Mahābhārata · Adhyāya 14.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.18.1
ततस्तस्योपसङ्गृह्य पादौ प्रश्नान्सुदुर्वचान् ।
पप्रच्छ तांश्च धर्मान्स प्राह धर्मभृतांवरः ॥ १४.१८.१ ॥
Entonces, asiéndole los pies, formuló preguntas muy difíciles, y el mejor de los portadores del dharma habló sobre aquellos deberes.
14.18.2
कथं शरीराच्च्यवते कथं चैवोपपद्यते ।
कथं कष्टाच्च संसारात्संसरन्परिमुच्यते ॥ १४.१८.२ ॥
¿Cómo se aparta uno del cuerpo y cómo renace? ¿Cómo, errando en el doloroso saṃsāra, se libera uno?
14.18.3
आत्मानं वा कथं युक्त्वा तच्छरीरं विमुञ्चति ।
शरीरे च विनिर्मुक्तो कथमन्यत्प्रपद्यते ॥ १४.१८.३ ॥
¿Cómo, unido al ātman, abandona aquel cuerpo? Y, completamente libre del cuerpo, ¿cómo alcanza otro?
14.18.4
कथं शुभाशुभे चायं कर्मणी स्वकृते नरः ।
उपभुङ्क्ते क्व वा कर्म विदेहस्योपतिष्ठते ॥ १४.१८.४ ॥
¿Cómo disfruta el hombre de los frutos de sus acciones buenas y malas? ¿O dónde se presenta la acción ante el desencarnado?
14.18.5
एवं सञ्चोदितः सिद्धः प्रश्नांस्तान्प्रत्यभाषत ।
आनुपूर्व्येण वार्ष्णेय तन्मे निगदतः शृणुः ॥ १४.१८.५ ॥
Así instado, el perfecto respondió a aquellas preguntas. Oh descendiente de Vṛṣṇi, escucha lo que te digo en orden.
14.18.6
अस्मिन्नेवाशु फलदा आयुष्यास्तु क्रियाःस्मृताः ।
आयुःकीर्तिकराणीह यानि कृत्यानि सेवते।
शरीरग्रहणेऽन्यस्मिंस्तेषु क्षीणेषु सर्वशः ॥ १४.१८.६ ॥
En esta misma vida se recuerdan los ritos de fruto rápido que prolongan la vida; cuando uno cumple aquí los deberes que traen larga vida y fama, al tomar otro cuerpo, cuando esos frutos se agotan por completo...
14.18.7
आयुःक्षयपरीतात्मा विपरीतानि सेवते ।
बुद्धिर्व्यावर्तते चास्य विनाशे प्रत्युपस्थिते ॥ १४.१८.७ ॥
Quien tiene el ánimo cercado por la pérdida de su vida persigue cosas contrarias; y cuando la destrucción se acerca, también su intelecto se vuelve del revés.
14.18.8
सत्त्वं बलं च कालं चाविदित्वा चात्मनस्तथा ।
अतिवेलमुपाश्नाति स्वविरुद्धान्यनात्मवान् ॥ १४.१८.८ ॥
Sin conocer su propia fortaleza de ánimo, su vigor y el momento oportuno, el hombre sin dominio de sí mismo come en exceso y come lo que le es contrario.
14.18.9
यदाऽयमतिकष्टानि सर्वाण्युपनिषेवते ।
अत्यर्थमपि वा भुङ्क्ते न वा भुङ्क्ते कदाचन ॥ १४.१८.९ ॥
Cuando este hombre se entrega a todas las cosas muy nocivas, a veces come en exceso y a veces no come en absoluto.
14.18.10
दुष्टान्नामिषपानं च यदन्योन्यविरोधि च ।
गुरु चाप्यमितं भुङ्क्ते नातिजीर्णे दिवा पुनः ॥ १४.१८.१० ॥
Come en exceso incluso comida echada a perder, carne y bebida, cosas que se contradicen mutuamente y comida pesada; y no debe volver a comer de día antes de que la comida anterior se haya digerido bien.
14.18.11
व्यायाममतिमात्रं च व्यावाय चोपसेवते ।
सततं कर्मलोभाद्वा प्राप्तं वेगं विधारयेत् ॥ १४.१८.११ ॥
Se entrega en exceso al esfuerzo y a la unión sexual, o se mantiene constantemente en el trabajo por codicia de él; el impulso que ha surgido debe contenerse.
14.18.12
रसाभियुक्तमन्नं वा दिवास्वप्नं च सेवते ।
अपक्वानागते काले स्वयं दोषान्प्रकोपयेत् ॥ १४.१८.१२ ॥
Come comida sazonada con sabores o duerme de día; en un estado no digerido, a destiempo, él mismo enciende los humores.
14.18.13
स्वदोषकोपनाद्रोगं लभते मरणान्तिकम् ।
अपि वोद्बन्धनादीनि परीतानि व्यवस्यति ॥ १४.१८.१३ ॥
Por la agitación de sus propias faltas, el hombre contrae una enfermedad que lleva a la muerte; o, rodeado de sufrimientos, se decide por el ahorcamiento y otros medios.
14.18.14
तस्य तैः कारणैर्जन्तोः शरीरं च्यवते तदा ।
जीवितं प्रोच्यमानं तद्यथावदुपधारय ॥ १४.१८.१४ ॥
Por esas causas, el cuerpo de aquel ser se desvanece entonces. Ahora comprende exactamente la vida que se te explica.
14.18.15
ऊष्मा प्रकुपितः काये तीव्रवायुसमीरितः ।
शरीरमनुपर्येत्य सर्वान्प्राणान्रुणद्धि वै ॥ १४.१८.१५ ॥
El calor, agravado dentro del cuerpo y agitado por un viento fuerte, rodea el cuerpo y bloquea todos los alientos vitales.
14.18.16
अत्यर्थं बलवानूष्मा शरीरे परिकोपितः ।
भिनत्ति जीवस्थानानि तानि कर्मणि विद्धि च ॥ १४.१८.१६ ॥
El calor, sumamente poderoso y plenamente agravado en el cuerpo, rompe los asientos de la vida; conoce también sus funciones.
14.18.17
ततः सवेदनः सद्यो जीवः प्रच्यवते क्षरन् ।
शरीरं त्यजते जन्तुश्छिद्यमानेषु मर्मसु।
वेदनाभिः परीतात्मा तद्विद्धि द्विजसत्तम ॥ १४.१८.१७ ॥
Entonces el ser vivo, con dolor, se desliza de inmediato y se escapa; cuando los puntos vitales son cortados, la criatura abandona el cuerpo. Sabe que así ocurre con quien tiene el alma rodeada de dolores, mejor de los dos veces nacidos.
14.18.18
जनीमरणसंविग्राः सततं सर्वजन्तवः ।
दृश्यन्ते संत्यजन्तश्च शरीराणि द्विजर्षभ ॥ १४.१८.१८ ॥
Todos los seres vivos se ven constantemente aterrados por el nacimiento y la muerte, y se ven abandonando sus cuerpos, toro entre los dos veces nacidos.
14.18.19
गर्भसंक्रमणे चापि गर्भाणापुपसर्पणे ।
तादृशीमेव लभते वेदनां मानवः पुनः ॥ १४.१८.१९ ॥
Al entrar en el vientre y al avanzar el embrión dentro de él, el hombre vuelve a padecer exactamente el mismo dolor.
14.18.20
भिन्नसंधिरथ क्लेदमद्भिः स लभते नरः ॥ १४.१८.२० ॥
Con las articulaciones rotas, el hombre sufre entonces la descomposición y disolución por causa de los humores.
14.18.21
यथा पञ्चसु भूतेषु सम्भूतत्वं नियच्छति ।
शैत्यात्प्रकुपितः काये तीव्रवायुसमीरितः ॥ १४.१८.२१ ॥
Como, entre los cinco elementos, se contiene el estado de nacimiento; cuando el viento, agitado en el cuerpo por el frío y movido por una ráfaga violenta,
14.18.22
यः स पञ्चसु भूतेषु प्राणापाने व्यवस्थितः ।
स गच्छत्यूर्ध्वगो वायुः कृच्छ्रान्मुक्त्वा शरीरिणः।
शरीरं च जहात्येवं निरुच्छ्वासश्च दृश्यते ॥ १४.१८.२२ ॥
Aquel viento que reside entre los cinco elementos como aliento vital y aliento descendente se eleva; tras liberar con dificultad al ser encarnado, así abandona el cuerpo, y se le ve sin aliento.
14.18.23
स निरूष्मा निरुच्छ्वासो निःश्रीको गतचेतनः ।
कर्मणा सम्परित्यक्तो मृत इत्युच्यते नरः ॥ १४.१८.२३ ॥
Aquel hombre sin calor, sin aliento, sin brillo, sin conciencia, abandonado por completo por su karma, se dice que está muerto.
14.18.24
स्रोतोभिर्यैर्विजानाति इन्द्रियार्थाञ्शरीरभृत् ।
तैरेव न विजानाति प्राणानाहारसम्भवान् ॥ १४.१८.२४ ॥
Por los mismos canales por los que el ser encarnado percibe los objetos de los sentidos, por esos mismos no percibe los alientos vitales que nacen del alimento.
14.18.25
तत्रैव कुरुते काये यः स जीवः सनातनः ॥ १४.१८.२५ ॥
Aquel que habita allí mismo en el cuerpo es el eterno ser vivo.
14.18.26
तथा यद्यद्भवेन्मुक्तं सन्निपाते क्वचित्क्वचित् ।
तत्तन्मर्म विजानीहि शास्त्रदृष्टं हि तत्तथा ॥ १४.१८.२६ ॥
Asimismo, lo que sea alcanzado en cualquier punto durante el choque, sabe que es un punto vital; así se ve en los tratados.
14.18.27
तेषु मर्मसु भिन्नेषु ततः स समुदीरयन् ।
आविश्य हृदयं जन्तोः सत्त्वं चाशु रुणद्धि वै ॥ १४.१८.२७ ॥
Cuando esos puntos vitales son perforados, aquello, moviéndose violentamente, entra en el corazón del ser y rápidamente obstruye su esencia vital.
14.18.28
ततः सचेतनो जन्तुर्नाभिजानाति किञ्चन ।
तमसा संवृतज्ञानः संवृतेष्वेव मर्मसु।
स जीवो निरदिष्ठानश्चाल्यते मातरिश्वना ॥ १४.१८.२८ ॥
Entonces el ser consciente no percibe nada en absoluto; con el conocimiento cubierto por la oscuridad, y los puntos vitales cubiertos, ese ser vivo, desplazado de su lugar, es movido por el viento.
14.18.29
ततः स तं महोच्छ्वासं भृशमुच्छ्वस्य दारुणम् ।
निष्क्रमन्कम्पयत्याशु तच्छरीरमचेतनम् ॥ १४.१८.२९ ॥
Entonces él, exhalando con violencia aquel gran y terrible aliento al salir, sacude de inmediato ese cuerpo insensible.
14.18.30
स जीवः प्रच्युतः कायात्कर्मभिः स्वैः समावृतः ।
अङ्कितः स्वैः शुभैः पुण्यैः पापैर्वाऽप्युपपद्यते ॥ १४.१८.३० ॥
Ese ser vivo, caído del cuerpo, envuelto por sus propias acciones y marcado por sus propios méritos buenos o pecados, renace.
14.18.31
ब्राह्मणा ज्ञानसम्पन्ना यथावच्छ्रुतनिश्चयाः ।
इतरं कृतपुण्यं वा तं विजानन्ति लक्षणैः ॥ १४.१८.३१ ॥
Los brāhmaṇas dotados de conocimiento, firmes en lo que han oído según la tradición, lo reconocen por sus señales, sea que haya hecho mérito o sea otro.
14.18.32
यथान्धकारे खद्येतं दीप्यमानं ततस्ततः ।
चक्षुष्मन्तः प्रपश्यन्ति तथा च ज्ञानचक्षुषः ॥ १४.१८.३२ ॥
Como en la oscuridad la luciérnaga que brilla es vista de aquí para allá por quienes tienen ojos, así ven quienes poseen el ojo del conocimiento.
14.18.33
पश्यन्त्येवंविधं सिद्धा जीवं दिव्येन चक्षुषा ।
च्यवन्तं जायमानं च योनिं चानुप्रवेशितम् ॥ १४.१८.३३ ॥
Los siddhas ven a tal alma con el ojo divino, al abandonar el cuerpo, al nacer y al entrar en el seno materno.
14.18.34
तस्य स्थानानि दृष्टानि विविधानीह शास्त्रतः ।
कर्मभूमिरियं भूमिर्यत्र तिष्ठन्ति जन्तवः ॥ १४.१८.३४ ॥
Según los śāstras, sus diversos lugares han sido vistos aquí. Esta tierra es la tierra de la acción, donde permanecen los seres vivos.
14.18.35
ततः शुभाशुभं कृत्वा लभन्ते सर्वदेहिनः ।
इहैवोच्चावचान्भोगान्प्राप्नुवन्ति स्वकर्मभिः ॥ १४.१८.३५ ॥
Luego, habiendo hecho lo bueno y lo malo, todos los seres corpóreos obtienen aquí mismo goces elevados y bajos por sus propias acciones.
14.18.36
इहैवाशुभकर्माणः कर्मभिर्निरयं गताः ।
अवाग्गतिरियं कष्टा यत्र पच्यन्ति मानवाः।
तस्मात्सुदुर्लभो मोक्षो रक्ष्यश्चात्मा ततो भृशम् ॥ १४.१८.३६ ॥
Aquí mismo, los de malas acciones van al infierno por sus propias acciones. Este camino descendente, donde los hombres son cocidos, es doloroso. Por eso la liberación es muy difícil de alcanzar, y el yo debe ser protegido con gran cuidado.
14.18.37
ऊर्ध्वं तु जन्तवो गत्वा येषु स्थानेष्ववस्थिताः ।
कीर्त्यमानानि तानीह तत्त्वतः संनिबोध मे ॥ १४.१८.३७ ॥
Habiendo ascendido, los seres vivos se establecen en ciertos lugares; te describo ahora esos lugares tal como son. Escúchame con atención.
14.18.38
तच्छ्रुत्वा नैष्ठिकीं बुद्धिं बुद्ध्येथाः कर्मनिश्चयम् ।
तारारूपाणि सर्वाणि यत्रैतच्चन्द्रमण्डलम् ॥ १४.१८.३८ ॥
Habiendo oído esto, comprende con mente firme la certeza del karma: todas estas son formas de estrellas, donde está este orbe lunar.
14.18.39
यत्र विभ्राजते लोके स्वभासा सूर्यमण्डलम् ।
स्थानान्येतानि जानीहि जनानां पुण्यकर्मणाम् ॥ १४.१८.३९ ॥
Donde en el mundo el disco solar brilla con su propia luz, sabe que estos lugares pertenecen a quienes realizan acciones meritorias.
14.18.40
कर्मक्षयाच्च ते सर्वे च्यवन्ते वै पुनः पुनः ।
तत्रापि च विशेषोस्ति दिवि नीचोच्चमध्यमः ॥ १४.१८.४० ॥
Cuando el karma se agota, todos ellos caen una y otra vez; y también allí, en el cielo, hay distinciones de inferior, superior y medio.
14.18.41
न च तत्रापि संतोषो दृष्ट्वा दीप्ततरां श्रियम् ।
इत्येता गतयः सर्वाः पृथक्ते समुदीरिताः ॥ १४.१८.४१ ॥
Tampoco allí hay contento al ver un esplendor aún más radiante. Así se te han descrito por separado todos estos destinos.
14.18.42
उपपत्तिं तु वक्ष्यामि गर्भस्याहमतः परम् ।
तथावत्तां निगदतः शृणुष्वावहितो द्विज ॥ १४.१८.४२ ॥
Ahora te hablaré del origen del embrión; escúchame con atención, oh nacido dos veces.