マハーバーラタ · 章 14.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.18.1
ततस्तस्योपसङ्गृह्य पादौ प्रश्नान्सुदुर्वचान् ।
पप्रच्छ तांश्च धर्मान्स प्राह धर्मभृतांवरः ॥ १४.१८.१ ॥
そこで彼はその足を取り、極めて答えがたい問いを発した。法を担う者のうち最も優れた人はそれらの法を語った。
14.18.2
कथं शरीराच्च्यवते कथं चैवोपपद्यते ।
कथं कष्टाच्च संसारात्संसरन्परिमुच्यते ॥ १४.१८.२ ॥
どのように身体から離れ、どのように再び生まれるのか。苦しみの輪廻をさまよう者はどのように解放されるのか。
14.18.3
आत्मानं वा कथं युक्त्वा तच्छरीरं विमुञ्चति ।
शरीरे च विनिर्मुक्तो कथमन्यत्प्रपद्यते ॥ १४.१८.३ ॥
自己と結びついて、どのようにしてその身体を捨てるのか。身体から完全に解放された後、どのように別のものに至るのか。
14.18.4
कथं शुभाशुभे चायं कर्मणी स्वकृते नरः ।
उपभुङ्क्ते क्व वा कर्म विदेहस्योपतिष्ठते ॥ १४.१८.४ ॥
人は自ら行った善と悪の行為の果報をどのように受けるのか。あるいは、身体を離れた者のもとへ行為はどこで至るのか。
14.18.5
एवं सञ्चोदितः सिद्धः प्रश्नांस्तान्प्रत्यभाषत ।
आनुपूर्व्येण वार्ष्णेय तन्मे निगदतः शृणुः ॥ १४.१८.५ ॥
このように促されて、成就者はそれらの問いに答えた。ヴリシュニの末裔よ、順を追って私の語ることを聞け。
14.18.6
अस्मिन्नेवाशु फलदा आयुष्यास्तु क्रियाःस्मृताः ।
आयुःकीर्तिकराणीह यानि कृत्यानि सेवते।
शरीरग्रहणेऽन्यस्मिंस्तेषु क्षीणेषु सर्वशः ॥ १४.१८.६ ॥
この生でも速やかに果を生み寿命を延ばす儀礼が語られる。ここで寿命と名声をもたらす義務を行うと、別の身体を得るとき、それらの果が尽きてしまう……
14.18.7
आयुःक्षयपरीतात्मा विपरीतानि सेवते ।
बुद्धिर्व्यावर्तते चास्य विनाशे प्रत्युपस्थिते ॥ १४.१८.७ ॥
寿命の衰えに心を覆われた者は、逆の行いに耽る。破滅が近づくと、その知性もまた逆向きになる。
14.18.8
सत्त्वं बलं च कालं चाविदित्वा चात्मनस्तथा ।
अतिवेलमुपाश्नाति स्वविरुद्धान्यनात्मवान् ॥ १४.१८.८ ॥
自分の心の力、体力、そして時を知らず、自制のない者は度を越して食べ、自分に合わないものまで食べる。
14.18.9
यदाऽयमतिकष्टानि सर्वाण्युपनिषेवते ।
अत्यर्थमपि वा भुङ्क्ते न वा भुङ्क्ते कदाचन ॥ १४.१८.९ ॥
この人が極めて有害なものすべてに耽るとき、時に度を越して食べ、時には全く食べない。
14.18.10
दुष्टान्नामिषपानं च यदन्योन्यविरोधि च ।
गुरु चाप्यमितं भुङ्क्ते नातिजीर्णे दिवा पुनः ॥ १४.१८.१० ॥
腐った食物、肉と酒、互いに相反するもの、消化の重いものまでも過度に食べる。前の食事がよく消化されないうちに、昼にまた食べてはならない。
14.18.11
व्यायाममतिमात्रं च व्यावाय चोपसेवते ।
सततं कर्मलोभाद्वा प्राप्तं वेगं विधारयेत् ॥ १४.१८.११ ॥
過度の労働と性交に耽り、あるいは仕事への欲から絶え間なく働き続ける。生じた衝動は抑えるべきである。
14.18.12
रसाभियुक्तमन्नं वा दिवास्वप्नं च सेवते ।
अपक्वानागते काले स्वयं दोषान्प्रकोपयेत् ॥ १४.१८.१२ ॥
味の濃い食物を食べ、あるいは昼寝をする。未消化の状態で、時ならぬときに、彼自らが体液の乱れを激しくさせる。
14.18.13
स्वदोषकोपनाद्रोगं लभते मरणान्तिकम् ।
अपि वोद्बन्धनादीनि परीतानि व्यवस्यति ॥ १४.१८.१३ ॥
自らの欠点（体液）が乱れることで人は死に至る病を得る。あるいは苦痛に囲まれ、首吊りなどを決意する。
14.18.14
तस्य तैः कारणैर्जन्तोः शरीरं च्यवते तदा ।
जीवितं प्रोच्यमानं तद्यथावदुपधारय ॥ १४.१८.१४ ॥
それらの原因によって、その生き物の身体はそのとき崩れ落ちる。今説かれる生命を正しく理解せよ。
14.18.15
ऊष्मा प्रकुपितः काये तीव्रवायुसमीरितः ।
शरीरमनुपर्येत्य सर्वान्प्राणान्रुणद्धि वै ॥ १४.१८.१५ ॥
体内で激しく乱れた熱が、強い風に駆り立てられて身体をめぐり、すべての気息を塞ぐ。
14.18.16
अत्यर्थं बलवानूष्मा शरीरे परिकोपितः ।
भिनत्ति जीवस्थानानि तानि कर्मणि विद्धि च ॥ १४.१८.१६ ॥
体内で極めて強大になり完全に乱れた熱は、命の座を砕く。それらの働きも知れ。
14.18.17
ततः सवेदनः सद्यो जीवः प्रच्यवते क्षरन् ।
शरीरं त्यजते जन्तुश्छिद्यमानेषु मर्मसु।
वेदनाभिः परीतात्मा तद्विद्धि द्विजसत्तम ॥ १४.१८.१७ ॥
そのとき、苦痛を感じる命は直ちに滑り落ち流れ去る。急所が断たれるとき、生き物は身体を捨てる。苦痛に囲まれた魂の者についてもそのように知れ、再生者の最上者よ。
14.18.18
जनीमरणसंविग्राः सततं सर्वजन्तवः ।
दृश्यन्ते संत्यजन्तश्च शरीराणि द्विजर्षभ ॥ १४.१८.१८ ॥
あらゆる生き物は生と死によって常に怯えており、身体を捨てていく姿も見られる。再生者の中の牡牛よ。
14.18.19
गर्भसंक्रमणे चापि गर्भाणापुपसर्पणे ।
तादृशीमेव लभते वेदनां मानवः पुनः ॥ १४.१८.१९ ॥
胎に入るときも、胎内で胎児が進むときも、人は再び同じような苦痛を受ける。
14.18.20
भिन्नसंधिरथ क्लेदमद्भिः स लभते नरः ॥ १४.१८.२० ॥
関節が断たれると、人は水によって腐敗し、溶けていく状態に陥る。
14.18.21
यथा पञ्चसु भूतेषु सम्भूतत्वं नियच्छति ।
शैत्यात्प्रकुपितः काये तीव्रवायुसमीरितः ॥ १४.१८.२१ ॥
五大の中で生成の状態が抑えられるように、寒さによって体内で荒れ、激しい風に動かされて、
14.18.22
यः स पञ्चसु भूतेषु प्राणापाने व्यवस्थितः ।
स गच्छत्यूर्ध्वगो वायुः कृच्छ्रान्मुक्त्वा शरीरिणः।
शरीरं च जहात्येवं निरुच्छ्वासश्च दृश्यते ॥ १४.१८.२२ ॥
五大の中で気息と下気として住む風は上へ向かう。苦しみつつ身を持つ者を解き放ち、こうして身体を捨て、息のない姿となって見える。
14.18.23
स निरूष्मा निरुच्छ्वासो निःश्रीको गतचेतनः ।
कर्मणा सम्परित्यक्तो मृत इत्युच्यते नरः ॥ १४.१८.२३ ॥
熱なく、息なく、輝きなく、意識なく、業によって完全に捨てられたその人は、死んだと言われる。
14.18.24
स्रोतोभिर्यैर्विजानाति इन्द्रियार्थाञ्शरीरभृत् ।
तैरेव न विजानाति प्राणानाहारसम्भवान् ॥ १४.१८.२४ ॥
有身の者が感覚の対象を知るその同じ通路によって、彼は食から生じる気息を知らない。
14.18.25
तत्रैव कुरुते काये यः स जीवः सनातनः ॥ १४.१८.२५ ॥
そこで身体に宿るもの、それが永遠なる命（ジーヴァ）である。
14.18.26
तथा यद्यद्भवेन्मुक्तं सन्निपाते क्वचित्क्वचित् ।
तत्तन्मर्म विजानीहि शास्त्रदृष्टं हि तत्तथा ॥ १४.१८.२६ ॥
同様に、衝突の際にどこであれ打たれたところ、それを急所と知れ。論書にはそのように見られている。
14.18.27
तेषु मर्मसु भिन्नेषु ततः स समुदीरयन् ।
आविश्य हृदयं जन्तोः सत्त्वं चाशु रुणद्धि वै ॥ १४.१८.२७ ॥
それらの急所が貫かれると、それは激しく動きながら生き物の心臓に入り、その精気をたちまち塞いでしまう。
14.18.28
ततः सचेतनो जन्तुर्नाभिजानाति किञ्चन ।
तमसा संवृतज्ञानः संवृतेष्वेव मर्मसु।
स जीवो निरदिष्ठानश्चाल्यते मातरिश्वना ॥ १४.१८.२८ ॥
そのとき有情は何も知覚しない。知は闇に覆われ、急所が塞がれたとき、その命は座を追われ、風に動かされる。
14.18.29
ततः स तं महोच्छ्वासं भृशमुच्छ्वस्य दारुणम् ।
निष्क्रमन्कम्पयत्याशु तच्छरीरमचेतनम् ॥ १४.१८.२९ ॥
そのとき、それは大きく恐ろしい息を激しく吐き出しながら去り、ただちに無感覚な身体を震わせる。
14.18.30
स जीवः प्रच्युतः कायात्कर्मभिः स्वैः समावृतः ।
अङ्कितः स्वैः शुभैः पुण्यैः पापैर्वाऽप्युपपद्यते ॥ १४.१८.३० ॥
その命は身体から離れ、自らの業に覆われ、自らの善い功徳または罪によって印づけられて、再び生まれる。
14.18.31
ब्राह्मणा ज्ञानसम्पन्ना यथावच्छ्रुतनिश्चयाः ।
इतरं कृतपुण्यं वा तं विजानन्ति लक्षणैः ॥ १४.१८.३१ ॥
知を備え、聞いたことに従って確信を得たバラモンたちは、功徳を積んだ者か否かをしるしによって見分ける。
14.18.32
यथान्धकारे खद्येतं दीप्यमानं ततस्ततः ।
चक्षुष्मन्तः प्रपश्यन्ति तथा च ज्ञानचक्षुषः ॥ १४.१८.३२ ॥
暗闇で明滅する蛍を目ある者が見るように、知恵の眼をもつ者もそのように見る。
14.18.33
पश्यन्त्येवंविधं सिद्धा जीवं दिव्येन चक्षुषा ।
च्यवन्तं जायमानं च योनिं चानुप्रवेशितम् ॥ १४.१८.३३ ॥
シッダたちは天眼によって、このような魂が身体を離れ、生まれ、胎に入るのを見る。
14.18.34
तस्य स्थानानि दृष्टानि विविधानीह शास्त्रतः ।
कर्मभूमिरियं भूमिर्यत्र तिष्ठन्ति जन्तवः ॥ १४.१८.३४ ॥
その様々な場所は聖典によってここに見られた。この大地は行為の大地であり、生きものたちが留まるところである。
14.18.35
ततः शुभाशुभं कृत्वा लभन्ते सर्वदेहिनः ।
इहैवोच्चावचान्भोगान्प्राप्नुवन्ति स्वकर्मभिः ॥ १४.१८.३५ ॥
その後、善と悪を行ったすべての有身者は、自らの行為によって、ここで高低さまざまな享受を得る。
14.18.36
इहैवाशुभकर्माणः कर्मभिर्निरयं गताः ।
अवाग्गतिरियं कष्टा यत्र पच्यन्ति मानवाः।
तस्मात्सुदुर्लभो मोक्षो रक्ष्यश्चात्मा ततो भृशम् ॥ १४.१८.३६ ॥
ここで悪行をなす者たちは、自らの行為によって地獄へ赴く。人々が煮られるこの下降の道は苦しい。ゆえに解脱は得がたく、自我は大いに守らねばならない。
14.18.37
ऊर्ध्वं तु जन्तवो गत्वा येषु स्थानेष्ववस्थिताः ।
कीर्त्यमानानि तानीह तत्त्वतः संनिबोध मे ॥ १४.१८.३७ ॥
上へ行った生き物たちがとどまる場所を、ここに真実のとおり語る。よく耳を傾けよ。
14.18.38
तच्छ्रुत्वा नैष्ठिकीं बुद्धिं बुद्ध्येथाः कर्मनिश्चयम् ।
तारारूपाणि सर्वाणि यत्रैतच्चन्द्रमण्डलम् ॥ १४.१८.३८ ॥
これを聞いて、確固たる智慧でカルマの確かさを悟れ。これらはすべて星の姿であり、ここに月輪がある。
14.18.39
यत्र विभ्राजते लोके स्वभासा सूर्यमण्डलम् ।
स्थानान्येतानि जानीहि जनानां पुण्यकर्मणाम् ॥ १४.१८.३९ ॥
世界で太陽の輪が自らの光で輝く所、それらの場所は功徳ある行いをした人々のものと知れ。
14.18.40
कर्मक्षयाच्च ते सर्वे च्यवन्ते वै पुनः पुनः ।
तत्रापि च विशेषोस्ति दिवि नीचोच्चमध्यमः ॥ १४.१८.४० ॥
業が尽きると、彼らは皆くり返し堕ちる。天界においてさえ、下、上、中の区別がある。
14.18.41
न च तत्रापि संतोषो दृष्ट्वा दीप्ततरां श्रियम् ।
इत्येता गतयः सर्वाः पृथक्ते समुदीरिताः ॥ १४.१८.४१ ॥
そこでさえ、さらに輝かしい栄華を見れば満足はない。このように、これらの行き先はすべて別々に語られた。
14.18.42
उपपत्तिं तु वक्ष्यामि गर्भस्याहमतः परम् ।
तथावत्तां निगदतः शृणुष्वावहितो द्विज ॥ १४.१८.४२ ॥
次に胎児の生じ方を語ろう。よく耳を傾けよ、再生者よ。