మహాభారతం · అధ్యాయం 14.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.18.1
ततस्तस्योपसङ्गृह्य पादौ प्रश्नान्सुदुर्वचान् ।
पप्रच्छ तांश्च धर्मान्स प्राह धर्मभृतांवरः ॥ १४.१८.१ ॥
అప్పుడు అతని పాదాలను పట్టుకొని, అత్యంత కఠినమైన ప్రశ్నలను అడిగాడు; ధర్మధారులలో శ్రేష్ఠుడు ఆ ధర్మాలను గురించి చెప్పాడు.
14.18.2
कथं शरीराच्च्यवते कथं चैवोपपद्यते ।
कथं कष्टाच्च संसारात्संसरन्परिमुच्यते ॥ १४.१८.२ ॥
శరీరం నుండి ఎలా జారిపోతాడు, ఎలా మళ్లీ జన్మిస్తాడు? కష్టభరితమైన సంసారంలో తిరుగుతూ ఎలా విముక్తి పొందుతాడు?
14.18.3
आत्मानं वा कथं युक्त्वा तच्छरीरं विमुञ्चति ।
शरीरे च विनिर्मुक्तो कथमन्यत्प्रपद्यते ॥ १४.१८.३ ॥
ఆత్మతో ఎలా కలిసి ఆ శరీరాన్ని విడుస్తాడు? శరీరం నుండి పూర్తిగా విముక్తుడై ఎలా మరొకదాన్ని పొందుతాడు?
14.18.4
कथं शुभाशुभे चायं कर्मणी स्वकृते नरः ।
उपभुङ्क्ते क्व वा कर्म विदेहस्योपतिष्ठते ॥ १४.१८.४ ॥
మనిషి తాను చేసిన శుభ, అశుభ కర్మల ఫలాన్ని ఎలా అనుభవిస్తాడు? లేదా కర్మ దేహరహిత ఆత్మ వద్ద ఎక్కడ చేరుతుంది?
14.18.5
एवं सञ्चोदितः सिद्धः प्रश्नांस्तान्प्रत्यभाषत ।
आनुपूर्व्येण वार्ष्णेय तन्मे निगदतः शृणुः ॥ १४.१८.५ ॥
ఈ విధంగా ప్రేరేపించబడిన సిద్ధుడు ఆ ప్రశ్నలకు సమాధానమిచ్చాడు. వార్ష్ణేయా, నేను క్రమంగా చెప్పేది విను.
14.18.6
अस्मिन्नेवाशु फलदा आयुष्यास्तु क्रियाःस्मृताः ।
आयुःकीर्तिकराणीह यानि कृत्यानि सेवते।
शरीरग्रहणेऽन्यस्मिंस्तेषु क्षीणेषु सर्वशः ॥ १४.१८.६ ॥
ఈ జన్మలోనే త్వరగా ఫలమిచ్చే, ఆయుష్యాన్నిచ్చే క్రియలు చెప్పబడ్డాయి; ఇక్కడ ఆయుష్షును, కీర్తిని కలిగించే కర్తవ్యాలను ఆచరించినప్పుడు, మరొక శరీరం గ్రహించేటప్పుడు, వాటి ఫలం పూర్తిగా క్షీణించినప్పుడు...
14.18.7
आयुःक्षयपरीतात्मा विपरीतानि सेवते ।
बुद्धिर्व्यावर्तते चास्य विनाशे प्रत्युपस्थिते ॥ १४.१८.७ ॥
ఆయుర్క్షయంతో ఆవరింపబడిన మనస్సు గలవాడు విపరీత కార్యాలను సేవిస్తాడు. వినాశం సమీపించినప్పుడు అతని బుద్ధి కూడా తిరుగుతుంది.
14.18.8
सत्त्वं बलं च कालं चाविदित्वा चात्मनस्तथा ।
अतिवेलमुपाश्नाति स्वविरुद्धान्यनात्मवान् ॥ १४.१८.८ ॥
తన సత్త్వం, బలం, కాలం తెలియక, ఆత్మనిగ్రహం లేనివాడు మితిమీరి తింటాడు; తనకు విరుద్ధమైనవాటినీ తింటాడు.
14.18.9
यदाऽयमतिकष्टानि सर्वाण्युपनिषेवते ।
अत्यर्थमपि वा भुङ्क्ते न वा भुङ्क्ते कदाचन ॥ १४.१८.९ ॥
ఇతడు అత్యంత హానికరమైన వాటన్నిటినీ సేవించినప్పుడు, కొన్నిసార్లు మితిమీరి తింటాడు, కొన్నిసార్లు అసలు తినడు.
14.18.10
दुष्टान्नामिषपानं च यदन्योन्यविरोधि च ।
गुरु चाप्यमितं भुङ्क्ते नातिजीर्णे दिवा पुनः ॥ १४.१८.१० ॥
చెడిపోయిన అన్నం, మాంసం-పానీయం, పరస్పర విరుద్ధమైనవి, బరువైన ఆహారం కూడా మితిమీరి తింటాడు; మునుపటి భోజనం జీర్ణం కాకముందే పగలు మళ్ళీ తినకూడదు.
14.18.11
व्यायाममतिमात्रं च व्यावाय चोपसेवते ।
सततं कर्मलोभाद्वा प्राप्तं वेगं विधारयेत् ॥ १४.१८.११ ॥
అతిగా శ్రమించి, సంభోగంలో మునిగి ఉంటాడు; లేదా కర్మలోభంతో నిరంతరం నిమగ్నమవుతాడు. ఉప్పొంగిన వేగాన్ని అతడు నిరోధించాలి.
14.18.12
रसाभियुक्तमन्नं वा दिवास्वप्नं च सेवते ।
अपक्वानागते काले स्वयं दोषान्प्रकोपयेत् ॥ १४.१८.१२ ॥
రుచులతో కూడిన అన్నాన్ని తింటాడు, లేదా పగలు నిద్రపోతాడు; ఇంకా పక్వం కాకముందే, తగని కాలంలో, అతడు స్వయంగా దోషాలను రెచ్చగొడతాడు.
14.18.13
स्वदोषकोपनाद्रोगं लभते मरणान्तिकम् ।
अपि वोद्बन्धनादीनि परीतानि व्यवस्यति ॥ १४.१८.१३ ॥
తన దోషాలు కోపించడం వల్ల మనిషి మరణాంతక వ్యాధిని పొందుతాడు; లేదా బాధలతో చుట్టుముట్టబడి ఉరివేసుకోవడం మొదలైనవాటిని నిశ్చయిస్తాడు.
14.18.14
तस्य तैः कारणैर्जन्तोः शरीरं च्यवते तदा ।
जीवितं प्रोच्यमानं तद्यथावदुपधारय ॥ १४.१८.१४ ॥
ఆ కారణాల వల్ల ఆ జీవి శరీరం అప్పుడు జారిపోతుంది. ఇప్పుడు చెప్పబడుతున్న జీవితాన్ని యథావత్తుగా గ్రహించు.
14.18.15
ऊष्मा प्रकुपितः काये तीव्रवायुसमीरितः ।
शरीरमनुपर्येत्य सर्वान्प्राणान्रुणद्धि वै ॥ १४.१८.१५ ॥
శరీరంలో కోపించిన ఉష్ణం, తీవ్రమైన వాయువుచే ప్రేరేపించబడి, శరీరాన్ని చుట్టి అన్ని ప్రాణాలను అడ్డుకుంటుంది.
14.18.16
अत्यर्थं बलवानूष्मा शरीरे परिकोपितः ।
भिनत्ति जीवस्थानानि तानि कर्मणि विद्धि च ॥ १४.१८.१६ ॥
శరీరంలో అత్యంత బలవంతమై పూర్తిగా కోపించిన ఉష్ణం జీవస్థానాలను భేదిస్తుంది; వాటి కర్మలను కూడా తెలుసుకో.
14.18.17
ततः सवेदनः सद्यो जीवः प्रच्यवते क्षरन् ।
शरीरं त्यजते जन्तुश्छिद्यमानेषु मर्मसु।
वेदनाभिः परीतात्मा तद्विद्धि द्विजसत्तम ॥ १४.१८.१७ ॥
అప్పుడు వేదనతో కూడిన జీవుడు వెంటనే జారి ప్రవహిస్తూ వెళ్ళిపోతాడు; మర్మస్థానాలు ఛేదించబడుతుండగా ప్రాణి శరీరాన్ని విడుస్తాడు. వేదనలచే చుట్టబడిన ఆత్మ కలవాని విషయం ఇలాగే తెలుసుకో, ద్విజోత్తమా.
14.18.18
जनीमरणसंविग्राः सततं सर्वजन्तवः ।
दृश्यन्ते संत्यजन्तश्च शरीराणि द्विजर्षभ ॥ १४.१८.१८ ॥
జనన మరణాలతో నిరంతరం భయపడుతున్న సర్వ జీవులు కనిపిస్తారు; వారు శరీరాలను విడుస్తూ కూడా కనిపిస్తారు, ద్విజులలో వృషభమా.
14.18.19
गर्भसंक्रमणे चापि गर्भाणापुपसर्पणे ।
तादृशीमेव लभते वेदनां मानवः पुनः ॥ १४.१८.१९ ॥
గర్భంలో ప్రవేశించేటప్పుడు, గర్భంలో ముందుకు కదిలేటప్పుడు కూడా మానవుడు మళ్లీ అటువంటి వేదనను పొందుతాడు.
14.18.20
भिन्नसंधिरथ क्लेदमद्भिः स लभते नरः ॥ १४.१८.२० ॥
కీళ్ళు విరిగినప్పుడు మనిషి నీటి వల్ల కుళ్ళిపోవడం, కరిగిపోవడం పొందుతాడు.
14.18.21
यथा पञ्चसु भूतेषु सम्भूतत्वं नियच्छति ।
शैत्यात्प्रकुपितः काये तीव्रवायुसमीरितः ॥ १४.१८.२१ ॥
ఐదు భూతాలలో ఉత్పత్తి స్థితిని నియంత్రించినట్లు, చలితో కోపించి, శరీరంలో తీవ్ర వాయువుచే ప్రేరేపితమై.
14.18.22
यः स पञ्चसु भूतेषु प्राणापाने व्यवस्थितः ।
स गच्छत्यूर्ध्वगो वायुः कृच्छ्रान्मुक्त्वा शरीरिणः।
शरीरं च जहात्येवं निरुच्छ्वासश्च दृश्यते ॥ १४.१८.२२ ॥
ఐదు భూతాలలో ప్రాణ, అపానాలుగా ఉన్న ఆ వాయువు పైకి వెళుతుంది; దేహధారిని కష్టంతో విడిపించి, ఈ విధంగా శరీరాన్ని వదిలివేస్తుంది, శ్వాస లేనట్లు కనిపిస్తుంది.
14.18.23
स निरूष्मा निरुच्छ्वासो निःश्रीको गतचेतनः ।
कर्मणा सम्परित्यक्तो मृत इत्युच्यते नरः ॥ १४.१८.२३ ॥
ఉష్ణం లేనివాడై, శ్వాస లేనివాడై, కాంతి లేనివాడై, చేతన లేనివాడై, కర్మచేత పూర్తిగా విడువబడిన ఆ మనిషిని 'మరణించినవాడు' అంటారు.
14.18.24
स्रोतोभिर्यैर्विजानाति इन्द्रियार्थाञ्शरीरभृत् ।
तैरेव न विजानाति प्राणानाहारसम्भवान् ॥ १४.१८.२४ ॥
ఏ మార్గాల ద్వారా దేహధారి ఇంద్రియ విషయాలను తెలుసుకుంటాడో, వాటి ద్వారానే ఆహారం వల్ల పుట్టిన ప్రాణాలను తెలుసుకోడు.
14.18.25
तत्रैव कुरुते काये यः स जीवः सनातनः ॥ १४.१८.२५ ॥
అక్కడే శరీరంలో ఎవడు ఉంటాడో, అతడే శాశ్వతమైన జీవుడు.
14.18.26
तथा यद्यद्भवेन्मुक्तं सन्निपाते क्वचित्क्वचित् ।
तत्तन्मर्म विजानीहि शास्त्रदृष्टं हि तत्तथा ॥ १४.१८.२६ ॥
అలాగే, ఘర్షణలో ఎక్కడెక్కడ ఏది తగిలిందో, దానినే మర్మమని తెలుసుకో; శాస్త్రాలలో అది అలాగే చెప్పబడింది.
14.18.27
तेषु मर्मसु भिन्नेषु ततः स समुदीरयन् ।
आविश्य हृदयं जन्तोः सत्त्वं चाशु रुणद्धि वै ॥ १४.१८.२७ ॥
ఆ మర్మస్థానాలు భేదింపబడినప్పుడు, అది వేగంగా కదులుతూ ప్రాణి హృదయంలో ప్రవేశించి, దాని సత్త్వాన్ని వెంటనే అడ్డుకుంటుంది.
14.18.28
ततः सचेतनो जन्तुर्नाभिजानाति किञ्चन ।
तमसा संवृतज्ञानः संवृतेष्वेव मर्मसु।
स जीवो निरदिष्ठानश्चाल्यते मातरिश्वना ॥ १४.१८.२८ ॥
అప్పుడు చైతన్యం గల ప్రాణి ఏదీ తెలుసుకోదు; చీకటిచే జ్ఞానం కప్పబడి, మర్మస్థానాలు మూయబడినప్పుడే, ఆ జీవుడు తన స్థానం నుండి తొలగి వాయువుచే నడిపించబడతాడు.
14.18.29
ततः स तं महोच्छ्वासं भृशमुच्छ्वस्य दारुणम् ।
निष्क्रमन्कम्पयत्याशु तच्छरीरमचेतनम् ॥ १४.१८.२९ ॥
అప్పుడు అది ఆ మహా, భయంకరమైన ఉచ్ఛ్వాసాన్ని అతి బలంగా విడిచి, వెలుపలికి పోతూ వెంటనే ఆ చైతన్యరహిత శరీరాన్ని కంపింపజేస్తుంది.
14.18.30
स जीवः प्रच्युतः कायात्कर्मभिः स्वैः समावृतः ।
अङ्कितः स्वैः शुभैः पुण्यैः पापैर्वाऽप्युपपद्यते ॥ १४.१८.३० ॥
ఆ జీవుడు శరీరం నుండి జారిపోయి, తన కర్మలచే ఆవరింపబడి, తన శుభ పుణ్యాలచేతనో పాపాలచేతనో గుర్తించబడి, మళ్ళీ జన్మిస్తాడు.
14.18.31
ब्राह्मणा ज्ञानसम्पन्ना यथावच्छ्रुतनिश्चयाः ।
इतरं कृतपुण्यं वा तं विजानन्ति लक्षणैः ॥ १४.१८.३१ ॥
జ్ఞానసంపన్నులైన, శ్రుతి ద్వారా నిశ్చయం పొందిన బ్రాహ్మణులు, పుణ్యం చేసినవాడినైనా మరొకడినైనా లక్షణాలతో తెలుసుకుంటారు.
14.18.32
यथान्धकारे खद्येतं दीप्यमानं ततस्ततः ।
चक्षुष्मन्तः प्रपश्यन्ति तथा च ज्ञानचक्षुषः ॥ १४.१८.३२ ॥
చీకటిలో మెరిసే మిణుగురు పురుగును కళ్లు ఉన్నవారు అటూ ఇటూ చూస్తే చూస్తారు; అలాగే జ్ఞానచక్షువులు కలవారు చూస్తారు.
14.18.33
पश्यन्त्येवंविधं सिद्धा जीवं दिव्येन चक्षुषा ।
च्यवन्तं जायमानं च योनिं चानुप्रवेशितम् ॥ १४.१८.३३ ॥
సిద్ధులు ఇలాంటి జీవుడిని దివ్య నేత్రంతో చూస్తారు — దేహాన్ని విడిచేవాడిని, జన్మించేవాడిని, గర్భంలో ప్రవేశించేవాడిని.
14.18.34
तस्य स्थानानि दृष्टानि विविधानीह शास्त्रतः ।
कर्मभूमिरियं भूमिर्यत्र तिष्ठन्ति जन्तवः ॥ १४.१८.३४ ॥
శాస్త్రానుసారం దాని వివిధ స్థానాలు ఇక్కడ చూడబడ్డాయి. ఈ భూమి కర్మభూమి; ఇక్కడ ప్రాణులు నిలుస్తారు.
14.18.35
ततः शुभाशुभं कृत्वा लभन्ते सर्वदेहिनः ।
इहैवोच्चावचान्भोगान्प्राप्नुवन्ति स्वकर्मभिः ॥ १४.१८.३५ ॥
తరువాత శుభాశుభ కర్మలు చేసి, దేహధారులందరూ ఇక్కడే తమ కర్మలవల్ల ఉన్నతమైన, హీనమైన భోగాలను పొందుతారు.
14.18.36
इहैवाशुभकर्माणः कर्मभिर्निरयं गताः ।
अवाग्गतिरियं कष्टा यत्र पच्यन्ति मानवाः।
तस्मात्सुदुर्लभो मोक्षो रक्ष्यश्चात्मा ततो भृशम् ॥ १४.१८.३६ ॥
ఇక్కడే చెడుకర్మలు చేసినవారు తమ కర్మలవల్ల నరకానికి వెళ్తారు. మనుషులు వేగిపోయే ఈ అధోగతి కష్టమైనది. కాబట్టి మోక్షం అత్యంత దుర్లభం; ఆత్మను ఎంతో జాగ్రత్తగా కాపాడుకోవాలి.
14.18.37
ऊर्ध्वं तु जन्तवो गत्वा येषु स्थानेष्ववस्थिताः ।
कीर्त्यमानानि तानीह तत्त्वतः संनिबोध मे ॥ १४.१८.३७ ॥
పైకి వెళ్లి జీవులు ఏ స్థానాల్లో ఉంటారో, వాటిని ఇక్కడ యథార్థంగా వివరిస్తాను; నా మాట శ్రద్ధగా విను.
14.18.38
तच्छ्रुत्वा नैष्ठिकीं बुद्धिं बुद्ध्येथाः कर्मनिश्चयम् ।
तारारूपाणि सर्वाणि यत्रैतच्चन्द्रमण्डलम् ॥ १४.१८.३८ ॥
ఇది విని, స్థిరమైన బుద్ధితో కర్మ నిశ్చయాన్ని అర్థం చేసుకో; ఇవన్నీ తారారూపాలు, ఇక్కడే ఈ చంద్రమండలం ఉంది.
14.18.39
यत्र विभ्राजते लोके स्वभासा सूर्यमण्डलम् ।
स्थानान्येतानि जानीहि जनानां पुण्यकर्मणाम् ॥ १४.१८.३९ ॥
లోకంలో తన కాంతితో సూర్యమండలం ప్రకాశించే చోట — ఇవి పుణ్యకర్మలు చేసినవారి స్థానాలని తెలుసుకో.
14.18.40
कर्मक्षयाच्च ते सर्वे च्यवन्ते वै पुनः पुनः ।
तत्रापि च विशेषोस्ति दिवि नीचोच्चमध्यमः ॥ १४.१८.४० ॥
కర్మ క్షీణించగానే వారంతా మళ్లీ మళ్లీ పతనమవుతారు; అక్కడ కూడా స్వర్గంలో నీచ, ఉన్నత, మధ్యమ భేదాలు ఉన్నాయి.
14.18.41
न च तत्रापि संतोषो दृष्ट्वा दीप्ततरां श्रियम् ।
इत्येता गतयः सर्वाः पृथक्ते समुदीरिताः ॥ १४.१८.४१ ॥
అక్కడ కూడా సంతృప్తి ఉండదు, మరింత ప్రకాశించే సంపదను చూసి; ఇలా ఈ గతులన్నీ నీకు వేరువేరుగా వివరించబడ్డాయి.
14.18.42
उपपत्तिं तु वक्ष्यामि गर्भस्याहमतः परम् ।
तथावत्तां निगदतः शृणुष्वावहितो द्विज ॥ १४.१८.४२ ॥
ఇక గర్భం ఎలా ఉత్పన్నమవుతుందో నేను వివరిస్తాను; ఓ ద్విజా, నేను చెప్పేది శ్రద్ధగా విను.