ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 14.20
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.20.1
यः स्यादेकान्त आसीनस्तूष्णीं किञ्चिदचिन्तयन् ।
पूर्वंपूर्वं परित्यज्य स निरारम्भको भवेत् ॥ १४.२०.१ ॥
ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಮೌನವಾಗಿ ಕುಳಿತು ಏನನ್ನೂ ಚಿಂತಿಸದೆ, ಮುಂಮುಂದಿನವುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಆರಂಭರಹಿತನಾಗುವವನು.
14.20.2
सर्वमित्रः सर्वसहः शमे रक्तो जितेन्द्रियः ।
व्यपेतभयमन्युश्च कामहा मुच्यते नरः ॥ १४.२०.२ ॥
ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮಿತ್ರನು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಹಿಸುವವನು, ಶಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಅನುರಕ್ತನು, ಇಂದ್ರಿಯಜಯಿ, ಭಯಕ್ರೋಧರಹಿತನು, ಕಾಮನಾಶಕನು — ಅಂತಹ ಮನುಷ್ಯ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
14.20.3
आत्मवत्सर्वभूतेषु यश्चरेन्नियतः शुचिः ।
नित्यमेव यथान्यायं यश्चरेन्नियतेन्द्रियः।
अमानी निरभीमानः सर्वतो मुक्त एव सः ॥ १४.२०.३ ॥
ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳನ್ನೂ ತನ್ನಂತೆ ಕಾಣುವವನು, ನಿಯಮಿತನು, ಶುಚಿಯಾದವನು, ನಿತ್ಯವೂ ನ್ಯಾಯಾನುಸಾರ ನಡೆಯುವವನು, ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹಿ, ಮಾನಾಭಿಮಾನರಹಿತನು — ಅವನೇ ಸರ್ವಥಾ ಮುಕ್ತನು.
14.20.4
जीवितं मरणं चोभे सुखदुःखे तथैव च ।
लाभालाभे प्रियद्वेष्ये यः समः स च मुच्यते ॥ १४.२०.४ ॥
ಜೀವನ ಮತ್ತು ಮರಣ, ಸುಖ ಮತ್ತು ದುಃಖ, ಹಾಗೆಯೇ ಲಾಭ ಮತ್ತು ನಷ್ಟ, ಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷ್ಯ — ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಚಿತ್ತನಾದವನು ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
14.20.5
न कस्यचित्स्पृहयते नावजानाति किचन ।
निर्द्वन्द्वो वीतरागात्मा सर्वथा मुक्त एव सः ॥ १४.२०.५ ॥
ಯಾರನ್ನೂ ಬಯಸದವನು, ಯಾವುದನ್ನೂ ತಿರಸ್ಕರಿಸದವನು, ದ್ವಂದ್ವರಹಿತನು, ವೀತರಾಗ ಆತ್ಮನು — ಅವನೇ ಸರ್ವಥಾ ಮುಕ್ತನು.
14.20.6
अनमित्रश्च निर्बन्धुरनपत्यश्च यः क्वचित् ।
त्यक्तधर्मार्थकामश्च निराराङ्क्षी च मुच्यते ॥ १४.२०.६ ॥
ಎಲ್ಲಿಯೂ ಶತ್ರುವಿಲ್ಲದವನು, ಬಂಧುವಿಲ್ಲದವನು, ಸಂತಾನವಿಲ್ಲದವನು, ಧರ್ಮ-ಅರ್ಥ-ಕಾಮಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದವನು, ನಿರಾಕಾಂಕ್ಷನು — ಅವನು ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
14.20.7
नैव धर्मी न चाधर्मी पूर्वोपचितहा च यः ।
क्षीणधातुः प्रशान्तात्मा निर्द्वंद्वः स विमुच्यते ॥ १४.२०.७ ॥
ಧರ್ಮಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ಅಧರ್ಮಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ಹಿಂದಿನ ಸಂಚಿತ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು, ದೇಹಧಾತುಗಳು ಕ್ಷೀಣಿಸಿದವನು, ಪ್ರಶಾಂತ ಆತ್ಮವುಳ್ಳವನು, ದ್ವಂದ್ವರಹಿತನು — ಅವನು ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
14.20.8
अकर्मा चाविकाङ्क्षश्च पश्येज्जगदशाश्वतम् ।
अस्वस्तमवशं नित्यं जन्ममृत्युजरायुतम् ॥ १४.२०.८ ॥
ಕರ್ಮರಹಿತನಾಗಿ, ಆಶೆಯಿಲ್ಲದವನಾಗಿ, ಈ ಜಗತ್ತು ಅಶಾಶ್ವತ, ಅಸ್ವಸ್ಥ, ಅವಶ, ನಿತ್ಯವೂ ಜನ್ಮ-ಮೃತ್ಯು-ಜರೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಎಂದು ನೋಡಲಿ.
14.20.9
वैराग्यबुद्धिः सततं तावद्दोषव्यपेक्षकः ।
आत्मबन्धविनिर्मोक्षं स करोत्यचिरादिव ॥ १४.२०.९ ॥
ವೈರಾಗ್ಯಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನು, ಸದಾ ದೋಷಗಳನ್ನು ನೋಡುವವನು — ಅವನು ಆತ್ಮಬಂಧನದಿಂದ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ವಿಮೋಚನೆ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
14.20.10
अगन्धमरसस्पर्शमशब्दमपरिग्रहम् ।
अरूपमनभिज्ञेयं दृष्ट्वाऽऽत्मानं विमुच्यते ॥ १४.२०.१० ॥
ಗಂಧರಹಿತ, ರಸ-ಸ್ಪರ್ಶರಹಿತ, ಶಬ್ದರಹಿತ, ಪರಿಗ್ರಹರಹಿತ, ರೂಪರಹಿತ, ಅರಿಯಲಾಗದ ಆತ್ಮವನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನು ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
14.20.11
पञ्चभूतगुणैर्हीनममूर्तिमदलेपकम् ।
अगुणं गुणभोक्तारं यः पश्यति स मुच्यते ॥ १४.२०.११ ॥
ಪಂಚಭೂತಗುಣರಹಿತ, ಅಮೂರ್ತ, ಅಲಿಪ್ತ, ನಿರ್ಗುಣ, ಆದರೆ ಗುಣಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ (ಆತ್ಮ) ಎಂದು ನೋಡುವವನು ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
14.20.12
विहाय सर्वसङ्कल्पान्बुद्ध्या शारीरमानसान् ।
शनैर्निर्वाणमाप्नोति निरिन्धन इवानलः ॥ १४.२०.१२ ॥
ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಶಾರೀರಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಕಲ್ಪಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದವನು, ಇಂಧನವಿಲ್ಲದ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಕ್ರಮೇಣ ನಿರ್ವಾಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
14.20.13
सर्वसंस्कारनिर्मुक्तो निर्द्वन्द्वो निष्परिग्रहः ।
तपसा इन्द्रियग्रामं यश्चरेन्मुक्त एव सः ॥ १४.२०.१३ ॥
ಎಲ್ಲ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಿ, ದ್ವಂದ್ವರಹಿತನಾಗಿ, ಪರಿಗ್ರಹವಿಲ್ಲದವನಾಗಿ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಇಂದ್ರಿಯಗಣವನ್ನು ನಡೆಸುವವನೇ ನಿಜವಾಗಿ ಮುಕ್ತನು.
14.20.14
विमुक्तः सर्वसंस्कारैस्ततो ब्रह्मि सनातनम् ।
परमाप्नोति संशान्तमचलं नित्यमक्षरम् ॥ १४.२०.१४ ॥
ಎಲ್ಲ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಿದವನು ಆಗ ಸನಾತನ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಪರಮ, ಶಾಂತ, ಅಚಲ, ನಿತ್ಯ, ಅಕ್ಷರ.
14.20.15
अतः परं प्रवक्ष्यामि योगशास्त्रमनुत्तमम् ।
यज्ज्ञात्वा सिद्धमात्मानं लोके पश्यन्ति योगिनः ॥ १४.२०.१५ ॥
ಈಗ ನಾನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅದನ್ನು ತಿಳಿದು ಯೋಗಿಗಳು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವನ್ನು ಸಿದ್ಧವಾದುದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.
14.20.16
तस्योपदेशं वक्ष्यामि यथावत्तन्निबोध मे ।
यैर्योगैर्भावयन्नित्यं पश्यत्यात्मानमात्मनि ॥ १४.२०.१६ ॥
ಅದರ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ನನ್ನಿಂದ ಅದನ್ನು ಕೇಳು—ಯಾವ ಯೋಗಗಳಿಂದ ನಿರಂತರ ಭಾವನೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಒಬ್ಬನು ಆತ್ಮವನ್ನು ಆತ್ಮದಲ್ಲಿಯೇ ಕಾಣುತ್ತಾನೋ ಅವುಗಳನ್ನು.
14.20.17
इन्द्रियाणि तु संहृत्य मन आत्मनि धारयेत् ।
तीव्रं तप्त्वा तपः पूर्वं मोक्षयोगं समाचरेत् ॥ १४.२०.१७ ॥
ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಬೇಕು; ಮೊದಲು ತೀವ್ರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಿ ಮೋಕ್ಷಯೋಗವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.
14.20.18
तपस्वी नित्यसङ्कल्पो दम्भाहङ्कारवर्जितः ।
मनीषी मनसा विप्रः पश्यत्यात्मानमात्मनि ॥ १४.२०.१८ ॥
ತಪಸ್ವಿ, ಸದಾ ಸಂಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ದೃಢನಾದವನು, ದಂಭ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರರಹಿತನಾದ ಮನೀಷಿಯಾದ ವಿಪ್ರನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಆತ್ಮವನ್ನು ಆತ್ಮದಲ್ಲಿಯೇ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.
14.20.19
स चेच्छक्रोत्ययं साधुर्योक्तुमात्मानमात्मनि ।
तत एकान्तशीलः स पश्यत्यात्मानमात्मनि ॥ १४.२०.१९ ॥
ಈ ಸಾಧುವು ತನ್ನನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಶಕ್ತನಾದರೆ, ಏಕಾಂತಪ್ರಿಯನಾದ ಅವನು ತನ್ನನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.
14.20.20
संयतः सततं युक्त आत्मवान्विजितेन्द्रियः ।
यथा य आत्मनाऽऽत्मानं सम्प्रयुक्तः प्रपश्यति ॥ १४.२०.२० ॥
ಸಂಯಮಿ, ಸದಾ ಯೋಗಯುಕ್ತ, ಆತ್ಮವಂತ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು, ತನ್ನಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಆಗಿ ಜೋಡಿಸಿ ನೋಡುವವನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.
14.20.21
यथाहि पुरुषः स्वप्ने दृष्ट्वा पश्यत्यसाविति ।
तथारूपमिवात्मानं साधुयुक्तः प्रपश्यति ॥ १४.२०.२१ ॥
ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ನೋಡಿ 'ಅವನು' ಎಂದು ನೋಡುವಂತೆ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಯುಕ್ತನಾದವನು ತನ್ನನ್ನು ಅಂತಹ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೋಡುತ್ತಾನೆ.
14.20.22
इषीकां च यथा मुञ्जात्कश्चिन्निष्कृष्य दर्शयेत् ।
योगी निष्कृष्य चात्मानं तथा पश्यति देहतः ॥ १४.२०.२२ ॥
ಯಾರೋ ಮುಂಜ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಒಂದು ಕೋಲನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು ತೋರಿಸುವಂತೆ, ಯೋಗಿ ತನ್ನನ್ನು ದೇಹದಿಂದ ಹೊರತೆಗೆದು ನೋಡುತ್ತಾನೆ.
14.20.23
मुञ्जं शरीरमित्याहुरिषीकामात्मनि श्रिताम् ।
एतन्निदर्शनं प्रोक्तं योगविद्भिरनुत्तमम् ॥ १४.२०.२३ ॥
ಮುಂಜ ಹುಲ್ಲನ್ನು ದೇಹ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಅದರೊಳಗೆ ನೆಲೆಸಿದ ಕೋಲನ್ನು ಆತ್ಮ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಇದು ಯೋಗಜ್ಞರು ಹೇಳಿದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ.
14.20.24
यदा हि युक्तमात्मानं सम्यक् पश्यति देहभूत् ।
न तस्येहेश्वरः कश्चित्त्रैलोक्यस्यापि यः प्रभुः ॥ १४.२०.२४ ॥
ದೇಹಧಾರಿಯು ತನ್ನನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಇಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಯಾರೂ ಒಡೆಯನಲ್ಲ — ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಒಡೆಯನೂ ಅಲ್ಲ.
14.20.25
अन्यान्याश्चैव तनवो यथेष्टं प्रतिपद्यते ।
विनिर्भिद्य जरां मृत्युं न शोचति न हृष्यति ॥ १४.२०.२५ ॥
ಅವನು ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ; ಮುಪ್ಪು ಮತ್ತು ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ದಾಟಿ, ಅವನು ದುಃಖಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಹರ್ಷಿಸುವುದೂ ಇಲ್ಲ.
14.20.26
देवानामपि देवत्वं युक्तः कारयते वशी ।
ब्रह्म चाव्ययमाप्नोति हित्वा देहमशाश्वतम् ॥ १४.२०.२६ ॥
ಯೋಗಯುಕ್ತನು, ಜಿತೇಂದ್ರಿಯನು ದೇವತೆಗಳ ದೇವತ್ವವನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅಶಾಶ್ವತ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಅವ್ಯಯ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
14.20.27
विनश्यत्सु च लोकेषु न भयं तस्य जायते ।
क्लिश्यमानेषु भूतेषु न स क्लिश्यति केनचित् ॥ १४.२०.२७ ॥
ಲೋಕಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತಿರುವಾಗಲೂ ಅವನಿಗೆ ಭಯವುಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಜೀವಿಗಳು ಕ್ಲೇಶಪಡುತ್ತಿರುವಾಗಲೂ ಅವನು ಯಾವುದರಿಂದಲೂ ಕ್ಲೇಶಪಡುವುದಿಲ್ಲ.
14.20.28
दुःखशोकमलैर्घोरैः सङ्गस्नेहसमुद्भवैः ।
न विचाल्यति युक्तात्मा निस्पृहः शान्तमानसः ॥ १४.२०.२८ ॥
ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ದುಃಖ-ಶೋಕ ಎಂಬ ಘೋರ ಮಲಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತಾತ್ಮನು ವಿಚಲಿತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನು ನಿಃಸ್ಪೃಹನೂ ಶಾಂತಮನಸ್ಕನೂ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ.
14.20.29
नैनं शस्त्राणि विध्यन्ते न मृत्युश्चास्य विद्यते ।
नातः सुखतरं किञ्चिल्लोके क्वचन दृश्यते ॥ १४.२०.२९ ॥
ಶಸ್ತ್ರಗಳು ಇವನನ್ನು ಇರಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಇವನಿಗೆ ಮೃತ್ಯುವೂ ಇಲ್ಲ; ಇದಕ್ಕಿಂತ ಸುಖಕರವಾದುದು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
14.20.30
सम्यग्युक्त्वा स आत्मानमात्मन्येव प्रतिष्ठिते ।
विनिवृत्तजरादुःखः सुखं स्वपिति चापि सः ॥ १४.२०.३० ॥
ತನ್ನನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಆತ್ಮದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಗೊಂಡು, ಮುಪ್ಪಿನ ದುಃಖದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಿ ಅವನು ಸುಖವಾಗಿ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ.
14.20.31
देहान्यथेष्टमभ्येति हित्वेमां मानुषीं तनुम् ।
निर्वेदस्तु न कर्तव्यो भुञ्जानेन कथञ्चन ॥ १४.२०.३१ ॥
ಈ ಮಾನುಷ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಅವನು ತನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ದೇಹವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಅನುಭವಿಸುವವನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಬಿಡಬಾರದು.
14.20.32
सम्यग्युक्तो यदात्मानमात्मन्येव प्रपश्यति ।
तदैव न स्पृहयते साक्षादपि शतक्रतोः ॥ १४.२०.३२ ॥
ಚೆನ್ನಾಗಿ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದವನು ತನ್ನನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲೇ ಕಂಡಾಗ, ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಇಂದ್ರನನ್ನೂ ಅವನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ.
14.20.33
योगमेकान्तशीलस्तु यथा विन्दति तच्छृणु ।
दृष्टपूर्वां दिशं चिन्त्य यस्मिन्संनिवसेत्परे ॥ १४.२०.३३ ॥
ಏಕಾಂತಪ್ರಿಯನು ಯೋಗವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇಳು. ಮೊದಲು ಕಂಡ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿ, ಯಾವ ದೂರದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಬೇಕೋ ಅದನ್ನು.
14.20.34
पुरस्याभ्यन्तरे तस्य मनः स्थाप्यं न बाह्यतः ।
पुरस्याभ्यन्तरे तिष्ठन्यस्मिन्नावसथे वसेत।
तस्मिन्नावसथे धार्यं सबाद्याभ्यन्तरं मनः ॥ १४.२०.३४ ॥
ನಗರದೊಳಗೆ ಅವನು ಮನಸ್ಸನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಬೇಕು, ಹೊರಗಲ್ಲ. ನಗರದೊಳಗೆ ನಿಂತು ಯಾವ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೋ, ಆ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಹೊರ ಮತ್ತು ಒಳ ಎರಡನ್ನೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧರಿಸಬೇಕು.
14.20.35
प्रचिन्त्यावसथे कृत्स्नं यस्मिन्काये स पश्यति ।
तस्मिन्काये मनश्चास्य न च किञ्चन बाह्यतः ॥ १४.२०.३५ ॥
ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಿ, ಯಾವ ದೇಹವನ್ನು ಅವನು ಕಾಣುತ್ತಾನೋ, ಆ ದೇಹದಲ್ಲಿಯೇ ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಇರಲಿ; ಹೊರಗಿನ ಯಾವುದೂ ಬೇಡ.
14.20.36
सन्नियम्येन्द्रियग्रामं निर्घोषं निर्जने वने ।
कायमभ्यन्तरं कृत्स्नमेकाग्रः परिचिन्तयेत् ॥ १४.२०.३६ ॥
ಇಂದ್ರಿಯ ಸಮೂಹವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಶಬ್ದರಹಿತ ನಿರ್ಜನ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ, ಏಕಾಗ್ರನಾಗಿ ಒಳಗಿನ ಸಮಸ್ತ ದೇಹವನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಬೇಕು.
14.20.37
इन्तांस्तालु च जिह्वां च गलं ग्रीवां तथैव च ।
हृदयं चिन्तयेच्चापि तथा हृदयबन्धनम् ॥ १४.२०.३७ ॥
ಅಂಗುಳು ಮತ್ತು ನಾಲಿಗೆ, ಗಂಟಲು ಮತ್ತು ಕತ್ತು, ಹಾಗೆಯೇ ಹೃದಯ, ಮತ್ತು ಹೃದಯದ ಬಂಧನವನ್ನೂ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.
14.20.38
इत्युक्तः स मया शिष्यो मेधावी मधुसूदन ।
पप्रच्छ पुनरेवेमं मोक्षधर्मं सुदुर्वचम् ॥ १४.२०.३८ ॥
ಹೀಗೆ ನನ್ನಿಂದ ಉಪದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಶಿಷ್ಯನು, ಓ ಮಧುಸೂದನ, ಮತ್ತೆ ಈ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದಾದ ಮೋಕ್ಷಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದನು.
14.20.39
भुक्तं भुक्तमिदं कोष्ठे कथमन्नं विपच्यते ।
कथं रसत्वं व्रजति शोणितत्वं कथं पुनः ॥ १४.२०.३९ ॥
ತಿಂದ ಆಹಾರ, ಮತ್ತೆ ತಿಂದ ಈ ಆಹಾರ, ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಜೀರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ? ಹೇಗೆ ಅದು ರಸತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಮತ್ತೆ ರಕ್ತತ್ವವನ್ನು?
14.20.40
तथा मांसं च मेदश्च स्नाय्वस्थीनि च पोषयेत् ।
कथमेतानि सर्वाणि शरीराणि शरीरिणाम् ॥ १४.२०.४० ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಮೇದಸ್ಸು, ಸ್ನಾಯು ಮತ್ತು ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ? ದೇಹಧಾರಿಗಳ ಈ ಎಲ್ಲಾ ದೇಹಗಳು ಹೇಗೆ?
14.20.41
वर्धन्ते वर्धमानस्य वर्धते च कथं बलम् ।
निरासनं निष्कसनं मलानां च पृथक् पृथक् ॥ १४.२०.४१ ॥
ಬೆಳೆಯುವವನ ಅಂಗಗಳು ಹೇಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ, ಬಲವು ಹೇಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ? ಮಲಗಳ ಹೊರಹಾಕುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ತೆಗೆಯುವಿಕೆ ಹೇಗೆ?
14.20.42
कुतो वाऽयं प्रश्वसिति उच्छ्वसित्यपि वा पुनः ।
कं च देशमधिष्ठाय तिष्ठत्यात्माऽयमात्मनि ॥ १४.२०.४२ ॥
ಇದು ಎಲ್ಲಿಂದ ಉಸಿರನ್ನು ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಬಿಡುತ್ತದೆ? ಮತ್ತು ಯಾವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಈ ಆತ್ಮನು ತನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾನೆ?
14.20.43
जीवः कथं वहति च चेष्टमानः कलेवरम् ।
किंवर्णं कीदृशं चैव निवेशयति वै मनः ॥ १४.२०.४३ ॥
ಜೀವವು ಚಲಿಸುತ್ತಾ ದೇಹವನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೊರುತ್ತದೆ, ಯಾವ ಬಣ್ಣದ ಮತ್ತು ಯಾವ ರೀತಿಯ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅದು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ?
14.20.44
याथातथ्येन भगवन्वक्तुमर्हसि मेऽनघ ।
इति सम्परिपृष्टोऽहं तेन विप्रेणि माधव ॥ १४.२०.४४ ॥
ಭಗವನ್, ಪಾಪರಹಿತನೇ, ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ನನಗೆ ಹೇಳಲು ನೀವು ಅರ್ಹರು. ಓ ಮಾಧವಾ, ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ನನ್ನನ್ನು ಹೀಗೆ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.
14.20.45
प्रत्यब्रवं महाबाहो यथाश्रुतमरिंदम ।
यथा स्वकोष्ठे प्रक्षिप्य भाण्डं भाण्डमना भवेत् ॥ १४.२०.४५ ॥
ಓ ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ಓ ಶತ್ರುನಾಶಕನೇ, ಕೇಳಿದಂತೆಯೇ ನಾನು ಉತ್ತರಿಸಿದೆ. ತನ್ನ ಭಂಡಾರದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನಿಟ್ಟು ಆ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲೇ ಮನಸ್ಸಿಟ್ಟವನಂತೆ.
14.20.46
तथा स्वकाये प्रक्षिप्य मनोद्वारैरनिश्चलैः ।
आत्मानं तत्र मार्गेत प्रमादं परिवर्जयेत् ॥ १४.२०.४६ ॥
ಅಂತೆಯೇ, ತನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಚಲಿಸದ ದ್ವಾರಗಳ ಮೂಲಕ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಆತ್ಮವನ್ನು ಹುಡುಕಬೇಕು; ಪ್ರಮಾದವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.
14.20.47
एवं सततमुद्युक्तः प्रीतात्मा नचिरादिव ।
आसादयति तद्ब्रह्म यद्दृष्ट्वा स्यात्प्रधानवित् ॥ १४.२०.४७ ॥
ಹೀಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ, ಸಂತುಷ್ಟ ಮನಸ್ಸಿನವನು ಬಹುಬೇಗ ಆ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅದನ್ನು ಕಂಡು ಪ್ರಧಾನ ತತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದವನಾಗುತ್ತಾನೆ.
14.20.48
न त्वसौ चक्षुषा ग्राह्यो न च सर्वैरपीन्द्रियैः ।
मनसैव प्रदीपेन महानात्मा प्रदृश्यते ॥ १४.२०.४८ ॥
ಆದರೆ ಆ ಮಹಾನ್ ಆತ್ಮವು ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ; ಮನಸ್ಸೆಂಬ ದೀಪದಿಂದಲೇ ಅದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
14.20.49
सर्वतः पाणिपादान्तः सर्वतोक्षिशिरोमुखः ।
सर्वतः श्रुतिमाँल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठति ॥ १४.२०.४९ ॥
ಅವನು ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಕೈಗಳು, ಪಾದಗಳು, ಅಂತ್ಯಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ; ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಕಣ್ಣುಗಳು, ತಲೆಗಳು, ಮುಖಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ; ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಕೇಳುವವನು; ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಆವರಿಸಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ.
14.20.50
जीवो निष्क्रान्तमात्मानं शरीरात्सम्प्रपश्यति ।
स तमुत्सृज्य देहं स्वं पारयेद्ब्रह्म केवलम् ॥ १४.२०.५० ॥
ಜೀವನು ದೇಹದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಆತ್ಮನನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ತನ್ನ ಆ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕೇವಲ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು.
14.20.51
आत्मानमालोकयति मनसा प्रहसन्निव ।
तदेवमाश्रयं कृत्वा मोक्षं याति ततो मयि ॥ १४.२०.५१ ॥
ಅವನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಆತ್ಮನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ, ನಗುತ್ತಿರುವಂತೆ; ಅದನ್ನೇ ಆಶ್ರಯವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಅನಂತರ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
14.20.52
इदं सर्वरहस्यं ते मया प्रोक्तं द्विजोत्तम ।
आपृच्छे साधयिष्यामि गच्छ विप्र यथासुखम् ॥ १४.२०.५२ ॥
ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನೇ, ಈ ರಹಸ್ಯವನ್ನೆಲ್ಲ ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಈಗ ನಿರ್ಗಮಿಸಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವೆನು; ವಿಪ್ರನೇ, ಸುಖವಾಗಿ ಹೋಗು.
14.20.53
इत्युक्तः स तदा कृष्ण मया शिष्यो महातपाः ।
अगच्छत यथाकामं ब्राह्मणश्छिन्नसंशयः ॥ १४.२०.५३ ॥
ಕೃಷ್ಣನೇ, ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಶಿಷ್ಯ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು, ಸಂಶಯಗಳು ಕಳೆದವನಾಗಿ, ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಹೊರಟುಹೋದನು.
14.20.54
इत्युक्त्वा स तदा वाक्यं मां पार्थ द्विजसत्तमः ।
मोक्षधर्माश्रितं सम्यक् तत्रैवान्तरधीयत ॥ १४.२०.५४ ॥
ಪಾರ್ಥನೇ, ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜನು ನನಗೆ ಮೋಕ್ಷಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಆಗಿ ಹೇಳಿ ಅಲ್ಲೇ ಅದೃಶ್ಯನಾದನು.
14.20.55
कच्चिदेतत्त्वया पार्थ श्रुत्मेकाग्रचेतसा ।
तदापि हि रथस्थस्त्वं श्रुतवानेतदेव हि ॥ १४.२०.५५ ॥
ಪಾರ್ಥ, ನೀನು ಇದನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ಕೇಳಿದೆಯಾ? ಆಗಲೂ ರಥದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ನೀನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇದನ್ನೇ ಕೇಳಿದ್ದೆ.
14.20.56
नैतत्पार्थ सुविज्ञेयं व्यामिश्रेणेति मे मतिः ।
नरेणाकृतसङ्गेन विशुद्धेनान्तरात्मना ॥ १४.२०.५६ ॥
ಪಾರ್ಥ, ಇದು ಸುಲಭವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾಗದ್ದು; ಕಲಕಿದ ಮನಸ್ಸಿನವನಿಗೆ ಇದು ತಿಳಿಯದು ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಆಸಕ್ತಿರಹಿತನೂ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧನೂ ಆದ ಮನುಷ್ಯನಿಂದ ಮಾತ್ರ ಇದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
14.20.57
सुरहस्यमिदं प्रोक्तं देवानां भरतर्षभ ।
कच्चित्त्विदं श्रुतं पार्थ मनुष्येणेह कर्हिचित् ॥ १४.२०.५७ ॥
ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಇದು ದೇವತೆಗಳ ಅತ್ಯಂತ ರಹಸ್ಯ ಉಪದೇಶ. ಪಾರ್ಥ, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನಿಂದ ಇದನ್ನು ನೀನು ಕೇಳಿದ್ದೀಯಾ?
14.20.58
न ह्येतच्छ्रोतुमर्होऽन्यो मनुष्यस्त्वामृतेऽनघ ।
नैतदन्येनि विज्ञेयं व्यामिश्रेणान्तरात्मना ॥ १४.२०.५८ ॥
ನಿಷ್ಪಾಪನೇ, ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾವ ಮನುಷ್ಯನೂ ಇದನ್ನು ಕೇಳಲು ಅರ್ಹನಲ್ಲ. ಕಲಕಿದ ಅಂತರಂಗದ ಬೇರೆ ಯಾರಿಂದಲೂ ಇದನ್ನು ತಿಳಿಯಲಾಗದು.
14.20.59
क्रियावद्भिर्हि कौन्तेय देवलोकः समावृतः ।
न चैतदिष्टं देवानां मर्त्यैरुपरि वर्तनम् ॥ १४.२०.५९ ॥
ಕೌಂತೇಯ, ದೇವಲೋಕವು ಕರ್ಮಾಚರಣೆ ಮಾಡುವವರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಮರ್ತ್ಯರು ದೇವತೆಗಳಿಗಿಂತ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸುವುದು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಇಷ್ಟವಲ್ಲ.
14.20.60
परा हि सा गतिः पार्थ यत्तद्ब्रह्म सनातनम् ।
यत्रामृतत्वं प्राप्नोति त्यक्त्वा दुःखं सदा सुखी ॥ १४.२०.६० ॥
ಪಾರ್ಥ, ಅದೇ ಪರಮಗತಿ; ಅದೇ ಶಾಶ್ವತ ಬ್ರಹ್ಮ. ಅಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದು, ದುಃಖವನ್ನು ಸದಾಕಾಲಕ್ಕೆ ತ್ಯಜಿಸಿ ಸದಾ ಸುಖಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.
14.20.61
इमं धर्मं समास्थाय येऽपि स्युः पापयोनयः ।
स्त्रियो वैश्यास्तथा शूद्रास्तेऽपि यान्ति परां गतिम् ॥ १४.२०.६१ ॥
ಈ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಪಾಪಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರಾಗಿದ್ದರೂ, ಸ್ತ್ರೀಯರು, ವೈಶ್ಯರು, ಶೂದ್ರರು ಸಹ ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
14.20.62
किं पुनर्ब्रह्मणाः पार्थ क्षत्रिया वा बहुश्रुताः ।
स्वधर्मरतयो नित्यं ब्रह्मलोकपरायणः ॥ १४.२०.६२ ॥
ಇನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಪಾರ್ಥ, ಅಥವಾ ಬಹುಶ್ರುತ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ಸದಾ ಸ್ವಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ರತರಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕ ಪರಾಯಣರಾದವರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವುದೇನಿದೆ!
14.20.63
हेतुमच्चैतदुद्दिष्टमुपायाश्चास्य साधने ।
सिद्धिं फलं च मोक्षश्च दुःखस्य च विनिर्णियः ॥ १४.२०.६३ ॥
ಇದು ಕಾರಣಸಹಿತವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಉಪಾಯಗಳೂ ಇವೆ; ಸಿದ್ಧಿ, ಫಲ, ಮೋಕ್ಷ ಮತ್ತು ದುಃಖದ ನಿಶ್ಚಿತ ಅಂತ್ಯವೂ ಇದೆ.
14.20.64
नातः परं सुखं त्वन्यत्किंचित्स्याद्भरतर्षभ ।
श्रुतवाञ्श्रद्दधानश्च पराक्रान्तश्च पाण्डव ॥ १४.२०.६४ ॥
ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದ ಬೇರೆ ಸುಖವಿಲ್ಲ, ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ; ಶ್ರುತವಂತನೂ, ಶ್ರದ್ಧಾವಂತನೂ, ಪರಾಕ್ರಮಿಯೂ ಆದವನು, ಪಾಂಡವನೇ.
14.20.65
यः परित्यज्यते मर्त्यो लोकसारमसरवत् ।
एतैरुपायैः स क्षिप्रं परां गतिमवाप्नुते ॥ १४.२०.६५ ॥
ಲೋಕದ ಸಾರವನ್ನೂ ನಿಸ್ಸಾರದಂತೆ ತ್ಯಜಿಸುವ ಮರ್ತ್ಯನು, ಈ ಉಪಾಯಗಳಿಂದ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
14.20.66
एतावदेव वक्तव्यं नान्तो भूयोस्ति किञ्चन ।
षण्मासान्नित्ययुक्तस्य योगः पार्थ प्रवर्तते ॥ १४.२०.६६ ॥
ಇಷ್ಟೇ ಹೇಳಬೇಕು, ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲು ಏನೂ ಇಲ್ಲ; ಪಾರ್ಥ, ಸದಾ ಯುಕ್ತನಾದವನಿಗೆ ಆರು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಯೋಗವು ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.