരിതങ്ങളും ഈ ലോകത്തിൽ ഞാൻ ഏറെ അനുഭവിച്ചു; അവ ദ്വന്ദ്വങ്ങളിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവ.
14.17.38
ततः कदाचिन्निर्वेदान्निकारान्निकृतेन च ।
लोकतन्त्रं परित्यक्तं दुःखार्तेन भृशं मया ॥ १४.१७.३८ ॥
പിന്നീടൊരിക്കൽ വിരക്തിയാലും അപമാനത്താലും മുറിവേറ്റ്, ദുഃഖത്താൽ അത്യന്തം പീഡിതനായി ഞാൻ ലോകവ്യവസ്ഥ ഉപേക്ഷിച്ചു.
14.17.39
लोकेऽस्मिन्ननुभूयाहमिमं मार्गमनुष्ठितः ।
ततः सिद्धिरियं प्राप्ता प्रसादादात्मनो मया।
नाहं पुनरिहागन्ता लोकानालोकयाम्यहम् ॥ १४.१७.३९ ॥
ഈ ലോകത്തിൽ അനുഭവിച്ച ശേഷം ഞാൻ ഈ മാർഗം സ്വീകരിച്ചു; പിന്നെ എന്റെ തന്നെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഈ സിദ്ധി എനിക്ക് ലഭിച്ചു. ഞാൻ വീണ്ടും ഇവിടേക്ക് വരില്ല; ലോകങ്ങളെ ഞാൻ കാണുന്നു.
14.17.40
आसिद्धेराप्रजासर्गादात्मनोपि गतीः शुभाः ।
उपलब्धा द्विजश्रेष्ठ तथेयं सिद्धिरुत्तमा ॥ १४.१७.४० ॥
സിദ്ധി വരെയും പ്രജാസൃഷ്ടി വരെയും, എന്റെ സ്വന്തം ആത്മാവിനാൽ ശുഭമായ ഗതികളും ഞാൻ നേടി. ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, അതുപോലെ ഈ ഉത്തമസിദ്ധിയും ലഭിച്ചു.
14.17.41
इतः परं गमिष्यामि ततः परतरं पुनः ।
ब्रह्मणः पदमव्यक्तं मा तेऽभूतत्र संशयः ॥ १४.१७.४१ ॥
ഇവിടെ നിന്ന് ഞാൻ മുന്നോട്ട് പോകും; പിന്നെ അതിനപ്പുറത്തേക്ക്, ബ്രഹ്മത്തിന്റെ അവ്യക്തപദത്തിലേക്ക്. അതിൽ നിനക്ക് സംശയം ഉണ്ടാകരുത്.
14.17.42
नाहं पुनरिहागन्ता मर्त्यलोकं परन्तप ।
प्रीतोस्मि ते महाप्राज्ञ ब्रूहि किं करवाणि ते ॥ १४.१७.४२ ॥
ശത്രുക്കളെ ദഹിപ്പിക്കുന്നവനേ, ഞാൻ വീണ്ടും ഈ മർത്യലോകത്തിലേക്ക് വരില്ല. മഹാപ്രാജ്ഞാ, ഞാൻ നിന്നിൽ പ്രസന്നനാണ്; പറയൂ, നിനക്കായി ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?
14.17.43
यदीप्सुरुपपन्नस्त्वं तस्य कालोऽयमागतः ।
अभिजाने च तदहं यदर्थं मामुपागतः ॥ १४.१७.४३ ॥
നീ അത് ആഗ്രഹിച്ച് വന്നിരിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അതിനുള്ള കാലം ഇതാ എത്തിയിരിക്കുന്നു. നീ ഏത് ഉദ്ദേശ്യത്തോടെ എന്റെ അടുത്ത് വന്നുവോ അത് ഞാൻ അറിയുന്നു.
14.17.44
अचिरात्तु गमिष्यामि येनाहं त्वामचूचुदम् ।
भृशं प्रीतोस्मि भवतश्चारित्रेण विचक्षण ॥ १४.१७.४४ ॥
ഉടനെ ഞാൻ പോകും; ഞാൻ നിന്നെ ഉപദേശിച്ചു. ഓ വിചക്ഷണാ, നിന്റെ നടപ്പുകൊണ്ട് ഞാൻ ഏറെ സന്തുഷ്ടനായിരിക്കുന്നു.
14.17.45
परिपृच्छ यावद्भवतो भाषे यद्यत्तवेप्सितम् ॥ १४.१७.४५ ॥
നിനക്ക് ആവശ്യമുള്ളത്രയും ചോദിക്കൂ; നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളതെന്തും ഞാൻ പറയാം.
14.17.46
बहुमन्ये च ते बुद्धिं भृशं सम्पूजयामि च ।
येनाहं भवता बुद्धो मेधावी ह्यसि काश्यप ॥ १४.१७.४६ ॥
നിന്റെ ബുദ്ധിയെ ഞാൻ ഏറെ മാനിക്കുന്നു, അത്യധികം ആദരിക്കുന്നു; കാശ്യപാ, നീ എന്നെ ഉണർത്തിയതിനാൽ; നീ യഥാർത്ഥത്തിൽ മേധാവിയാണ്.