ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 14.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.18.1
ततस्तस्योपसङ्गृह्य पादौ प्रश्नान्सुदुर्वचान् ।
पप्रच्छ तांश्च धर्मान्स प्राह धर्मभृतांवरः ॥ १४.१८.१ ॥
ତା'ପରେ ତାଙ୍କ ପାଦ ଧରି ସେ ଅତି କଠିନ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିଲା; ଧର୍ମଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ସେହି ଧର୍ମ ବିଷୟରେ କହିଲେ।
14.18.2
कथं शरीराच्च्यवते कथं चैवोपपद्यते ।
कथं कष्टाच्च संसारात्संसरन्परिमुच्यते ॥ १४.१८.२ ॥
ଶରୀରରୁ କିପରି ଚ୍ୟୁତ ହୁଏ, ଓ କିପରି ପୁଣି ଜନ୍ମ ନିଏ? କଷ୍ଟମୟ ସଂସାରରେ ଘୂରି ବୁଲି କିପରି ମୁକ୍ତ ହୁଏ?
14.18.3
आत्मानं वा कथं युक्त्वा तच्छरीरं विमुञ्चति ।
शरीरे च विनिर्मुक्तो कथमन्यत्प्रपद्यते ॥ १४.१८.३ ॥
ଆତ୍ମା ସହିତ କିପରି ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ସେହି ଶରୀରକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ? ଶରୀରରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତ ହୋଇ କିପରି ଅନ୍ୟ କିଛି ପାଏ?
14.18.4
कथं शुभाशुभे चायं कर्मणी स्वकृते नरः ।
उपभुङ्क्ते क्व वा कर्म विदेहस्योपतिष्ठते ॥ १४.१८.४ ॥
ମଣିଷ ନିଜ ଦ୍ୱାରା କୃତ ଶୁଭ-ଅଶୁଭ କର୍ମର ଫଳ କିପରି ଭୋଗେ? କିମ୍ବା ଦେହହୀନ ଆତ୍ମା ପାଖରେ କର୍ମ କେଉଁଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ?
14.18.5
एवं सञ्चोदितः सिद्धः प्रश्नांस्तान्प्रत्यभाषत ।
आनुपूर्व्येण वार्ष्णेय तन्मे निगदतः शृणुः ॥ १४.१८.५ ॥
ଏହିପରି ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ସିଦ୍ଧ ସେହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ହେ ବାର୍ଷ୍ଣେୟ, ମୁଁ କ୍ରମାନୁସାରେ ଯାହା କହୁଛି ତାହା ଶୁଣ।
14.18.6
अस्मिन्नेवाशु फलदा आयुष्यास्तु क्रियाःस्मृताः ।
आयुःकीर्तिकराणीह यानि कृत्यानि सेवते।
शरीरग्रहणेऽन्यस्मिंस्तेषु क्षीणेषु सर्वशः ॥ १४.१८.६ ॥
ଏହି ଜନ୍ମରେ ଶୀଘ୍ର ଫଳଦାୟକ, ଆୟୁବର୍ଦ୍ଧକ କ୍ରିୟା ସ୍ମୃତ ହୋଇଛି; ଏଠାରେ ଆୟୁ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ଦିଅନ୍ତି ଯେଉଁ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ଅନ୍ୟ ଶରୀର ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷୟ ହେଲେ...
14.18.7
आयुःक्षयपरीतात्मा विपरीतानि सेवते ।
बुद्धिर्व्यावर्तते चास्य विनाशे प्रत्युपस्थिते ॥ १४.१८.७ ॥
ଆୟୁଷ୍ୟର କ୍ଷୟରେ ଯାହାର ଆତ୍ମା ଘେରା ହୋଇଛି, ସେ ବିପରୀତ କର୍ମ କରେ। ବିନାଶ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ ତାହାର ବୁଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ ଓଲଟି ଯାଏ।
14.18.8
सत्त्वं बलं च कालं चाविदित्वा चात्मनस्तथा ।
अतिवेलमुपाश्नाति स्वविरुद्धान्यनात्मवान् ॥ १४.१८.८ ॥
ନିଜର ସତ୍ତ୍ୱ, ବଳ ଓ ସମୟ ନ ଜାଣି, ଆତ୍ମସଂଯମହୀନ ଲୋକ ସୀମା ଅତିକ୍ରମ କରି ଖାଏ ଏବଂ ନିଜ ପାଇଁ ବିରୋଧୀ ଜିନିଷ ଖାଏ।
14.18.9
यदाऽयमतिकष्टानि सर्वाण्युपनिषेवते ।
अत्यर्थमपि वा भुङ्क्ते न वा भुङ्क्ते कदाचन ॥ १४.१८.९ ॥
ଯେତେବେଳେ ଏ ଲୋକ ସମସ୍ତ ଅତି ହାନିକାରକ ଜିନିଷ ସେବନ କରେ, କେବେ ଅତ୍ୟଧିକ ଖାଏ, କେବେ ଆଦୌ ଖାଏ ନାହିଁ।
14.18.10
दुष्टान्नामिषपानं च यदन्योन्यविरोधि च ।
गुरु चाप्यमितं भुङ्क्ते नातिजीर्णे दिवा पुनः ॥ १४.१८.१० ॥
ଖରାପ ଅନ୍ନ, ମାଂସ-ପାନୀୟ, ପରସ୍ପର ବିରୋଧୀ ଜିନିଷ ଓ ଭାରୀ ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସେ ଅଧିକ ଖାଏ; ପୂର୍ବ ଭୋଜନ ହଜମ ନ ହେଲେ ଦିନରେ ପୁଣି ଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
14.18.11
व्यायाममतिमात्रं च व्यावाय चोपसेवते ।
सततं कर्मलोभाद्वा प्राप्तं वेगं विधारयेत् ॥ १४.१८.११ ॥
ଅତ୍ୟଧିକ ପରିଶ୍ରମ ଓ ସଂଭୋଗରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ; କିମ୍ବା କର୍ମର ଲୋଭରେ ନିରନ୍ତର ଲାଗି ରହେ। ଉତ୍ପନ୍ନ ବେଗକୁ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
14.18.12
रसाभियुक्तमन्नं वा दिवास्वप्नं च सेवते ।
अपक्वानागते काले स्वयं दोषान्प्रकोपयेत् ॥ १४.१८.१२ ॥
ରସଯୁକ୍ତ ଅନ୍ନ ଖାଏ, କିମ୍ବା ଦିନରେ ଶୁଏ; ଅପକ୍ୱ ଅବସ୍ଥାରେ, ଅସମୟରେ, ସେ ନିଜେ ଦୋଷଗୁଡ଼ିକୁ କୁପିତ କରେ।
14.18.13
स्वदोषकोपनाद्रोगं लभते मरणान्तिकम् ।
अपि वोद्बन्धनादीनि परीतानि व्यवस्यति ॥ १४.१८.१३ ॥
ନିଜ ଦୋଷ କୁପିତ ହେବାରୁ ମନୁଷ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁକାରୀ ରୋଗ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; କିମ୍ବା ଦୁଃଖରେ ଘେରି ଗଳାଫାସ ଆଦି ପଥ ଗ୍ରହଣ କରେ।
14.18.14
तस्य तैः कारणैर्जन्तोः शरीरं च्यवते तदा ।
जीवितं प्रोच्यमानं तद्यथावदुपधारय ॥ १४.१८.१४ ॥
ସେହି କାରଣରୁ ସେହି ଜୀବର ଶରୀର ସେତେବେଳେ ଖସି ପଡ଼େ। ଏବେ କୁହାଯାଉଥିବା ଜୀବନକୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବରେ ବୁଝ।
14.18.15
ऊष्मा प्रकुपितः काये तीव्रवायुसमीरितः ।
शरीरमनुपर्येत्य सर्वान्प्राणान्रुणद्धि वै ॥ १४.१८.१५ ॥
ଶରୀରରେ କୁପିତ ହୋଇଥିବା ଉଷ୍ମା, ପ୍ରବଳ ବାୟୁଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ଶରୀରକୁ ଘେରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣକୁ ରୋକେ।
14.18.16
अत्यर्थं बलवानूष्मा शरीरे परिकोपितः ।
भिनत्ति जीवस्थानानि तानि कर्मणि विद्धि च ॥ १४.१८.१६ ॥
ଶରୀରରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଳବାନ ହୋଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁପିତ ହୋଇଥିବା ଉଷ୍ମା ଜୀବସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଭାଙ୍ଗେ; ସେମାନଙ୍କ କର୍ମ ମଧ୍ୟ ଜାଣ।
14.18.17
ततः सवेदनः सद्यो जीवः प्रच्यवते क्षरन् ।
शरीरं त्यजते जन्तुश्छिद्यमानेषु मर्मसु।
वेदनाभिः परीतात्मा तद्विद्धि द्विजसत्तम ॥ १४.१८.१७ ॥
ସେତେବେଳେ ବେଦନା ସହିତ ଜୀବ ତୁରନ୍ତ ଖସି ଝରିଯାଏ; ମର୍ମସ୍ଥାନ ଛିନ୍ନ ହେବା ସମୟରେ ଜୀବ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରେ। ବେଦନାରେ ଘେରା ଆତ୍ମାକୁ ସେହିପରି ଜାଣ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ।
14.18.18
जनीमरणसंविग्राः सततं सर्वजन्तवः ।
दृश्यन्ते संत्यजन्तश्च शरीराणि द्विजर्षभ ॥ १४.१८.१८ ॥
ଜନ୍ମ ଓ ମରଣରେ ନିରନ୍ତର ଭୀତ ସମସ୍ତ ଜୀବ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି; ସେମାନେ ଶରୀର ଛାଡ଼ିବା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ, ହେ ଦ୍ୱିଜର୍ଷଭ।
14.18.19
गर्भसंक्रमणे चापि गर्भाणापुपसर्पणे ।
तादृशीमेव लभते वेदनां मानवः पुनः ॥ १४.१८.१९ ॥
ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ ସମୟରେ ଏବଂ ଗର୍ଭରେ ଆଗକୁ ଖସିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟ ପୁନଃ ସେହିପରି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଲାଭ କରେ।
14.18.20
भिन्नसंधिरथ क्लेदमद्भिः स लभते नरः ॥ १४.१८.२० ॥
ସନ୍ଧି ଭାଙ୍ଗିଗଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଜଳ ହେତୁ କ୍ଲେଦ ଓ ଗଳନ ଅବସ୍ଥା ଲାଭ କରେ।
14.18.21
यथा पञ्चसु भूतेषु सम्भूतत्वं नियच्छति ।
शैत्यात्प्रकुपितः काये तीव्रवायुसमीरितः ॥ १४.१८.२१ ॥
ପଞ୍ଚଭୂତ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ପତ୍ତି ଅବସ୍ଥା ଯେପରି ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୁଏ, ସେହିପରି ଶୀତରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଶରୀରରେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ।
14.18.22
यः स पञ्चसु भूतेषु प्राणापाने व्यवस्थितः ।
स गच्छत्यूर्ध्वगो वायुः कृच्छ्रान्मुक्त्वा शरीरिणः।
शरीरं च जहात्येवं निरुच्छ्वासश्च दृश्यते ॥ १४.१८.२२ ॥
ପଞ୍ଚଭୂତ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାଣ ଓ ଅପାନ ରୂପେ ରହିଥିବା ସେ ବାୟୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗାମୀ ହୁଏ; ଦେହଧାରୀକୁ କଷ୍ଟରେ ମୁକ୍ତ କରି ଏହିପରି ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରେ, ଓ ଶ୍ୱାସହୀନ ଦେଖାଯାଏ।
14.18.23
स निरूष्मा निरुच्छ्वासो निःश्रीको गतचेतनः ।
कर्मणा सम्परित्यक्तो मृत इत्युच्यते नरः ॥ १४.१८.२३ ॥
ଉଷ୍ମାହୀନ, ଶ୍ୱାସହୀନ, ଶ୍ରୀହୀନ, ଚେତନାହୀନ, କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିତ୍ୟକ୍ତ ସେହି ମନୁଷ୍ୟ 'ମୃତ' କୁହାଯାଏ।
14.18.24
स्रोतोभिर्यैर्विजानाति इन्द्रियार्थाञ्शरीरभृत् ।
तैरेव न विजानाति प्राणानाहारसम्भवान् ॥ १४.१८.२४ ॥
ଯେଉଁ ସ୍ରୋତ ଦ୍ୱାରା ଦେହଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବିଷୟ ଜାଣେ, ସେହି ସ୍ରୋତ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସେ ଆହାରରୁ ଜାତ ପ୍ରାଣକୁ ଜାଣେ ନାହିଁ।
14.18.25
तत्रैव कुरुते काये यः स जीवः सनातनः ॥ १४.१८.२५ ॥
ସେଠାରେ ହିଁ ଶରୀରରେ ଯିଏ ରହେ, ସେ ସନାତନ ଜୀବ।
14.18.26
तथा यद्यद्भवेन्मुक्तं सन्निपाते क्वचित्क्वचित् ।
तत्तन्मर्म विजानीहि शास्त्रदृष्टं हि तत्तथा ॥ १४.१८.२६ ॥
ସେହିପରି, ସଂଘର୍ଷରେ ଯେଉଁଠାରେ ଯାହା ଲାଗେ, ତାହାକୁ ମର୍ମ ବୋଲି ଜାଣ; ଶାସ୍ତ୍ରରେ ତାହା ସେପରି ଦେଖାଯାଇଛି।
14.18.27
तेषु मर्मसु भिन्नेषु ततः स समुदीरयन् ।
आविश्य हृदयं जन्तोः सत्त्वं चाशु रुणद्धि वै ॥ १४.१८.२७ ॥
ସେହି ମର୍ମସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ଭେଦିତ ହେଲେ, ସେ ଶୀଘ୍ର ଗତି କରି ଜୀବର ହୃଦୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି ତାର ସତ୍ତ୍ୱକୁ ଶୀଘ୍ର ରୋକେ।
14.18.28
ततः सचेतनो जन्तुर्नाभिजानाति किञ्चन ।
तमसा संवृतज्ञानः संवृतेष्वेव मर्मसु।
स जीवो निरदिष्ठानश्चाल्यते मातरिश्वना ॥ १४.१८.२८ ॥
ତା'ପରେ ସଚେତନ ଜୀବ କିଛି ଜାଣେ ନାହିଁ; ଅନ୍ଧକାରରେ ଜ୍ଞାନ ଆବୃତ ହୋଇ, ମର୍ମସ୍ଥାନ ଆବୃତ ହେଲେ ସେ ଜୀବ ସ୍ଥାନଚ୍ୟୁତ ହୋଇ ବାୟୁଦ୍ୱାରା ଚଳାଯାଏ।
14.18.29
ततः स तं महोच्छ्वासं भृशमुच्छ्वस्य दारुणम् ।
निष्क्रमन्कम्पयत्याशु तच्छरीरमचेतनम् ॥ १४.१८.२९ ॥
ତା'ପରେ ସେ ସେହି ମହାନ ଓ ଭୟଙ୍କର ଉଚ୍ଛ୍ୱାସକୁ ପ୍ରବଳ ଭାବେ ଛାଡ଼ି, ବାହାରକୁ ଯାଉ ଯାଉ ଶୀଘ୍ର ସେହି ଅଚେତନ ଶରୀରକୁ କମ୍ପାଏ।
14.18.30
स जीवः प्रच्युतः कायात्कर्मभिः स्वैः समावृतः ।
अङ्कितः स्वैः शुभैः पुण्यैः पापैर्वाऽप्युपपद्यते ॥ १४.१८.३० ॥
ସେ ଜୀବ ଶରୀରରୁ ଖସି, ନିଜ କର୍ମରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ନିଜର ଶୁଭ ପୁଣ୍ୟ ବା ପାପରେ ଚିହ୍ନିତ ହୋଇ, ପୁନର୍ବାର ଜନ୍ମ ନିଏ।
14.18.31
ब्राह्मणा ज्ञानसम्पन्ना यथावच्छ्रुतनिश्चयाः ।
इतरं कृतपुण्यं वा तं विजानन्ति लक्षणैः ॥ १४.१८.३१ ॥
ଜ୍ଞାନସମ୍ପନ୍ନ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରଶ୍ରବଣରେ ନିଶ୍ଚୟ ପାଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପୁଣ୍ୟକର୍ମୀ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟକୁ ଲକ୍ଷଣରେ ଚିହ୍ନନ୍ତି।
14.18.32
यथान्धकारे खद्येतं दीप्यमानं ततस्ततः ।
चक्षुष्मन्तः प्रपश्यन्ति तथा च ज्ञानचक्षुषः ॥ १४.१८.३२ ॥
ଅନ୍ଧାରରେ ଜଳୁଥିବା ଜୁଗୁଣିକୁ ଆଖିଥିବା ଲୋକେ ଦେଖନ୍ତି, ସେହିପରି ଜ୍ଞାନଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଲୋକେ ଦେଖନ୍ତି।
14.18.33
पश्यन्त्येवंविधं सिद्धा जीवं दिव्येन चक्षुषा ।
च्यवन्तं जायमानं च योनिं चानुप्रवेशितम् ॥ १४.१८.३३ ॥
ସିଦ୍ଧମାନେ ଏପରି ଜୀବକୁ ଦିବ୍ୟ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖନ୍ତି — ଶରୀର ଛାଡ଼ିବା, ଜନ୍ମ ନେବା ଓ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା।
14.18.34
तस्य स्थानानि दृष्टानि विविधानीह शास्त्रतः ।
कर्मभूमिरियं भूमिर्यत्र तिष्ठन्ति जन्तवः ॥ १४.१८.३४ ॥
ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଏହାର ବିବିଧ ସ୍ଥାନ ଏଠାରେ ଦେଖାଯାଇଛି। ଏହି ପୃଥିବୀ କର୍ମଭୂମି, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ରହନ୍ତି।
14.18.35
ततः शुभाशुभं कृत्वा लभन्ते सर्वदेहिनः ।
इहैवोच्चावचान्भोगान्प्राप्नुवन्ति स्वकर्मभिः ॥ १४.१८.३५ ॥
ତା'ପରେ ଶୁଭାଶୁଭ କର୍ମ କରି ସମସ୍ତ ଦେହଧାରୀ ଏଠାରେ ହିଁ ନିଜ କର୍ମରେ ଉଚ୍ଚ-ନୀଚ ଭୋଗ ପାଆନ୍ତି।
14.18.36
इहैवाशुभकर्माणः कर्मभिर्निरयं गताः ।
अवाग्गतिरियं कष्टा यत्र पच्यन्ति मानवाः।
तस्मात्सुदुर्लभो मोक्षो रक्ष्यश्चात्मा ततो भृशम् ॥ १४.१८.३६ ॥
ଏଠାରେ ହିଁ ଅଶୁଭକର୍ମୀମାନେ ନିଜ କର୍ମରେ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ମଣିଷମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ପାକ ହୁଅନ୍ତି ସେହି ଅଧୋଗତି କଷ୍ଟଦାୟକ। ତେଣୁ ମୋକ୍ଷ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ, ଓ ଆତ୍ମାର ଅତ୍ୟଧିକ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।
14.18.37
ऊर्ध्वं तु जन्तवो गत्वा येषु स्थानेष्ववस्थिताः ।
कीर्त्यमानानि तानीह तत्त्वतः संनिबोध मे ॥ १४.१८.३७ ॥
ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଯାଇ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ରହନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକର ବର୍ଣ୍ଣନା ମୁଁ ଏଠାରେ ଯଥାର୍ଥଭାବେ କରୁଛି; ମୋ କଥା ମନୋଯୋଗରେ ଶୁଣ।
14.18.38
तच्छ्रुत्वा नैष्ठिकीं बुद्धिं बुद्ध्येथाः कर्मनिश्चयम् ।
तारारूपाणि सर्वाणि यत्रैतच्चन्द्रमण्डलम् ॥ १४.१८.३८ ॥
ଏହା ଶୁଣି ସ୍ଥିର ବୁଦ୍ଧିରେ କର୍ମର ନିଶ୍ଚୟ ବୁଝ; ଏସବୁ ତାରାରୂପ, ଏଠାରେ ଏହି ଚନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡଳ ଅଛି।
14.18.39
यत्र विभ्राजते लोके स्वभासा सूर्यमण्डलम् ।
स्थानान्येतानि जानीहि जनानां पुण्यकर्मणाम् ॥ १४.१८.३९ ॥
ଜଗତରେ ନିଜ ଆଲୋକରେ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ଯେଉଁଠି ଝଲସେ — ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ପୁଣ୍ୟକର୍ମୀମାନଙ୍କର ବୋଲି ଜାଣ।
14.18.40
कर्मक्षयाच्च ते सर्वे च्यवन्ते वै पुनः पुनः ।
तत्रापि च विशेषोस्ति दिवि नीचोच्चमध्यमः ॥ १४.१८.४० ॥
କର୍ମ କ୍ଷୟ ହେଲେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପୁଣି ପୁଣି ଚ୍ୟୁତ ହୁଅନ୍ତି; ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗରେ ନୀଚ, ଉଚ୍ଚ ଓ ମଧ୍ୟମ ଭେଦ ଅଛି।
14.18.41
न च तत्रापि संतोषो दृष्ट्वा दीप्ततरां श्रियम् ।
इत्येता गतयः सर्वाः पृथक्ते समुदीरिताः ॥ १४.१८.४१ ॥
ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୋଷ ନାହିଁ, ଅଧିକ ଦୀପ୍ତ ଶ୍ରୀ ଦେଖି; ଏହିପରି ଏହି ସମସ୍ତ ଗତି ତୁମକୁ ପୃଥକ ଭାବେ କୁହାଯାଇଛି।
14.18.42
उपपत्तिं तु वक्ष्यामि गर्भस्याहमतः परम् ।
तथावत्तां निगदतः शृणुष्वावहितो द्विज ॥ १४.१८.४२ ॥
ଏବେ ଗର୍ଭର ଉତ୍ପତ୍ତି ମୁଁ କହିବି; ହେ ଦ୍ୱିଜ, ମୋ କଥିତ ତାହା ମନୋଯୋଗରେ ଶୁଣ।