మహాభారతం · అధ్యాయం 14.20
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.20.1
यः स्यादेकान्त आसीनस्तूष्णीं किञ्चिदचिन्तयन् ।
पूर्वंपूर्वं परित्यज्य स निरारम्भको भवेत् ॥ १४.२०.१ ॥
ఏకాంతంలో మౌనంగా కూర్చొని ఏమీ ఆలోచించక, ముందు ముందున్నవాటిని విడిచి, ఆరంభం లేనివాడగును.
14.20.2
सर्वमित्रः सर्वसहः शमे रक्तो जितेन्द्रियः ।
व्यपेतभयमन्युश्च कामहा मुच्यते नरः ॥ १४.२०.२ ॥
అందరికీ మిత్రుడు, అన్నింటినీ సహించువాడు, శాంతియందు అనురక్తుడు, ఇంద్రియజయుడు, భయక్రోధరహితుడు, కామాన్ని నాశనం చేసేవాడు — అటువంటి మనిషి ముక్తుడవుతాడు.
14.20.3
आत्मवत्सर्वभूतेषु यश्चरेन्नियतः शुचिः ।
नित्यमेव यथान्यायं यश्चरेन्नियतेन्द्रियः।
अमानी निरभीमानः सर्वतो मुक्त एव सः ॥ १४.२०.३ ॥
సర్వప్రాణులను తనలాగే చూచువాడు, నియమముతో శుచిగా ఉండువాడు, నిత్యం న్యాయానుసారం నడుచువాడు, ఇంద్రియనిగ్రహం కలవాడు, మానాభిమానరహితుడు — అతడే పూర్తిగా ముక్తుడు.
14.20.4
जीवितं मरणं चोभे सुखदुःखे तथैव च ।
लाभालाभे प्रियद्वेष्ये यः समः स च मुच्यते ॥ १४.२०.४ ॥
జీవితము, మరణము, సుఖదుఃఖములు, అలాగే లాభనష్టాలు, ప్రియాప్రియములు — వీటన్నింటిలో సమభావం కలవాడు ముక్తుడవుతాడు.
14.20.5
न कस्यचित्स्पृहयते नावजानाति किचन ।
निर्द्वन्द्वो वीतरागात्मा सर्वथा मुक्त एव सः ॥ १४.२०.५ ॥
ఎవరినీ కోరనివాడు, ఏదీ తక్కువగా చూడనివాడు, ద్వంద్వరహితుడు, వీతరాగ చిత్తుడు — అతడే పూర్తిగా ముక్తుడు.
14.20.6
अनमित्रश्च निर्बन्धुरनपत्यश्च यः क्वचित् ।
त्यक्तधर्मार्थकामश्च निराराङ्क्षी च मुच्यते ॥ १४.२०.६ ॥
ఎక్కడా శత్రువు లేనివాడు, బంధువులు లేనివాడు, సంతానం లేనివాడు, ధర్మార్థకామాలను విడిచినవాడు, నిరాకాంక్షుడు — అతడు ముక్తుడవుతాడు.
14.20.7
नैव धर्मी न चाधर्मी पूर्वोपचितहा च यः ।
क्षीणधातुः प्रशान्तात्मा निर्द्वंद्वः स विमुच्यते ॥ १४.२०.७ ॥
ధర్మి కాడు, అధర్మి కాడు, పూర్వ సంచిత కర్మలను నశింపజేసేవాడు, శరీర ధాతువులు క్షీణించినవాడు, ప్రశాంత ఆత్మ కలవాడు, ద్వంద్వాలకు అతీతుడు — అతడు విముక్తుడవుతాడు.
14.20.8
अकर्मा चाविकाङ्क्षश्च पश्येज्जगदशाश्वतम् ।
अस्वस्तमवशं नित्यं जन्ममृत्युजरायुतम् ॥ १४.२०.८ ॥
కర్మరహితుడై, కోరికలేనివాడై, ఈ జగత్తు శాశ్వతం కానిదని, అస్వస్థమైనదని, వశం కానిదని, ఎల్లప్పుడూ జన్మ-మృత్యు-జరలతో కూడినదని చూడాలి.
14.20.9
वैराग्यबुद्धिः सततं तावद्दोषव्यपेक्षकः ।
आत्मबन्धविनिर्मोक्षं स करोत्यचिरादिव ॥ १४.२०.९ ॥
వైరాగ్య బుద్ధి కలవాడు, ఎల్లప్పుడూ దోషాలను చూసేవాడు — అతడు ఆత్మబంధం నుండి విముక్తిని త్వరలోనే సాధిస్తాడు.
14.20.10
अगन्धमरसस्पर्शमशब्दमपरिग्रहम् ।
अरूपमनभिज्ञेयं दृष्ट्वाऽऽत्मानं विमुच्यते ॥ १४.२०.१० ॥
గంధం లేనిది, రసం-స్పర్శ లేనిది, శబ్దం లేనిది, పరిగ్రహం లేనిది, రూపం లేనిది, తెలియరానిది — అటువంటి ఆత్మను చూసి అతడు విముక్తుడవుతాడు.
14.20.11
पञ्चभूतगुणैर्हीनममूर्तिमदलेपकम् ।
अगुणं गुणभोक्तारं यः पश्यति स मुच्यते ॥ १४.२०.११ ॥
పంచభూతాల గుణాలు లేనిది, రూపంలేనిది, అంటని, నిర్గుణమైనది, అయినా గుణాలను అనుభవించేది (ఆత్మ) అని చూసేవాడు విముక్తుడవుతాడు.
14.20.12
विहाय सर्वसङ्कल्पान्बुद्ध्या शारीरमानसान् ।
शनैर्निर्वाणमाप्नोति निरिन्धन इवानलः ॥ १४.२०.१२ ॥
బుద్ధితో శరీర-మానస సంకల్పాలన్నింటినీ విడిచిపెట్టినవాడు, ఇంధనం లేని అగ్నిలా క్రమంగా నిర్వాణాన్ని పొందుతాడు.
14.20.13
सर्वसंस्कारनिर्मुक्तो निर्द्वन्द्वो निष्परिग्रहः ।
तपसा इन्द्रियग्रामं यश्चरेन्मुक्त एव सः ॥ १४.२०.१३ ॥
అన్ని సంస్కారాల నుండి విముక్తుడై, ద్వంద్వాలు లేనివాడై, పరిగ్రహం లేనివాడై, తపస్సుతో ఇంద్రియ సమూహాన్ని నడిపేవాడే నిజంగా ముక్తుడు.
14.20.14
विमुक्तः सर्वसंस्कारैस्ततो ब्रह्मि सनातनम् ।
परमाप्नोति संशान्तमचलं नित्यमक्षरम् ॥ १४.२०.१४ ॥
అన్ని సంస్కారాల నుండి విముక్తుడైనవాడు అప్పుడు సనాతనమైన బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు—పరమమైనది, శాంతమైనది, చలనం లేనిది, నిత్యమైనది, అక్షరమైనది.
14.20.15
अतः परं प्रवक्ष्यामि योगशास्त्रमनुत्तमम् ।
यज्ज्ञात्वा सिद्धमात्मानं लोके पश्यन्ति योगिनः ॥ १४.२०.१५ ॥
ఇప్పుడు నేను ఉత్తమమైన యోగశాస్త్రాన్ని వివరిస్తాను; దాన్ని తెలుసుకుని యోగులు ఈ లోకంలో ఆత్మను సిద్ధమైనదిగా చూస్తారు.
14.20.16
तस्योपदेशं वक्ष्यामि यथावत्तन्निबोध मे ।
यैर्योगैर्भावयन्नित्यं पश्यत्यात्मानमात्मनि ॥ १४.२०.१६ ॥
దాని ఉపదేశాన్ని యథావిధిగా చెబుతాను; నా నుండి దానిని వినుము—ఏ యోగాల ద్వారా నిరంతరం భావన చేస్తూ ఒకడు ఆత్మను ఆత్మలోనే చూస్తాడో.
14.20.17
इन्द्रियाणि तु संहृत्य मन आत्मनि धारयेत् ।
तीव्रं तप्त्वा तपः पूर्वं मोक्षयोगं समाचरेत् ॥ १४.२०.१७ ॥
ఇంద్రియాలను ఉపసంహరించి మనస్సును ఆత్మలో నిలపాలి; ముందుగా తీవ్రమైన తపస్సు చేసి మోక్షయోగాన్ని ఆచరించాలి.
14.20.18
तपस्वी नित्यसङ्कल्पो दम्भाहङ्कारवर्जितः ।
मनीषी मनसा विप्रः पश्यत्यात्मानमात्मनि ॥ १४.२०.१८ ॥
తపస్వి, ఎల్లప్పుడూ దృఢ సంకల్పం కలవాడు, దంభం మరియు అహంకారం లేనివాడు, మేధావి అయిన విప్రుడు మనస్సుతో ఆత్మను ఆత్మలో చూస్తాడు.
14.20.19
स चेच्छक्रोत्ययं साधुर्योक्तुमात्मानमात्मनि ।
तत एकान्तशीलः स पश्यत्यात्मानमात्मनि ॥ १४.२०.१९ ॥
ఈ సాధువు తనను తనలో నిలపగలిగితే, ఏకాంతప్రియుడైన అతడు తనను తనలోనే చూస్తాడు.
14.20.20
संयतः सततं युक्त आत्मवान्विजितेन्द्रियः ।
यथा य आत्मनाऽऽत्मानं सम्प्रयुक्तः प्रपश्यति ॥ १४.२०.२० ॥
సంయమి, ఎల్లప్పుడూ యోగయుక్తుడు, ఆత్మవంతుడు, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు, తనతో తనను సమ్యక్‌గా కలిపి చూసేవాడిలా చూస్తాడు.
14.20.21
यथाहि पुरुषः स्वप्ने दृष्ट्वा पश्यत्यसाविति ।
तथारूपमिवात्मानं साधुयुक्तः प्रपश्यति ॥ १४.२०.२१ ॥
కలలో మనిషి చూసి 'అతడు' అని చూసినట్లు, చక్కగా యుక్తుడైనవాడు తనను అటువంటి రూపంలో చూస్తాడు.
14.20.22
इषीकां च यथा मुञ्जात्कश्चिन्निष्कृष्य दर्शयेत् ।
योगी निष्कृष्य चात्मानं तथा पश्यति देहतः ॥ १४.२०.२२ ॥
ఎవరో ముంజ గడ్డి నుండి ఒక ఈనెను తీసి చూపినట్లు, యోగి తనను దేహం నుండి తీసి చూస్తాడు.
14.20.23
मुञ्जं शरीरमित्याहुरिषीकामात्मनि श्रिताम् ।
एतन्निदर्शनं प्रोक्तं योगविद्भिरनुत्तमम् ॥ १४.२०.२३ ॥
ముంజ గడ్డిని శరీరమని, దానిలో ఆశ్రయించిన ఈనెను ఆత్మ అని అంటారు; ఇది యోగజ్ఞులు చెప్పిన అత్యుత్తమ ఉదాహరణ.
14.20.24
यदा हि युक्तमात्मानं सम्यक् पश्यति देहभूत् ।
न तस्येहेश्वरः कश्चित्त्रैलोक्यस्यापि यः प्रभुः ॥ १४.२०.२४ ॥
దేహధారి అయినవాడు తనను చక్కగా యుక్తుడై చూసినప్పుడు, ఇక్కడ అతనికి ఎవరూ ప్రభువు కారు — ముల్లోకాలకు ప్రభువైనవాడు కూడా కాదు.
14.20.25
अन्यान्याश्चैव तनवो यथेष्टं प्रतिपद्यते ।
विनिर्भिद्य जरां मृत्युं न शोचति न हृष्यति ॥ १४.२०.२५ ॥
అతడు కోరినట్లు వేరు వేరు దేహాలను పొందుతాడు; ముసలితనాన్నీ మృత్యువునీ దాటి, అతడు దుఃఖించడు, సంతోషించడు.
14.20.26
देवानामपि देवत्वं युक्तः कारयते वशी ।
ब्रह्म चाव्ययमाप्नोति हित्वा देहमशाश्वतम् ॥ १४.२०.२६ ॥
యోగయుక్తుడు, ఇంద్రియ నిగ్రహం కలవాడు దేవతల దేవత్వాన్నీ పొందుతాడు; అశాశ్వతమైన దేహాన్ని విడిచి అవ్యయమైన బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు.
14.20.27
विनश्यत्सु च लोकेषु न भयं तस्य जायते ।
क्लिश्यमानेषु भूतेषु न स क्लिश्यति केनचित् ॥ १४.२०.२७ ॥
లోకాలు నశిస్తున్నప్పుడూ అతనికి భయం కలగదు; ప్రాణులు బాధపడుతున్నప్పుడూ అతడు ఏ కారణంగానూ బాధపడడు.
14.20.28
दुःखशोकमलैर्घोरैः सङ्गस्नेहसमुद्भवैः ।
न विचाल्यति युक्तात्मा निस्पृहः शान्तमानसः ॥ १४.२०.२८ ॥
అనురాగం, స్నేహం నుండి పుట్టే దుఃఖశోకమనే ఘోర మలాలచేత యోగయుక్తాత్మ చలించడు; అతడు నిస్పృహుడు, శాంతమనస్కుడు.
14.20.29
नैनं शस्त्राणि विध्यन्ते न मृत्युश्चास्य विद्यते ।
नातः सुखतरं किञ्चिल्लोके क्वचन दृश्यते ॥ १४.२०.२९ ॥
ఆయుధాలు ఇతనిని గుచ్చవు, ఇతనికి మృత్యువూ లేదు; దీనికంటే సుఖకరమైనది లోకంలో ఎక్కడా కనిపించదు.
14.20.30
सम्यग्युक्त्वा स आत्मानमात्मन्येव प्रतिष्ठिते ।
विनिवृत्तजरादुःखः सुखं स्वपिति चापि सः ॥ १४.२०.३० ॥
తనను చక్కగా యోగంలో నిలిపి, ఆత్మలోనే స్థిరపడి, ముసలితనపు దుఃఖం నుండి విముక్తుడై అతడు సుఖంగా నిద్రిస్తాడు.
14.20.31
देहान्यथेष्टमभ्येति हित्वेमां मानुषीं तनुम् ।
निर्वेदस्तु न कर्तव्यो भुञ्जानेन कथञ्चन ॥ १४.२०.३१ ॥
ఈ మానవ శరీరాన్ని విడిచి అతడు తనకు ఇష్టమైన దేహాన్ని పొందుతాడు; కానీ అనుభవిస్తున్నవాడు ఏ విధంగానైనా వైరాగ్యాన్ని విడువకూడదు.
14.20.32
सम्यग्युक्तो यदात्मानमात्मन्येव प्रपश्यति ।
तदैव न स्पृहयते साक्षादपि शतक्रतोः ॥ १४.२०.३२ ॥
బాగా యోగంలో నిలిచినవాడు తనను తనలోనే చూసినప్పుడు, ప్రత్యక్షంగా ఇంద్రుని పదవినీ అతడు కోరడు.
14.20.33
योगमेकान्तशीलस्तु यथा विन्दति तच्छृणु ।
दृष्टपूर्वां दिशं चिन्त्य यस्मिन्संनिवसेत्परे ॥ १४.२०.३३ ॥
ఏకాంతాన్ని ప్రేమించేవాడు యోగాన్ని ఎలా పొందుతాడో విను. ముందు చూసిన దిక్కును ధ్యానించి, ఏ దూర ప్రదేశంలో నివసించాలో అది.
14.20.34
पुरस्याभ्यन्तरे तस्य मनः स्थाप्यं न बाह्यतः ।
पुरस्याभ्यन्तरे तिष्ठन्यस्मिन्नावसथे वसेत।
तस्मिन्नावसथे धार्यं सबाद्याभ्यन्तरं मनः ॥ १४.२०.३४ ॥
పట్టణం లోపల అతడు మనసును స్థిరపరచాలి, బయట కాదు. పట్టణం లోపల ఉంటూ ఏ ఇంట్లో నివసిస్తాడో, ఆ ఇంట్లోనే బయటా లోపలా మనసును ధరించాలి.
14.20.35
प्रचिन्त्यावसथे कृत्स्नं यस्मिन्काये स पश्यति ।
तस्मिन्काये मनश्चास्य न च किञ्चन बाह्यतः ॥ १४.२०.३५ ॥
ఇంట్లో పూర్తిగా ధ్యానించి, ఏ దేహాన్ని అతడు చూస్తాడో, ఆ దేహంలోనే అతని మనసు ఉండాలి; బయట ఏదీ కాదు.
14.20.36
सन्नियम्येन्द्रियग्रामं निर्घोषं निर्जने वने ।
कायमभ्यन्तरं कृत्स्नमेकाग्रः परिचिन्तयेत् ॥ १४.२०.३६ ॥
ఇంద్రియ సమూహాన్ని బాగా నిగ్రహించి, శబ్దం లేని నిర్జన అరణ్యంలో, ఏకాగ్రంగా లోపలి దేహం అంతటినీ పూర్తిగా ధ్యానించాలి.
14.20.37
इन्तांस्तालु च जिह्वां च गलं ग्रीवां तथैव च ।
हृदयं चिन्तयेच्चापि तथा हृदयबन्धनम् ॥ १४.२०.३७ ॥
అంగిలిని, నాలుకను, గొంతును, మెడను, అలాగే హృదయాన్ని కూడా ధ్యానించాలి; హృదయబంధాన్ని కూడా.
14.20.38
इत्युक्तः स मया शिष्यो मेधावी मधुसूदन ।
पप्रच्छ पुनरेवेमं मोक्षधर्मं सुदुर्वचम् ॥ १४.२०.३८ ॥
నేనిలా ఉపదేశించగా, ఓ మధుసూదనా, ఆ మేధావియైన శిష్యుడు మళ్ళీ ఈ అత్యంత కష్టమైన మోక్షధర్మం గురించి అడిగాడు.
14.20.39
भुक्तं भुक्तमिदं कोष्ठे कथमन्नं विपच्यते ।
कथं रसत्वं व्रजति शोणितत्वं कथं पुनः ॥ १४.२०.३९ ॥
తినిన ఆహారం, మళ్ళీ తినిన ఇది, కడుపులో ఎలా జీర్ణమవుతుంది? ఎలా అది రసత్వాన్ని పొందుతుంది, మరి ఎలా రక్తత్వాన్ని?
14.20.40
तथा मांसं च मेदश्च स्नाय्वस्थीनि च पोषयेत् ।
कथमेतानि सर्वाणि शरीराणि शरीरिणाम् ॥ १४.२०.४० ॥
అలాగే మాంసం, మేదస్సు, స్నాయువులు, ఎముకలను ఎలా పోషిస్తుంది? దేహధారులైన జీవుల ఈ శరీరాలన్నీ ఎలా?
14.20.41
वर्धन्ते वर्धमानस्य वर्धते च कथं बलम् ।
निरासनं निष्कसनं मलानां च पृथक् पृथक् ॥ १४.२०.४१ ॥
పెరిగేవాడి అవయవాలు ఎలా పెరుగుతాయి, బలం ఎలా పెరుగుతుంది? మలాల బహిష్కరణం, విడివిడిగా తొలగింపు ఎలా?
14.20.42
कुतो वाऽयं प्रश्वसिति उच्छ्वसित्यपि वा पुनः ।
कं च देशमधिष्ठाय तिष्ठत्यात्माऽयमात्मनि ॥ १४.२०.४२ ॥
ఇది ఎక్కడి నుండి ఊపిరి పీలుస్తుంది, వదులుతుంది? మరి ఏ స్థానంలో అధిష్ఠించి ఈ ఆత్మ తనలో నిలిచి ఉంటుంది?
14.20.43
जीवः कथं वहति च चेष्टमानः कलेवरम् ।
किंवर्णं कीदृशं चैव निवेशयति वै मनः ॥ १४.२०.४३ ॥
జీవుడు చలిస్తూ శరీరాన్ని ఎలా మోస్తాడు, మరియు ఏ రంగులో, ఎటువంటి మనస్సును అతడు నిలుపుతాడు?
14.20.44
याथातथ्येन भगवन्वक्तुमर्हसि मेऽनघ ।
इति सम्परिपृष्टोऽहं तेन विप्रेणि माधव ॥ १४.२०.४४ ॥
భగవంతుడా, పాపరహితుడా, యథార్థంగా నాకు చెప్పడానికి మీరు అర్హులు. ఓ మాధవా, ఆ బ్రాహ్మణుడు నన్ను ఇలా గట్టిగా ప్రశ్నించాడు.
14.20.45
प्रत्यब्रवं महाबाहो यथाश्रुतमरिंदम ।
यथा स्वकोष्ठे प्रक्षिप्य भाण्डं भाण्डमना भवेत् ॥ १४.२०.४५ ॥
ఓ మహాబాహూ, ఓ శత్రుసంహారీ, నేను విన్నట్లుగానే సమాధానం చెప్పాను. తన గదిలో ఒక పాత్రను ఉంచి, ఆ పాత్రపైనే మనసు నిలిపినవాడిలా.
14.20.46
तथा स्वकाये प्रक्षिप्य मनोद्वारैरनिश्चलैः ।
आत्मानं तत्र मार्गेत प्रमादं परिवर्जयेत् ॥ १४.२०.४६ ॥
అలాగే, తన శరీరంలో మనస్సును కదలని ద్వారాల ద్వారా నిలిపి, అక్కడే ఆత్మను వెతకాలి; ప్రమాదాన్ని పూర్తిగా విడిచిపెట్టాలి.
14.20.47
एवं सततमुद्युक्तः प्रीतात्मा नचिरादिव ।
आसादयति तद्ब्रह्म यद्दृष्ट्वा स्यात्प्रधानवित् ॥ १४.२०.४७ ॥
ఇలా నిరంతరం శ్రద్ధగా, సంతోషించిన ఆత్మతో ఉన్నవాడు త్వరలోనే ఆ బ్రహ్మను పొందుతాడు; దానిని దర్శించి ప్రధాన తత్త్వాన్ని తెలిసినవాడవుతాడు.
14.20.48
न त्वसौ चक्षुषा ग्राह्यो न च सर्वैरपीन्द्रियैः ।
मनसैव प्रदीपेन महानात्मा प्रदृश्यते ॥ १४.२०.४८ ॥
కానీ ఆ మహాత్ముడైన ఆత్మ కంటితో గ్రహించబడదు, సమస్త ఇంద్రియాలతోనూ కాదు; మనస్సనే దీపంతోనే అది స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
14.20.49
सर्वतः पाणिपादान्तः सर्वतोक्षिशिरोमुखः ।
सर्वतः श्रुतिमाँल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठति ॥ १४.२०.४९ ॥
ఆయన అన్ని వైపులా చేతులు, పాదాలు, అంత్యభాగాలు కలిగినవాడు; అన్ని వైపులా కన్నులు, తలలు, ముఖాలు కలిగినవాడు; అన్ని వైపులా వినేవాడు; లోకంలో అన్నింటినీ ఆవరించి నిలిచి ఉన్నాడు.
14.20.50
जीवो निष्क्रान्तमात्मानं शरीरात्सम्प्रपश्यति ।
स तमुत्सृज्य देहं स्वं पारयेद्ब्रह्म केवलम् ॥ १४.२०.५० ॥
జీవుడు శరీరం నుండి నిష్క్రమించిన ఆత్మను స్పష్టంగా చూస్తాడు; అతడు తన ఆ దేహాన్ని విడిచి కేవల బ్రహ్మాన్ని పొందాలి.
14.20.51
आत्मानमालोकयति मनसा प्रहसन्निव ।
तदेवमाश्रयं कृत्वा मोक्षं याति ततो मयि ॥ १४.२०.५१ ॥
అతడు మనస్సుతో ఆత్మను చూస్తాడు, నవ్వుతున్నట్లుగా; దానినే ఆశ్రయంగా చేసుకుని, తరువాత నాలో మోక్షాన్ని పొందుతాడు.
14.20.52
इदं सर्वरहस्यं ते मया प्रोक्तं द्विजोत्तम ।
आपृच्छे साधयिष्यामि गच्छ विप्र यथासुखम् ॥ १४.२०.५२ ॥
ద్విజోత్తమా, ఈ రహస్యమంతా నేను నీకు చెప్పాను. ఇప్పుడు వీడ్కోలు తీసుకుంటాను, కార్యం సాధిస్తాను; విప్రా, సుఖంగా వెళ్ళు.
14.20.53
इत्युक्तः स तदा कृष्ण मया शिष्यो महातपाः ।
अगच्छत यथाकामं ब्राह्मणश्छिन्नसंशयः ॥ १४.२०.५३ ॥
కృష్ణా, అలా చెప్పబడిన ఆ మహాతపస్వి శిష్యుడు, బ్రాహ్మణుడు, సంశయాలు తెగినవాడై, తనకు ఇష్టమైనట్లు వెళ్ళాడు.
14.20.54
इत्युक्त्वा स तदा वाक्यं मां पार्थ द्विजसत्तमः ।
मोक्षधर्माश्रितं सम्यक् तत्रैवान्तरधीयत ॥ १४.२०.५४ ॥
పార్థా, అలా చెప్పి, ఆ ఉత్తమ ద్విజుడు నాతో మోక్షధర్మాశ్రితమైన మాటలను పూర్తిగా పలికి, అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు.
14.20.55
कच्चिदेतत्त्वया पार्थ श्रुत्मेकाग्रचेतसा ।
तदापि हि रथस्थस्त्वं श्रुतवानेतदेव हि ॥ १४.२०.५५ ॥
పార్థా, నువ్వు దీన్ని ఏకాగ్ర చిత్తంతో విన్నావా? అప్పుడు కూడా రథంపై నిలిచి నువ్వు నిజంగా దీనినే విన్నావు.
14.20.56
नैतत्पार्थ सुविज्ञेयं व्यामिश्रेणेति मे मतिः ।
नरेणाकृतसङ्गेन विशुद्धेनान्तरात्मना ॥ १४.२०.५६ ॥
పార్థా, ఇది సులభంగా తెలుసుకోలేనిది; కలతపడిన మనసు గలవాడికి ఇది అర్థం కాదని నా అభిప్రాయం. ఆసక్తి లేని, అంతరాత్మలో శుద్ధుడైన మనిషికే ఇది తెలుస్తుంది.
14.20.57
सुरहस्यमिदं प्रोक्तं देवानां भरतर्षभ ।
कच्चित्त्विदं श्रुतं पार्थ मनुष्येणेह कर्हिचित् ॥ १४.२०.५७ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, ఇది దేవతల అత్యంత రహస్య బోధ. పార్థా, ఈ లోకంలో ఎప్పుడైనా ఒక మనిషి నుండి దీన్ని విన్నావా?
14.20.58
न ह्येतच्छ्रोतुमर्होऽन्यो मनुष्यस्त्वामृतेऽनघ ।
नैतदन्येनि विज्ञेयं व्यामिश्रेणान्तरात्मना ॥ १४.२०.५८ ॥
పాపరహితుడా, నిన్ను తప్ప వేరే ఏ మనిషీ దీన్ని వినడానికి అర్హుడు కాడు. కలతపడిన అంతరాత్మ గల మరెవరూ దీన్ని తెలుసుకోలేరు.
14.20.59
क्रियावद्भिर्हि कौन्तेय देवलोकः समावृतः ।
न चैतदिष्टं देवानां मर्त्यैरुपरि वर्तनम् ॥ १४.२०.५९ ॥
కౌంతేయా, దేవలోకం కర్మలు చేసే వారితో చుట్టబడి ఉంది. మర్త్యులు దేవతలకు పైగా నివసించడం దేవతలకు ఇష్టం కాదు.
14.20.60
परा हि सा गतिः पार्थ यत्तद्ब्रह्म सनातनम् ।
यत्रामृतत्वं प्राप्नोति त्यक्त्वा दुःखं सदा सुखी ॥ १४.२०.६० ॥
పార్థా, అదే పరమ గతి; అదే శాశ్వతమైన బ్రహ్మం. అక్కడ మనిషి అమృతత్వాన్ని పొంది, దుఃఖాన్ని ఎప్పటికీ విడిచి, సదా సుఖంగా ఉంటాడు.
14.20.61
इमं धर्मं समास्थाय येऽपि स्युः पापयोनयः ।
स्त्रियो वैश्यास्तथा शूद्रास्तेऽपि यान्ति परां गतिम् ॥ १४.२०.६१ ॥
ఈ ధర్మాన్ని ఆశ్రయించి, పాపయోనులలో జన్మించినవారైనా, స్త్రీలు, వైశ్యులు, శూద్రులు కూడా పరమ గతిని పొందుతారు.
14.20.62
किं पुनर्ब्रह्मणाः पार्थ क्षत्रिया वा बहुश्रुताः ।
स्वधर्मरतयो नित्यं ब्रह्मलोकपरायणः ॥ १४.२०.६२ ॥
ఇక బ్రాహ్మణులు, పార్థా, లేదా బహుశ్రుతులైన క్షత్రియులు, నిత్యం స్వధర్మంలో రమిస్తూ బ్రహ్మలోకపరాయణులైనవారి గురించి చెప్పేదేముంది!
14.20.63
हेतुमच्चैतदुद्दिष्टमुपायाश्चास्य साधने ।
सिद्धिं फलं च मोक्षश्च दुःखस्य च विनिर्णियः ॥ १४.२०.६३ ॥
ఇది హేతువుతో చెప్పబడింది, దీనిని సాధించే ఉపాయాలూ ఉన్నాయి; సిద్ధి, ఫలం, మోక్షం, దుఃఖానికి నిశ్చయమైన అంతమూ ఉన్నాయి.
14.20.64
नातः परं सुखं त्वन्यत्किंचित्स्याद्भरतर्षभ ।
श्रुतवाञ्श्रद्दधानश्च पराक्रान्तश्च पाण्डव ॥ १४.२०.६४ ॥
దీనికంటే మించిన మరో సుఖం లేదు, భరతశ్రేష్ఠా; శ్రుతవంతుడు, శ్రద్ధావంతుడు, పరాక్రమంగా ప్రయత్నించేవాడు కూడా, పాండవా.
14.20.65
यः परित्यज्यते मर्त्यो लोकसारमसरवत् ।
एतैरुपायैः स क्षिप्रं परां गतिमवाप्नुते ॥ १४.२०.६५ ॥
లోక సారాన్ని సారహీనమైనట్టు విడిచిపెట్టే మర్త్యుడు, ఈ ఉపాయాల ద్వారా త్వరగా పరమ గతిని పొందుతాడు.
14.20.66
एतावदेव वक्तव्यं नान्तो भूयोस्ति किञ्चन ।
षण्मासान्नित्ययुक्तस्य योगः पार्थ प्रवर्तते ॥ १४.२०.६६ ॥
ఇంతే చెప్పాలి, ఇంకేమీ లేదు; పార్థా, నిత్యం యుక్తుడైనవానికి ఆరు నెలలలో యోగం ప్రవర్తిస్తుంది.