ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 14.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.2.1
एवमुक्तस्तु राजाऽसौ धृतराष्ट्रेण धीमता ।
तूष्णींबभूव मेधावी तमुवाचाथ केशवः ॥ १४.२.१ ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਉਹ ਰਾਜਾ ਚੁੱਪ ਰਿਹਾ; ਫਿਰ ਮੇਧਾਵੀ ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
14.2.2
अतीव मनसा शोकः क्रियमाणो जनाधिप ।
सन्तपयति चैतस्य पूर्वप्रेतान्पितामहान् ॥ १४.२.२ ॥
ਹੇ ਜਨਾਧਿਪ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਤਿਅੰਤ ਸੋਗ ਪੈਦਾ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰੇ ਹੋਏ ਪਿਤਾਮਹਾਂ ਲਈ ਤਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
14.2.3
यजस्व विविधैर्यज्ञैर्बहुभिः स्वाप्तदक्षिणैः ।
देवांस्तर्पय सोमेन स्वधया च पितॄनपि ॥ १४.२.३ ॥
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੱਗ, ਭਰਪੂਰ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਨਾਲ ਯੱਗ ਕਰ; ਸੋਮ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸਵਧਾ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰ।
14.2.4
अतिथीनन्नपानेन कामैरन्यैरकिञ्चनान् ।
त्वद्विधस्य महाबुद्धे नैतदद्योपपद्यते।
विदितं वेदितव्यं ते कर्तव्यमपि ते कृतम् ॥ १४.२.४ ॥
ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਨ-ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇੱਛਤ ਵਸਤਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਕੰਗਾਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰ। ਹੇ ਮਹਾਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਲਈ ਅੱਜ ਇਹ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਹੈ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਰਨਾ ਹੈ ਉਹ ਤੂੰ ਕੀਤਾ ਵੀ ਹੈ।
14.2.5
श्रुताश्च राजधर्मास्ते भीष्माद्भागीरथीसुतात् ।
कृष्णद्वैपायनाच्चैव नारदाद्विदुरात्तथा ॥ १४.२.५ ॥
ਭਾਗੀਰਥੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਤੋਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ (ਵਿਆਸ) ਤੋਂ, ਨਾਰਦ ਤੋਂ ਅਤੇ ਵਿਦੁਰ ਤੋਂ ਵੀ ਤੂੰ ਰਾਜਧਰਮ ਸੁਣੇ ਹਨ।
14.2.6
नेमामर्हसि मूढानां वृत्तिं त्वमनुवर्तितुम् ।
पितृपैतामहं वृत्तमास्थाय धुरमुद्वह ॥ १४.२.६ ॥
ਮੂਰਖਾਂ ਦੇ ਇਸ ਆਚਰਣ ਦਾ ਅਨੁਸਰਨ ਕਰਨਾ ਤੈਨੂੰ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਦਾਦੇ ਦਾ ਆਚਰਣ ਅਪਣਾ ਕੇ ਬੋਝ ਚੁੱਕ।
14.2.7
युक्तं हि यशसा क्षात्रं स्वर्गं प्राप्तुमसंशयम् ।
नहि कश्चिद्धि शूरणां निहतोऽत्र पराङ्मुखः ॥ १४.२.७ ॥
ਕਸ਼ੱਤ੍ਰਿਯ ਧਰਮ ਯਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਠੀਕ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਇੱਥੇ ਸੂਰਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਪਿੱਠ ਦਿਖਾ ਕੇ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
14.2.8
त्यज शोकं महाराज भवितव्यं हि तत्तथा ।
न शक्यास्ते पुनर्द्रष्टुं त्वया येऽस्मिन्रणे हताः ॥ १४.२.८ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਸ਼ੋਕ ਤਿਆਗ ਦਿਓ; ਜੋ ਹੋਣਾ ਸੀ ਉਹ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਇਆ। ਜੋ ਇਸ ਰਣ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦੇ।
14.2.9
एतावदुक्त्वा गोविन्दो धर्मराजं युधिष्ठिरम् ।
विरराम महातेजास्तमुवाच युधिष्ठिरः ॥ १४.२.९ ॥
ਏਨਾ ਕਹਿ ਕੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਗੋਵਿੰਦ ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨਾਲ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ; ਤਦ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
14.2.10
गोविन्द मयि या प्रीतिस्तव सा विदिता मम ।
सौहृदेन तथा प्रेम्णा सदा मय्यनुकम्पसे ॥ १४.२.१० ॥
ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਤੇਰਾ ਜੋ ਪਿਆਰ ਹੈ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ। ਮਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।
14.2.11
प्रियं तु मे स्यात्सुमहत्कृतं चक्रगदाधर ।
श्रीमन्प्रीतेन मनसाक सर्वं यादवनन्दन ॥ १४.२.११ ॥
ਹੇ ਚੱਕਰ-ਗਦਾਧਾਰੀ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕਰੇਂ ਤਾਂ ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਆਨੰਦ, ਹੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ।
14.2.12
यदि मामनुजानीयाद्भवान्गन्तुं तपोवनम् ।
कृतकृत्यो भविष्यामि इति मे निश्चिता मतिः ॥ १४.२.१२ ॥
ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਤਪੋਵਨ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਵੇਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਤਕ੍ਰਿਤ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੱਕਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ।
14.2.13
न हि शान्तिं प्रपश्यामि पातयित्वा पितामहम् ।
नृशंसः पुरुषव्याघ्रं गुरुं वीर्यबलान्वितम्।
कर्णं च पुरुषव्याघ्नं सङ्ग्रामेष्वपलायिनम् ॥ १४.२.१३ ॥
ਪਿਤਾਮਹ, ਵੀਰਜ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਗੁਰੂ, ਅਤੇ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਹਟਣ ਵਾਲੇ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ ਕਰਨ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਮਗਰੋਂ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ; ਮੈਂ ਨਿਰਦਈ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।
14.2.14
कर्मणा येन मुच्येयमस्मात्क्रूरादरिंदम ।
कर्मणा तद्विधत्स्वेह येन शुध्यति मे मनः ॥ १४.२.१४ ॥
ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਦਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਜਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਸ ਕ੍ਰੂਰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਵਾਂ, ਉਹੀ ਕਰਮ ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਮਨ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵੇ।
14.2.15
तमेवंवादिनं पार्थं व्यासः प्रोवाच धर्मवित् ।
सान्त्वयन्सुमहातेजाः शुभं वचनमर्थवत् ॥ १४.२.१५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਦੇ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਅਤੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਵਿਆਸ ਨੇ ਧੀਰਜ ਦਿੰਦਿਆਂ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਅਰਥ ਭਰੇ ਬਚਨ ਕਹੇ।
14.2.16
सुकृता ते मतिस्तात पुनर्बाल्येन मुह्यसे ।
किमाकाशे वयं सर्वे प्रलपामो मुहुर्मुहुः ॥ १४.२.१६ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਚੰਗਾ ਸੀ; ਫਿਰ ਵੀ ਬਚਪਨ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਮੁੜ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਅਕਾਸ਼ ਅੱਗੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਿਅਰਥ ਕਿਉਂ ਬੜਬੜਾਈਏ?
14.2.17
विदिताः क्षत्रधर्मास्ते येषां युद्धेन जीविका ।
तथा प्रवृत्तो नृपतिर्नाधिबन्धेन युज्यसे ॥ १४.२.१७ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ ਜੰਗ ਨਾਲ ਹੈ, ਉਹ ਕਸ਼ਤ੍ਰੀ ਧਰਮ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਬਣ ਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਤੂੰ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।
14.2.18
मोक्षधर्माश्च निखिला याथातथ्येन ते श्रुताः ।
यथा वै कामजां मायां परित्युक्तं त्वमर्हसि ॥ १४.२.१८ ॥
ਮੋਕਸ਼ ਧਰਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੂੰ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਸੁਣੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਕਾਮ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਮਾਇਆ ਛੱਡਣਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ।
14.2.19
असकृच्चापि सन्देहाश्छिन्नास्ते कामजा मया ।
अश्रद्दधानो दुर्मेधा लुप्तस्मृतिरसि ध्रुवम् ॥ १४.२.१९ ॥
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕਾਮਜ ਸੰਦੇਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੂਰ ਕੀਤੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਅਸ਼ਰਧਾਲੂ, ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਮ੍ਰਿਤੀ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ।
14.2.20
मैवं भव न ते युक्तमिदमज्ञानमीदृशम् ॥ १४.२.२० ॥
ਏਦਾਂ ਨਾ ਬਣ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਅਗਿਆਨ ਢੁਕਵਾਂ ਨਹੀਂ।
14.2.21
प्रायश्चित्तानि सर्वाणि विदितानि च तेऽनघ ।
राजधर्माश्च ते सर्वे दानधर्माश्च ते श्रुताः ॥ १४.२.२१ ॥
ਹੇ ਨਿਰਮਲ! ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਸ਼ਚਿੱਤ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹਨ; ਰਾਜਧਰਮ ਅਤੇ ਦਾਨਧਰਮ ਵੀ ਤੂੰ ਸੁਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈਂ।
14.2.22
स कथं सर्वधर्मज्ञः सर्वागमविशारदः ।
परिमुह्यसि भूयस्त्वमज्ञानादिव भारत ॥ १४.२.२२ ॥
ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਆਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਫਿਰ ਕਿਵੇਂ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?