มหาภารตะ · อัธยายะ 14.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.2.1
एवमुक्तस्तु राजाऽसौ धृतराष्ट्रेण धीमता ।
तूष्णींबभूव मेधावी तमुवाचाथ केशवः ॥ १४.२.१ ॥
เมื่อท้าวธฤตราษฎร์ผู้มีปัญญากล่าวดังนี้ พระราชาพระองค์นั้นก็นิ่งเงียบ แล้วพระเกศวะผู้มีปัญญาจึงตรัสกับพระองค์
14.2.2
अतीव मनसा शोकः क्रियमाणो जनाधिप ।
सन्तपयति चैतस्य पूर्वप्रेतान्पितामहान् ॥ १४.२.२ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ ความโศกที่เกิดขึ้นในใจอย่างยิ่งกำลังเผาผลาญพระองค์ ทั้งทำให้ทรงระลึกถึงปู่ทั้งหลายที่ล่วงลับไปก่อนหน้า
14.2.3
यजस्व विविधैर्यज्ञैर्बहुभिः स्वाप्तदक्षिणैः ।
देवांस्तर्पय सोमेन स्वधया च पितॄनपि ॥ १४.२.३ ॥
จงประกอบยัญพิธีต่าง ๆ มากมาย พร้อมทั้งถวายทักษิณาอย่างบริบูรณ์ จงทำให้เหล่าเทพอิ่มเอมด้วยโสม และทำให้บรรพบุรุษอิ่มเอมด้วยการถวายสวธา
14.2.4
अतिथीनन्नपानेन कामैरन्यैरकिञ्चनान् ।
त्वद्विधस्य महाबुद्धे नैतदद्योपपद्यते।
विदितं वेदितव्यं ते कर्तव्यमपि ते कृतम् ॥ १४.२.४ ॥
จงต้อนรับแขกด้วยอาหารและเครื่องดื่ม และด้วยสิ่งที่น่าปรารถนาอื่น ๆ รวมทั้งผู้ยากไร้ที่ไม่มีอะไรเลยด้วย ข้าแต่ผู้มีปัญญาอันยิ่งใหญ่ การไม่ทำเช่นนี้ไม่เหมาะกับผู้เช่นพระองค์ในวันนี้ สิ่งที่ควรรู้พระองค์ทรงรู้แล้ว และสิ่งที่ควรทำพระองค์ก็ได้ทำแล้ว
14.2.5
श्रुताश्च राजधर्मास्ते भीष्माद्भागीरथीसुतात् ।
कृष्णद्वैपायनाच्चैव नारदाद्विदुरात्तथा ॥ १४.२.५ ॥
พระองค์ได้ทรงสดับธรรมของกษัตริย์มาแล้ว จากภีษมะ โอรสของพระนางภาคีรถี จากกฤษณะไทวปายนะ จากนารท และจากวิทุรเช่นกัน
14.2.6
नेमामर्हसि मूढानां वृत्तिं त्वमनुवर्तितुम् ।
पितृपैतामहं वृत्तमास्थाय धुरमुद्वह ॥ १४.२.६ ॥
พระองค์ไม่ควรดำเนินตามการประพฤติของคนโง่เขลาเหล่านี้ จงยึดถือการประพฤติของพระบิดาและปู่ทั้งหลาย แล้วแบกรับภาระนั้นไว้
14.2.7
युक्तं हि यशसा क्षात्रं स्वर्गं प्राप्तुमसंशयम् ।
नहि कश्चिद्धि शूरणां निहतोऽत्र पराङ्मुखः ॥ १४.२.७ ॥
หน้าที่ของนักรบเมื่อประกอบด้วยเกียรติยศ ย่อมนำไปสู่สวรรค์อย่างไม่ต้องสงสัย ในหมู่วีรบุรุษ ไม่มีผู้ใดถูกฆ่าที่นี่โดยหันหลังให้ข้าศึก
14.2.8
त्यज शोकं महाराज भवितव्यं हि तत्तथा ।
न शक्यास्ते पुनर्द्रष्टुं त्वया येऽस्मिन्रणे हताः ॥ १४.२.८ ॥
ข้าแต่มหาราช จงละทิ้งความโศกเสีย เพราะสิ่งที่ต้องเกิดขึ้นได้เกิดขึ้นแล้วอย่างนั้น ผู้ที่ถูกฆ่าในสงครามครั้งนี้ พระองค์ไม่อาจเห็นพวกเขาอีกต่อไปได้
14.2.9
एतावदुक्त्वा गोविन्दो धर्मराजं युधिष्ठिरम् ।
विरराम महातेजास्तमुवाच युधिष्ठिरः ॥ १४.२.९ ॥
เมื่อพระโควินทะผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่ตรัสดังนี้แล้วก็นิ่งเงียบต่อหน้าพระยุธิษฐิระ พระองค์ผู้เป็นเจ้าแห่งธรรม พระยุธิษฐิระจึงตรัสกับพระองค์
14.2.10
गोविन्द मयि या प्रीतिस्तव सा विदिता मम ।
सौहृदेन तथा प्रेम्णा सदा मय्यनुकम्पसे ॥ १४.२.१० ॥
ข้าแต่พระโควินทะ ความรักที่พระองค์มีต่อข้า ข้าได้รู้แจ้งแล้ว พระองค์ทรงแสดงความเอ็นดูต่อข้าเสมอด้วยมิตรภาพและความรัก
14.2.11
प्रियं तु मे स्यात्सुमहत्कृतं चक्रगदाधर ।
श्रीमन्प्रीतेन मनसाक सर्वं यादवनन्दन ॥ १४.२.११ ॥
ข้าแต่ผู้ทรงจักรและคทา ถ้าพระองค์จะทำทุกสิ่งนี้ด้วยพระทัยที่ยินดี นั่นจะเป็นพระกรุณาอันยิ่งใหญ่ต่อข้า ข้าแต่ความยินดีของวงศ์ยาทวะ ข้าแต่ผู้ทรงสิริ
14.2.12
यदि मामनुजानीयाद्भवान्गन्तुं तपोवनम् ।
कृतकृत्यो भविष्यामि इति मे निश्चिता मतिः ॥ १४.२.१२ ॥
หากพระองค์จะทรงอนุญาตให้ข้าไปยังอาศรมในป่าเพื่อบำเพ็ญตบะ ข้าก็จะเป็นผู้ที่กระทำกิจสำเร็จแล้ว นี่คือความตั้งใจอันแน่วแน่ของข้า
14.2.13
न हि शान्तिं प्रपश्यामि पातयित्वा पितामहम् ।
नृशंसः पुरुषव्याघ्रं गुरुं वीर्यबलान्वितम्।
कर्णं च पुरुषव्याघ्नं सङ्ग्रामेष्वपलायिनम् ॥ १४.२.१३ ॥
ข้าไม่เห็นความสงบเลย เพราะได้ปลงชีวิตปู่ผู้เป็นครู ผู้เปี่ยมด้วยความกล้าหาญและกำลัง และกรรณะ พยัคฆ์แห่งมนุษย์ผู้ไม่เคยหนีจากสนามรบ ข้าได้กลายเป็นผู้โหดร้ายไปแล้ว
14.2.14
कर्मणा येन मुच्येयमस्मात्क्रूरादरिंदम ।
कर्मणा तद्विधत्स्वेह येन शुध्यति मे मनः ॥ १४.२.१४ ॥
ข้าแต่ผู้ปราบศัตรู ขอพระองค์โปรดกำหนดกรรมที่ข้าจะพึ่งพ้นจากความโหดร้ายนี้ได้ที่นี่ด้วยกรรมใด จิตของข้าจะได้บริสุทธิ์ด้วยกรรมนั้น
14.2.15
तमेवंवादिनं पार्थं व्यासः प्रोवाच धर्मवित् ।
सान्त्वयन्सुमहातेजाः शुभं वचनमर्थवत् ॥ १४.२.१५ ॥
พระวยาสผู้รู้ธรรม และมีรัศมีอันยิ่งใหญ่ ได้กล่าวกับพระปารถะผู้กล่าวเช่นนั้น ด้วยถ้อยคำปลอบโยนที่เป็นมงคลและมีความหมาย
14.2.16
सुकृता ते मतिस्तात पुनर्बाल्येन मुह्यसे ।
किमाकाशे वयं सर्वे प्रलपामो मुहुर्मुहुः ॥ १४.२.१६ ॥
ลูกเอ๋ย ความตั้งใจของเจ้าเป็นความคิดที่ดี แต่เจ้ากลับหลงผิดอีกครั้งเพราะความเป็นเด็ก เหตุใดพวกเราทั้งหมดจึงพร่ำพูดซ้ำแล้วซ้ำเล่าอยู่บนท้องฟ้าอย่างไร้ประโยชน์
14.2.17
विदिताः क्षत्रधर्मास्ते येषां युद्धेन जीविका ।
तथा प्रवृत्तो नृपतिर्नाधिबन्धेन युज्यसे ॥ १४.२.१७ ॥
เจ้ารู้หน้าที่ของกษัตริย์นักรบแล้ว ผู้ซึ่งการดำรงชีพมาจากการสงคราม เมื่อเจ้าปฏิบัติในฐานะกษัตริย์ตามหน้าที่นั้น เจ้าย่อมไม่ถูกผูกมัดด้วยพันธนาการ
14.2.18
मोक्षधर्माश्च निखिला याथातथ्येन ते श्रुताः ।
यथा वै कामजां मायां परित्युक्तं त्वमर्हसि ॥ १४.२.१८ ॥
คำสอนเรื่องโมกษะทั้งหมดเจ้าได้สดับมาอย่างถูกต้องแล้ว เพราะฉะนั้นเจ้าควรละทิ้งมายาที่เกิดจากกามตัณหา
14.2.19
असकृच्चापि सन्देहाश्छिन्नास्ते कामजा मया ।
अश्रद्दधानो दुर्मेधा लुप्तस्मृतिरसि ध्रुवम् ॥ १४.२.१९ ॥
ข้าได้ขจัดความสงสัยที่เกิดจากกามตัณหาของเจ้าซ้ำแล้วซ้ำเล่าแล้ว แต่เจ้ากลับไร้ศรัทธา ปัญญาทึบ และความทรงจำของเจ้าคงหายไปแน่แท้
14.2.20
मैवं भव न ते युक्तमिदमज्ञानमीदृशम् ॥ १४.२.२० ॥
อย่าเป็นเช่นนี้เลย ความไม่รู้เช่นนี้ไม่เหมาะกับเจ้า
14.2.21
प्रायश्चित्तानि सर्वाणि विदितानि च तेऽनघ ।
राजधर्माश्च ते सर्वे दानधर्माश्च ते श्रुताः ॥ १४.२.२१ ॥
ข้าแต่ผู้ไร้บาป ท่านรู้จักการชดใช้ทั้งปวงแล้ว และท่านได้ฟังธรรมของกษัตริย์และธรรมแห่งการให้ทั้งหมดแล้วเช่นกัน
14.2.22
स कथं सर्वधर्मज्ञः सर्वागमविशारदः ।
परिमुह्यसि भूयस्त्वमज्ञानादिव भारत ॥ १४.२.२२ ॥
ท่านผู้รู้ธรรมทั้งปวงและชำนาญในคัมภีร์ทั้งปวง เหตุใดท่านจึงยังหลงอีกเล่า ราวกับว่าเพราะความไม่รู้ ข้าแต่ภารตะ