ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 14.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.2.1
एवमुक्तस्तु राजाऽसौ धृतराष्ट्रेण धीमता ।
तूष्णींबभूव मेधावी तमुवाचाथ केशवः ॥ १४.२.१ ॥
ଧୀମାନ୍ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଏପରି କହିବାରୁ ସେ ରାଜା ନୀରବ ରହିଲେ; ତାପରେ ମେଧାବୀ କେଶବ ତାଙ୍କ ସହିତ କଥା କହିଲେ।
14.2.2
अतीव मनसा शोकः क्रियमाणो जनाधिप ।
सन्तपयति चैतस्य पूर्वप्रेतान्पितामहान् ॥ १४.२.२ ॥
ହେ ଜନାଧିପ, ମନରେ ଅତୀବ ଶୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ପୂର୍ବରେ ମୃତ ପିତାମହମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସନ୍ତାପିତ କରୁଛି।
14.2.3
यजस्व विविधैर्यज्ञैर्बहुभिः स्वाप्तदक्षिणैः ।
देवांस्तर्पय सोमेन स्वधया च पितॄनपि ॥ १४.२.३ ॥
ବିବିଧ ଯଜ୍ଞ, ପ୍ରଚୁର ଦକ୍ଷିଣା ସହ ଯଜ୍ଞ କର; ସୋମରେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଓ ସ୍ଵଧାରେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତୃପ୍ତ କର।
14.2.4
अतिथीनन्नपानेन कामैरन्यैरकिञ्चनान् ।
त्वद्विधस्य महाबुद्धे नैतदद्योपपद्यते।
विदितं वेदितव्यं ते कर्तव्यमपि ते कृतम् ॥ १४.२.४ ॥
ଅତିଥି ଓ ନିଃସ୍ୱମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ନପାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଇଷ୍ଟ ବସ୍ତୁରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କର। ହେ ମହାବୁଦ୍ଧି, ତୁମ ପରି ଲୋକ ପାଇଁ ଆଜି ଏହା ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ। ଯାହା ଜାଣିବାର ତାହା ତୁମେ ଜାଣ; ଯାହା କରିବାର ତାହା ତୁମେ କରିସାରିଛ।
14.2.5
श्रुताश्च राजधर्मास्ते भीष्माद्भागीरथीसुतात् ।
कृष्णद्वैपायनाच्चैव नारदाद्विदुरात्तथा ॥ १४.२.५ ॥
ଭାଗୀରଥୀ ପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ, କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ (ବ୍ୟାସ), ନାରଦ ଓ ବିଦୁରଙ୍କ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ରାଜଧର୍ମ ଶୁଣିଛ।
14.2.6
नेमामर्हसि मूढानां वृत्तिं त्वमनुवर्तितुम् ।
पितृपैतामहं वृत्तमास्थाय धुरमुद्वह ॥ १४.२.६ ॥
ମୂର୍ଖମାନଙ୍କ ଏହି ଆଚରଣ ଅନୁସରଣ କରିବା ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ। ପିତା ଓ ପିତାମହଙ୍କ ଆଚରଣ ଗ୍ରହଣ କରି ଭାର ବହନ କର।
14.2.7
युक्तं हि यशसा क्षात्रं स्वर्गं प्राप्तुमसंशयम् ।
नहि कश्चिद्धि शूरणां निहतोऽत्र पराङ्मुखः ॥ १४.२.७ ॥
କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମ ଯଶ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଓ ଉଚିତ; ତଦ୍ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ଏଥିରେ ସଂଦେହ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଶୂରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ପୃଷ୍ଠ ଦେଖାଇ ନିହତ ହୋଇନାହାନ୍ତି।
14.2.8
त्यज शोकं महाराज भवितव्यं हि तत्तथा ।
न शक्यास्ते पुनर्द्रष्टुं त्वया येऽस्मिन्रणे हताः ॥ १४.२.८ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଶୋକ ତ୍ୟାଗ କର; ଯାହା ହେବାର ଥିଲା ତାହା ସେପରି ହୋଇଛି। ଏହି ରଣରେ ଯେଉଁମାନେ ନିହତ ହେଲେ ସେମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ପୁନର୍ବାର ଦେଖି ପାରିବ ନାହିଁ।
14.2.9
एतावदुक्त्वा गोविन्दो धर्मराजं युधिष्ठिरम् ।
विरराम महातेजास्तमुवाच युधिष्ठिरः ॥ १४.२.९ ॥
ଏତିକି କହି ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଗୋବିନ୍ଦ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସହ ନୀରବ ହେଲେ; ସେତେବେଳେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
14.2.10
गोविन्द मयि या प्रीतिस्तव सा विदिता मम ।
सौहृदेन तथा प्रेम्णा सदा मय्यनुकम्पसे ॥ १४.२.१० ॥
ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ମୋ ପ୍ରତି ତୁମର ଯେଉଁ ପ୍ରୀତି ଅଛି ତାହା ମୁଁ ଜାଣେ। ସୌହାର୍ଦ୍ଦ ଓ ପ୍ରେମରେ ତୁମେ ସଦା ମୋ ପ୍ରତି କରୁଣା କର।
14.2.11
प्रियं तु मे स्यात्सुमहत्कृतं चक्रगदाधर ।
श्रीमन्प्रीतेन मनसाक सर्वं यादवनन्दन ॥ १४.२.११ ॥
ହେ ଚକ୍ର-ଗଦାଧର, ପ୍ରସନ୍ନ ମନରେ ତୁମେ ଏ ସବୁ କଲେ ତାହା ମୋ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ହେବ। ହେ ଯାଦବାନନ୍ଦ, ହେ ଶ୍ରୀମାନ।
14.2.12
यदि मामनुजानीयाद्भवान्गन्तुं तपोवनम् ।
कृतकृत्यो भविष्यामि इति मे निश्चिता मतिः ॥ १४.२.१२ ॥
ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ତପୋବନକୁ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅ, ତେବେ ମୁଁ କୃତକୃତ୍ୟ ହେବି ଏହା ମୋର ଦୃଢ଼ ମତ।
14.2.13
न हि शान्तिं प्रपश्यामि पातयित्वा पितामहम् ।
नृशंसः पुरुषव्याघ्रं गुरुं वीर्यबलान्वितम्।
कर्णं च पुरुषव्याघ्नं सङ्ग्रामेष्वपलायिनम् ॥ १४.२.१३ ॥
ପିତାମହ, ବୀର୍ଯ୍ୟ ଓ ବଳସମ୍ପନ୍ନ ଗୁରୁ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଛକୁ ନ ହଟୁଥିବା ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ପରେ ମୁଁ ଶାନ୍ତି ଦେଖୁନାହିଁ; ମୁଁ ନିର୍ଦ୍ଦୟ ହୋଇଯାଇଛି।
14.2.14
कर्मणा येन मुच्येयमस्मात्क्रूरादरिंदम ।
कर्मणा तद्विधत्स्वेह येन शुध्यति मे मनः ॥ १४.२.१४ ॥
ହେ ଶତ୍ରୁଦମନ, ଯେଉଁ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏହି କ୍ରୂରତାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇପାରିବି, ସେହି କର୍ମ ଏଠାରେ ମୋତେ ବିଧାନ କରନ୍ତୁ, ଯେପରି ମୋ ମନ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।
14.2.15
तमेवंवादिनं पार्थं व्यासः प्रोवाच धर्मवित् ।
सान्त्वयन्सुमहातेजाः शुभं वचनमर्थवत् ॥ १४.२.१५ ॥
ଏପରି କହୁଥିବା ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ବ୍ୟାସ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ଶୁଭ ଓ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
14.2.16
सुकृता ते मतिस्तात पुनर्बाल्येन मुह्यसे ।
किमाकाशे वयं सर्वे प्रलपामो मुहुर्मुहुः ॥ १४.२.१६ ॥
ହେ ବତ୍ସ, ତୁମ ନିଶ୍ଚୟ ଭଲ ଥିଲା; ତଥାପି ବାଳକପଣ ଯୋଗୁଁ ତୁମେ ପୁଣି ମୋହରେ ପଡୁଛ। ଆମେ ସମସ୍ତେ ଆକାଶ ସାମନାରେ ବାରମ୍ବାର କାହିଁକି ବୃଥା ପ୍ରଲାପ କରିବା?
14.2.17
विदिताः क्षत्रधर्मास्ते येषां युद्धेन जीविका ।
तथा प्रवृत्तो नृपतिर्नाधिबन्धेन युज्यसे ॥ १४.२.१७ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଯାହାଙ୍କର ଜୀବିକା, ସେହି କ୍ଷତ୍ରିୟଧର୍ମ ତୁମେ ଜାଣ। ରାଜା ହୋଇ ସେଥିରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ଥିବାରୁ ତୁମେ ବନ୍ଧନରେ ପଡୁ ନାହଁ।
14.2.18
मोक्षधर्माश्च निखिला याथातथ्येन ते श्रुताः ।
यथा वै कामजां मायां परित्युक्तं त्वमर्हसि ॥ १४.२.१८ ॥
ମୋକ୍ଷଧର୍ମର ସମସ୍ତ ଉପଦେଶ ତୁମେ ଯଥାର୍ଥରେ ଶୁଣିଛ। ତେଣୁ କାମରୁ ଜାତ ମାୟାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ତୁମ ପକ୍ଷରେ ଯୋଗ୍ୟ।
14.2.19
असकृच्चापि सन्देहाश्छिन्नास्ते कामजा मया ।
अश्रद्दधानो दुर्मेधा लुप्तस्मृतिरसि ध्रुवम् ॥ १४.२.१९ ॥
ମୁଁ ତୁମ କାମଜନିତ ସନ୍ଦେହଗୁଡ଼ିକୁ ବାରମ୍ବାର ଦୂର କରିଛି; ତଥାପି ତୁମେ ଅଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ, ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ଏବଂ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସ୍ମୃତିହୀନ ହୋଇଯାଇଛ।
14.2.20
मैवं भव न ते युक्तमिदमज्ञानमीदृशम् ॥ १४.२.२० ॥
ଏପରି ହୁଅ ନାହିଁ; ତୁମ ପାଇଁ ଏପରି ଏହି ଅଜ୍ଞାନ ଉଚିତ ନୁହେଁ।
14.2.21
प्रायश्चित्तानि सर्वाणि विदितानि च तेऽनघ ।
राजधर्माश्च ते सर्वे दानधर्माश्च ते श्रुताः ॥ १४.२.२१ ॥
ହେ ନିଷ୍ପାପ! ସବୁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ତୁମେ ଜାଣିଛ; ରାଜଧର୍ମ ଓ ଦାନଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଶୁଣିଛ।
14.2.22
स कथं सर्वधर्मज्ञः सर्वागमविशारदः ।
परिमुह्यसि भूयस्त्वमज्ञानादिव भारत ॥ १४.२.२२ ॥
ସର୍ବଧର୍ମ ଜାଣିଥିବା ଏବଂ ସର୍ବାଗମରେ ନିପୁଣ ତୁମେ, ଅଜ୍ଞାନରୁ ହେଲା ପରି, ହେ ଭାରତ, ପୁଣି କିପରି ମୋହିତ ହେଉଛ?